نشست جده؛ رویارویی جمعی با چالش‌های پیش‌رو

پیش‌بینی می‌شود که نتایج این اجلاس بر اکثر پرونده‌های حساس منعکس شود

جانب من اجتماع وزراء الخارجية العرب في جدة الأربعاء (واس - أ.ف.ب)

سی و دومین نشست عادی سران کشورهای عربی (جمعه) در جده، در میان فضایی از خوش‌بینی، همفکری و اتکا به اینکه نتایج آن بر اکثر موضوعات حساس منعکس خواهد شد، آغاز می‌شود.
قرار است در دستور کار این اجلاس، موضوع محوری عرب‌ها یعنی فلسطین، وضعیت انفجاری سودان، بازگشت سوریه به اتحادیه عرب و روابط عربی با کشورهای همسایه مورد توجه قرار گیرد.
قرار است خادم حرمین شریفین ملک سلمان بن عبدالعزیز در این جلسه با حضور شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی سخنرانی کند.
پیش از آن، پادشاهی سعودی رسماً ریاست اجلاس را از الجزایر بر عهده گرفت.
مقامات و تحلیلگران، اجلاس جده را «تاریخی» توصیف کردند و گفتند که این اجلاس حتی قبل از انعقاد آن، پس از اینکه پادشاهی سعودی همه عوامل موفقیت را فراهم کرد، دلایل موفقیت آن را دارد. بدین گونه که این اجلاس پس از بازگشت سوریه به اتحادیه عرب پس از ۱۲ سال غیبت و مذاکرات گروه‌های سودانی در جده، علاوه بر آشتی تاریخی با کشورهای همسایه به ویژه ترکیه و ایران برگزار می‌شود.
فوزی کباره سفیر لبنان در سعودی تأکید کرد که نشست جده بارقه‌ای از امید برای کشورهای غربی و به ویژه لبنان است.
وی در گفت و گو با «الشرق الاوسط» افزود: ما روی اجلاس سران و فضای آشتی به ویژه با بازگشت سوریه حساب می‌کنیم. همان‌طور که در جلسات وزرای خارجه (چهارشنبه) شاهد آن بودیم، جو توافقی و سرعت در تصمیم‌گیری وجود دارد و امیدواریم که این امر بر لبنان منعکس شود.
کباره ادامه داد: «سعودی همیشه تصمیم گیرنده و قبله مسلمانان است. سازماندهی عالی است. ما از رهبری پادشاهی به‌طور ویژه از خادم حرمین شریفین و ولیعهد وی برای گرد هم آوردن همه رهبران عرب تشکر می‌کنیم».
به گفته فیصل المقداد، وزیر امور خارجه سوریه، بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه پس از ۱۲ سال غیبت، در راس هیئت کشورش در نشست‌های جده حضور دارد.
ایمن سوسان، دستیار وزیر امور خارجه و مهاجران سوریه گفت: «همه امیدوارند که نشست جده آغازگر مرحله جدیدی باشد».
وی در اظهارات قبلی خود به روزنامه الشرق الاوسط اظهار کرد: اهمیت برگزاری اجلاس در سعودی موضوعی است که نمی‌توان دربارهٔ آن صحبت کرد زیرا بدیهی و روشن است.
به نوبه خود، عبدالعزیز بن صقر، رئیس مرکز تحقیقات خلیج مستقر در جده، اجلاس جده را «تاریخی در همه معیارها» توصیف کرد.
وی در گفت و گو با روزنامه «الشرق الاوسط» گفت: این اجلاس «پیش از تشکیل، دلایل موفقیت خود را مشخص کرد؛ جایی که پادشاهی سعودی عوامل موفقیت را آماده کرد، تلاش‌های خادم حرمین شریفین و ولیعهد و نخست‌وزیر پایه‌هایی را پایه‌گذاری کرد که موفقیت این اجلاس را تضمین می‌کند.
بن صقر اظهار کرد که تلاش‌های سعودی «به بازگشت سوریه به اتحادیه عرب و میزبانی مذاکرات سودان در جده برای ارائه کمک به مردم سودان در آماده‌سازی برای دستیابی به آشتی و ثبات در سودان انجامید. تلاش‌های پادشاهی همچنین در انعقاد آشتی‌های تاریخی با کشورهای عربی همسایه از جمله ترکیه و ایران موفقیت‌آمیز بود».
شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه سعودی نیز گفت که جهان عرب امروز در حال عبور از چالش‌ها و مشکلات زیادی است.
وی روز چهارشنبه در سخنرانی خود در جمع وزرای خارجه کشورهای عربی هشدار داد که «این ما را بر سر دوراهی قرار می‌دهد و ما را ملزم می‌کند که در کنار هم باشیم و تلاش بیشتری برای تقویت اقدامات مشترک عربی برای مقابله با آن انجام دهیم».
از سوی دیگر، خالد باطرفی، تحلیلگر سیاسی سعودی، معتقد است که آمادگی خوب راز اجماع عربی در بیشتر پرونده‌های مورد بحث در نشست جده است.
وی در گفت‌وگو با «الشرق الاوسط» اظهار کرد: «آمادگی برجسته به نشانه سیاست سعودی تبدیل شده‌است، همان‌طور که در اجلاس سران G-20 و بازگشت سوریه اتفاق افتاد. همان‌طور که امروز در همه پرونده‌هایی که پادشاهی بر آنها نظارت دارد، مانند یمن و سودان و توافق سعودی و ایران، روی می‌دهد».
باطرفی معتقد است که «بازگشت سوریه به اتحادیه عرب امیدها را برای موفقیت بی‌سابقه برای اجلاس افزایش داد، زیرا همه مسائل پیچیده چه به صورت دوجانبه و چه از طریق گروه‌ها بررسی شد و مکانیسم‌های دقیقی برای آنها در نظر گرفته شد، بنابراین نشست سران بیشتر برای مستندسازی و اعلام این جلسات خواهد بود تا بررسی آنها».
وی در مورد رویکرد عربی برای حل اختلافات کشورهای عربی در داخل اظهار کرد: «رویکرد اعلام شده، همان‌طور که وزرای خارجه سعودی و الجزایر صحبت کردند، تأکید می‌کند که ما در روند موضع مشترک عربی هستیم که مداخله خارجی در امور داخلی را رد می‌کند و برای تأثیرگذاری بر رویدادها و دستکاری پرونده‌های عربی، منافذی برای خارجی‌ها باقی نگذاشته شود. اگر این امر محقق شود، ما به راه حلی برای بیشترین مانع در برابر اقدام مشترک عربی، که مداخله خارجی است، دست یافته‌ایم».
باطرفی اجلاس جده را اجلاس آمادگی، و مقابله جمعی برای چالش‌های آینده دانست و گفت که «بازگشت سوریه که توسط پادشاهی سازماندهی شده بود، اصلاح وضعیت قبلی است که در آن عرصه سوریه به مداخلات خارجی بسیاری از منطقه و خارج واگذار شده بود (...) زمان اصلاح این وضعیت فرا رسیده‌است و سوریه به آغوش عربی بازگشته است و قطب‌نما به جهت اقدام مشترک عربی بازگشته است».
به گفته حسام زکی، دستیار دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی، تصمیماتی که به اجلاس سران عرب ارائه خواهد شد «تصمیماتی است که به مسائل عربی در جنبه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مربوط می‌شود».
وی ابراز امیدواری کرد که این امر انگیزه ای برای اقدام مشترک عربی باشد و کمک‌های خوبی در زمینه حل و فصل اختلافات موجود و کاهش تأثیر آنها باشد.