سعودی و ایران.. گام‌هایی برای توسعه روابط و اجرای توافق پکن

بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل

وزير الخارجية السعودي الأمير فيصل بن فرحان ونظيره الإيراني حسين أمير عبداللهيان خلال اجتماعهما في الرياض أمس (واس)
وزير الخارجية السعودي الأمير فيصل بن فرحان ونظيره الإيراني حسين أمير عبداللهيان خلال اجتماعهما في الرياض أمس (واس)
TT

سعودی و ایران.. گام‌هایی برای توسعه روابط و اجرای توافق پکن

وزير الخارجية السعودي الأمير فيصل بن فرحان ونظيره الإيراني حسين أمير عبداللهيان خلال اجتماعهما في الرياض أمس (واس)
وزير الخارجية السعودي الأمير فيصل بن فرحان ونظيره الإيراني حسين أمير عبداللهيان خلال اجتماعهما في الرياض أمس (واس)

پادشاهی عربی سعودی و ایران با توافق بر افزایش همکاری‌ها در همه زمینه‌ها به ویژه امنیتی و اقتصادی، گام دیگری در راستای توسعه روابط و اجرای «توافقنامه پکن» که در مارس گذشته امضا شد، برداشتند.وزرای خارجه دو کشور در کنفرانس مطبوعاتی که روز پنجشنبه در مقر وزارت امور خارجه سعودی در ریاض برگزار شد، بر آغاز مرحله جدیدی از روابط با اراده، تمایل خالصانه و جدی برای تقویت آنها بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل تأکید کردند.شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه سعودی گفت که با همتای ایرانی خود در مورد مسائل منطقه ای و بین‌المللی مورد علاقه مشترک گفت وگو کرده و به وی از تأکید پادشاهی برای تقویت روابط بین دو کشور اطمینان داده‌است.شاهزاده فیصل از سرگیری هیئت‌های دیپلماتیک دو کشور و آغاز به کار مأموریت سفرا را دو گام دیگر برای توسعه روابط دو کشور دانست.وزیر امور خارجه سعودی گفت: این دیدار در ادامه گام‌های برداشته شده در راستای اجرای توافق برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک و نقطه عطفی در تاریخ دو کشور و مسیر امنیت منطقه و تأکید بر تمایل و جدیت صادقانه دو طرف برای اجرای مفاد توافقنامه از طریق افزایش اعتماد متقابل، برای گسترش دامنه همکاری‌ها و افزایش دامنه ثبات منطقه‌ای است.وی ادامه داد: در چارچوب اجرای توافق، هیئت‌های دیپلماتیک دو کشور کار خود را از سر گرفته و سفیر سعودی در ایران و سفیر ایران در این کشور به‌طور مستقیم در حال انجام وظایف خود هستند که گام دیگری برای توسعه روابط بین دو کشور است".بن فرحان بر اشتیاق پادشاهی برای بحث در مورد راه‌های فعال سازی توافقات قبلی به ویژه توافقات مربوط به جنبه‌های امنیتی و اقتصادی و اهمیت تداوم رایزنی و هماهنگی در دوره آتی بین وزارتخانه‌های خارجه دو کشور تأکید کرد.وی همچنین "دعوت ملک سلمان بن عبدالعزیز"، برای سفر ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران به این کشور را ابلاغ کرد.وزیر امور خارجه سعودی بر اهمیت ارتقای سطح همکاری و هماهنگی بین دو کشور و تمایل برای رسیدن به مرحله جدیدی در روابط با مشخصه برادری اسلامی و تلاش مشترک برای تقویت روابط بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل، تأکید کرد.

 

همکاری منطقه ای

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران نیز به نوبه خود، مذاکرات خود با همتای سعودی خود را «مثمرثمر و مهم» توصیف کرد.وی گفت: ایران و سعودی دو کشور مهم در منطقه غرب آسیا و جهان اسلام محسوب می‌شوند و روابط دو کشور در مسیر درستی پیش می‌رود و شاهد پیشرفت است.عبداللهیان در اولین سفر خود به ریاض، پس از نزدیک به ۷ سال از آخرین سفر به این کشور، اظهار کرد: «دو طرف مصمم به گسترش و تقویت همکاری‌های دو کشور در همه زمینه‌ها هستند. هر دو طرف موافق هستند که به توافقات موجود چه در جنبه‌های امنیتی، اقتصادی، تجاری و غیره جامه عمل ببخشند».

 

گفت و گوی منطقه ایاین مقام ایرانی با بیان اینکه ایده گفت و گو و همکاری منطقه ای را به همتای سعودی خود پیشنهاد کرده‌است، گفت: این همان ایده ای است که پیش از این به مقامات و سران کشورهای خلیج پیشنهاد کرده بود.وی افزود: معتقدم می‌توانیم روی مسائل فوری از جمله مسائل مربوط به محیط‌زیست و امداد و نجات در منطقه کار کنیم.عبداللهیان اضافه کرد: ایده دستیابی به امنیت و توسعه در منطقه ایده ای است که قابل تقسیم نیست و همه بازیگران منطقه می‌توانند در این زمینه ایفای نقش کنند.او همچنین از پادشاهی عربی سعودی برای تسهیل مناسک حج برای شهروندان ایرانی و نیز عمره گزاران آتی در آینده نزدیک تشکر کرد.

 

دعوت از رئیسی

حسین امیرعبداللهیان در خصوص دعوت ملک سلمان از رئیس‌جمهور ایران برای سفر به پادشاهی، اعلام کرد که رئیسی این دعوت را پذیرفته و در «زمان مناسب» این سفر را انجام خواهد داد.وی بیان کرد که گفت‌وگوها و اعزام هیئت‌های دو کشور در دوره آینده زمینه‌ساز دیدار رهبران خواهد شد.علیرغم ماهیت سیاسی این کنفرانس، مسائل ورزشی نیز مطرح شد و دو وزیر برای برگزاری دیدار دوستانه رفت و برگشت بین تیم‌های ایران و سعودی توافق کردند.وزیر خارجه ایران همچنین از حمایت کشورش از برگزاری «اکسپو ۲۰۳۰» سعودی خبر داد و افزود: تأکید می‌کنم که تهران از برپایی اکسپو در سعودی حمایت می‌کند.سفر وزیر امور خارجه ایران به ریاض پس از آن صورت می‌گیرد که سعودی و ایران در ماه مارس گذشته بر سر از سرگیری روابط دیپلماتیک بین دو کشور و بازگشایی نمایندگی‌های دیپلماتیک خود توافق کردند. وزیر امور خارجه سعودی در ژوئن گذشته طی یک سفر رسمی به تهران سفر و در جریان آن با ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ایران دیدار کرد.



حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
TT

حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)

از زمان صدور فرمان ملک سلمان بن عبدالعزیز، خادم حرمین شریفین، در ژوئن ۲۰۱۷ (۲۶ رمضان ۱۴۳۸ هجری قمری) مبنی بر انتخاب شاهزاده محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد «برای حفظ موجودیت دولت و آینده آن، و تضمین تداوم آن بر پایه‌های خدمت به دین، سپس کشور و مردم، و تحقق خیر برای ملت وفادارش»، پادشاهی عربی سعودی وارد مرحله‌ای جدید با آرزوهای گسترده شد.

هشت سال پس از آن، تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور شتاب گرفت و نقش منطقه‌ای و بین‌المللی آن گسترده‌تر و تاثیرگذارتر شد. سعودی به بازیگری پیشرو در عرصه سیاسی تبدیل شد که نه تنها مورد اعتماد بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای، بلکه حتی متحدان در زمان اختلافات شدیدشان است.

تقویت ثبات بین‌المللی

ولیعهد سعودی از همان ابتدا رهبری تقویت گشایش سعودی به جهان را در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و به‌ویژه سیاسی برعهده گرفت. این گشایش سیاسی در سال‌های اخیر به مناطقی بی‌سابقه در تاریخ سعودی و خاورمیانه، مانند کشورهای کارائیب و آسه‌آن، گسترش یافت تا همکاری‌ها در زمینه‌های اقتصاد، سرمایه‌گذاری، تجارت و گردشگری تقویت شود.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در دیدار قبلی وی به سعودی (رویترز)

سیاست خارجی سعودی نقش خود را به عنوان حامی صلح، توسعه و ثبات گسترش داد. در حالی که دومین سالگرد «توافق پکن» بین سعودی و ایران نزدیک می‌شود، ریاض به ابتکار شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر، میزبان مذاکرات آمریکا-اوکراین برای حل بحران بود. این نقش‌آفرینی به لطف روابط متوازن سعودی با تمام طرف‌ها ممکن شد. نشست‌های اخیر در الدرعیه و جده بین آمریکا و روسیه و همچنین آمریکا و اوکراین نشان داد که سیاست خارجی سعودی مورد اعتماد متحدان و رقبا است. این نقش شامل میانجیگری در بحران روسیه-اوکراین، ارائه کمک‌های بشردوستانه، و میانجیگری برای آزادی اسرا بوده است.

ولیعهد سعودی در یک اقدام بشردوستانه، موفق به آزادی ۱۰ اسیر با ملیت‌های مختلف از نیروهای اوکراینی شد که پس از انتقال به سعودی، به کشورهایشان بازگردانده شدند. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز از تلاش‌های شاهزاده محمد بن سلمان در میانجیگری برای تبادل اسرا بین آمریکا و روسیه در سال گذشته تقدیر کرد.

پرونده فلسطین و عادی‌سازی

مسئله فلسطین پس از دهه‌ها شاهد تحرکی بی‌سابقه بوده است. سعودی در ماهها و سال‌های اخیر بسیاری از کشورها را به رسمیت شناختن دولت فلسطین ترغیب کرده است، به طوری که تعداد این کشورها به ۱۴۹ مورد (بر اساس آمار وزارت خارجه فلسطین) رسیده است. شاهزاده محمد بن سلمان شرط سعودی برای عادی‌سازی با اسرائیل را «تحقق دولت فلسطینی» اعلام کرده است.

سعودی میزبان دو اجلاس پیاپی از کشورهای عربی و اسلامی در ریاض برای هماهنگی مواضع و فشار بر جامعه بین‌المللی بوده است. همچنین ریاض نخستین نشست ائتلاف بین‌المللی برای اجرای راه‌حل دو دولتی را برگزار کرد.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از بیعت‌کنندگان در قصر الصفا در مکه (واس)

بسیاری از ناظران معتقدند سیاست‌های ریاض تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان در سال‌های اخیر با تمرکز بر پرونده‌های پیچیده و گردآوری تمام طرف‌ها به میز مذاکره، از شدت بحران‌های جهانی کاسته است. این رویکرد، صلح را از مسیر گفت‌وگو ممکن ساخته است.

مقصد راه‌حل‌های صلح آمیز

مذاکرات آمریکا-اوکراین در جده در ماه جاری به پیشنهاد آتش‌بس فوری ۳۰ روزه و گام‌هایی به سوی صلح پایدار در اوکراین انجامید. این نتیجه پس از سه هفته مذاکرات آمریکا-روسیه، اولین گفت‌وگوها از آغاز جنگ اوکراین، حاصل شد. دو طرف بر تشکیل گروه‌های سطح بالا برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی کانال‌های دیپلماتیک توافق کردند.

در زمینه یمن، سعودی با ارائه «ابتکار پایان بحران یمن» و حمایت از آتش‌بس، نقش میانجیگری خود را تقویت کرد که به نقشه راه سازمان ملل برای یمن منجر شد.

حل اختلاف تاریخی اتیوپی و اریتره از طریق «توافقنامه جده برای صلح» در سپتامبر ۲۰۱۸ تحت حمایت پادشاه سلمان، جایگاه سعودی را به عنوان پایگاهی برای صلح تقویت کرد. عمر گله، رئیس‌جمهور جیبوتی، این نقش را ستود.

در سودان، سعودی با انجام عملیات تاریخی تخلیه افراد گرفتار پس از جنگ داخلی ۲۰۲۳ و میزبانی «مذاکرات جده» بین طرف‌های درگیر، نقش بشردوستانه و صلح آفرین خود را نشان داد.

واشنگتن و پکن در ریاض

در دهه گذشته، سعودی تنها کشور خاورمیانی بوده که توانسته در میانه تنش‌های جهانی—از جنگ اوکراین تا مناقشات تجاری و جنگ غزه—زعمای آمریکا، چین و روسیه را در فاصله کوتاهی میزبانی کند. این جایگاه، سعودی را به بازیگری کلیدی در تاثیرگذاری بر سیاست‌های بین‌المللی تبدیل کرده است، امری که با حجم و سطح سفرها و نشست‌های بین‌المللی در ریاض، به‌ویژه پس از جنگ غزه، مشهود است.

ولیعهد سعودی در حال استقبال از رئیس‌جمهور چین در یکی از دیدارهای اخیر به سعودی (واس)

نقش سعودی در جهان عرب و اسلام

سعودی تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان، در هشت سال گذشته میزبان ۷ اجلاس مهم عربی و اسلامی از جمله «اجلاس اضطراری مکه» (۲۰۱۹)، «اجلاس عربی-چینی» (۲۰۲۲)، و «اجلاس مشترک عربی-اسلامی» (۲۰۲۳) بوده است. همچنین ۱۲ دوره از ۴۵ دوره اجلاس شورای همکاری خلیج در سعودی برگزار شده است.

سعودی میزبان رویدادهای بین‌المللی بزرگی مانند «اجلاس گروه ۲۰» در ۲۰۲۰ (به صورت مجازی)، «اجلاس سعودی-آفریقا» (۲۰۲۳)، و «اجلاس سعودی-کارائیب» (۲۰۲۳) بوده است.