نشست سران سعودی و آفریقا برای همکاری جامع استراتژیک

حجم تجارت سعودی و کشورهای آفریقایی در سال جاری: ۲۰ میلیارد دلار

شاهزاده محمد بن سلمان بن عبد العزیز ولیعهد سعودی در افتتاحیه نشست سران سعودی و آفریقا سخنرانی کرد (الشرق الاوسط)
شاهزاده محمد بن سلمان بن عبد العزیز ولیعهد سعودی در افتتاحیه نشست سران سعودی و آفریقا سخنرانی کرد (الشرق الاوسط)
TT

نشست سران سعودی و آفریقا برای همکاری جامع استراتژیک

شاهزاده محمد بن سلمان بن عبد العزیز ولیعهد سعودی در افتتاحیه نشست سران سعودی و آفریقا سخنرانی کرد (الشرق الاوسط)
شاهزاده محمد بن سلمان بن عبد العزیز ولیعهد سعودی در افتتاحیه نشست سران سعودی و آفریقا سخنرانی کرد (الشرق الاوسط)

نشست سران پادشاهی عربی سعودی و کشورهای آفریقایی روز جمعه در ریاض برای نهادینه کردن همکاری‌های راهبردی دو طرف در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، سرمایه‌گذاری، امنیتی و فرهنگی به منظور افزایش منافع مشترک و دستیابی به توسعه و ثبات آغاز شد.دکتر خالد منزلاوی، دستیار دبیرکل اتحادیه عرب در امور سیاسی در این باره گفت: سعودی از اعتماد و احترام زیادی در میان رهبران کشورهای آفریقایی برخوردار است، زیرا این کشور سوپاپ اطمینانی برای جهان عرب و اسلام است و سیاست عاقلانه ای را پیش می‌برد که بر منافع اقتصادی و توسعه تمرکز دارد.منزلاوی در مصاحبه با «الشرق الاوسط» توضیح داد که میزبانی پادشاهی از این تعداد از رهبران آفریقایی در ریاض نشان از ایجاد همکاری استراتژیک است که به نفع هر دو طرف است.وی افزود: همان‌طور که می‌دانیم آفریقا علاوه بر کشورهای نوظهور در کانون توجه کشورهای بزرگی مانند آمریکا، چین و روسیه قرار دارد و نقش جهانی فزاینده سعودی مستلزم گسترش روابط با شرق و غرب از جمله قاره آفریقا است.حجم مبادلات تجاری بین سعودی و کشورهای آفریقایی در سال ۲۰۲۳ به ۷۴٫۷۳۵ میلیارد ریال سعودی (۲۰ میلیارد دلار) رسید که از این میزان ۵۳٫۰۷۱ میلیارد ریال (۱۴ میلیارد دلار) صادرات بود، در حالی که میزان واردات ۲۱٫۶۶۴ میلیارد ریال (۵٫۸ میلیارد دلار) بوده‌است.

رئیس‌جمهور مالاوی برای شرکت در اجلاس سران وارد ریاض شد و از سوی معاون امیر ریاض مورد استقبال قرار گرفت (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر سعودی، به عنوان تأکیدی بر نقش پیشگام سعودی، از تلاش‌های بین‌المللی و منطقه ای با هدف ایجاد پایه‌های امنیت، ثبات و حل مناقشه در قاره آفریقا حمایت کرد که منجر به امضای توافقنامه صلح تاریخی جده بین اتیوپی و اریتره شد.همچنین مذاکرات بین دو طرف درگیری در سودان در شهر جده با هدف دستیابی به یک توافق سیاسی برای دستیابی به امنیت، ثبات و رفاه سودان و مردم آن از سر گرفته شد.دکتر منزلای اظهار کرد که آفریقا به سرمایه‌گذاری، تجارت و پروژه‌های توسعه نیاز دارد. کشورهای آفریقایی امروز اهداف توسعه ای و اقتصادی دارند و چشم‌انداز ۲۰۳۰ سعودی نیز در همین راستا است.دکتر خالد اضافه کرد: نشست سران سعودی و آفریقا با توجه به اشتراکات فراوان بین دو طرف به موفقیت بزرگی دست خواهد یافت؛ از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تاریخ پرافتخار سعودی در قاره آفریقا، مجاورت جغرافیایی آن علاوه بر بعد مذهبی و سیاست روشن و شفاف این پادشاهی در قبال آفریقا اشاره کرد.به گفته دستیار دبیرکل اتحادیه عرب در امور سیاسی، حوزه‌های همکاری سعودی و کشورهای آفریقایی، چه در زمینه‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری و چه در زمینه‌های سیاسی، امنیتی و مبارزه با تروریسم که برخی از کشورهای آفریقایی از آن رنج می‌برند، گسترده و بسیار امیدوارکننده است.با توجه به اهمیت ژئواستراتژیک بین پادشاهی و قاره آفریقا، ۱۶ کمیته مشترک، دو شورای هماهنگی و ۷ شورای بازرگانی و همچنین انعقاد بیش از ۲۵۰ موافقت نامه همکاری در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و توسعه ایجاد شد.پادشاهی سعودی همچنین در حمایت از تلاش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای با هدف ایجاد پایه‌های امنیت و ثبات، حل و فصل درگیری‌ها، مبارزه با گروه‌های تروریستی و افراط‌گرایی و ارتقای قابلیت‌های امنیتی کشورهای آفریقایی نقشی اساسی ایفا می‌کند.صندوق سرمایه‌گذاری عمومی سعودی پروژه‌های سرمایه‌گذاری را در کشورهای آفریقایی در بخش‌هایی مانند انرژی، معدن، ارتباطات و غذا با مجموع ۱۵ میلیارد ریال سعودی (۴ میلیارد دلار) راه اندازی کرد.این کشور به جستجوی فرصت‌های جدید برای سرمایه‌گذاری در قاره آفریقا، چه به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم، ادامه می‌دهد.ولیعهد سعودی همچنین در اجلاس مقابله با چالش کمبود بودجه آفریقا در پاریس ۲۰۲۱ شرکت کرد.تلاش‌های او در دوران ریاست پادشاهی بر گروه ۲۰ در سال ۲۰۲۰ همچنین به راه‌اندازی ابتکار G20 برای تعلیق پرداخت‌های بدهی و کار مشترک برای رسیدگی به بدهی‌ها کمک کرد، که نقدینگی فوری را برای ۷۳ کشور از فقیرترین کشورها فراهم کرد. از این تعداد، ۳۸ کشور آفریقایی بیش از ۵ میلیارد دلار دریافت کردند.سرمایه‌گذاری سعودی در آفریقا در ده سال گذشته بالغ بر ۴۹٫۵ میلیارد ریال (۱۳ میلیارد دلار) بوده‌است.از سوی دیگر، تعداد شرکت‌های سعودی که در آنجا فعالیت می‌کنند به ۴۷ شرکت رسیده که در زمینه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، غذا و نوشیدنی، خدمات تجاری، خدمات مالی و محصولات مصرفی فعالیت می‌کنند.



پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
TT

پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، پیام مکتوبی از محمد ولد الشیخ الغزوانی دریافت کرد که به روابط دوجانبه میان دو کشور و راه‌های تقویت آن مربوط می‌شود.

این پیام به نیابت از ولیعهد، توسط شاهزاده فیصل بن فرحان در جریان دیدار با دکتر محمد سالم ولد مرزوق در شهر جده دریافت شد.

دو طرف در جریان این دیدار، روابط میان دو کشور را بررسی کردند و درباره فرصت‌های توسعه همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های مختلف گفت‌وگو کردند. همچنین دیدگاه‌های خود را درباره مسائل مورد اهتمام مشترک تبادل کردند.


تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
TT

تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)

تحلیلگرانی که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، اعلام شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، درباره مشارکت پادشاهی عربی سعودی در پاسخ واشنگتن به تعلیق «طرح آزادی» مربوط به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را در ادامه تلاش‌های دیپلماتیکی ارزیابی می‌کنند که ریاض در پیش گرفته است.

شهباز شریف با قدردانی از آنچه «شجاعت» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، خواند، تصمیم او برای تعلیق این طرح را «به‌موقع» توصیف کرد و گفت پاسخ ترامپ به درخواست پاکستان، پادشاهی عربی سعودی و دیگر کشورها می‌تواند به تقویت ثبات کمک کند. او در پیامی در شبکه «ایکس» نوشت: «پاسخ سخاوتمندانه رئیس‌جمهور ترامپ به درخواست ارائه‌شده از سوی پاکستان و دیگر کشورها، به‌ویژه پادشاهی و برادر عزیزم ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، به‌طور قابل‌توجهی به تقویت صلح، ثبات و آشتی منطقه‌ای در این دوره حساس کمک خواهد کرد.»

ولیعهد پادشاهی عربی سعودی و نخست‌وزیر پاکستان طی کمتر از یک ماه دو بار در جده دیدار کردند (ا.ف.پ)

این تحرکات بخشی از مجموعه‌ای از رایزنی‌های سیاسی فشرده در هفته‌های اخیر به‌شمار می‌رود، به‌ویژه پس از آنکه پاکستان به‌طور رسمی در نقش میانجی میان ایالات متحده و ایران وارد شد. در همین چارچوب، نشست‌های چهارجانبه وزارتی با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر شکل گرفت که نخستین دور آن در ریاض، سپس در اسلام‌آباد و سومین نشست در آنتالیا برگزار شد. سفیر پاکستان در پادشاهی عربی سعودی در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» این روند را «بخشی از تلاش‌های مستمر برای تحقق صلح در منطقه» توصیف کرده است.

همکاری رو به گسترش

احمد القریشی، کارشناس امنیت ملی، بر این باور است که پادشاهی عربی سعودی نقش کلیدی در پیشبرد موفقیت‌آمیز میانجی‌گری پاکستان ایفا کرده است. به گفته او، سیاست خویشتنداری ریاض، همراه با انتقال پیام‌های روشن سیاسی و نظامی در هماهنگی با پاکستان به ایران، به شکل‌گیری این برداشت در تهران کمک کرده که با شرایطی تازه در سطح منطقه روبه‌رو است؛ شرایطی که نیازمند بازنگری در رویکردهای سیاسی و ابزارهای مدیریت بحران است.

نمایشگر رصد موقعیت کشتی‌ها، نشان‌دهنده تردد دریایی در تنگه هرمز (ا.ف.پ)

القریشی در ادامه گفت مشارکت پادشاهی عربی سعودی در هر ابتکار منطقه‌ای یا بین‌المللی، به آن سطح قابل‌توجهی از اعتبار و مشروعیت می‌بخشد؛ موضوعی که در مورد میانجی‌گری پاکستان نیز به‌وضوح دیده می‌شود. او این ابتکار را از نظر زمان‌بندی و مسیر «غافلگیرکننده» توصیف کرد و افزود که بدون حمایت ایالات متحده و پادشاهی عربی سعودی، نه ایران و نه جامعه بین‌المللی آن را با چنین جدیتی دنبال نمی‌کردند.

او همچنین به سفر شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه پادشاهی عربی سعودی، به اسلام‌آباد پیش از دیدار آمریکا و ایران اشاره کرد و آن را نشانه‌ای روشن برای تهران دانست تا این میانجی‌گری را جدی بگیرد.

«چهارجانبه اسلامی»

منیف الحربی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» تلاش‌های پادشاهی عربی سعودی از ابتدای بحران برای یافتن راه‌حلی سیاسی با هدف مهار تنش‌ها را برجسته کرد. به گفته او، این رویکرد بر این باور استوار است که راه‌حل‌های نظامی نمی‌توانند به ثباتی پایدار منجر شوند.

او به نشست ۱۹ مارس در ریاض اشاره کرد که با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر برگزار شد و زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردی مبتنی بر راه‌حل‌های سیاسی شد. پس از آن، نشست ۲۹ مارس در اسلام‌آباد با تحرکات دیپلماتیک گسترده‌تری همراه بود که به پیشبرد این مسیر انجامید و در نهایت به دیدار طرف‌های آمریکایی و ایرانی در پاکستان به عنوان نشانه‌ای از تداوم این روند دیپلماتیک منجر شد.

الحربی همچنین بر تأکید مداوم ریاض بر ضرورت حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران‌های منطقه‌ای، همراه با پایبندی به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کرد. به گفته او، این رویکرد بازتاب‌دهنده نقش محوری و دیرینه پادشاهی عربی سعودی در تقویت ثبات منطقه و ترجیح دادن مسیر توسعه، همکاری و شراکت است.


معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
TT

معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)

پادشاهی عربی سعودی و ترکیه توافق‌نامه‌ای درباره معافیت متقابل از الزامات ویزا برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و گذرنامه‌های ویژه امضا کردند.

پس از امضای این توافق، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز چهارشنبه در آنکارا از شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، استقبال و با او دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی، دو طرف در این دیدار روابط دوجانبه را بررسی کرده و درباره راه‌های تقویت همکاری‌ها در راستای منافع مشترک و همچنین تقویت امنیت و ثبات در منطقه گفت‌وگو کردند.

این توافق مشترک که توسط وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی و همتای ترک او، هاکان فیدان، امضا شد، در پایان نشست سوم شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی در آنکارا و در روز چهارشنبه به نتیجه رسید.

گفت‌وگوهای دوجانبه

هاکان فیدان و شاهزاده فیصل بن فرحان پیش از برگزاری نشست شورا، یک جلسه دوجانبه برگزار کردند که طی آن روابط میان ترکیه و پادشاهی عربی سعودی و راه‌های توسعه آن در تمامی حوزه‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

در این گفت‌وگوها همچنین مجموعه‌ای از موضوعات بین‌المللی و تحولات منطقه‌ای از جمله وضعیت نوار غزه، حملات اسرائیل به لبنان، تلاش‌ها برای گسترش نفوذ در خاک سوریه، جنگ در ایران و پیامدهای آن بر منطقه، و نیز تلاش‌های دیپلماتیک جاری برای پایان دادن به این جنگ و دستیابی به توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا بررسی شد.

به گفته منابع دیپلماتیک که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، وزیران خارجه ترکیه و پادشاهی عربی سعودی بر ضرورت ادامه اجرای مرحله دوم توافق صلح و آغاز فوری روند بازسازی در غزه تأکید کردند.

همچنین دو طرف بر توقف اقدامات توسعه‌طلبانه اسرائیل در منطقه، از جمله از طریق حملات به لبنان و تلاش برای گسترش نفوذ در سوریه، تأکید داشتند.

این منابع افزودند که دو وزیر از ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ در ایران و دستیابی به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن حمایت کردند و همچنین بر ضرورت جلوگیری از تبدیل تحولات مربوط به تنگه هرمز به عامل تنش و تحریک جدید در منطقه تأکید داشتند.

بر اساس این گزارش، دو طرف همچنین بر این اصل تأکید کردند که کشورهای منطقه باید خود مسئول حل‌وفصل بحران‌هایشان باشند و نباید اجازه مداخله خارجی داده شود؛ رویکردی که آن را مبتنی بر اصل «مالکیت منطقه‌ای» توصیف کردند.

در ادامه، وزیران خارجه پادشاهی عربی سعودی و ترکیه بر تداوم تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک در مسائل خاورمیانه و حل اختلافات از طریق گفت‌وگو تأکید کردند.

ادامه همکاری

شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شد، به عنوان یک سازوکار رسمی برای همکاری و مشورت میان دو کشور فعالیت می‌کند و هدف آن توسعه و تعمیق روابط در تمامی ابعاد در چارچوبی نهادی است.

نخستین نشست این شورا در روزهای ۷ و ۸ فوریه ۲۰۱۷ در آنکارا برگزار شد و دومین نشست آن نیز در ۱۸ مه ۲۰۲۵ در ریاض تشکیل شد.

این شورا شامل پنج کمیته فرعی با مشارکت نهادهای ذی‌ربط دو کشور است: کمیته سیاسی و دیپلماتیک، کمیته نظامی و امنیتی، کمیته فرهنگ، ورزش، رسانه و گردشگری، کمیته توسعه اجتماعی، سلامت و آموزش و کمیته تجارت، صنعت، سرمایه‌گذاری، زیرساخت و انرژی.

جلسات این کمیته‌ها به‌طور منظم برگزار می‌شود. آخرین نشست، مربوط به کمیته سیاسی و دیپلماتیک بود که به‌صورت مجازی در ۲۸ آوریل گذشته برگزار شد و هدف آن آماده‌سازی برای نشست سوم شورا بود.