«اجلاس دوحه»: تداوم تقویت ثبات منطقه‌ای.. امنیت کشورهای خلیج تجزیه‌ناپذیر است

محکومیت تجاوز اسرائیل به غزه و درخواست حمایت بین‌المللی از مردم فلسطین

أمير دولة قطر الشيخ تميم بن حمد آل ثاني لدى إلقاء كلمته في افتتاح القمة الخليجية في الدوحة (الديوان الأميري)
أمير دولة قطر الشيخ تميم بن حمد آل ثاني لدى إلقاء كلمته في افتتاح القمة الخليجية في الدوحة (الديوان الأميري)
TT

«اجلاس دوحه»: تداوم تقویت ثبات منطقه‌ای.. امنیت کشورهای خلیج تجزیه‌ناپذیر است

أمير دولة قطر الشيخ تميم بن حمد آل ثاني لدى إلقاء كلمته في افتتاح القمة الخليجية في الدوحة (الديوان الأميري)
أمير دولة قطر الشيخ تميم بن حمد آل ثاني لدى إلقاء كلمته في افتتاح القمة الخليجية في الدوحة (الديوان الأميري)

در پایان چهل و چهارمین نشست سران شورای همکاری خلیج به میزبانی دوحه، کشورهای خلیج بر تمایل خود برای حفظ ثبات و امنیت در منطقه و بر نقش شورای همکاری «به عنوان یک ستون اساسی برای حفظ صلح و امنیت منطقه ای و جهانی» تأکید کردند.
در بیانیه پایانی اجلاس سران خلیج بر احترام به اصول حاکمیت و عدم مداخله در امور داخلی بر اساس کنوانسیون‌ها، آداب و رسوم و قوانین بین‌المللی تأکید و هرگونه تهدید علیه هر کشور عضو محکوم شد.
این بیانیه تأکید کرد که امنیت کشورهای شورای همکاری خلیج بر اساس اصل دفاع مشترک، مفهوم امنیت جمعی، نظام اساسی شورای همکاری خلیج و توافقنامه دفاعی مشترک، یک کل تفکیک‌ناپذیر است.
حاضران در اجلاس همچنین بر مواضع شورای همکاری مبنی بر رد مداخله خارجی در امور کشورهای عربی تأکید کرد.
در بیانیه پایانی اجلاس سران، رهبران شورای همکاری خلیج تأکید کردند که کشورهای عضو در برابر هر گونه تهدیدی که هر یک از کشورهای شورا با آن مواجه هستند متحد می‌ایستند.

مسئله فلسطین

سران کشورهای شرکت‌کننده اقدامات نظامی جاری اسرائیل در غزه را محکوم کردند و گفتند: چنین اقداماتی نقض آشکار قوانین بین‌المللی و حقوق بشردوستانه بین‌المللی است.
حاضران در این نشست همچنین ضمن ابراز نگرانی شدید نسبت به تجاوز آشکار اسرائیل به ملت فلسطین، تشدید اعمال خشونت‌آمیز و بمباران بی‌رویه نوار غزه، کوچاندن اجباری غیرنظامیان و نابودی فلسطینی‌ها و همچنین تأسیسات و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله ساختمان‌های مسکونی، مدارس، امکانات بهداشتی و عبادتگاه‌ها را محکوم کرده و این اقدامات را نقض آشکار قوانین بین‌المللی و حقوق انسانی بین‌المللی ارزیابی کردند.
رهبران کشورهای شورای همکاری خلیج در این بیانیه نسبت به خطر گسترش درگیری‌ها در سرزمین‌های اشغالی و نوار غزه به دیگر مناطق خاورمیانه هشدار داده و تأکید کردند که اگر تجاوزات اسرائیل متوقف نشود عواقب ناگواری برای مردم منطقه و صلح و امنیت بین‌المللی به دنبال خواهد داشت.
در ادامه بیانیه این بیانیه آمده‌است که سران این کشورها همچنین نارضایتی خود را از تجاوز آشکار اسرائیل به مردم فلسطین اعلام کردند.
بیانیه شورای همکاری خلیج همچنین با کمک به بازسازی آنچه ماشین جنگی اسرائیل در حملات خود به نوار غزه طی سال‌های گذشته نابود کرده، موافقت کرد.
این کشورها از جامعه بین‌المللی خواستند تا برای برقراری آتش‌بس و حفاظت از غیرنظامیان مداخله کند و اقدامات لازم را در چارچوب قوانین بین‌المللی برای پاسخ به اقدامات اسرائیل و سیاست مجازات جمعی آن علیه ساکنان بی دفاع غزه در دستور کار قرار دهد.
سران کشورهای شورای همکاری خلیج همچنین از تلاش‌های میانجی‌گری مشترک دولت قطر، مصر و آمریکا آمریکا که منجر به دستیابی به توافقی برای آتش‌بس موقت بشردوستانه شد، تشکر و قدردانی کردند.
حاضران در نشست دوحه همچنین بر ضرورت از سرگیری فوری مذاکرات برای دستیابی به آتش‌بس بشردوستانه به منظور دستیابی به آتش‌بس کامل و پایدار و اطمینان از رسیدن کلیه کمک‌های بشردوستانه و امدادی و ورود سوخت، غذا و دارو برای ساکنان غزه تأکید کردند.

میدان گازی الدره

شورا به موضوع میدان الدره بین کویت و عراق اشاره کرد و گفت که کل میدان الدره در مناطق دریایی کشور کویت قرار دارد و مالکیت منابع طبیعی در منطقه غرق شده در مجاورت منطقه تقسیم شده سعودی و کویت، از جمله کل میدان الدره، تنها پادشاهی عربی سعودی و دولت کویت است و آنها به تنهایی از حقوق کامل بهره‌برداری از منابع طبیعی در آن منطقه برخوردارند.

نشست سران کشورهای شورای همکاری خلیج با حضور رئیس‌جمهور ترکیه (دیوان امیری)

اشغال جزایر امارات توسط ایران

شورای خلیجی مواضع قاطع و تصمیمات قبلی خود در خصوص محکومیت ادامه اشغال جزایر سه‌گانه (تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی) متعلق به امارات متحده عربی توسط ایران را تأیید و تأکید کرد:
حمایت از حق حاکمیت امارات متحده عربی بر جزایر سه‌گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی و بر آب‌های سرزمینی، قلمرو هوایی، فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی جزایر سه‌گانه بخشی جدایی ناپذیر از قلمرو امارات متحده عربی است.
آنها تأکید کردند: با توجه به اینکه هرگونه تصمیم، رویه یا اقدام ایران در جزایر سه‌گانه باطل و ملغی بوده و هیچ‌یک از حقایق تاریخی و حقوقی که به اتفاق آرا بر حق حاکمیت امارات متحده عربی بر جزایر سه‌گانه آن توافق دارند را تغییر نمی‌دهد.
شورای همکاری از ایران خواست به تلاش‌های امارات متحده عربی برای حل این موضوع از طریق مذاکره مستقیم یا توسل به دیوان بین‌المللی دادگستری پاسخ دهد.

ایران

شورای همکاری با تأیید مواضع و تصمیمات قاطع خود در رابطه با جمهوری اسلامی ایران، بر لزوم پایبندی این شورا به مبانی و اصول اساسی بر اساس منشور ملل متحد و کنوانسیون‌های حقوق بین‌الملل شامل اصول حسن همجواری، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی، حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات، عدم استفاده یا تهدید زور و نفی فرقه گرایی تأکید کرد.
کشورهای خلیجی از توافق حاصل شده بین پادشاهی عربی سعودی و جمهوری اسلامی ایران در پکن، از سرگیری روابط دیپلماتیک بین دو کشور، بازگشایی نمایندگی‌های آنها و فعال شدن موافقتنامه همکاری امنیتی و موافقتنامه همکاری اقتصادی بین دو کشور استقبال کرد
شورا همکاری ابراز امیدواری کرد که این توافق گامی مثبت برای حل اختلافات و پایان دادن به همه مناقشات منطقه ای از طریق گفت و گو و ابزارهای دیپلماتیک باشد.

تحولات پرونده هسته ای ایران

سران کشورهای شرکت‌کننده با ابراز نگرانی از تحولات پرونده هسته ای ایران، بر آمادگی خود برای همکاری و تعامل مؤثر با این پرونده تأکید کردند.
آنها بر لزوم مشارکت کشورهای شورای همکاری خلیج در تمامی مذاکرات، گفت و گوها و نشست‌های منطقه ای و بین‌المللی در این زمینه تأکید کردند و گفتند: علاوه بر برنامه هسته‌ای ایران، این مذاکرات باید شامل تمام مسائل امنیتی و نگرانی‌های کشورهای خلیجی از جمله موشک‌های بالستیک و کروز و هواپیماهای بدون سرنشین و ایمنی ناوبری بین‌المللی و تأسیسات نفتی باشد.
در ادامه بیانیه این بیانیه آمده‌است: سران کشورهای حاضر بر اهمیت تعهد ایران به عدم عبور از میزان غنی‌سازی اورانیوم مورد نیاز برای استفاده‌های صلح‌آمیز و لزوم انجام تعهدات خود و همکاری کامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید کردند.
آنها همچنین بر حفظ امنیت دریایی و آبراه‌ها در منطقه و مقابله با فعالیت‌هایی که امنیت و ثبات منطقه و جهان را تهدید می‌کند، از جمله هدف قرار دادن کشتی‌های تجاری و تهدید خطوط کشتیرانی دریایی، تجارت بین‌المللی و تأسیسات نفتی در کشورهای شورای همکاری خلیج تأکید کردند.

مشارکت ترکیه

شورا از مشارکت رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در اجلاس سران خلیج و بحث در مورد موضوعات مورد علاقه مشترک در این نشست، به ویژه مسئله فلسطین و تجاوزات اسرائیل به غزه استقبال کرد.
شورای همکاری در پایان اعلام کرد که دولت کویت ریاست و میزبان چهل و پنجمین نشست سران خواهد بود.


مقالات مرتبط


پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
TT

پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، پیام مکتوبی از محمد ولد الشیخ الغزوانی دریافت کرد که به روابط دوجانبه میان دو کشور و راه‌های تقویت آن مربوط می‌شود.

این پیام به نیابت از ولیعهد، توسط شاهزاده فیصل بن فرحان در جریان دیدار با دکتر محمد سالم ولد مرزوق در شهر جده دریافت شد.

دو طرف در جریان این دیدار، روابط میان دو کشور را بررسی کردند و درباره فرصت‌های توسعه همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های مختلف گفت‌وگو کردند. همچنین دیدگاه‌های خود را درباره مسائل مورد اهتمام مشترک تبادل کردند.


تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
TT

تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)

تحلیلگرانی که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، اعلام شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، درباره مشارکت پادشاهی عربی سعودی در پاسخ واشنگتن به تعلیق «طرح آزادی» مربوط به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را در ادامه تلاش‌های دیپلماتیکی ارزیابی می‌کنند که ریاض در پیش گرفته است.

شهباز شریف با قدردانی از آنچه «شجاعت» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، خواند، تصمیم او برای تعلیق این طرح را «به‌موقع» توصیف کرد و گفت پاسخ ترامپ به درخواست پاکستان، پادشاهی عربی سعودی و دیگر کشورها می‌تواند به تقویت ثبات کمک کند. او در پیامی در شبکه «ایکس» نوشت: «پاسخ سخاوتمندانه رئیس‌جمهور ترامپ به درخواست ارائه‌شده از سوی پاکستان و دیگر کشورها، به‌ویژه پادشاهی و برادر عزیزم ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، به‌طور قابل‌توجهی به تقویت صلح، ثبات و آشتی منطقه‌ای در این دوره حساس کمک خواهد کرد.»

ولیعهد پادشاهی عربی سعودی و نخست‌وزیر پاکستان طی کمتر از یک ماه دو بار در جده دیدار کردند (ا.ف.پ)

این تحرکات بخشی از مجموعه‌ای از رایزنی‌های سیاسی فشرده در هفته‌های اخیر به‌شمار می‌رود، به‌ویژه پس از آنکه پاکستان به‌طور رسمی در نقش میانجی میان ایالات متحده و ایران وارد شد. در همین چارچوب، نشست‌های چهارجانبه وزارتی با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر شکل گرفت که نخستین دور آن در ریاض، سپس در اسلام‌آباد و سومین نشست در آنتالیا برگزار شد. سفیر پاکستان در پادشاهی عربی سعودی در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» این روند را «بخشی از تلاش‌های مستمر برای تحقق صلح در منطقه» توصیف کرده است.

همکاری رو به گسترش

احمد القریشی، کارشناس امنیت ملی، بر این باور است که پادشاهی عربی سعودی نقش کلیدی در پیشبرد موفقیت‌آمیز میانجی‌گری پاکستان ایفا کرده است. به گفته او، سیاست خویشتنداری ریاض، همراه با انتقال پیام‌های روشن سیاسی و نظامی در هماهنگی با پاکستان به ایران، به شکل‌گیری این برداشت در تهران کمک کرده که با شرایطی تازه در سطح منطقه روبه‌رو است؛ شرایطی که نیازمند بازنگری در رویکردهای سیاسی و ابزارهای مدیریت بحران است.

نمایشگر رصد موقعیت کشتی‌ها، نشان‌دهنده تردد دریایی در تنگه هرمز (ا.ف.پ)

القریشی در ادامه گفت مشارکت پادشاهی عربی سعودی در هر ابتکار منطقه‌ای یا بین‌المللی، به آن سطح قابل‌توجهی از اعتبار و مشروعیت می‌بخشد؛ موضوعی که در مورد میانجی‌گری پاکستان نیز به‌وضوح دیده می‌شود. او این ابتکار را از نظر زمان‌بندی و مسیر «غافلگیرکننده» توصیف کرد و افزود که بدون حمایت ایالات متحده و پادشاهی عربی سعودی، نه ایران و نه جامعه بین‌المللی آن را با چنین جدیتی دنبال نمی‌کردند.

او همچنین به سفر شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه پادشاهی عربی سعودی، به اسلام‌آباد پیش از دیدار آمریکا و ایران اشاره کرد و آن را نشانه‌ای روشن برای تهران دانست تا این میانجی‌گری را جدی بگیرد.

«چهارجانبه اسلامی»

منیف الحربی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» تلاش‌های پادشاهی عربی سعودی از ابتدای بحران برای یافتن راه‌حلی سیاسی با هدف مهار تنش‌ها را برجسته کرد. به گفته او، این رویکرد بر این باور استوار است که راه‌حل‌های نظامی نمی‌توانند به ثباتی پایدار منجر شوند.

او به نشست ۱۹ مارس در ریاض اشاره کرد که با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر برگزار شد و زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردی مبتنی بر راه‌حل‌های سیاسی شد. پس از آن، نشست ۲۹ مارس در اسلام‌آباد با تحرکات دیپلماتیک گسترده‌تری همراه بود که به پیشبرد این مسیر انجامید و در نهایت به دیدار طرف‌های آمریکایی و ایرانی در پاکستان به عنوان نشانه‌ای از تداوم این روند دیپلماتیک منجر شد.

الحربی همچنین بر تأکید مداوم ریاض بر ضرورت حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران‌های منطقه‌ای، همراه با پایبندی به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کرد. به گفته او، این رویکرد بازتاب‌دهنده نقش محوری و دیرینه پادشاهی عربی سعودی در تقویت ثبات منطقه و ترجیح دادن مسیر توسعه، همکاری و شراکت است.


معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
TT

معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)

پادشاهی عربی سعودی و ترکیه توافق‌نامه‌ای درباره معافیت متقابل از الزامات ویزا برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و گذرنامه‌های ویژه امضا کردند.

پس از امضای این توافق، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز چهارشنبه در آنکارا از شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، استقبال و با او دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی، دو طرف در این دیدار روابط دوجانبه را بررسی کرده و درباره راه‌های تقویت همکاری‌ها در راستای منافع مشترک و همچنین تقویت امنیت و ثبات در منطقه گفت‌وگو کردند.

این توافق مشترک که توسط وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی و همتای ترک او، هاکان فیدان، امضا شد، در پایان نشست سوم شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی در آنکارا و در روز چهارشنبه به نتیجه رسید.

گفت‌وگوهای دوجانبه

هاکان فیدان و شاهزاده فیصل بن فرحان پیش از برگزاری نشست شورا، یک جلسه دوجانبه برگزار کردند که طی آن روابط میان ترکیه و پادشاهی عربی سعودی و راه‌های توسعه آن در تمامی حوزه‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

در این گفت‌وگوها همچنین مجموعه‌ای از موضوعات بین‌المللی و تحولات منطقه‌ای از جمله وضعیت نوار غزه، حملات اسرائیل به لبنان، تلاش‌ها برای گسترش نفوذ در خاک سوریه، جنگ در ایران و پیامدهای آن بر منطقه، و نیز تلاش‌های دیپلماتیک جاری برای پایان دادن به این جنگ و دستیابی به توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا بررسی شد.

به گفته منابع دیپلماتیک که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، وزیران خارجه ترکیه و پادشاهی عربی سعودی بر ضرورت ادامه اجرای مرحله دوم توافق صلح و آغاز فوری روند بازسازی در غزه تأکید کردند.

همچنین دو طرف بر توقف اقدامات توسعه‌طلبانه اسرائیل در منطقه، از جمله از طریق حملات به لبنان و تلاش برای گسترش نفوذ در سوریه، تأکید داشتند.

این منابع افزودند که دو وزیر از ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ در ایران و دستیابی به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن حمایت کردند و همچنین بر ضرورت جلوگیری از تبدیل تحولات مربوط به تنگه هرمز به عامل تنش و تحریک جدید در منطقه تأکید داشتند.

بر اساس این گزارش، دو طرف همچنین بر این اصل تأکید کردند که کشورهای منطقه باید خود مسئول حل‌وفصل بحران‌هایشان باشند و نباید اجازه مداخله خارجی داده شود؛ رویکردی که آن را مبتنی بر اصل «مالکیت منطقه‌ای» توصیف کردند.

در ادامه، وزیران خارجه پادشاهی عربی سعودی و ترکیه بر تداوم تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک در مسائل خاورمیانه و حل اختلافات از طریق گفت‌وگو تأکید کردند.

ادامه همکاری

شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شد، به عنوان یک سازوکار رسمی برای همکاری و مشورت میان دو کشور فعالیت می‌کند و هدف آن توسعه و تعمیق روابط در تمامی ابعاد در چارچوبی نهادی است.

نخستین نشست این شورا در روزهای ۷ و ۸ فوریه ۲۰۱۷ در آنکارا برگزار شد و دومین نشست آن نیز در ۱۸ مه ۲۰۲۵ در ریاض تشکیل شد.

این شورا شامل پنج کمیته فرعی با مشارکت نهادهای ذی‌ربط دو کشور است: کمیته سیاسی و دیپلماتیک، کمیته نظامی و امنیتی، کمیته فرهنگ، ورزش، رسانه و گردشگری، کمیته توسعه اجتماعی، سلامت و آموزش و کمیته تجارت، صنعت، سرمایه‌گذاری، زیرساخت و انرژی.

جلسات این کمیته‌ها به‌طور منظم برگزار می‌شود. آخرین نشست، مربوط به کمیته سیاسی و دیپلماتیک بود که به‌صورت مجازی در ۲۸ آوریل گذشته برگزار شد و هدف آن آماده‌سازی برای نشست سوم شورا بود.