کشورهای خلیج آمادگی دفاعی خود را پس از حملات به قطر افزایش دادند

از برگزاری مانورهای دریایی مشترک «تمرین اتحاد ۲۵» تا انعقاد جلسات کمیته‌های نظامی 


جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج (خبرگزاری کویت)
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج (خبرگزاری کویت)
TT

کشورهای خلیج آمادگی دفاعی خود را پس از حملات به قطر افزایش دادند


جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج (خبرگزاری کویت)
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج (خبرگزاری کویت)

جاسم محمد البدیوی دبیرکل شورای همکاری خلیج تأکید کرد که شش کشور عضو شورای همکاری در جریان دو حمله به قطر، اتحاد خود را نشان دادند و ثابت کردند که «سرنوشت خلیج، سرنوشتی واحد است و امنیت خلیج، امنیتی واحد».

او در سخنرانی افتتاحیه قمه خلیجی در منامه گفت که کشورهای عضو، اجرای تصمیمات و توصیه‌های نشست فوق‌العاده شورای دفاع مشترک را آغاز کرده‌اند. این نشست پس از تجاوز اسرائیل به قطر برگزار شد.

بر اساس این توصیه‌ها، چندین تمرین نظامی مشترک انجام شده است. البدیوی گفت که «هم‌اکنون تمرین اتحاد ۲۵ ویژه نیروهای دریایی خلیج برگزار می‌شود» و جلسات کمیته‌های نظامی تخصصی همچنان ادامه دارد تا توان بازدارندگی مشترک تقویت شود.

دبیرکل شورای همکاری افزود که کشورهای عضو برای حمایت از قطر و پشتیبانی از امنیت و حاکمیت آن پس از دو حمله از سوی ایران و اسرائیل، اقدام کرده‌اند.

ایران در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ به پایگاه‌های امریکایی از جمله پایگاه هوایی العدید در قطر و چند پایگاه در عراق حمله موشکی کرد. این حمله در پاسخ به حمله امریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران بود.

اسرائیل نیز در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ با هواپیماهای جنگنده به دوحه حمله کرد و مقر اعضای هیئت مذاکره‌کننده جنبش ‹حماس› را هدف گرفت.

البدیوی تأکید کرد که موضع حمایتی خلیجی نشان می‌دهد امنیت هر کشور عضو، بخشی جدایی‌ناپذیر از امنیت همه شورای همکاری است و هر تهدیدی علیه یک کشور، تهدیدی برای همه اعضا محسوب می‌شود.

او همچنین بر مواضع شورای همکاری درباره فلسطین تأکید کرد و افزود که «کشورهای شورا بر محوریت این قضیه و ضرورت پایان اشغال و تشکیل دولت مستقل فلسطینی بر مرزهای ۱۹۶۷ با پایتخت قدس شرقی تأکید دارند».

البدیوی از نقش پادشاهی عربی سعودی در رهبری تلاش‌های بین‌المللی برای اجرای راه‌حل دو دولتی تقدیر کرد و از نتایج کنفرانس بین‌المللی نیویورک در سپتامبر ۲۰۲۵ که از به‌رسمیت‌شناختن دولت فلسطینی حمایت کرد، استقبال نمود.

وی همچنین از نتایج قمه شرم‌الشیخ برای صلح در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ و توافق قطر، مصر، ترکیه و ایالات متحده برای آغاز مرحله نخست توقف جنگ در غزه قدردانی کرد و بر «لزوم پایبندی همه طرف‌ها به آتش‌بس» تأکید کرد. او کمک‌های انسان‌دوستانه شورای همکاری به مردم فلسطین را نیز ستود.

شراکت‌های بین‌المللی

البدیوی گفت که سیاست‌های شورای همکاری الگویی موفق از همکاری منطقه‌ای ایجاد کرده است که ثبات سیاسی، رونق اقتصادی و همکاری امنیتی را با هم جمع کرده و شورا را به یک مرکز معتبر برای شراکت‌های بین‌المللی تبدیل کرده است.

او به موفقیت نشست خلیجی ـ آمریکایی در ۱۴ مه ۲۰۲۵ در ریاض اشاره کرد و همچنین به قمه شورای همکاری و آسه‌آن و نشست سه‌جانبه با چین در ۲۷ مه ۲۰۲۵ در کوالالامپور پرداخت. شورا ۱۳ نشست وزارتی مشترک با کشورهای عربی و گروه‌های بین‌المللی برگزار کرده است.

یکپارچگی اقتصادی

دبیرکل شورای همکاری گفت که هیئت خلیجی هوانوردی کشوری تأسیس شده، اصلاحاتی در توافقیه واحد مالیات بر ارزش افزوده و مالیات انتخابی تصویب شده، پلتفرم صنعتی خلیج راه‌اندازی شده و مرکز خلیجی انقلاب صنعتی چهارم فعالیت خود را آغاز کرده است. همچنین پروژه اتحاد گمرکی با راه‌اندازی پلتفرم تبادل داده‌های گمرکی در ۲۰۲۶ پیشرفت کرده است.

وی به تقویت بازار مشترک خلیج، تنظیم تجارت خدمات، شناسایی متقابل صلاحیت‌های حرفه‌ای و آغاز مذاکرات تجارت آزاد با مالزی اشاره کرد.

امور تقنینی و حقوقی

البدیوی به صدور «راهنمای نگارش قوانین واحد»، تلاش برای تقویت شفافیت و مبارزه با فساد، تصویب تصمیم‌های گروه خلیجی نزد شورای حقوق بشر و اجرای هفته‌های خلیجی برای نظارت مالی، اداری و حفاظت از ارزش‌های دینی و اخلاقی خانواده اشاره کرد.

امور امنیتی

در زمینه امنیتی، دبیرکل گفت که استراتژی خلیجی مقابله با جرایم پول‌شویی ۲۰۲۶-۲۰۳۰ تصویب شده، آمادگی برای کنفرانس امنیت خلیج/جهانی ۲۰۲۷ در امارات انجام شده و تمرین «امنیت خلیج ۴» در قطر آماده‌سازی شده است. همچنین پروژه «نقطه واحد در سفر هوایی» آماده اجراست و به‌صورت دوجانبه میان کشورهای عضو در صورت آمادگی اجرا خواهد شد.



پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
TT

پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، پیام مکتوبی از محمد ولد الشیخ الغزوانی دریافت کرد که به روابط دوجانبه میان دو کشور و راه‌های تقویت آن مربوط می‌شود.

این پیام به نیابت از ولیعهد، توسط شاهزاده فیصل بن فرحان در جریان دیدار با دکتر محمد سالم ولد مرزوق در شهر جده دریافت شد.

دو طرف در جریان این دیدار، روابط میان دو کشور را بررسی کردند و درباره فرصت‌های توسعه همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های مختلف گفت‌وگو کردند. همچنین دیدگاه‌های خود را درباره مسائل مورد اهتمام مشترک تبادل کردند.


تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
TT

تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)

تحلیلگرانی که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، اعلام شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، درباره مشارکت پادشاهی عربی سعودی در پاسخ واشنگتن به تعلیق «طرح آزادی» مربوط به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را در ادامه تلاش‌های دیپلماتیکی ارزیابی می‌کنند که ریاض در پیش گرفته است.

شهباز شریف با قدردانی از آنچه «شجاعت» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، خواند، تصمیم او برای تعلیق این طرح را «به‌موقع» توصیف کرد و گفت پاسخ ترامپ به درخواست پاکستان، پادشاهی عربی سعودی و دیگر کشورها می‌تواند به تقویت ثبات کمک کند. او در پیامی در شبکه «ایکس» نوشت: «پاسخ سخاوتمندانه رئیس‌جمهور ترامپ به درخواست ارائه‌شده از سوی پاکستان و دیگر کشورها، به‌ویژه پادشاهی و برادر عزیزم ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، به‌طور قابل‌توجهی به تقویت صلح، ثبات و آشتی منطقه‌ای در این دوره حساس کمک خواهد کرد.»

ولیعهد پادشاهی عربی سعودی و نخست‌وزیر پاکستان طی کمتر از یک ماه دو بار در جده دیدار کردند (ا.ف.پ)

این تحرکات بخشی از مجموعه‌ای از رایزنی‌های سیاسی فشرده در هفته‌های اخیر به‌شمار می‌رود، به‌ویژه پس از آنکه پاکستان به‌طور رسمی در نقش میانجی میان ایالات متحده و ایران وارد شد. در همین چارچوب، نشست‌های چهارجانبه وزارتی با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر شکل گرفت که نخستین دور آن در ریاض، سپس در اسلام‌آباد و سومین نشست در آنتالیا برگزار شد. سفیر پاکستان در پادشاهی عربی سعودی در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» این روند را «بخشی از تلاش‌های مستمر برای تحقق صلح در منطقه» توصیف کرده است.

همکاری رو به گسترش

احمد القریشی، کارشناس امنیت ملی، بر این باور است که پادشاهی عربی سعودی نقش کلیدی در پیشبرد موفقیت‌آمیز میانجی‌گری پاکستان ایفا کرده است. به گفته او، سیاست خویشتنداری ریاض، همراه با انتقال پیام‌های روشن سیاسی و نظامی در هماهنگی با پاکستان به ایران، به شکل‌گیری این برداشت در تهران کمک کرده که با شرایطی تازه در سطح منطقه روبه‌رو است؛ شرایطی که نیازمند بازنگری در رویکردهای سیاسی و ابزارهای مدیریت بحران است.

نمایشگر رصد موقعیت کشتی‌ها، نشان‌دهنده تردد دریایی در تنگه هرمز (ا.ف.پ)

القریشی در ادامه گفت مشارکت پادشاهی عربی سعودی در هر ابتکار منطقه‌ای یا بین‌المللی، به آن سطح قابل‌توجهی از اعتبار و مشروعیت می‌بخشد؛ موضوعی که در مورد میانجی‌گری پاکستان نیز به‌وضوح دیده می‌شود. او این ابتکار را از نظر زمان‌بندی و مسیر «غافلگیرکننده» توصیف کرد و افزود که بدون حمایت ایالات متحده و پادشاهی عربی سعودی، نه ایران و نه جامعه بین‌المللی آن را با چنین جدیتی دنبال نمی‌کردند.

او همچنین به سفر شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه پادشاهی عربی سعودی، به اسلام‌آباد پیش از دیدار آمریکا و ایران اشاره کرد و آن را نشانه‌ای روشن برای تهران دانست تا این میانجی‌گری را جدی بگیرد.

«چهارجانبه اسلامی»

منیف الحربی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» تلاش‌های پادشاهی عربی سعودی از ابتدای بحران برای یافتن راه‌حلی سیاسی با هدف مهار تنش‌ها را برجسته کرد. به گفته او، این رویکرد بر این باور استوار است که راه‌حل‌های نظامی نمی‌توانند به ثباتی پایدار منجر شوند.

او به نشست ۱۹ مارس در ریاض اشاره کرد که با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر برگزار شد و زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردی مبتنی بر راه‌حل‌های سیاسی شد. پس از آن، نشست ۲۹ مارس در اسلام‌آباد با تحرکات دیپلماتیک گسترده‌تری همراه بود که به پیشبرد این مسیر انجامید و در نهایت به دیدار طرف‌های آمریکایی و ایرانی در پاکستان به عنوان نشانه‌ای از تداوم این روند دیپلماتیک منجر شد.

الحربی همچنین بر تأکید مداوم ریاض بر ضرورت حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران‌های منطقه‌ای، همراه با پایبندی به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کرد. به گفته او، این رویکرد بازتاب‌دهنده نقش محوری و دیرینه پادشاهی عربی سعودی در تقویت ثبات منطقه و ترجیح دادن مسیر توسعه، همکاری و شراکت است.


معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
TT

معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)

پادشاهی عربی سعودی و ترکیه توافق‌نامه‌ای درباره معافیت متقابل از الزامات ویزا برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و گذرنامه‌های ویژه امضا کردند.

پس از امضای این توافق، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز چهارشنبه در آنکارا از شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، استقبال و با او دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی، دو طرف در این دیدار روابط دوجانبه را بررسی کرده و درباره راه‌های تقویت همکاری‌ها در راستای منافع مشترک و همچنین تقویت امنیت و ثبات در منطقه گفت‌وگو کردند.

این توافق مشترک که توسط وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی و همتای ترک او، هاکان فیدان، امضا شد، در پایان نشست سوم شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی در آنکارا و در روز چهارشنبه به نتیجه رسید.

گفت‌وگوهای دوجانبه

هاکان فیدان و شاهزاده فیصل بن فرحان پیش از برگزاری نشست شورا، یک جلسه دوجانبه برگزار کردند که طی آن روابط میان ترکیه و پادشاهی عربی سعودی و راه‌های توسعه آن در تمامی حوزه‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

در این گفت‌وگوها همچنین مجموعه‌ای از موضوعات بین‌المللی و تحولات منطقه‌ای از جمله وضعیت نوار غزه، حملات اسرائیل به لبنان، تلاش‌ها برای گسترش نفوذ در خاک سوریه، جنگ در ایران و پیامدهای آن بر منطقه، و نیز تلاش‌های دیپلماتیک جاری برای پایان دادن به این جنگ و دستیابی به توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا بررسی شد.

به گفته منابع دیپلماتیک که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، وزیران خارجه ترکیه و پادشاهی عربی سعودی بر ضرورت ادامه اجرای مرحله دوم توافق صلح و آغاز فوری روند بازسازی در غزه تأکید کردند.

همچنین دو طرف بر توقف اقدامات توسعه‌طلبانه اسرائیل در منطقه، از جمله از طریق حملات به لبنان و تلاش برای گسترش نفوذ در سوریه، تأکید داشتند.

این منابع افزودند که دو وزیر از ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ در ایران و دستیابی به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن حمایت کردند و همچنین بر ضرورت جلوگیری از تبدیل تحولات مربوط به تنگه هرمز به عامل تنش و تحریک جدید در منطقه تأکید داشتند.

بر اساس این گزارش، دو طرف همچنین بر این اصل تأکید کردند که کشورهای منطقه باید خود مسئول حل‌وفصل بحران‌هایشان باشند و نباید اجازه مداخله خارجی داده شود؛ رویکردی که آن را مبتنی بر اصل «مالکیت منطقه‌ای» توصیف کردند.

در ادامه، وزیران خارجه پادشاهی عربی سعودی و ترکیه بر تداوم تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک در مسائل خاورمیانه و حل اختلافات از طریق گفت‌وگو تأکید کردند.

ادامه همکاری

شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شد، به عنوان یک سازوکار رسمی برای همکاری و مشورت میان دو کشور فعالیت می‌کند و هدف آن توسعه و تعمیق روابط در تمامی ابعاد در چارچوبی نهادی است.

نخستین نشست این شورا در روزهای ۷ و ۸ فوریه ۲۰۱۷ در آنکارا برگزار شد و دومین نشست آن نیز در ۱۸ مه ۲۰۲۵ در ریاض تشکیل شد.

این شورا شامل پنج کمیته فرعی با مشارکت نهادهای ذی‌ربط دو کشور است: کمیته سیاسی و دیپلماتیک، کمیته نظامی و امنیتی، کمیته فرهنگ، ورزش، رسانه و گردشگری، کمیته توسعه اجتماعی، سلامت و آموزش و کمیته تجارت، صنعت، سرمایه‌گذاری، زیرساخت و انرژی.

جلسات این کمیته‌ها به‌طور منظم برگزار می‌شود. آخرین نشست، مربوط به کمیته سیاسی و دیپلماتیک بود که به‌صورت مجازی در ۲۸ آوریل گذشته برگزار شد و هدف آن آماده‌سازی برای نشست سوم شورا بود.