تحلیلگرانی که با «الشرق الأوسط» گفتوگو کردهاند، اعلام شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، درباره مشارکت پادشاهی عربی سعودی در پاسخ واشنگتن به تعلیق «طرح آزادی» مربوط به عبور کشتیها از تنگه هرمز را در ادامه تلاشهای دیپلماتیکی ارزیابی میکنند که ریاض در پیش گرفته است.
شهباز شریف با قدردانی از آنچه «شجاعت» دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، خواند، تصمیم او برای تعلیق این طرح را «بهموقع» توصیف کرد و گفت پاسخ ترامپ به درخواست پاکستان، پادشاهی عربی سعودی و دیگر کشورها میتواند به تقویت ثبات کمک کند. او در پیامی در شبکه «ایکس» نوشت: «پاسخ سخاوتمندانه رئیسجمهور ترامپ به درخواست ارائهشده از سوی پاکستان و دیگر کشورها، بهویژه پادشاهی و برادر عزیزم ولیعهد و نخستوزیر پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، بهطور قابلتوجهی به تقویت صلح، ثبات و آشتی منطقهای در این دوره حساس کمک خواهد کرد.»
ولیعهد پادشاهی عربی سعودی و نخستوزیر پاکستان طی کمتر از یک ماه دو بار در جده دیدار کردند (ا.ف.پ)
این تحرکات بخشی از مجموعهای از رایزنیهای سیاسی فشرده در هفتههای اخیر بهشمار میرود، بهویژه پس از آنکه پاکستان بهطور رسمی در نقش میانجی میان ایالات متحده و ایران وارد شد. در همین چارچوب، نشستهای چهارجانبه وزارتی با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر شکل گرفت که نخستین دور آن در ریاض، سپس در اسلامآباد و سومین نشست در آنتالیا برگزار شد. سفیر پاکستان در پادشاهی عربی سعودی در گفتوگو با «الشرق الأوسط» این روند را «بخشی از تلاشهای مستمر برای تحقق صلح در منطقه» توصیف کرده است.
همکاری رو به گسترش
احمد القریشی، کارشناس امنیت ملی، بر این باور است که پادشاهی عربی سعودی نقش کلیدی در پیشبرد موفقیتآمیز میانجیگری پاکستان ایفا کرده است. به گفته او، سیاست خویشتنداری ریاض، همراه با انتقال پیامهای روشن سیاسی و نظامی در هماهنگی با پاکستان به ایران، به شکلگیری این برداشت در تهران کمک کرده که با شرایطی تازه در سطح منطقه روبهرو است؛ شرایطی که نیازمند بازنگری در رویکردهای سیاسی و ابزارهای مدیریت بحران است.
نمایشگر رصد موقعیت کشتیها، نشاندهنده تردد دریایی در تنگه هرمز (ا.ف.پ)
القریشی در ادامه گفت مشارکت پادشاهی عربی سعودی در هر ابتکار منطقهای یا بینالمللی، به آن سطح قابلتوجهی از اعتبار و مشروعیت میبخشد؛ موضوعی که در مورد میانجیگری پاکستان نیز بهوضوح دیده میشود. او این ابتکار را از نظر زمانبندی و مسیر «غافلگیرکننده» توصیف کرد و افزود که بدون حمایت ایالات متحده و پادشاهی عربی سعودی، نه ایران و نه جامعه بینالمللی آن را با چنین جدیتی دنبال نمیکردند.
او همچنین به سفر شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه پادشاهی عربی سعودی، به اسلامآباد پیش از دیدار آمریکا و ایران اشاره کرد و آن را نشانهای روشن برای تهران دانست تا این میانجیگری را جدی بگیرد.
«چهارجانبه اسلامی»
منیف الحربی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفتوگو با «الشرق الأوسط» تلاشهای پادشاهی عربی سعودی از ابتدای بحران برای یافتن راهحلی سیاسی با هدف مهار تنشها را برجسته کرد. به گفته او، این رویکرد بر این باور استوار است که راهحلهای نظامی نمیتوانند به ثباتی پایدار منجر شوند.
او به نشست ۱۹ مارس در ریاض اشاره کرد که با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر برگزار شد و زمینهساز شکلگیری رویکردی مبتنی بر راهحلهای سیاسی شد. پس از آن، نشست ۲۹ مارس در اسلامآباد با تحرکات دیپلماتیک گستردهتری همراه بود که به پیشبرد این مسیر انجامید و در نهایت به دیدار طرفهای آمریکایی و ایرانی در پاکستان به عنوان نشانهای از تداوم این روند دیپلماتیک منجر شد.
الحربی همچنین بر تأکید مداوم ریاض بر ضرورت حلوفصل مسالمتآمیز بحرانهای منطقهای، همراه با پایبندی به حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کرد. به گفته او، این رویکرد بازتابدهنده نقش محوری و دیرینه پادشاهی عربی سعودی در تقویت ثبات منطقه و ترجیح دادن مسیر توسعه، همکاری و شراکت است.
