جای خالی‌ای که سخت پر می‌شود؛ چرا ترور السنوار «سخت‌ترین ضربه» در تاریخ «حماس» است؟

تصویر: السنوار در مراسم «روز قدس» در غزه، سال 2023 (EPA)
تصویر: السنوار در مراسم «روز قدس» در غزه، سال 2023 (EPA)
TT

جای خالی‌ای که سخت پر می‌شود؛ چرا ترور السنوار «سخت‌ترین ضربه» در تاریخ «حماس» است؟

تصویر: السنوار در مراسم «روز قدس» در غزه، سال 2023 (EPA)
تصویر: السنوار در مراسم «روز قدس» در غزه، سال 2023 (EPA)

منابع آگاه فلسطینی به «الشرق الأوسط» گفتند که ترور یحیی السنوار، رهبر جنبش «حماس»، «سخت‌ترین ضربه» به این جنبش از زمان تأسیس آن بوده است. با وجود ترور چندین نفر از بنیان‌گذاران این جنبش، این منابع تأکید کردند که این ترور یک «جای خالی که به‌سختی پر می‌شود» ایجاد کرده است. آن‌ها پیش‌بینی می‌کنند که این ترور تأثیرات بزرگی بر وضعیت فعلی نوار غزه و سرنوشت خود حماس داشته باشد و ممکن است به درگیری گسترده‌تر منطقه‌ای میان ایران و اسرائیل منجر شود.

  • السنوار تنها یک رهبر عادی برای «حماس» نبود. او به‌ویژه پس از آغاز عملیات «طوفان الاقصی» در ۷ اکتبر سال گذشته، به برجسته‌ترین نماد تاریخ این جنبش تبدیل شد. السنوار «معمار طوفان» بود؛ مردی که طولانی‌ترین عملیات فریب اسرائیل را طراحی کرد و باعث ضربه به اعتبار این کشور و فاش شدن یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های اطلاعاتی آن شد.
  • السنوار فرمانده‌ای بود که نفوذ بلامنازعی در میان نیروهای «کتائب القسام» داشت. این نیروها در نبردهایی در غزه شرکت دارند که در میان خرابی‌های این منطقه تاکنون بیش از چهل هزار کشته بر جای گذاشته است.
  • السنوار همچنین نماد تقویت اتحاد با ایران بود. این اتحاد به کمک توافق‌هایی شکل گرفت که بر اساس آن ایران تأمین مالی، تسلیحات و تخصص‌های نظامی را به حماس ارائه کرد

السنوار در مراسم سی‌ویکمین سالگرد تأسیس حماس در سال ۲۰۱۸ (EPA)

  • در دوره رهبری السنوار، حماس تغییرات چشمگیری نسبت به دوران رهبران قبلی داشت. در این دوره، تصمیمات سیاسی و نظامی در دستان یک نفر قرار گرفت و او از حمایت گسترده‌ای در میان مردم غزه برخوردار بود.
  • اعضای حماس به السنوار به‌عنوان یک رهبر کاریزماتیک نگاه می‌کردند که دارای ویژگی‌های رهبری بود و درگیر رقابت‌های داخلی بر سر قدرت یا جایگاه نبود.
  • ترور السنوار یک پیروزی بزرگ برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، محسوب می‌شود. او پیش از این وعده داده بود که همه افراد مرتبط با «طوفان الاقصی» را تعقیب خواهد کرد. با این ترور، نتانیاهو این موفقیت را به فهرست دستاوردهایش اضافه می‌کند، شبیه به ترور حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله لبنان.
  • این ترور - حتی اگر به‌طور تصادفی رخ داده باشد - نشان داد که موضوع گروگان‌های حماس دیگر برای دولت اسرائیل اهمیت زیادی ندارد و گروگان‌ها به عنوان اهرم فشاری بر تصمیمات این کشور تأثیر چندانی ندارند.

منابع تأکید کردند:

  • حماس دارای سلسله‌مراتب رهبری است که احتمال ترور رهبرانش را در نظر می‌گیرد، اما در حال حاضر کسی با ویژگی‌های السنوار در جنبش وجود ندارد. به‌ویژه پس از ترور اکثر اعضای حلقه‌ای که مسئولیت تعیین زمان «طوفان» را بر عهده داشتند.
  • برخلاف حزب‌الله که توانایی ارتباط با ایران و دریافت کمک‌های مختلف را دارد، حماس در یک منطقه محاصره‌شده قرار دارد و امکان دریافت کمک فوری یا نجات آن به‌سختی فراهم می‌شود.
  • در حالی که ترور السنوار به معنای پایان حماس نیست، غیبت او قطعاً این جنبش را تضعیف خواهد کرد. تصمیم‌گیری در حماس بدون حضور او سخت‌تر و کندتر خواهد شد، به‌ویژه در هماهنگی میان رهبری سیاسی و شاخه نظامی «القسام».

رئیس ستاد ارتش اسرائیل و رئیس شاباک در محل ترور امروز (ا.ف.پ)

  • ترور السنوار سؤالاتی را در مورد ادامه جنگ در غزه و سرنوشت گروگان‌ها به وجود آورده است. ممکن است این ترور موجی از عملیات انتحاری را به همراه داشته باشد.
  • پس از ترور السنوار، بسیار دشوار خواهد بود که رهبر بعدی حماس بتواند به آتش‌بس رضایت دهد، به‌ویژه اگر توافق در سایه حملات سنگین اسرائیل و از دست دادن رهبران ارشد حماس، مانند اسماعیل هنیه که در تهران ترور شد، شکل گیرد.
  • این ترور در زمانی رخ داده که منطقه در وضعیت بسیار حساسی قرار دارد و اسرائیل آماده حمله به ایران است. این شرایط احتمال شعله‌ور شدن جبهه‌های مختلف در منطقه را افزایش می‌دهد. پیش‌بینی تأثیر غیبت السنوار بر وضعیت داخلی اسرائیل دشوار است. این احتمال وجود دارد که بحث درباره سرنوشت گروگان‌ها دوباره در اولویت قرار گیرد، به‌ویژه اگر باور عمومی به این نتیجه برسد که زمان پذیرش آتش‌بس فرا رسیده است.


نیروهای «العمالقه» و «درع الوطن» به سوی ذوباب نزدیک باب‌المندب پیش می‌روند

یگان‌هایی از نیروهای تیپ‌های العمالقه (رسانه نظامی)
یگان‌هایی از نیروهای تیپ‌های العمالقه (رسانه نظامی)
TT

نیروهای «العمالقه» و «درع الوطن» به سوی ذوباب نزدیک باب‌المندب پیش می‌روند

یگان‌هایی از نیروهای تیپ‌های العمالقه (رسانه نظامی)
یگان‌هایی از نیروهای تیپ‌های العمالقه (رسانه نظامی)

منابع نظامی یمنی دوشنبه گفتند در میانه نبردهای شدید با جماعت «حوثی» در منطقه ذوباب و همزمان با عملیات نظامی گسترده برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل حوثی‌ها، نیروهای «تیپ‌های العمالقه» و «درع الوطن» پیشروی خود را در مناطق اطراف تنگه باب‌المندب ادامه می‌دهند.

منابع گفتند این نیروها به سوی ذوباب پیش می‌روند و می‌کوشند خطوط تدارکاتی حوثی‌ها به این منطقه را به‌طور کامل قطع کنند؛ در حالی که در چند محور نزدیک تنگه درگیر نبردهای شدید با عناصر حوثی هستند.

نیروهای «العمالقه» و «درع الوطن» با پشتیبانی هوایی برای بازپس‌گیری کنترل منطقه ذوباب پیش می‌روند.

این تحولات میدانی یک روز پس از آن رخ می‌دهد که رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستی یمن، آغاز عملیات نظامی برای بازپس‌گیری سرزمین‌های تحت کنترل «حوثی» را اعلام کرد؛ تشدیدی تازه که چند هفته پس از ازسرگیری درگیری‌ها در شماری از جبهه‌های یمن رخ می‌دهد.

در همین حال، نیروهای دولتی یمن اعلام کردند در ساعت‌های گذشته ۱۱۲۲ عملیات هدف‌گیری علیه مواضع و تجمع‌های حوثی‌ها در شماری از جبهه‌ها اجرا کرده‌اند.

ماجد النزیلی، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، در بیانیه‌ای گفت این عملیات مواضع توپخانه و راکت‌اندازها، استحکامات دفاعی، مسیرهای نزدیک‌شدن و پیشروی، خطوط و وسایل تدارکاتی و نیز تقویت‌ها و تجمع‌های جنگی و مراکز فرماندهی و کنترل حوثی‌ها را هدف گرفته است.

النزیلی توضیح داد این عملیات محورهای مختلفی در استان‌های صعده، الجوف، تعز و ساحل را در بر گرفت و با استفاده از هواپیمای جنگی، پهپاد، توپخانه، موشک‌ها و راکت‌اندازها و نیز تکتیراندازها اجرا شد.

بر اساس آمار میدانی که این سخنگو ارائه کرد، عملیات‌ها به «از کار انداختن ۱۷۴۷ نفر از عناصر حوثی» و انهدام ۳۶۴ خودرو و تجهیزات و وسیله حمل‌ونقل و تدارکات نظامی منجر شده است. او تأکید کرد نیروهای مسلح عملیات خود را با هدف بازپس‌گیری سرزمین‌ها و مؤسسات دولتی ادامه خواهند داد.

العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستی یمن، یکشنبه نیز آغاز عملیات نظامی برای بازپس‌گیری سرزمین‌های تحت کنترل حوثی‌ها را اعلام کرده بود.

باب‌المندب یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی منطقه است؛ زیرا دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند و گذرگاهی اصلی برای حرکت کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها میان آسیا و اروپا به شمار می‌رود.

این تحولات اخیر پس از دوره‌ای آرامش نسبی در یمن رخ می‌دهد؛ آرامشی که پس از آتش‌بسی در سال ۲۰۲۲ میان حوثی‌ها و دولت یمن برقرار شد، پیش از آنکه درگیری‌ها در ژوئیه گذشته همزمان با گسترش دامنه تنش و درگیری در منطقه از سر گرفته شود.


عملیات بازپس‌گیری صنعا و پایان دادن به کودتای حوثی‌ها آغاز شد

رئیس شورای رهبری یمن رشاد العلیمی (سبأ)
رئیس شورای رهبری یمن رشاد العلیمی (سبأ)
TT

عملیات بازپس‌گیری صنعا و پایان دادن به کودتای حوثی‌ها آغاز شد

رئیس شورای رهبری یمن رشاد العلیمی (سبأ)
رئیس شورای رهبری یمن رشاد العلیمی (سبأ)

رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستی یمن، دوشنبه از آغاز عملیات نظامی «فجر یمن» خبر داد؛ عملیاتی که به گفته او برای بازپس‌گیری مؤسسات دولتی، آزادسازی پایتخت صنعا و پایان دادن به کودتای شبه‌نظامیان حوثی مورد حمایت ایران اجرا می‌شود.

العلیمی در پستی در پلتفرم «ایکس» نوشت: «با توکل بر خدا، عملیات فجر یمن برای بازپس‌گیری مؤسسات دولتی، آزادسازی پایتخت صنعا و پایان دادن به کودتای شبه‌نظامیان حوثی تروریستی آغاز شد.»

او افزود این عملیات «به یاری خدا، با اراده ملت ما و دلاوری نیروهای مسلح و همه تشکل‌های نظامی، و با پشتیبانی برادران و دوستانمان» پیش خواهد رفت. به گفته او، یمن به سوی «فجری تازه از آزادی، صلح و ثبات» گام برمی‌دارد.

این اعلام ساعاتی پس از آن صورت می‌گیرد که فرماندهی «ائتلاف حمایت از مشروعیت» تأکید کرد پشتیبانی عملیاتی کامل از نیروهای یمنی را ادامه می‌دهد و در کنار دولت مشروع می‌ماند تا مؤسسات دولتی بازپس‌گیری شوند و تهدید شبه‌نظامیان حوثی علیه آزادی کشتیرانی دریایی پایان یابد.

العلیمی یکشنبه نیز در سخنانی خطاب به یمنی‌ها از گذار به اقدام نظامی خبر داده بود. به گفته او، فرصت‌های تنش‌زدایی و تلاش‌های صلح به پایان رسیده است. او تأکید کرده بود نیروهای مسلح، نیروهای امنیتی و تشکل‌های نظامی دستور گرفته‌اند مأموریت‌های خود را بر اساس طرح‌های تصویب‌شده اجرا کنند.

رئیس شورای رهبری تأکید کرد این نبرد «جنگی علیه ساکنان مناطق» تحت کنترل حوثی‌ها نیست. او از غیرنظامیان خواست از مواضع و تجمع‌های نظامی و مسیرهای تدارکاتی فاصله بگیرند. او بار دیگر بر تعهد دولت به حفاظت از غیرنظامیان و اموال و پایبندی به قانون تأکید کرد و انتقام‌جویی و تلافی را رد کرد.

آغاز این عملیات همزمان با شدت گرفتن درگیری‌ها در استان تعز است. حوثی‌ها حملات خود را در حومه جنوب‌غربی این استان تشدید کرده‌اند تا راه‌های ارتباط‌دهنده شهر تعز به مناطق تحت کنترل دولت، از جمله لحج و عدن، را قطع کنند.


العلیمی آغاز نبرد نظامی فراگیر علیه حوثی‌ها را اعلام کرد

رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، رشاد العلیمی (سبأ)
رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، رشاد العلیمی (سبأ)
TT

العلیمی آغاز نبرد نظامی فراگیر علیه حوثی‌ها را اعلام کرد

رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، رشاد العلیمی (سبأ)
رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، رشاد العلیمی (سبأ)

رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، روز یکشنبه آغاز عملیات نظامی برای بازپس‌گیری بخش‌های باقی‌مانده از اراضی جمهوری، گسترش حاکمیت دولت و نهادهای آن بر سراسر خاک کشور را اعلام کرد. این اعلام، به‌طور رسمی، گذار از مرحله آمادگی و بسیج به مرحله عملیات نظامی باز را رقم زد.

العلیمی در خطاب به مردم یمن گفت تصمیم آغاز عملیات پس از تکمیل اقدامات و تدابیر لازم و بر اساس تصمیم‌های شورای دفاع ملی گرفته شده است. او تأکید کرد که به نیروهای مسلح، نیروهای امنیتی و همه تشکل‌های نظامی دستور داده شده است مأموریت‌های خود را بر اساس طرح‌های مصوب اجرا کنند «تا کشور از زیر فشار شبه‌نظامیان تروریست آزاد شود».

جنگنده‌ای متعلق به نیروهای مسلح یمن (ارتش يمن)

رئیس شورای رهبری، با اشاره به پایان یافتن فرصت‌های کاهش تنش، تصمیم خود را توجیه کرد و گفت دولت زمان و فرصت‌های کافی برای صلح در اختیار گذاشته است، اما گروه حوثی در مقابل، به بسیج نیرو، تشدید تنش، حملات و تهدید غیرنظامیان، تأسیسات ملی، کشورهای همسایه و گذرگاه‌های بین‌المللی ادامه داده است.

او تأکید کرد نبرد اعلام‌شده جنگی علیه ساکنان مناطق تحت کنترل حوثی‌ها یا علیه یک مذهب یا قبیله نیست، بلکه «نبرد دولت برای شهروندانش و بازگرداندن نهادهای آن» است. او افزود هدف این عملیات پایان دادن به مصادره اراده یمنی‌ها و آینده سیاسی آنان با استفاده از زور سلاح است.

العلیمی پیام مستقیمی نیز به ساکنان مناطق تحت کنترل حوثی‌ها فرستاد و از آنها خواست از مواضع و تجمع‌های نظامی و مسیرهای تدارکاتی فاصله بگیرند و از فرستادن فرزندان خود به جنگ جلوگیری کنند. او هم‌زمان بر تعهد دولت به بازگشت امن و عفو اعلام‌شده برای کسانی که سلاح را کنار بگذارند و از جنگیدن در صفوف این گروه دست بکشند، تأکید کرد.

رئیس شورای رهبری در پیامی به نیروهای دولتی و مقاومت گفت مأموریت «تنها بازپس‌گیری زمین نیست، بلکه بازگرداندن دولت به آن است». او از نیروها خواست از غیرنظامیان و اموال آنان حفاظت کنند، قانون را رعایت کنند و تأکید کرد جایی برای انتقام‌جویی یا تعرض به افراد بی‌گناه وجود ندارد.

دستورهای دولت

در بخش غیرنظامی، العلیمی اعلام کرد به دولت دستور داده است برنامه‌ای را هم‌زمان با عملیات نظامی آماده کند تا نهادهای دولتی بلافاصله پس از بازپس‌گیری مناطق، مسئولیت‌های خود را در آنها بر عهده بگیرند.

از جمله اولویت‌هایی که او اعلام کرد، ازسرگیری پرداخت حقوق کارکنان دولت و رسیدگی به مطالبات معوقه با محاسبه مبالغ مربوط به گذشته، اجرای برنامه‌ای فوری برای بهبود شرایط و بازسازی، ترمیم جاده‌ها، شبکه برق، آب و تأسیسات آسیب‌دیده، فراهم کردن شرایط بازگشت آوارگان و ازسرگیری فعالیت اقتصادی است.

العلیمی گفت موفقیت این نبرد با شمار شهرهای بازپس‌گرفته‌شده سنجیده نخواهد شد، بلکه معیار آن شمار شهروندانی خواهد بود که امنیت به آنها بازمی‌گردد، خانواده‌هایی که به خانه‌های خود بازمی‌گردند و اقداماتی که مانع بازگشت به رویه‌های کشتار، سرکوب و مصادره اراده مردم می‌شود.

نیروهای دولتی یمن در تعز درگیر نبردهای شدیدی هستند (ارتش يمن)

شورای رهبری و دولت همچنین بار دیگر بر تعهد خود به نتایج گفت‌وگوی جنوب با جنوب که با حمایت پادشاهی عربی سعودی برگزار می‌شود، تأکید کردند؛ گفت‌وگویی که قرار است راه را برای راه‌حلی عادلانه و فراگیر برای مسئله جنوب هموار کند. العلیمی از کشورهای دوست و برادر و جامعه بین‌المللی خواست از یمن، نیروهای مسلح و نهادهای ملی آن حمایت کنند و از تلاش‌های بشردوستانه و اقتصادی و برنامه‌های بهبود شرایط و بازسازی پشتیبانی کنند.

العلیمی در پایان اعلام کرد نهادهای نظامی، امنیتی و غیرنظامی دولت وارد «حالت آماده‌باش کامل» شده‌اند و این وضعیت تا انجام مأموریت ادامه خواهد داشت. او تأکید کرد مرحله جدید با هدف بازگرداندن حاکمیت دولت بر سرزمین و نهادهای آن و بازگرداندن سلاح به «جایگاه طبیعی خود، تحت حاکمیت قانون» آغاز شده است.