هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور یمن، هشدار داد که تشدید اخیر اقدامات نظامی حوثیها، یمن را در معرض بازگشت به چرخه درگیری گسترده قرار داده است. او خواستار توقف حملات و حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی شد.
گروندبرگ روز دوشنبه گفت حملات اخیر حوثیها به شهر المخا به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و نیروهای نظامی و آسیب دیدن زیرساختها، از جمله بندر، منجر شده است. او در واکنش به تحولات میدانی، «نگرانی عمیق» خود را ابراز کرد.
او افزود این حملات در شرایطی انجام شده که «از زمان آتشبسی که سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ میانجی آن بود، تشدید نظامی بیسابقهای در عملیات نظامی» رخ داده است. او هشدار داد این روند «خطر بازگشت درگیری گسترده در یمن را بهشدت افزایش میدهد».
فرستاده سازمان ملل گفت حملات اخیر، غیرنظامیان را در المخا، مأرب و مناطق دیگر با خطر جدی روبهرو کرده است. او از طرفها خواست حداکثر خویشتنداری را به خرج دهند و با دفتر او برای اتخاذ گامهای عملی جهت کاهش تنش و جلوگیری از تضعیف بیشتر دستاوردهایی که آتشبس برای غیرنظامیان یمنی به همراه داشته است، همکاری کنند.
گروندبرگ تأکید کرد پایان پایدار درگیری در یمن از راه نظامی ممکن نیست و تنها از طریق «فرایندی سیاسی و فراگیر» میتوان به آن دست یافت. او هشدار داد ادامه تشدید تنش، یمن را در جهت مخالف این هدف پیش میبرد.
حملات پیدرپی به المخا
هشدار فرستاده سازمان ملل پس از مجموعهای از حملات به شهر المخا و بندر آن در ساحل غربی یمن مطرح شد. منابع نظامی یمنی از کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و نیروهای نظامی در حملات موشکی و پهپادی حوثیها خبر دادند. این حملات مناطقی مسکونی و تأسیسات غیرنظامی را هدف قرار دادند.
بر اساس گزارشهای میدانی، حملات به المخا روز دوشنبه، چند ساعت پس از موج نخست حملات که شهر و بندر آن را هدف قرار داده بود، از سر گرفته شد. این تشدید تنش، نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیریها در ساحل غربی را افزایش داده است.
المخا از اهمیت راهبردی برخوردار است، زیرا شهری ساحلی در نزدیکی بابالمندب، یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی بینالمللی، قرار دارد. بندر این شهر نیز بخشی از زیرساختهای غیرنظامی و اقتصادی در مناطق تحت کنترل دولت یمن است.
بازگشت تنش به دریای سرخ
تشدید تنش در المخا همزمان با ازسرگیری حملات حوثیها به کشتیهای تجاری در دریای سرخ رخ داده است؛ تحولی که سازمان ملل درباره پیامدهای آن برای امنیت کشتیرانی و روند صلح در یمن هشدار داده است.
گروندبرگ پیشتر در ۲۳ ژوئیه هشدار داده بود که ازسرگیری حملات حوثیها به کشتیهای تجاری و تجدید اختلال در کشتیرانی در دریای سرخ، یمن را در معرض ورود به درگیری گستردهتری قرار میدهد. او بر ضرورت حفظ دستاوردهای حاصل از آتشبس ۲۰۲۲ و جلوگیری از بازگشت به جنگ فراگیر تأکید کرده بود.
روز بعد، دبیرکل سازمان ملل متحد از «نگرانی عمیق» خود درباره ازسرگیری حملات حوثیها به کشتیهای تجاری در دریای سرخ خبر داد و هشدار داد ادامه اقدامات نظامی میتواند تنشهای منطقهای را افزایش دهد و یمن را بیش از پیش به درگیری منطقهای بکشاند. این وضعیت همچنین پیامدهای اقتصادی، انسانی و زیستمحیطی فراتر از مرزهای منطقه خواهد داشت.
سازمان ملل از حوثیها خواست حملات و اقدامات تنشزا را متوقف کنند و حقوق و آزادی کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب را در چارچوب قطعنامههای مرتبط شورای امنیت، از جمله قطعنامه ۲۷۲۲، احیا کنند.
تشدید تنش فراتر از مرزهای یمن
تحولات اخیر پس از تشدید تنش از سوی حوثیها در ماه ژوئیه رخ داده است. این تشدید شامل حملات موشکی به پادشاهی عربی سعودی و تهدید کشتیرانی دریایی بوده است. سازمان ملل نیز هشدار داده که گسترش دامنه رویارویی میتواند فرصتهای ازسرگیری روند سیاسی در یمن را تضعیف کند.
پادشاهی عربی سعودی روز ۲۰ ژوئیه اعلام کرد بنادر شمالی یمن، از جمله حدیده، الصلیف و رأس عیسی، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ پذیرای بیش از ۳۰۰ کشتی بودهاند که حامل مواد غذایی، کالا، سوخت و مصالح ساختمانی بودهاند. این اعلام در پاسخ به اتهامهای حوثیها درباره اعمال محاصره دریایی علیه یمن صورت گرفت. ریاض همچنین بر ادامه حمایت خود از تلاشهای صلح در یمن تأکید کرد و خواستار اجرای قطعنامههای شورای امنیت، از جمله قطعنامه ۲۲۱۶ درباره یمن و قطعنامه ۲۷۲۲ درباره کشتیرانی در دریای سرخ شد.
در همین زمینه، فرماندهی نیروهای مشترک ائتلاف روز ۲۰ ژوئیه اعلام کرد برای حفاظت از کشتیهای تجاری در حال عبور از بابالمندب اقداماتی اتخاذ کرده است و تأکید کرد تهدیدهای حوثیها علیه کشتیها نقض قوانین بینالمللی است.
آتشبس ۲۰۲۲ تحت فشار جدید
هشدار گروندبرگ بر این واقعیت استوار است که آتشبسی که سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲ میانجی آن بود، اگرچه اعتبار رسمی آن در اکتبر همان سال پایان یافت، به کاهش سطح عملیات نظامی گسترده در یمن کمک کرد و دورهای از آرامش نسبی را در مقایسه با سالهای پیش از آن به وجود آورد.
فرستاده سازمان ملل در ماه ژوئیه تأکید کرده بود که اولویت او حفظ دستاوردهای حاصل از آتشبس و جلوگیری از بازگشت به درگیری گستردهتر است. او گفته بود اگر تشدید تنش متوقف و روند مذاکرات از سر گرفته شود، مسیر دستیابی به یک راهحل سیاسی همچنان امکانپذیر است.
سازمان ملل هشدار میدهد بازگشت درگیریهای نظامی گسترده تنها به معنای ازسرگیری جنگ میان طرفهای یمنی نخواهد بود، بلکه ممکن است پیوند درگیری یمن با تنشهای منطقهای را نیز افزایش دهد و تلاشها برای دستیابی به یک راهحل سیاسی جامع را پیچیدهتر کند.
درخواستهای مکرر برای کاهش تنش
اظهارات گروندبرگ در شرایطی مطرح میشود که درخواستهای بینالمللی و منطقهای برای مهار تنش افزایش یافته است. مقامهای سازمان ملل روز ۱۳ ژوئیه در شورای امنیت تأکید کردند تحولات اخیر در یمن نشان میدهد هیچ جایگزینی برای یک فرایند سیاسی فراگیر به رهبری یمنیها وجود ندارد و راهحل مذاکره همچنان مسیر دستیابی به راهحلی پایدار برای این درگیری است.
با ادامه حملات به کشتیرانی و گسترش تنش به مناطق جدیدی از یمن، روند سیاسی تحت حمایت سازمان ملل با آزمونی تازه روبهرو شده است. فرستاده سازمان ملل بار دیگر تأکید میکند که هیچ راهحل پایداری برای بحران از طریق تشدید نظامی به دست نمیآید و حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید همچنان در اولویت باشد.
