امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، دوشنبه آینده سفر سه‌روزه خود به چهار کشور منطقه خلیج را آغاز می‌کند. او ابتدا به کویت می‌رود، سپس از امارات متحده عربی و بحرین دیدار می‌کند و در پایان، با سفری دولتی راهی قطر می‌شود. این سفر به دعوت شیخ تمیم بن حمد، امیر قطر، انجام خواهد شد.
احتمال زیادی دارد که این آخرین سفر مکرون به منطقه در دوران ریاست‌جمهوری‌اش باشد؛ زیرا دوره دوم ریاست‌جمهوری او بهار آینده پایان می‌یابد و کمتر از ۲۰۰ روز تا انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه باقی مانده است.
الیزه: فرانسه متحدی قابل اعتماد است
مکرون در این سفر می‌خواهد چند پیام را به رهبران منطقه منتقل کند و به اهداف مشخصی دست یابد. به گفته منابع کاخ الیزه، نخستین پیام این است که «فرانسه متحدی است که می‌توان به آن اعتماد کرد و شریکی است که در کنار کشورهای مورد نظر می‌ایستد. موضع فرانسه در گذشته همین بوده و در آینده نیز همین خواهد بود».
فرانسه با سه کشور منطقه خلیج، یعنی قطر، کویت و امارات متحده عربی، توافق‌نامه‌های دفاعی دارد. این کشور همچنین سال گذشته با پادشاهی عربی سعودی توافق‌نامه «مشارکت راهبردی» امضا کرد. در جریان سفر شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، به پاریس در اوت گذشته، نخستین نشست شورای مشارکت راهبردی دو کشور با ریاست مشترک او و مکرون برگزار شد.
پاریس می‌خواهد در این سفر بر تداوم موضع خود در حمایت از امنیت و ثبات منطقه تأکید کند؛ موضعی که، به گفته منابع فرانسوی، بر گسترش همکاری‌های راهبردی و اقتصادی با کشورهای منطقه استوار است. از همین رو، موضوعات دفاعی در ابعاد مختلف آن از محورهای گفت‌وگوهای مکرون با رهبران چهار کشور خواهد بود.
فرانسه همزمان در پی گسترش روابط اقتصادی و سرمایه‌گذاری خود در منطقه است؛ هدفی که بخشی از آن از طریق افزایش حضور شرکت‌های فرانسوی در بازارهای منطقه دنبال می‌شود. یکی از اهداف اصلی سفر نیز تضمین دسترسی فرانسه به محموله‌های نفت و فرآورده‌های نفتی است.
در همین چارچوب، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، آزادی عبور کشتی‌ها و بررسی پیشرفت تلاش‌ها برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت به بازارهای جهانی از موضوعات مورد بحث خواهد بود.
فرانسه نیز مانند دیگر کشورها از افزایش قیمت انرژی و فرآورده‌های آن آسیب دیده است؛ افزایشی که بر اقتصاد این کشور و بودجه عمومی فشار وارد می‌کند. در چند هفته گذشته، اعتراض‌های دانشجویی و اجتماعی در فرانسه جریان داشته است و انتظار می‌رود روز شنبه آینده نیز تظاهرات گسترده‌ای در اعتراض به گرانی، کاهش قدرت خرید و افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی و گاز برگزار شود.
وضعیت «نه جنگ و نه صلح»
سرمایه‌گذاری‌های متقابل، از جمله طرح‌های مشترک در حوزه هوش مصنوعی و انرژی، از دیگر موضوعاتی است که مکرون بررسی خواهد کرد.
به گفته منابع کاخ الیزه، گفت‌وگوهای رئیس‌جمهوری فرانسه علاوه بر این موضوعات، مسائل سیاسی مرتبط با وضعیت منطقه خلیج را نیز در بر خواهد گرفت؛ وضعیتی که پاریس آن را «نه جنگ و نه صلح» توصیف می‌کند. مسائل امنیتی و دفاعی، راه‌های مقابله با بحران انرژی از طریق مسیرهای جایگزین و آنچه پاریس «چالش‌های فراگیر» می‌نامد، از جمله مسائل زیست‌محیطی و پیامدهای آن‌ها، نیز در دستور کار قرار دارند.
منابع کاخ الیزه بر تداوم ارتباط میان پاریس و ریاض تأکید کردند. آن‌ها در توضیح گنجانده نشدن پادشاهی عربی سعودی در برنامه سفر مکرون به منطقه، به سفر مهم اخیر محمد بن سلمان به فرانسه اشاره کردند.
به گفته این منابع، سفر مکرون فرصتی برای ادامه رایزنی با رهبران منطقه درباره تحولات جاری و بررسی راه‌های پیشبرد همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف است. پیگیری منافع راهبردی، اقتصادی و دفاعی فرانسه و توجه به وضعیت شهروندان فرانسوی آسیب‌دیده از بحرانی که خود آن را انتخاب نکرده‌اند نیز از اهداف مورد اشاره منابع فرانسوی است.
از نگاه پاریس، ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» منطقه را در بن‌بستی جدی قرار داده است. مقام‌های فرانسوی معتقدند تشدید تنش و استفاده از گزینه نظامی در جنگ میان آمریکا و ایران نتیجه‌ای نداشته است. به گفته این منابع، «رویکرد فرانسه، گفت‌وگو است».
چند ماه پیش، فرانسه و بریتانیا طرحی مشترک برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز ارائه کردند. این طرح، همراهی نفتکش‌ها و کشتی‌های عبوری از تنگه را پیش‌بینی می‌کرد، اما اجرای آن به دو شرط وابسته بود: ایران متعهد شود به کشتی‌های عبوری حمله نکند و آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند. هیچ‌یک از این دو شرط محقق نشده است و سرنوشت ابتکار اروپا به تحولات بعدی بستگی دارد.
همزمان، اتحادیه اروپا در پی افزایش کارآمدی مأموریت «اسپیدس» در دریای سرخ است؛ مأموریتی که در سال ۲۰۲۴ آغاز شد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از کشورهای مشارکت‌کننده خواسته است شمار شناورهای اختصاص‌یافته به این مأموریت را افزایش دهند. این درخواست با توجه به اهمیت روزافزون دریای سرخ و باب‌المندب به‌عنوان مسیر جایگزین تنگه هرمز مطرح شده است.
برنامه سفر مکرون
نخستین مقصد مکرون کویت است. او در دیدار با شیخ مشعل الاحمد، امیر این کشور، درباره همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های دفاع، زیرساخت و بهداشت گفت‌وگو خواهد کرد.
در امارات متحده عربی، مکرون با شیخ محمد بن زاید، رئیس این کشور، دیدار می‌کند. به گفته کاخ الیزه، گفت‌وگوها عمدتاً بر دفاع، امنیت و فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، متمرکز خواهد بود؛ حوزه‌هایی که دو طرف آن‌ها را از ارکان مشارکت راهبردی خود می‌دانند.
در حال حاضر، یک مرکز داده در فرانسه با تأمین مالی صندوق‌های سرمایه‌گذاری اماراتی در دست ساخت است. این پروژه در چارچوب توافق سرمایه‌گذاری ۵۰ میلیارد یورویی میان دو کشور اجرا می‌شود.
مکرون روز سه‌شنبه از ابوظبی به بحرین می‌رود تا با حمد بن عیسی، پادشاه این کشور، دیدار کند. موضوعات این دیدار نیز مشابه گفت‌وگوهای دو مقصد پیشین است و تحولات منطقه، روابط دفاعی و اقتصادی و به‌ویژه سرمایه‌گذاری‌های بحرین در فرانسه را در بر می‌گیرد.
مکرون عصر سه‌شنبه از منامه به دوحه می‌رود. قطر آخرین مقصد سفر اوست و رئیس‌جمهوری فرانسه روزهای ۲۰ و ۲۱ اکتبر را در این کشور خواهد گذراند.
به گفته کاخ الیزه، هدف این سفر «تعمیق مشارکت راهبردی دو کشور، گسترش مبادلات اقتصادی و دفاعی و رایزنی درباره مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی» است. مکرون همچنین روز بعد در نشست عمومی «شبکه صندوق‌های ثروت ملی برای یک سیاره» شرکت خواهد کرد که به موضوع تغییرات اقلیمی اختصاص دارد.
گروهی از مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه انرژی، دفاع و فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه هوش مصنوعی، مکرون را در این سفر همراهی می‌کنند. شماری از مقام‌های رسمی فرانسه، از جمله ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه، نیز در این هیئت حضور دارند.
مکرون چند سال است که برای گسترش همکاری‌های فرانسه در این حوزه‌ها تلاش می‌کند. هدف او کاهش فاصله فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی با آمریکا و چین، دو کشور پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، است. رقابت در این عرصه به سرمایه‌گذاری‌های کلان نیاز دارد و همین امر تلاش پاریس برای ایجاد مشارکت با دیگر کشورها در این حوزه را توضیح می‌دهد.
