شبه جزیره عرب از بیش از ۵۰۰ هزار سال پیش زیستگاه پلنگ عربی شد. پلنگ عربی در این منطقه با توجه به داشتن وضعیت مناسب از نظر تغذیه مثل خرگوش و گوزن و آهو زیستگاه مناسب برای پلنگ های عربی بوده و در مناطق کوهستانی آن از مدت های مدید جولان می دهد. تعداد آنها به دلیل شکار غیر قانونی و بی رویه و کاهش منابع تغذیه طبیعی کاهش چشمگیری داشته است و اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت پلنگ عربی را در رده حیوانات در حال انقراض حیات وحش معرفی کرد.
پلنگ عربی از جمله نمادهای مهم در تاریخ باستان منطقه است و ریشه در آداب و رسوم اجتماعی هم دارد.
باستان شناسان موفق به یافتن نقش و نگارهای پلنگ در صخره نگاره های متعلق به چندین هزار سال پیش شدند. پلنگ عربی الهام بخش و فاکتور مهم داستان های عامیانه و اصطلاحات مردمی است.
در این راستا، دولت سعودی در راستای حفاظت از پلنگ عربی و جلوگیری از انقراض این گونه جانوری طرح ابتکاری موسوم به «صندوق پلنگ عربی» اعلام کرده و این طرح از سوی کمیسیون سلطنتی العلا اجرا می شود. شورای وزیران سعودی نیز به منظور افزایش آگاهی در مورد پلنگ عربی روز دهم فبرایر در سال را روز پلنگ عربی نامگذاری کرده است.
طرح ابتکاری روز پلنگ عربی به منظور حفاظت از محیط زیست و تلاش برای اطلاع رسانی در میان کشورهای منطقه ارایه شده و تلاشی برای جلب توجه جهان به خطراتی است که این گونه نادر با آن روبروست. طرح ابتکاری روز پلنگ عربی برای اولین بار امسال برگزار شد و با رویکرد دولت سعودی و کمیسیون سلطنتی استان العلا درباره حفاظت از پلنگ عربی همسویی دارد. پلنگ عربی از اهمیت ملی و منطقه ای برخوردار است.
پلنگ عربی نسبت به بقیه گونه های پلنگ کوچک تر بوده و وزنش حداکثر ۳۰ کیلوگرم معادل نصف وزن پلنگ آفریقایی است. پلنگ عربی با توجه به افزایش وسعت بیابان ها در چند قرن گذشته تنها گونه های پلنگی است که قابلیت سازگاری با شرایط بیابانی دارد. رژیم غذایی پلنگ عربی در سابق بزکوهی نوبی (گونه ای از بزکوهی) و قوچ عربی و هیراکس سنگی بود اما وقتی این حیوانات در دسترس پلنگ عربی نباشند پلنگ عربی به شکار کبک و خرگوش وحشی و جوجه تیغی و خارپشت کوهی می رود. پلنگ عربی بر خلاف یوزپلنگ که سرعت بی نظیری در تعقیب شکار دارد ساختار بدنی جهش پذیر دارد و عمدتا روی جهش و تعقیب تمرکز می کند و با بدن کشیده و لاغر و پاهای قوی و کوتاه و دم بسیار بلندش می تواند تعادل خود را حفظ کند. این ویژگی ها برای مناطق کوهستانی ایده آل هستند و بدین ترتیب پلنگ عربی با جهش چندین متری می تواند شکار کند.
کمیسیون سلطنتی استان العلا برنامه ها و فعالیت های متعددی برای اطلاع رسانی درباره پلنگ عربی اجرا کرده است. این نهاد در سپتامبر ۲۰۲۱ از تولد ماده پلنگ عربی خبر داد که این گام مهمی در راستای حفاظت از این گونه جانوری و رسیدن به اهداف بقا و استحکام زنجیره اکوسیستم در طبیعت است.
کمیسیون سلطنتی استان العلا چند هدف دنبال می کند: حضور مجموعه پلنگ های عربی با قابلیت حیات تحت سیستم مدیریتی پایدار و تامین رژیم غذایی آنها در زیستگاه های طبیعی. سازگاری پلنگ عربی با منطقه به منظور بازگشت بی خطر آنها به زیستگاه های طبیعی. اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت پلنگ عربی را در رده حیوانات در حال انقراض حیات وحش معرفی کند چون حداکثر ۲۰۰ پلنگ عربی وجود دارد. نبود رژیم غذایی در زیستگاه های بومی و شکار بی رویه از عوامل کمیاب شدن پلنگ عربی به شمار می رود.
کمیسیون سلطنتی استان العلا در راستای وضع و اجرای مقررات و ضوابط مناسبت برای حفاظت از پلنگ عربی و تامین رژیم غذایی مناسب و زیستگاه مناسب و کاهش خطراتی که منجر به کاهش تعداد آنها می شود تلاش می کند.
کمیسیون سلطنتی استان العلا همچنین به منظور همکاری موثر با کشورها و نهادهای ذیربط و شرکای بین المللی برای فراهم کردن زیستگاه ها و افزایش جمعیت آنها فعالیت می کند که در این میان نقش مهم تربیت خانوادگی بروز پیدا می کند. این نهاد در حقیقت به عنوان ابزار توانمندسازی در عرصه بین المللی برای تلاش مشترک در راستای بهبودی اوضاع این گونه های جانوری در حال انقراض نقش آفرینی می کند.
در این راستا، کمیسیون سلطنتی استان العلا و صندوق پلنگ عربی پنجشنبه (۱۰ فوریه) دو یادداشت تفاهم همکاری با بنیاد «کتمسفر»
در راستای افزایش تلاش های منطقه ای برای حفاظت از پلنگ عربی در حال انقراض امضا کردند.
شاهزاده بدر بن عبد الله بن فرحان رییس کمیسیون سلطنتی استان العلا و رییس هیات امنای صندوق پلنگ عربی و شاهدخت ریما بنت بندر سفیر سعودی در آمریکا و رییس بنیاد «کتمسفر» دو یادداشت تفاهم را امضا کردند.
این یادداشت تفاهم مزبور بستر ساز و تنظیم کننده همکاری راهبردی کنونی بین دو نهاد یاد شده خواهد بود و در آنها به اجرای برنامه ها و فعالیت های مهم در خصوص افزایش آگاهی درباره اهمیت حفاظت از گربه سانان بزرگ به ویژه پلنگ عربی اشاره شده است.
کمیسیون سلطنتی العلا و «کتمسفر» برای راه اندازی مجموعه فعالیت ها و طرح های آگاهی رسانی پایدار و خلاقانه و انجام پژوهش و تحقیقات علمی و جامع در راستای حفاظت از پلنگ عربی و جلوگیری از انقراض آن همکاری خواهند کرد. گفتنی است که پلنگ عربی یکی از نمادهای غرور و افتخار در سعودی و کشورهای متعدد منطقه است.
از سوی دیگر شاهزاده بدر بن فرحان گفت « این تفاهم نامه با توجه به رهنمودهای شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و معاون رییس شورای وزیران و وزیر دفاع و رییس هیات مدیره کمیسیون سلطنتی استان العلا به منظور «حفاظت از پلنگ عربی در قبال تهدیدهای دور و نزدیک» اجرا می شود». او تاکید کرد «کمیسیون سلطنتی استان العلا و صندوق پلنگ عربی با توجه به حمایت های شاهزاده محمد بن سلمان موفق شدند برای حفاظت از پلنگ عربی و جلوگیری از انقراض آن یک گام به جلو بردارند».
شاهزاده بدر بن فرحان اظهار کرد «همکاری بین این دو نهاد منجر به توسعه و تقویت برنامه های کنونی حفاظت از پلنگ عربی می شود و حفاظت از پلنگ عربی در راس برنامه های توسعه پایدار و جامع استان العلا است. شراکت های جاری با سازمان های مربوطه در خصوص حفاظت از حیوانات و گیاهان از جمله اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت پس از این دو یادداشت تفاهم افزایش خواهد یافت».
شاهدخت ریما بنت بندر بن سلطان گفت «این تفاهم نامه در راستای حمایت از وظیفه کتمسفر برای حفاظت از گربه سانان بزرگ از جمله پلنگ عربی است و موجب پررنگ شدن نقش سازمان های منطقه ای برای حفاظت از پلنگ عربی می شود. این تفاهم نامه همچنین از تلاش های جدی سازمان برای رسیدن به اهداف بلند مدت یعنی اسکان گونه های جانوری در زیستگاه های بومی خود حمایت می کند».
تفاهم نامه های مزبور سنگ بنای همکاری و شراکت های صندوق پلنگ عربی با موسسات مختلف در راستای رسیدن به اهداف مد نظر یعنی جلوگیری از انقراض پلنگ عربی و محیط زیست پایدار است.
امضای دو تفاهم نامه یاد شده با کمپین گسترده برای اطلاع رسانی همراه بود که در سراسر سعودی و برخی کشورهای منطقه برای برگزاری روز پلنگ عربی همزمان شد. نمایش های نور شگفت انگیز بر نمای اماکن معروف از جمله ساختمان موسسه پژوهش ها و مطالعات ملک فیصل در ریاض و برج طریق الملک در جده و برج ادیر در الخبر و صخره فیل در العلا بخشی از برنامه هایی هستند که همزمان با امضای تفاهم نامه ها اجرا شدند.
نمایش نور شامل حال برج خلیفه در دبی و پاویون سعودی در اکسپو ۲۰۲۰ در دبی و تیزر تبلیغاتی در مسیر منتهی به دانشگاه سلطان قابوس در مسقط عمان شد.
بنیاد کتمسفر و کمیسیون سلطنتی استان العلا برای اولین بار کمپین بین المللی Catwalkبرای آگاهی بخشی درباره پلنگ عربی در ۶ نوامبر ۲۰۲۱ ترتیب دادند و بیش از ۲۷ هزار نفر در پیاده روی دسته جمعی در ۱۰۲ کشور مسافت ۱۵۰ هزار کیلومتر پیمودند.
اهالی العلا هم در این برنامه پیاده روی در منطقه حفاظت شده شرعان به منظور ابراز حمایت از پلنگ عربی شرکت کردند و این پیام مهمی در مورد میزان بالای آگاهی ساکنان این استان درباره پلنگ عربی و اهمیت حفاظت از این گونه جانوری می دهد.
