افزایش خزنده فقر در لبنان؛ شیرینی ماه رمضان فقط برای از ما بهتران

طبقه متوسط گرفتارتر از همیشه

کارگر قنادی در بیروت. شیرینی پس از کاهش قدرت خرید مردم از سبد غذایی لبنانی ها خارج شد (رویترز)

تعداد متقاضیان یارانه کمک معیشتی یک سازمان خیریه در شهر طرابلس در شمال لبنان اخیرا از ۵ هزار خانوار به ۲۰ هزار خانواده افزایش پیدا کرده است. ورودی های این سازمان خیریه همیشه شلوغ است و کارکنان می کوشند تا حد امکان نیازمندی های خانواده ها را پیگیری کنند.
سعاد شحیطه مدیر این سازمان خیریه در طرابلس لبنان به «الشرق الاوسط» گفت «تعداد نیازمندان در طرابلس افزایش پرشتابی دارد و حالا باید کمک های معیشتی را ۸۰ درصد نسبت به چند ماه پیش افزایش دهیم. طبقات اجتماعی گوناگون مثل معلمان و کارمندان و رانندگان به جمع متقاضیان دریافت کمک معیشتی اضافه شده اند. این گروه ها تا چند ماه پیش یعنی قبل از سقوط شدید ارزش لیره در چند ماه گذشته به کمک معیشتی نیاز نداشتند».
فقر در طرابلس در حال گسترش است و کمک ها روز به روز کاهش پیدا می کند. این حال و روز شهری است که قبل از بحران کنونی فقیرترین منطقه لبنان به شمار می رفت. در طرابلس دیگر خبری از چراغانی و تزئین خانه ها و خیابان ها در ماه رمضان نیست. سنت های ماه رمضان در طرابلس کم رنگ تر شده و رو به خاموشی می رود. خرید شیرینی در طرابلس که روزی به آن شهر شیرینی و دسر می گفتند برای عده کثیری یک امر تجملاتی شده است. پاتوق های شب نشینی در ماه رمضان در طرابلس که مقصد ساکنان بخش های شمالی لبنان بودند دیگر حال و هوای سابق را ندارند. بازارهای قدیمی به ویژه بازار عطاری شلوغ هستند اما خرید کاهش پیدا کرده است.
مردم دم در دفتر یکی دیگر از سازمان های خیریه روزها جمع می شوند. زنی که معلم مدرسه است گریه می کند چون حقوقش کفاف هزینه زندگی را نمی دهد. مردی جلوی این دفتر، عبوس و ترشرو به نظر می رسد و می خواهد هزینه یک سیلندر گاز را تامین کند. مبلغ چندان زیاد نیست. چشم هایش گود افتاده اند. مرد دیگری از تاریکی گله می کند و می خواهد پول نه چندان زیادی تامین کند تا بار دیگر به اشتراک برق وصل شود. زن دیگری می خواهد کمک هزینه بگیرد تا پوشک بچه و یک قوطی شیر بخرد. مها الاتاسی الجسر رئیس این سازمان خیریه گفت «افزایش شدید فلاکت در لبنان در پی تورم افسارگسیخته پدیده جدیدی است که گریبانگیر نه تنها فقرا بلکه خانواده هایی شده که عادت نداشتند در صف های سازمان های خیریه برای دریافت کمک معیشت بایستند. حالا تعداد گروه هایی که به دلیل افزایش قیمت سیلندر گاز در خانه آشپزی نمی کنند افزایش یافته است و این به نوبه خود مشکل بزرگی به شمار می رود. از این رو ما غذای آماده بین روزه داران یعنی حدود ۸۰ خانواده و ۲۰ نفر در روز توزیع می کنیم.
تعداد نیازمندان هر روز افزایش پیدا می کند اما حجم کمک های این سازمان خیریه که سال های پیش بین ۵۰۰ خانوار غذا توزیع می شد کاهش پیدا کرده است. کمک های معیشت انجمن های خیریه دیگر لبنان به مردم نیز کاهش پیدا کرده است».
مها الاتاسی الجسر اضافه کرد «ما به دلیل حال و روز بانک ها هم مشکل داریم چون سخت گیری در مورد حواله های ارزی به لبنان افزایش یافته است».
تنگناهای معیشتی و مشکلات مردم طرابلس غیر قابل توصیف است. یک دلار در آستانه ماه رمضان بیش از صد هزار لیره شد. ابو ریاض که در یک سوپرمارکت کار می کند گفت «نمی توان اینطور ادامه داد. حتی نمی توانیم سیب زمینی بخریم. یک کیلو سیب زمینی شده ۵۰ هزار لیره. دستمزدم ۲۵۰ هزار لیره در روز است که حتی به خرید نان و سبزی نمی رسد».
خانواده ابو ریاض ۵ نفره است که یکی از آنها نوزاد است و گاهی مجبور می شوند فقط با یک تکه نان او را سیر کنند. بلبشو در کمک رسانی است و هر سازمانی سرخود کار می کند. دیانا، ۲۵ ساله کارمند یک شرکت است و اطلاع چندانی درباره نحوه دریافت کمک هزینه معیشت ندارد. او که با پدر بازنشسته و مادرش زندگی می کند می گوید «قبل از بحران کنونی چندان نیاز نداشتم کار کنم. ۴ نفر بودیم و پس از ازدواج خواهرم ۳ نفر شدیم. حقوق پدرم کافی بود و دو ماشین داریم و یک خانم به مادرم کمک می کند. حالا همه چیز تغییر کرد و زندگی مان دگرگون شد. یکی از ماشین ها را فروختیم و مجبور شدیم به آن خانم بگوییم که نیاز به او نداریم. برخی چیزهای اولیه را حذف کردیم».
دیانا خاطر نشان کرد «به زور می توانیم هر سه ماه یکبار گوشت یا مرغ بخریم. از سبزیجات فقط گوجه و خیار می خریم و دیگر خبری از کاهو و کلم نیست و حتی اکثر اوقات قدرت خرید پیاز و سیر را هم نداریم». یک کیلو گوشت به یک میلیون و ۲۰۰ هزار لیره (حدود ده دلار) رسید. دیانا اضافه کرد «اگر گوشت بخریم باید چیزهای زیادی را از سبد خانوارمان حذف کنیم. میوه فقط پرتقال می خریم. موز خیلی گران شده است».
دیانا خاطر نشان کرد «عده ای دارند پس اندازشان را خرج می کنند اما ما همان پس انداز اندکی هم که داریم در حال تمام شدن است. دو حلقه ازدواج پدر و مادرم آخرین پس اندازی بود که داشتیم و برای روز مبادا گذاشته بودم یعنی اگر کسی بیمار شود اما مجبور شدیم که حلقه ها را بفروشیم و حالا پس اندازی نداریم». فاطمه الحسن که در یک بیمارستان کار می کند شرایط دیانا را دارد. فاطمه مجبور شد که همه طلاهایش را بفروشد و قرض بگیرد تا قسط های خانه ای را که قبل از بحران به دلار خریده بدهد. حقوق فاطمه به لیره است. حقوق فاطمه و همسرش با هم حول و حوش ده میلیون لیره یعنی کمتر از صد دلار در ماه است و آنها ۵ فرزند دارند.
فاطمه گفت «سعی کردم کمک هزینه از وزارت امور اجتماعی تقاضا کنم اما به نتیجه نرسید. به سازمان های زیادی سر زدم و گفتند که متقاضی جدید قبول نمی کنند. قوم و خویش در خارج ندارم که کمکم کنند. برخی از اقوامم در لبنان هستند که گاه گاهی به من کمک می کنند و اگر آنها نبودند وضع خیلی خراب می شد».
فاطمه اشتراک برق برای دریافت مقدار حداقلی برق دارد. ام رامی در رستوران کار می کند و اشتراک خانه اش فقط برای روشن کردن یک چراغ و تلویزیون کافی است که ۲۵ دلار در ماه است. او گفت «برق در خانه ندارم و به همین دلیل باید مواد غذایی را روزانه و تازه بخرم و هر روز پخت و پز دارم چون نمی توانم غذا را بدون یخچال برای روز بعد نگه دارم». ام رامی خاطر نشان کرد «این رویه خرجش بیشتر است و مشکلات بیشتری دارد». ام رامی و خانواده پسرش به طور مشترک آشپزی می کنند تا هزینه ها را تقسیم کنند و راهی برای پس انداز داشته باشند.
مها الاتاسی الجسر می گوید «کمک رسانی و یارانه در لبنان هدفمند نیست بلکه آشفته و بلبشو است. سازمان ها با هم هماهنگی ندارند و پایگاه داده مشترک درباره افراد تحت پوشش وجود ندارد و به همین دلیل برخی به طور همزمان از دو سازمان کمک هزینه می گیرند و عده بسیاری کمک هزینه دریافت نمی کنند و مجبورند با فقر و فلاکت بسوزند و بسازند. هیچ راه حلی وجود ندارد. دیانا افزود «ما نمی توانیم به اینطور زندگی کردن عادت کنیم و هیچگاه عادت نمی کنیم. اصلا این جور زندگی کردن برای هیچ کس قابل تحمل نیست. اما باید صبر کرد و منتظر تغییر اوضاع باشیم».