انطاکیه؛ شهر زیبایی که محو شد

زلزله ساختمان ها را از جا درآورد

«شهر زیبای انطاکیه ناپدید شد».. یک شهروند زن ترکیه جلوی خانه آسیب دیده اش نشسته بود و گریه و جمله بالا را تکرار می کرد. زلزله ای که بامداد دوشنبه (۶ فوریه) در این شهر به وقوع پیوست آسیب و ویرانی در سطح وسیع به جا گذاشته است. آنتاکیا از جمله ده مناطق ویران شده در زلزله مرگبار ترکیه به شمار می رود.
ساکنان انطاکیه که در سال ۳۰۰ پیش از میلاد تاسیس شد به نزد نزدیکان و اقوامشان یا اردوگاه های موقت پناه برده اند. عده ای از ساکنان هم در انطاکیه منتظرند که ببیند دولت چه راهکارهایی به آنها تقدیم می کند و می گویند دولت ترکیه در واکنش و تعامل با زلزله تعلل کرده است. یک مقام محلی انطاکیه می گوید «تمرکز زدایی در ترکیه در سردرگمی دولت سهیم بوده. همه ترکیه تحت تاثیر زلزله قرار گرفت و تلفات جانی و مصدومیت و بی خانمان شدن در تمامی مناطق اتفاق افتاده و به زمان بیشتری نیاز داریم تا اندازه این فاجعه را هضم کنیم. این شهر از جا کنده شده و ما برای تنظیم یک برنامه تعامل و واکنش هدفمند نیاز به زمان داشتیم و با دولت مرکزی که در حال واکنش و تعامل با یکی از بلایای بزرگ قرن بود رایزنی کردیم». او در ادامه خاطر نشان کرد «یک مقام ارشد دولتی روز بعد زلزله به من ابلاغ کرد که اقدامات یکپارچه و سیستماتیک در این لحظه امکان ندارد اما هر فردی باید آنچه از دستش برمی آید انجام دهد تا امور خود و اطرافیانش را پیش ببرد».
اقدامات و واکنش کند دولت ترکیه به واکنش بزرگ و گسترده و پرشتاب در روز سوم بعد از وقوع زلزله تبدیل شد و دولت ترکیه هر آنچه در توان داشت برای پیشبرد عملیات نجات انجام داد و چندین هزار نیروی داوطلب و نظامی را به انطاکیه اعزام کرد.
ورود به انطاکیا از بخش شمالی شهر دشوار است چون کامیون ها و آمبولانس ها و خودروهای حامل نیروهای داوطلب و امداد ترکیه ای و خارجی صف کشیده اند. زیرساختارها ویران شده اند و تامین نیازمندی های ساکنان انطاکیه و امدادگران مشکل تر شده است.
از ورودی شمالی انطاکیه تا چشم کار می کند خرابه و ویرانه است. اینجا پیشتر منطقه صنعتی بود و کارخانه های فراوان مستقر بودند و برخی سوله ها هنوز دارند آتش می سوزند. دود آتش هنوز از کارخانه ها بالا می رود که طبق گفته یکی از امدادگران «جای نگرانی ندارد». او افزود «نگرانی اصلی امدادگران و تیم های نجات درباره احتمال وقوع انفجارهای گسترده بر اثر انفجار مواد قابل اشتعال و کپسول های گاز و اکسیژن در این کارخانه ها بود».
میزان این فاجعه هولناک در مرکز شهر پیداست. زلزله شهر انطاکیه واقع در کرانه رود عاصی را از شمال تا جنوب ویران کرده است. بخش غربی انطاکیه کمتر آسیب دیده اما به هر حال به قول یکی از امدادگران چینی مستقر در انطاکیه هیچ خانه امن و قابل سکونتی در کل شهر پیدا نمی شود.
برخی از ساختمان های واقع در کمربند زلزله کاملا فروریختند و بعضی سازه ها کج شدند و روی ساختمان بغلی خود تکیه زدند. سازه هایی که پا برجا ماندند طبقه های همکف و اول آنها ناپدید شده است. عجیب تر این بود که برخی سازه ها از جایشان کنده شدند و روی ساختمان های کناری خود افتادند. فونداسیون ساختمان ها به بالا پرتاب شده اند.
جاده های کنار رود تغییر پیدا کرده اند و برخی بخش ها بالا و برخی دیگر پایین رفتند. سطح زمین در چندین جا شکاف برداشته که گویای ناگفته های شب زلزله و حال و روز ساکنان شهر است. خیلی از آثار تاریخی و کلیساهای قدیمی که آنتاکیه به آن معروف است از بین رفتند.
کلیسای قدیمی سنت پیتر شامل غاری می شود که در کناره کوه قرار دارد. مقام های محلی می گویند این کلیسا در اثر زلزله خراب نشده اما چند ترک برداشته که به اصل فوندانسیون آسیب نمی زند. انطاکیه که در قسمت کوهستانی قرار دارد تا به حال این اندازه ویرانی و خرابی به خود ندیده بود. مسجد جامع المعراج از جمله جاذبه های معاصر انطاکیه هم به طور کامل تخریب و ناپدید شد. کلیسای بزرگ روم ارتدوکس در این شهر خراب شد. کنیسه قدیمی یهودیان انطاکیه آسیب دیده اما ریزش نکرده است. این کنیسه فقط یک حاخام داشت که خودش و همسرش زیر آوار منزلشان جان باختند.
مهند جوان سوری می گوید «تا حالا ندیده بودیم که زمین این اندازه تکان بخورد.. تمام آویزها روی سرمان افتادند».
مهند پس از اولین لرزه رفت اتاق بچه ها و آنها را بغل کرد و با همسرش از خانه خارج شدند. همسرش که اهل ترکیه بود در داخل منزلش گرفتار شد چون در باز نمی شد. مهند گفت خانواده ام را بیرون آپارتمان بردم و با برخی همسایه ها برگشتیم تا خانواده گرفتار را نجات دهیم. در باز نشد و مجبور شدیم آنها را از دو پنجره آشپزخانه دو خانه بغلی بیرون آوریم. پسر بزرگ تر خانواده با پارچه ای که همسایه به او داد رد شد اما پدر به دلیل ترس و لرزه های مستمر از همان طبقه سوم افتاد. بقیه اعضای خانواده نجات پیدا کردند و پدر دچار شکستگی در ناحیه های متعدد شد اما فوت نکرد.
ایمن در انطاکیا مغازه سلمانی دارد و ساکن یک خانه دو طبقه است. او در طبقه اول و همسایه سوری اش در طبقه همکف زندگی می کنند. ایمن اول زلزله سعی کرد همسایه اش در آپارتمان روبرو را از خواب بیدار کند اما همسایه بیدار نشد. زلزله شدت گرفت و ایمن از پنجره خودش را پرت کرد و روی زمین افتاد. خانه ریزش کرد و طبقه همکف ناپدید شد. همسایه سوری ایمن و همسرش زیر آوار ماندند و بچه هایشان زنده ماندند اما دچار مصدومیت شدند.
روایت های متعددی درباره همدلی مردم زلزله زده منتشر شده اما در مقابل موارد فراوان دزدی در انطاکیا گزارش شده و ساکنان موجود در این شهر گلایه مند هستند.
یک زن می گوید که او و خانواده اش از فروشگاه ها غذا و کنسرو دزدی کردند اما دزدی های آنچنانی بعدا اتفاق افتاد. آن زن افزود که چند نفر را به چشم خود دیده که گوشی های موبایل و دستگاه های کامپیوتر از مناطق زلزله زده جمع می کنند.. او خاطر نشان کرد که آنها حتی شامپو هم از فروشگاه هایی که در اثر زلزله در و دیوار ندارند می دزدند.
مقامات ترکیه به رغم وسعت و گستردگی این فاجعه اما در حال ارزیابی هستند تا ببینند شاید اهمال و بی توجهی و استفاده از مصالح نامناسب باعث ریزش برخی سازه ها شده است، مثل مجتمع «رونسانس رزیدنس» در انطاکیا که پیمانکار آن قبل از خروج از فرودگاه استانبول بازداشت شد.
ابراهیم یکی از پیمانکاران معروف در انطاکیه گفت «تمام ساختمان ها را باید کوبید و با استانداردهای مناسب و نوین ساخت. نگرانی عمده ساکنان انطاکیه که موج اول شوک این حادثه تکان دهنده را پشت سرگذاشتند مساله ساختمان ها است».