دولت سعودی در مسیر به سمت آینده ریاست سی و دومین نشست سران عرب در جده را عهده دار بود و تلاش کرد تا در این گردهمایی رده بالا ابتکارات توسعه محور و اقتصادی و اجتماعی پایدار و متعددی به تصویب برسد که کشورهای عربی در میان مدت و بلند مدت از مزایای آن بهره مند خواهند شد.
دولت سعودی ابتکارهای متعددی را راه اندازی کرد که اتفاقا با موفقیت بزرگ سعودی در فیصله دادن به مسائل سیاسی پیچیده در جهان عرب همزمان شد و در این میان می توان به بازگشت سوریه به آغوش عربی پس از تعلیق عضویت ۱۲ ساله این کشور و تلاش برای نشاندن دو طرف درگیری در سودان بر سر میز مذاکره و آرام کردن تنش با برخی کشورهای دیگر از جمله ایران و ترکیه اشاره کرد.
شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی گفت طرح های ابتکاری اعلام شده از سوی سعودی در نشست سران عرب در اصل از سند چشم انداز ۲۰۳۰ گرفته شده اند که بر توسعه پایدار و فراهم کردن زنجیره های تامین مواد غذایی اولیه برای رسیدن به امنیت غذایی تمرکز دارند.
از سوی دیگر جمال رشدی سخنگوی دبیر کل اتحادیه عرب به «الشرق الاوسط» گفت «سعودی کوشید تا طرح های ابتکاری در حوزه توسعه پایدار بخشی از برنامه کاری سعودی در زمان ریاست نشست سران باشد و این برنامه ها را مفصل توضیح داد و در بیانیه پایانی اجلاس جده گنجاند چون سند پایانی اجلاس جده از اهمیت و پایبندی بیشتری برخوردار است».
از سوی دیگر حسام زکی معاون دبیر کل اتحادیه عرب گفت «دوره ریاست سعودی بر اجلاس سران عرب نوید بخش و موتور محرک کشورهای عربی خواهد بود چون سعودی در حال حاضر دستخوش یک پویایی و نشاط دیپلماتیک و سیاسی سازنده شده و ریاست نشست سران عرب از سوی سعودی می تواند نشاط و پویایی و اقدام در راستای تامین منافع عربی را به ارمغان داشته باشد».
حسام زکی در گفتگوی سابق با «الشرق الاوسط» افزود «دولت سعودی همواره تلاش می کند تا نقش کشورهای عربی در مسائل و مشکلات گوناگون پررنگ تر شود و امیدوارم که این گردهمایی مهم عربی نیروی محرکه قدرتمند برای ایجاد برون رفت مشکلات عربی توسط خود کشورهای عربی باشد».
دکتر خالد الهباس معاون سیاسی سابق دبیر کل اتحادیه عرب در گفتگو با «الشرق الاوسط» معتقد است «دستاوردهای سعودی در حوزه های سیاسی و اقتصادی و توسعه و اجتماعی نقش پیشرو و رهبری سعودی را پررنگ کرد و نشان داد سران سعودی به حمایت از کشورهای عربی برای حفظ امنیت و ثبات توجه دارند».
ابعاد مختلف توسعه پایدار
در بیانیه پایانی اجلاس سران جده آمده است که توجه دولت سعودی برای بسترسازی و فرصت آفرینی در راستای حفظ ثبات و رشد اقتصادی در منطقه مایه قدردانی بوده و به خصوص اهتمام دولت سعودی درباره ابعاد مختلف فرهنگی و زیست محیطی و اجتماعی و اقتصادی توسعه پایدار ستودنی است.
دولت سعودی در دوره یکساله ریاست سی و دومین نشست سران عرب در راستای اجرای ابتکارهای گوناگونی تلاش کرده که بی تردید در پیشبرد اقدام مشترک عربی در بخش های فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی سهیم خواهد بود.
جمال رشدی سخنگوی دبیر کل اتحادیه عرب در این باره می گوید «این ابتکارها عمدتا با مفهوم توسعه پایدار به عنوان یکی از حقوق شهروندان عرب سروکار دارد و این در بیانیه پایانی نشست جده نیز ذکر شده است. پس طرح های ابتکاری اعلام شده راهی برای بسیج قابلیت های عربی و بومی سازی توسعه هستند».
رشدی اضافه کرد «در اینجا پیوستگی بین برنامه های توسعه جداگانه در کشورهای عربی و بین توسعه جمعی یا منطقه ای اهمیت دارد چون بین برنامه های توسعه ملی کشورهای عربی و برنامه توسعه عربی ارتباط تنگاتنگ وجود دارد. سعودی سند چشم انداز ۲۰۳۰ را دنبال می کند که یک برنامه بلند پروازانه است و برنامه های فراوانی در همه بخش های توسعه دارد».
آموزش زبان عربی برای غیر عرب ها
ابتکار آموزش زبان عربی برای غیر عرب ها از جمله اولین طرح های ابتکاری دولت سعودی بود. فرزندان نسل های دوم و سوم مهاجران عرب مخاطب اصلی این طرح هستند که بی گمان در افزایش پیوند فرهنگی بین کشورهای عربی و خارجی سهیم خواهد بود و فرهنگ و تمدن کهن عربی را صیانت می کند.
دکتر خالد الهباس در این باره می گوید «به نظرم سی و دومین نشست سران عرب در ریاض صرفا درباره مسائل سیاسی که گرچه در منطقه مهم هستند نبود.
توافق بزرگ در این نشست بر سر مسائل سیاسی از جمله بازگشت سوریه و مسائلی که همواره بر سر میز اتحادیه عرب وجود دارند اهمیت ویژه دارد. اما سعودی جدای از مسائل سیاسی تلاش کرد که مسائل اقتصادی و اجتماعی را نیز در این نشست سران مطرح کند و نقش پیشرو در این نشست داشت چون طرح های ابتکاری متعددی ارایه کرد که مستقیما با زندگی روزمره شهروندان عرب سروکار دارند.
دولت سعودی با این طرح ها قدرت نرم خود را در میان کشورهای عربی نشان داد».او خاطر نشان کرد «ابتکار آموزش زبان عربی برای غیر عرب ها از جمله طرح های ارایه شده از سوی سعودی به منظور افزایش ارتباط فرهنگی بین کشورهای عربی و دیگر کشورهای جهان و نشان دادن نقش فرهنگی و تمدن ساز جهان عرب است. فرزندان نسل های دوم و سوم مقیمان عرب خارج کشور مخاطب اصلی این ابتکار است که امیدواریم باعث افزایش ارتباط آنها با ریشه های فرهنگی شان شود».
زنجیره های تامین برای رسیدن به امنیت غذایی
زنجیره های پایدار مواد غذایی اولیه کشورای عربی ابتکار دوم سعودی است که عمدتا درباره برنامه های متنوع و فرصت های سرمایه گذاری مقرون به صرفه در راستای رسیدن به امنیت غذایی کشورهای عربی و نقش آفرینی موثر در تامین نیازمندهای غذایی کشورهای عربی است.
دکتر الهباس معتقد است این ابتکار اهمیت فراوانی در رسیدن به امنیت غذایی در کشورهای عربی دارد چون برنامه های مختلف و فرصت های سرمایه گذاری متعددی را پوشش می دهد.
او افزود «امنیت غذایی به بحث مهم نه فقط در کشورهای عربی بلکه در جهان تبدیل شده و اهمیت آن در دوره بحرانی مثل بحران اوکراین و روسیه نمود پیدا کرد».
جمال رشدی با ارزیابی اینکه طرح ابتکاری زنجیره های تامین «بسیار مهم» است افزود «نیاز به وجود این قبیل طرح های ابتکاری در کشورهای عربی بیش از گذشته است. دیدیم که کرونا چه تبعات ناگواری بر زنجیره های تامین داشت و حالا می بینیم که جنگ در اوکراین چه آثار زیانباری در عرضه غلات دارد».
او خاطر نشان کرد «منطقه عربی از جمله مناطقی است که مشکلات امنیت غذایی دارد و موضوع زنجیره های تامین مواد غذایی در همه کشورهای عربی بحث مهمی است تا برنامه های مشترک عربی به مقابله با این چالش بپردازد. امید زیادی به این ابتکار و استراتژی رسیدن به امنیت غذایی عربی داریم».
پژوهش و نوآوری در شیرین کردن آب
طرح های ابتکاری سعودی همچنین شامل یک ابتکار ویژه تحقیق و نوآوری در حوزه شیرین کردن آب و راهکارهای آن به منظور تشویق پژوهش و تحقیقات علمی کاربردی و نوآوری در صنعت شیرین کردن آب و راهکارهای آب برای کشورهای نیازمند است.
این ابتکار عمدتا روی ترویج و انتقال دانش و تجربیات و نقش داشتن در بهبودی وضع این صنعت کم هزینه و افزایش کارآمدی و بازدهی و پایداری زیست محیطی آن و تلاش برای تنظیم استانداردها و ساختارهای نهادمند در بخش آب در کشورهای عربی تمرکز دارد تا این صنعت به یک صنعت راهبردی عربی تبدیل شود.
سخنگوی دبیر کل اتحادیه عرب با اشاره به این ابتکار گفت کشورهای عربی روی این ابتکار حساب می کنند و سعودی در این حوزه تجربه دارد . منطقه عربی با کم آبی روبروست و بنابراین این ابتکار و ابتکارهای مشابه می تواند مزایای بسیاری برای منطقه عربی داشته باشد».
فرهنگ و آینده سبز
دولت سعودی طرح ویژه فرهنگ و آینده سبز را به منظور افزایش سطح پایبندی کشورهای عربی در حوزه فرهنگ به اهداف توسعه پایدار و تنظیم سیاست های فرهنگی در خصوص پایداری و نقش آفرینی در حمایت از اقدامات فرهنگی سبز و استفاده از آن برای ایجاد اقتصاد نوآور در کشورهای عربی راه اندازی کرد.
طرح ابتکاری راه اندازی بنیاد اندیشه تحقیقات و مطالعات در حوزه پایداری و توسعه اقتصادی از جمله ابتکارهای سازنده است که می تواند در گرد هم آوردن گرایشات و ایده های نوین در بخش توسعه پایدار و توجه به اهمیت ابتکارهای توسعه پایدار در منطقه عربی و افزایش توجه درباره همکاری پژوهشی و انعقاد شراکت های راهبردی سهیم باشد.
دکتر خالد الهباس در این باره می گوید «طرح های ابتکاری که سعودی در دوره ریاست نشست سران عرب اجرا می کند و نیز نتایج این نشست بیانگر نقش پیشروی سعودی در همه حوزه ها و توجه رهبران سعودی به حمایت همه جانبه توسعه عربی است که هدف آن از نظر سیاسی حفظ امنیت و ثبات می باشد چرا که دو گانه امنیت و توسعه بحث بسیار مهم برای کشورهای عربی و نیز جهان است».
