سعودی اوایل هفته جاری پرجنب و جوش بود و ریاض یکشنبه و دوشنبه (۲۸ و ۲۹ آوریل) با میزبانی نشست ویژه مجمع جهانی اقتصاد بخش اعظم سران جهان و بیش از هزار تن از مقامات ارشد و کارشناسان بین المللی و اندیشمندان بخش خصوصی و دولتی و نهادهای بین المللی و محافل آکادمیک ۹۲ کشور جهان را گرد هم آورد و تعداد شرکت کنندگان در این نشست با حمایت شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و نخست وزیر سعودی بیشتر از بقیه جلسات این مجمع جهانی خارج داووس بود.
محور اصلی این نشست درباره مسائل اقتصادی و توسعه و همکاری بین المللی بود اما با این حال دولت سعودی فرصت حضور سران و نخست وزیران و وزیران دنیا در ریاض را به غنیمت شمرد و افکار عمومی جهان را در راستای اقدام مشترک برای لزوم پایان جنگ در غزه و دفاع از غیر نظامیان و ارسال کمک های بشردوستانه به غزه و تقویت و افزایش تلاش های کنونی در مسیر به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین از سوی جامعه جهانی بسیج کرد. اکثر رهبران و وزیر خارجه شرکت کننده در پنل های گوناگون یا در دیدارهای جداگانه در مورد بحران غزه و راهکار دو کشوری بحث و تبادل نظر کردند.
به گزارش خبرگزاری فلسطین (وفا) موضوع فلسطین سوژه اصلی گفتگوهای روز دوشنبه (۲۹ آوریل) شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و نخست وزیر سعودی و محمود عباس رئیس فلسطین بود که بنا به دعوت ولیعهد سعودی در این نشست حضور داشت. شاهزاده محمد بن سلمان بار دیگر بر موضع ثابت سعودی درباره حمایت از ملت فلسطین در راستای رسیدن به حقوق مشروع خود و تشکیل کشور مستقل و دارای حاکمیت در مرزهای ۱۹۶۸ به پایتختی قدس شرقی تاکید کرد و افزود «تلاش های گسترده سعودی برای رسیدن به توافق آتش بس در غزه و افزایش سرعت ارسال کمک های امدادی و بشردوستانه به غزه ادامه پیدا می کند».
حسین الشیخ دبیر کمیته اجرایی سازمان آزادی بخش فلسطین با قدردانی از تلاش سعودی برای حمایت از فلسطین در نشست مجمع جهانی اقتصاد در شبکه اکس افزود «با سپاس فراوان از سعودی که این نشست را به بلندگوی مساله فلسطین و حمایت و جانبداری از مبارزات آزادیخواهانه و استقلال طلبانه مردم فلسطین تبدیل کرد». الشیخ دیدار بین ولیعهد سعودی و رئیس فلسطین را «مثمر ثمر و سازنده» خواند.
ولیعهد سعودی در جریان استقبال جداگانه از آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا و دیوید کامرون وزیر خارجه بریتانیا با این دو مقام درباره تحولات نوار غزه و پیرامون آن و تلاش های کنونی برای پایان دادن به عملیات نظامی و پیگیری پیامدهای امنیتی و انسانی آن گفتگو کرد.
۴۸ ساعت جلسه پشت جلسه
۴ جلسه ظرف ۴۸ ساعت در ریاض برگزار شد و سعودی در این نشست ها در راستای بسیج افکار عمومی جهان برای حمایت از به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین از سوی جامعه جهانی و تاکید بر لزوم پایان فوری جنگ در غزه تلاش کرد. این جلسات بی وقفه ۴۸ ساعته روز شنبه با نشست اعضای کمیته وزیران که پس از نشست اضطراری مشترک سران کشورهای عربی و اسلامی تشکیل شد آغاز شد.
ساز و کارهای افزایش اقدامات مشترک عربی و اسلامی برای رسیدن به آتش بس فوری و توقف جنگ در نوار غزه و لزوم دفاع از غیر نظامیان محور اصلی نشست مزبور بود. اعضای کمیته وزیران خارجه کشورهای عربی و اسلامی بر لزوم اعمال تحریم های موثر بر اسرائیل از سوی جامعه جهانی مثل توقف صادرات اسلحه به اسرائیل به دلیل نقض قوانین بین المللی و قانون انسانی بین المللی تاکید و از تدابیر اتخاذ شده در کشورهای غربی برای برخورد با اعتراضات خشونت پرهیز مخالف جنگ غزه و نقض گسترده حقوق فلسطینیان از سوی اسرائیل ابراز نگرانی کردند.
ریاض صبح دوشنبه (۲۹ آوریل) میزبان سه جلسه بود. نشست مشترک وزیران کشورهای شورای همکاری خلیج و آمریکا درباره شراکت استراتژیک با حضور آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا در مقر دبیر خانه شورای همکاری خلیج در ریاض برگزار شد. بلینکن برای هفتمین بار به منطقه سفر کرده است. شرکت کنندگان در این نشست درباره آخرین تحولات منطقه و جهان و در راس آنها تحولات نوار غزه و شهر رفح و اهمیت آتش بس فوری و ایجاد گذرگاه های امن امداد رسانی برای ارسال کمک های بشردوستانه به غزه گفتگو کردند.
نشست کشورهای شش جانبه عربی و وزیر خارجه آمریکا درباره تحولات غزه و اهمیت برقراری آتش بس فوری و سراسری و پایان جنگ و حمایت از غیر نظامیان با توجه به قانون انسانی بین المللی و رساندن کمک های بشردوستانه به همه مناطق نوار غزه در راستای جلوگیری از بدتر شدن بحران انسانی کنونی ظهر دوشنبه (۲۹ آوریل) در ریاض برگزار شد.
وزارت خارجه سعودی گفت «شرکت کنندگان در این جلسه به تلاش های اعضای کمیته شش جانبه عربی برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین از سوی جامعه جهانی به منظور تامین اهداف و خواسته های مردم فلسطین برای داشتن یک کشور مستقل و دارای حاکمیت در مرزهای ۴ ژوئن ۱۹۶۸ و برداشتن گام های بازگشت ناپذیر برای اجرای راهکار دو کشوری بنا به قطعنامه های بین المللی اشاره کردند».
ریاض میزبان گفتگوی ۲۱ کشور در مورد به رسمیت شناختن کشور فلسطین
شامگاه دوشنبه (۲۹ آوریل) بود که «نشست هماهنگ کننده برای حمایت از تلاش های اجرای راهکار دو کشوری و به رسمیت شناختن کشور فلسطین» با حضور وزیران خارجه و نمایندگان ۲۱ کشور و نهاد با دعوت و ریاست مشترک سعودی و نروژ برگزار شد. بیانیه پایانی جلسه از تلاش های جاری برای رسیدن به توافق آتش بس فوری و آزادی اسرا و گروگان ها و پایان جنگ در غزه و اقدامات یکجانبه و غیر قانونی در سرزمین های اشغالی فلسطین از جمله قدس شرقی و پیگیری بحران فاجعه بار انسانی حمایت و بر اهمیت گذار به سمت روند سیاسی برای ایجاد راهکار سیاسی برای منازعه تاکید کرد.
وزیران کشورها و سازمان های عربی و اسلامی و اروپایی در این جلسه در مورد گام های لازم برای تشکیل کشور مستقل فلسطین در راستای راهکار دو کشوری گفتگو و بر اهمیت هماهنگی بین مواضع تاکید کردند. شرکت کنندگان همچنین در مورد کشورهایی که هنوز حاضر به رسمیت شناختن کشور فلسطین نیستند گفتگو کردند.
شرکت کنندگان در این جلسه که برای اولین بار پس از هفتم اکتبر در این سطح بلند پایه برگزار می شود بر اهمیت در نظر گرفتن خط مشی فراگیر و جامع برای رسیدن به روند مقبول و بازگشت ناپذیر اجرای راهکار دو کشوری با توجه به قانون بین المللی و مراجع معتبر مثل قطعنامه های شورای امنیت و ابتکار عمل صلح عربی و ابتکار عمل های دیگر تاکید کردند و گفتند این تنها راه برقراری صلح عادلانه و پایدار و تامین خواسته های مردم فلسطین و امنیت اسرائیل و منطقه است و بستر مناسب را برای عادی سازی روابط بین کشورهای منطقه در فضای مملو از امنیت و ثبات و صلح و همکاری فراهم می کند.
وزیران در این جلسه بر لزوم افزایش حمایت از تلاش ها برای ایجاد کشور مستقل و دولت فلسطینی جدید و اهمیت تشکیل یک دولت فلسطینی در کرانه باختری از جمله در قدس شرقی و غزه تاکید کردند.
«راهکارهای نصفه و نیمه از نظر سعودی مردود است»
شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی روز یکشنبه (۲۸ آوریل) در پنلی در حاشیه نشست مجمع جهانی در ریاض گفت «دست یابی فلسطینیان به حقوق خود تنها راهکار برای برقراری امنیت و ثبات و صلح همگانی است. راهکارهای نصف و نیمه مطرح شده از سوی عده ای غیر قابل قبول است. غزه وضع واقعا «فاجعه بار» دارد و این به «ناکامی نظام سیاسی کنونی برای مقابله با این بحران» برمی گردد».
وزیر خارجه سعودی با انتقاد از ادامه جنگ و بحران در غزه برای هفتمین ماه پیاپی گفت «ما هنوز داریم درباره اینکه کامیون های حامل غذا و کمک به غزه کافی هستند یا خیر بحث می کنیم. این به هیچ وجه قابل قبول نیست. وضع خیلی دشوار است و امکان بدتر شدن اوضاع وجود دارد. ما کشورهای منطقه صرفا روی راه حل برای بحران کنونی تمرکز نمی کنیم بلکه می خواهیم ببینیم که چطور باید مشکل بزرگ تر را حل کرد. مشکل بزرگ تر دست یابی به پایبندی واقعی برای راهکار دو کشوری است. این تنها راهکاری است که اجازه نمی دهد دو سه سال یا چهار آینده دوباره این بحران دربگیرد».
شاهزاده بن فرحان درباره بازسازی غزه و زیربار نرفتن اسرائیل برای آغاز روند سیاسی به منظور راهکار دو کشوری توضیح داد «راهکارهای نصف و نیمه احمقانه است چرا که ما فقط داریم درباره اینکه چه بلایی سر دو میلیون نفر یا یک و نیم میلیون نفر ساکن غزه می آید صحبت می کنیم اما درباره اینکه چه می توان کرد تا این جنگ تکرار نشود صحبت نمی کنیم». او خاطر نشان کرد «راهکارهای نصف و نیمه یک رویه اشتباه است چرا که ایجاد راهکار پایدار برای مساله فلسطین به نفع همه منطقه و فلسطینیان و اسرائیل و سازمان ملل و جامعه جهانی است. این تنها راهی است که می توان با آن جلوی تکرار جنگ و فاجعه پیش آمده را در آینده گرفت».
شاهزاده فیصل بن فرحان تاکید کرد «ساز و کارها و روندها دست جامعه جهانی است. این ساز و کارها به ما امکان عبور از هر طرف یا کشور یا گروهی که مانع می تراشد را می دهد. نیاز ما این است که به فلسطینیان حقوقشان را بدهیم. این تنها راهکاری است که ثبات و برابری و امنیت و صلح را برای همه به ارمغان می آورد. پس از اینکه به آن مرحله رسیدیم می توان در مورد استفاده بهینه از منابع خود صحبت کنیم».
شاهزاده فیصل بن فرحان دوشنبه در پنل دیگری گفت «برقراری آتش بس و پایان دادن به گرفتاری مردم غزه نیاز مبرم شده است». او افزود «ما خواهان آزادی همه گروگان ها هستیم اما مساله بسیار ضروری این است که به آتش بس پایدار نه موقتی برسیم».
او با اشاره به حقوق و خواسته مردم فلسطین برای تعیین سرنوشت گفت «آنها باید به خواسته خود برسند و اگر چنین شود می توان تضمین کرد مبارزاتی که برای چندین دهه ادامه دارد پایان می یابد و فرصت های فراوانی سربرمی آورند».
بن فرحان و ۱۰ گفتگوی دو جانبه
همزمان با جلسات ۴۸ ساعته بی وقفه در ریاض شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی ۱۰ گفتگوی دو جانبه و جداگانه با همتایان الجزایری و نروژی و سوئیسی و مالیزی و سریلانکایی و عمانی و آمریکایی و فرانسوی و ترکیه ای و مسئول سیاست و امنیت اتحادیه اروپا درباره محور اصلی یعنی پایان جنگ و رسیدن کمک های بشردوستانه و پایان گرفتاری فلسطینیان به واسطه تشکیل کشور مستقل و به رسمیت شناختن آن از سوی جامعه جهانی داشت.
