لبنان به سرعت مسیر قانونی و اجرایی پاسخ به درخواستهای «بسیار جدی» آمریکا برای مقابله با تأمین مالی «تروریسم» را آغاز کرد. این درخواستها که به همراه هشدارهایی درباره تحریمها به مقامات سیاسی و بانکی ابلاغ شد، توسط هیئت وزارت خزانهداری آمریکا ارائه شد که اوایل این هفته از بیروت دیدن کرد و هدف آن «علنی» قطع منابع مالی «حزبالله» و نهادهای مرتبط با آن، در چارچوب مهلتهای زمانی مشخص بود.
بانک مرکزی لبنان روز جمعه «گام نخست» را در سلسله اقدامهای پیشگیرانه برای «تقویت محیط انطباق در بخش مالی» برداشت، در حالی که در محافل داخلی، پیشبینیها و گمانهزنیهای متنوعی درباره روند اقدامات دولتی و وزارتی در همین زمینه وجود داشت؛ روندی که فراتر از بعد صرفاً فنی است و به محتوای سیاسی مرتبط با مدیریت پروندهای پیچیده درباره انحصار «سلاح» میپردازد.
طرح جدید نهاد پولی شامل «اعمال اقدامات پیشگیرانه بر تمامی مؤسسات مالی غیر بانکی دارای مجوز از بانک مرکزی لبنان» است؛ از جمله شرکتهای انتقال پول، صرافیها و سایر نهادهایی که به عملیات نقدی ارزهای خارجی و انتقال آن از لبنان و به لبنان میپردازند.
پر کردن شکافهای مالی «حزبالله»
این اقدام با اطلاعاتی که «الشرق الأوسط» به دست آورد همخوانی دارد، که برگرفته از جلساتی است که هیئت مالی آمریکا در سطوح ریاستجمهوری، وزارتی، پارلمانی و بانک مرکزی برگزار کرد و بر ضرورت اتخاذ اقدامات سختگیرانه برای سد کردن شکافهایی که امکان نفوذ منابع مالی به نفع سازمان «حزبالله» و نهادهای آن را فراهم میکند و مهار روشهای غیرقابل کنترل مورد استفاده آن، از جمله صرافیها، شرکتهای انتقال پول و معاملات مشکوک (بسیاری نقدی، برخی با طلا و تعدادی با ارزهای دیجیتال) تأکید داشت.
گفته میشود که گامهای بعدی بانک مرکزی بر فعالسازی پرداختها در بخش خردهفروشی از طریق روشهای الکترونیکی متمرکز خواهد بود؛ چه با کارتها، چه با گوشیهای هوشمند و انتقالات داخلی و خارجی (آنلاین) متصل به شبکههای فنی معتبر بانکی، که اساساً تحت مقررات «شناخت مشتری» (KYC) هستند. این اقدامات به کنترل نقدینگی دلار، از جمله بخشی از مبلغ نقدی که بانک مرکزی ماهانه برای پرداخت تخصیصهای بخش عمومی و مشارکت بانکها در انجام سهم سپردهگذاران تزریق میکند، طبق ابلاغیهها کمک میکند.
بعد سیاسی داخلی
منابع مالی نزدیک به این روند اعلام کردند که هدف از این اقدامات جلوگیری از بعد سیاسی داخلی و عدم تحریک طرف سیاسی ذیربط، با تمرکز صرف بر تلاشها برای خارج کردن لبنان از «لیست خاکستری» گروه ویژه اقدام مالی بینالمللی (FATF) است. این منابع همچنین اظهار کردند که «قرار گرفتن هر کشوری در این فهرست نشانه وجود شکاف در مبارزه با معاملات مالی غیرقانونی است که منجر به افزایش نظارت و کنترل بینالمللی و کاهش اعتماد نهادهای مالی جهانی میشود».
در توضیحی تکمیلی که بهطور غیرمستقیم به درخواست هیئت خزانهداری آمریکا برای محدود کردن خروج نقدینگی از کانالهای بانکی پاسخ میدهد، بانک مرکزی اعلام کرد اقدامات حفاظتی اعمالشده «هدف جلوگیری از انتقال وجوه غیرقانونی یا بهدست آمده از راههای غیرقانونی از طریق این مؤسسات با وضع الزامات انطباق سختتر و اقدامات احتیاطی تقویتشده بر تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی شرکتکننده در عملیات نقدی، از جمله ذینفعان نهایی» است.
اقدامات پیشگیرانه اضافی
همچنین گامهای بعدی شامل اعمال اقدامات پیشگیرانه اضافی بر بانکهای تجاری خواهد بود، طبق اعلام بانک مرکزی، که منجر به «ایجاد لایههای متعدد کنترل و نقاط بازرسی برای شناسایی، محدودسازی و جلوگیری از گردش وجوه غیرقانونی در سیستم بانکی و شبکه مالی» میشود.
کمیته نظارت بر بانکها مسئول پایش اجرای این اقدامات و رعایت آن توسط تمامی بانکها و مؤسسات مالی غیر بانکی مربوطه است و در صورت نیاز اقدامات اصلاحی مناسب را اعمال خواهد کرد.
طبق دستورالعمل اصلی پیوست به ابلاغیه شماره ۳ بانک مرکزی که بهطور مشخص به مؤسسات مالی غیر بانکی ابلاغ شده، این مؤسسات موظف به جمعآوری اطلاعات و دادههای دقیق درباره مشتریان و عملیات خود برای هر تراکنش برابر یا بالای ۱۰۰۰ دلار آمریکا هستند و موظفند دادههای «شناخت مشتری» را بر اساس فرمهای پیوست، شامل اشخاص حقیقی، حقوقی و ذینفع اقتصادی بهروز کنند.
