اجلاس سران ریاض؛ اقدامی بین‌المللی برای شکست محاصره و پایان‌دادن به اشغال

محمد بن سلمان «جنگ وحشیانه» اسرائیل را محکوم کرد.. مخالفت با هرگونه جابجایی اجباری.. ضرورت ورود فوری کمک‌ها

الأمير محمد بن سلمان يتوسط قادة الدول العربية والإسلامية المشاركين في قمة الرياض لبحث الحرب الإسرائيلية على غزة أمس (واس)
الأمير محمد بن سلمان يتوسط قادة الدول العربية والإسلامية المشاركين في قمة الرياض لبحث الحرب الإسرائيلية على غزة أمس (واس)
TT

اجلاس سران ریاض؛ اقدامی بین‌المللی برای شکست محاصره و پایان‌دادن به اشغال

الأمير محمد بن سلمان يتوسط قادة الدول العربية والإسلامية المشاركين في قمة الرياض لبحث الحرب الإسرائيلية على غزة أمس (واس)
الأمير محمد بن سلمان يتوسط قادة الدول العربية والإسلامية المشاركين في قمة الرياض لبحث الحرب الإسرائيلية على غزة أمس (واس)

اجلاس سران ۵۷ کشور عربی و اسلامی که دیروز در ریاض برگزار شد منجر به اتخاذ تصمیمات متعددی از جمله ضرورت شکست محاصره غزه توسط اسرائیل، توقف جنگ این رژیم در نوار غزه و پایان دادن به اشغال سرزمین‌های فلسطینی شد.
در این اجلاس که در شرایط استثنایی و وخیم‌ترین فاجعه پیش روی فلسطینی‌ها به ویژه در غزه برگزار شد، همچنین بر تلاش برای رساندن فوری کمک‌های بشردوستانه از جمله سوخت به نوار تأکید شد.
شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی که ریاست این اجلاس فوق‌العاده را برعهده داشت، بر مخالفت قاطعانه کشورش با «جنگ وحشیانه» که برادران فلسطینی در معرض آن هستند، تأکید کرد.
وی مجدداً بر لزوم توقف فوری عملیات نظامی و ایجاد کریدورهای بشردوستانه برای امداد رسانی به غیرنظامیان تأکید کرد.
شاهزاده محمد بن سلمان خطاب به سران و روسای جمهور کشورهای عربی و اسلامی گفت: «ما با یک فاجعه انسانی روبرو هستیم که گواه شکست شورای امنیت و جامعه بین‌المللی در پایان دادن به نقض آشکار قوانین و هنجارهای بین‌المللی و حقوق بشردوستانه بین‌المللی توسط اسرائیل است. این امر نشانگر استانداردهای دوگانه و گزینشی است که امنیت و ثبات جهانی را تهدید می‌کند، لذا نیازمند تلاش جمعی هماهنگ همه ما برای مقابله با این وضعیت ناگوار است. ما خواهان همکاری برای رفع محاصره از طریق آوردن کمک‌های بشردوستانه و امدادی و تأمین تجهیزات پزشکی برای بیماران و مجروحان غزه هستیم».
ولیعهد سعودی همچنین ضمن مخالفت قاطعانه ادامه تجاوز، اشغال و جابجایی اجباری مردم غزه بر موضع کشورش در مسئول دانستن مقامات اشغالگر در قبال جنایات مرتکب شده علیه مردم فلسطین تأکید کرد.
وی تأکید کرد: تنها راه رسیدن به امنیت، صلح و ثبات در منطقه پایان دادن به اشغال، محاصره و شهرک سازی و دستیابی ملت فلسطین به حقوق مشروع خود از جمله ایجاد کشور مستقل خود در مرزهای ۱۹۶۷ با پایتختی بیت‌المقدس شرقی است؛ این همان چیزی است که پایداری امنیت و ثبات منطقه و کشورهای آن را تضمین می‌کند.
در بیانیه پایانی، رهبران شرکت کننده، توصیف جنگ «انتقام جویانه» اسرائیل در غزه به عنوان «دفاع از خود» را رد کردند و گفتند: ما از شورای امنیت سازمان ملل می‌خواهیم که «قطعنامه‌ای قاطع و الزام‌آور که مستلزم توقف تجاوز اسرائیل» به غزه است، اتخاذ کند.
آنها همچنین برخواسته خود برای دستیابی به یک «راه حل جامع» که تضمین کننده وحدت غزه و کرانه باختری، «به عنوان سرزمین‌های کشور فلسطینی» تأکید کردند.
در این بیانیه از همه کشورها خواسته شده‌است که صادرات سلاح و مهمات به مقامات اشغالگر را متوقف کنند.
سران عرب و مسلمان خواستار شکستن محاصره غزه و ورود فوری کاروان‌های کمک‌های بشردوستانه عربی، اسلامی و بین‌المللی از جمله غذا، دارو و سوخت به نوار غزه شدند.
در این اجلاس از دادگاه کیفری بین‌المللی لاهه خواسته شد تا دربارهٔ جنایات جنگی و کشتارهای وحشیانه و غیرانسانی دولت اشغالگر استعماری در سرزمین‌های فلسطینی تحقیق کند.
این بیانیه وزارت امور خارجه به پادشاهی عربی سعودی به عنوان رئیس اجلاس سران را برای آغاز اقدام بین‌المللی فوری از طرف همه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه عرب جهت توقف جنگ در غزه و فشار برای آغاز یک روند سیاسی جدی و واقعی برای دستیابی به صلح پایدار و همه‌جانبه مطابق با مراجع مورد تأیید بین‌المللی موظف کرد.
در همین رابطه، وزیر امور خارجه سعودی از تشکیل کمیته وزارتی از چند کشور فعال از جمله سعودی علاوه بر دبیران کل اتحادیه کشورهای عربی و سازمان همکاری اسلامی، برای توقف جنگ در غزه و آغاز روند سیاسی جهت دستیابی به صلح پایدار و همه‌جانبه در سطح بین‌المللی خبر داد.
وی در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با احمد ابوالغیط دبیرکل اتحادیه عرب گفت: «این کمیته شامل دو کشور عضو گروه ۲۰، پادشاهی عربی سعودی و اندونزی است. همچنین شامل بزرگ‌ترین اقتصاد آفریقا و بزرگ‌ترین کشور آفریقایی از نظر جمعیت شد. این ترکیب پیام روشن و مهمی است مبنی بر این که جهان اسلام از آرمان فلسطین به شکلی قوی و اساسی حمایت می‌کند و جامعه جهانی در مقابل این موضع واحد کشورهای بزرگ نمی‌تواند این پیام را نادیده بگیرد».
دبیرکل اتحادیه عرب نیز به نوبه خود گفت: «تصمیم‌گیری اجلاس سران قدرت خود را از اجماع ۵۷ کشور عربی و اسلامی می‌گیرد که به اسرائیل و جهان غرب نه گفتند». وی افزود: این نشان دهنده «فشار شدید بر کسانی است که به اسرائیل کارت سفید دادند تا این اقدامات وحشیانه را مرتکب شود».



حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
TT

حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)

از زمان صدور فرمان ملک سلمان بن عبدالعزیز، خادم حرمین شریفین، در ژوئن ۲۰۱۷ (۲۶ رمضان ۱۴۳۸ هجری قمری) مبنی بر انتخاب شاهزاده محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد «برای حفظ موجودیت دولت و آینده آن، و تضمین تداوم آن بر پایه‌های خدمت به دین، سپس کشور و مردم، و تحقق خیر برای ملت وفادارش»، پادشاهی عربی سعودی وارد مرحله‌ای جدید با آرزوهای گسترده شد.

هشت سال پس از آن، تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور شتاب گرفت و نقش منطقه‌ای و بین‌المللی آن گسترده‌تر و تاثیرگذارتر شد. سعودی به بازیگری پیشرو در عرصه سیاسی تبدیل شد که نه تنها مورد اعتماد بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای، بلکه حتی متحدان در زمان اختلافات شدیدشان است.

تقویت ثبات بین‌المللی

ولیعهد سعودی از همان ابتدا رهبری تقویت گشایش سعودی به جهان را در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و به‌ویژه سیاسی برعهده گرفت. این گشایش سیاسی در سال‌های اخیر به مناطقی بی‌سابقه در تاریخ سعودی و خاورمیانه، مانند کشورهای کارائیب و آسه‌آن، گسترش یافت تا همکاری‌ها در زمینه‌های اقتصاد، سرمایه‌گذاری، تجارت و گردشگری تقویت شود.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در دیدار قبلی وی به سعودی (رویترز)

سیاست خارجی سعودی نقش خود را به عنوان حامی صلح، توسعه و ثبات گسترش داد. در حالی که دومین سالگرد «توافق پکن» بین سعودی و ایران نزدیک می‌شود، ریاض به ابتکار شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر، میزبان مذاکرات آمریکا-اوکراین برای حل بحران بود. این نقش‌آفرینی به لطف روابط متوازن سعودی با تمام طرف‌ها ممکن شد. نشست‌های اخیر در الدرعیه و جده بین آمریکا و روسیه و همچنین آمریکا و اوکراین نشان داد که سیاست خارجی سعودی مورد اعتماد متحدان و رقبا است. این نقش شامل میانجیگری در بحران روسیه-اوکراین، ارائه کمک‌های بشردوستانه، و میانجیگری برای آزادی اسرا بوده است.

ولیعهد سعودی در یک اقدام بشردوستانه، موفق به آزادی ۱۰ اسیر با ملیت‌های مختلف از نیروهای اوکراینی شد که پس از انتقال به سعودی، به کشورهایشان بازگردانده شدند. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز از تلاش‌های شاهزاده محمد بن سلمان در میانجیگری برای تبادل اسرا بین آمریکا و روسیه در سال گذشته تقدیر کرد.

پرونده فلسطین و عادی‌سازی

مسئله فلسطین پس از دهه‌ها شاهد تحرکی بی‌سابقه بوده است. سعودی در ماهها و سال‌های اخیر بسیاری از کشورها را به رسمیت شناختن دولت فلسطین ترغیب کرده است، به طوری که تعداد این کشورها به ۱۴۹ مورد (بر اساس آمار وزارت خارجه فلسطین) رسیده است. شاهزاده محمد بن سلمان شرط سعودی برای عادی‌سازی با اسرائیل را «تحقق دولت فلسطینی» اعلام کرده است.

سعودی میزبان دو اجلاس پیاپی از کشورهای عربی و اسلامی در ریاض برای هماهنگی مواضع و فشار بر جامعه بین‌المللی بوده است. همچنین ریاض نخستین نشست ائتلاف بین‌المللی برای اجرای راه‌حل دو دولتی را برگزار کرد.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از بیعت‌کنندگان در قصر الصفا در مکه (واس)

بسیاری از ناظران معتقدند سیاست‌های ریاض تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان در سال‌های اخیر با تمرکز بر پرونده‌های پیچیده و گردآوری تمام طرف‌ها به میز مذاکره، از شدت بحران‌های جهانی کاسته است. این رویکرد، صلح را از مسیر گفت‌وگو ممکن ساخته است.

مقصد راه‌حل‌های صلح آمیز

مذاکرات آمریکا-اوکراین در جده در ماه جاری به پیشنهاد آتش‌بس فوری ۳۰ روزه و گام‌هایی به سوی صلح پایدار در اوکراین انجامید. این نتیجه پس از سه هفته مذاکرات آمریکا-روسیه، اولین گفت‌وگوها از آغاز جنگ اوکراین، حاصل شد. دو طرف بر تشکیل گروه‌های سطح بالا برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی کانال‌های دیپلماتیک توافق کردند.

در زمینه یمن، سعودی با ارائه «ابتکار پایان بحران یمن» و حمایت از آتش‌بس، نقش میانجیگری خود را تقویت کرد که به نقشه راه سازمان ملل برای یمن منجر شد.

حل اختلاف تاریخی اتیوپی و اریتره از طریق «توافقنامه جده برای صلح» در سپتامبر ۲۰۱۸ تحت حمایت پادشاه سلمان، جایگاه سعودی را به عنوان پایگاهی برای صلح تقویت کرد. عمر گله، رئیس‌جمهور جیبوتی، این نقش را ستود.

در سودان، سعودی با انجام عملیات تاریخی تخلیه افراد گرفتار پس از جنگ داخلی ۲۰۲۳ و میزبانی «مذاکرات جده» بین طرف‌های درگیر، نقش بشردوستانه و صلح آفرین خود را نشان داد.

واشنگتن و پکن در ریاض

در دهه گذشته، سعودی تنها کشور خاورمیانی بوده که توانسته در میانه تنش‌های جهانی—از جنگ اوکراین تا مناقشات تجاری و جنگ غزه—زعمای آمریکا، چین و روسیه را در فاصله کوتاهی میزبانی کند. این جایگاه، سعودی را به بازیگری کلیدی در تاثیرگذاری بر سیاست‌های بین‌المللی تبدیل کرده است، امری که با حجم و سطح سفرها و نشست‌های بین‌المللی در ریاض، به‌ویژه پس از جنگ غزه، مشهود است.

ولیعهد سعودی در حال استقبال از رئیس‌جمهور چین در یکی از دیدارهای اخیر به سعودی (واس)

نقش سعودی در جهان عرب و اسلام

سعودی تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان، در هشت سال گذشته میزبان ۷ اجلاس مهم عربی و اسلامی از جمله «اجلاس اضطراری مکه» (۲۰۱۹)، «اجلاس عربی-چینی» (۲۰۲۲)، و «اجلاس مشترک عربی-اسلامی» (۲۰۲۳) بوده است. همچنین ۱۲ دوره از ۴۵ دوره اجلاس شورای همکاری خلیج در سعودی برگزار شده است.

سعودی میزبان رویدادهای بین‌المللی بزرگی مانند «اجلاس گروه ۲۰» در ۲۰۲۰ (به صورت مجازی)، «اجلاس سعودی-آفریقا» (۲۰۲۳)، و «اجلاس سعودی-کارائیب» (۲۰۲۳) بوده است.