گفت‌وگوی سعودی و اوکراین دربارهٔ «اجلاس جهانی صلح»

آندری یرماک و مساعد العیبان دربارهٔ «روند دستیابی به صلح پایدار و عادلانه» گفت‌وگو کردند

الرئيس الأوكراني أجرى زيارتين للسعودية خلال أقل من عام (واس)
الرئيس الأوكراني أجرى زيارتين للسعودية خلال أقل من عام (واس)
TT

گفت‌وگوی سعودی و اوکراین دربارهٔ «اجلاس جهانی صلح»

الرئيس الأوكراني أجرى زيارتين للسعودية خلال أقل من عام (واس)
الرئيس الأوكراني أجرى زيارتين للسعودية خلال أقل من عام (واس)

ریاست جمهوری اوکراین اعلام کرد که در بحبوحه تداوم عملیات نظامی روسیه، مذاکراتی با پادشاهی عربی سعودی انجام شده و جزئیات بسیاری از جمله «اجلاس جهانی صلح» که قرار است تابستان آینده در سوئیس برگزار شود، مورد بحث قرار گرفت.
به گزارش منابع رسانه ای، ریاست جمهوری اوکراین اعلام کرد که آندری یرماک، مدیر دفتر رئیس‌جمهور اوکراین در تماس تلفنی با مساعد العیبان، مشاور امنیت ملی سعودی، از ادامه گفت و گوهای دوجانبه بین دو کشور در بالاترین سطح قدردانی کرد.
ریاست جمهوری اوکراین افزود که یرماک از العیبان به خاطر «تداوم اجرای توافقات حاصل شده بین دو کشور» تشکر کرد.
به گفته ریاست جمهوری اوکراین، دو طرف همچنین دربارهٔ سازماندهی «اجلاس جهانی صلح» در سطح رهبران که قرار است در سوئیس برگزار شود، گفت و گو کردند.
وی از ریاض به خاطر «تمایلش برای پیوستن به روند دستیابی به صلح پایدار و عادلانه» تشکر کرد.
دور جدید مذاکرات سعودی و اوکراین پس از سفر ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین به پادشاهی عربی سعودی (دومین بار در کمتر از یک سال گذشته) صورت می‌گیرد.
شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پاشاهی عربی سعودی در دیدار با زلنسکی بر اشتیاق و حمایت کشورش از همه تلاش‌های بین‌المللی با هدف حل سیاسی بحران اوکراین و روسیه و ادامه تلاش‌های خود برای کمک به کاهش اثرات انسانی ناشی از آن تأکید کرد. در حالی که رئیس‌جمهور اوکراین به نقش محوری ریاض در خاورمیانه و جهان اشاره کرد.
در ماه می سال گذشته، سعودی در «اجلاس سران کشورهای عربی» در استان جده در غرب این کشور با حضور گسترده سران عرب میزبان رئیس‌جمهور اوکراین بود و طی آن زلنسکی از نقش ریاض در میانجیگری برای آزادی اسرا از هر دو طرف قدردانی کرد.
وی اعلام کرد که فرمول ۱۰ ماده ای خود را برای صلح ارائه خواهد کرد و به دنبال مشارکت دادن بیشترین تعداد ممکن از کشورها در آن خواهد بود.
در آگوست سال گذشته، این شهر ساحلی میزبان نشستی از مشاوران امنیت ملی و نمایندگان بیش از ۴۰ کشور و سازمان بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد به ریاست مساعد العیبان، مشاور امنیت ملی سعودی در خصوص بحران اوکراین بود.
شرکت کنندگان در آن نشست توافق کردند که به رایزنی و تبادل نظر بین‌المللی ادامه دهند به گونه ای که به ایجاد زمینه‌های مشترکی که راه را برای صلح هموار می‌کند، کمک کند. کی یف از میزبانی سعودی در این نشست قدردانی کرد.
در همین حال، حرکت هواپیماهای امدادی سعودی که توسط مرکز امداد و کمک‌های بشردوستانه ملک سلمان اداره می‌شوند، به سمت اوکراین ادامه یافت و تاکنون ۱۳ هواپیما به آنجا ارسال شده‌است.

نشست صلح در سوئیس

آندری یرماک، مدیر دفتر رئیس‌جمهور اوکراین (یکشنبه) تأکید کرد که اوکراین و شرکای آن ممکن است از روسیه برای شرکت در نشست صلح در چند ماه آینده دعوت کنند تا در مورد پایان دادن به جنگی که دو سال است ادامه دارد، طبق شرایط کی یف صحبت کنند.
به گزارش منابع رسانه ای، وی افزود، سوئیس میزبان اجلاسی برای بحث در مورد چشم‌انداز صلح پیشنهادی رئیس‌جمهور اوکراین خواهد بود.
غسان ابراهیم، محقق دانشگاهی و سیاسی، معتقد است که رئیس‌جمهور اوکراین به دلیل روابط متمایز ریاض با هر دو طرف درگیری، روی نقش سعودی در دستیابی به صلح در کشورش و آرامش با روسیه حساب می‌کند، به خصوص که سعودی کمک‌های امدادی و بشردوستانه به اوکراین ارائه کرد، از جنگ حمایت نکرد و در هیچ ائتلافی علیه روسیه یا با روسیه حاضر نشد، علاوه بر آن میزبان نشست مشاوران امنیت ملی و میانجیگری برای آزادی اسرای دو طرف بود؛ این همان چیزی است که سعودی را به قول او «دارای موضعی متمایز در مورد بحران اوکراین و روسیه» می‌کند.

گرفتن نبض

ابراهیم پیش‌بینی کرد که «اجلاس سوئیس» تلاشی مقدماتی برای اندازه‌گیری نبض دو طرف و میزان آمادگی اوکراین و روسیه برای پذیرش گفت و گو و امتیاز دادن باشد، در حالی که ابراهیم انتظار ندارد مسکو در این دور شرکت کند.
وی گفت: احتمال مشارکت روس‌ها ضعیف است، اما تماس‌هایی با روسیه وجود دارد و این بدان معناست که مسکو ممکن است در دورهای آینده شرکت کند، به‌ویژه که راه‌حل نظامی در افق وجود ندارد.
ابراهیم در گفت و گو با «الشرق الاوسط» افزود: «من فکر نمی‌کنم که این نشست به اندازه کافی آماده شده باشد و نمی‌توان از آن انتظار نتایج اساسی داشت، اما مطمئناً گامی در مسیر درست است، با این امید که دورهای آتی وجود داشته باشد که راه را برای یک روند سیاسی واقعی و میانجیگری هموار کند».
احمد آل ابراهیم، تحلیلگر سیاسی سعودی نیز به نوبه خود گفت: نقش ریاض در بحران روسیه و اوکراین «می‌تواند چند وجهی و در سطوح منطقه‌ای و بین‌المللی مهم باشد؛ از جمله اینکه سعودی در تسهیل گفت وگو و ارتباط بین طرف‌های درگیر در بحران، تلاش برای دستیابی به اجماع و تفاهم مشترک و استفاده از روابط دوجانبه خود با کشورهای مربوطه برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌گیری‌ها و تقویت تلاش‌های دیپلماتیک نقش ایفا می‌کند».
آل ابراهیم در گفت و گوی تلفنی با «الشرق الاوسط» معتقد است، کمک‌های امدادی و بشردوستانه سعودی به مردم اوکراین آسیب‌دیده از بحران و همچنین کمک‌های پزشکی برای کاهش درد و رنج مردم آسیب‌دیده از درگیری، نفوذ ریاض در مسیر حل و فصل امور را افزایش می‌دهد.
آل ابراهیم اظهار کرد که فرصت‌های همکاری اقتصادی با سعودی «ممکن است نقش مؤثری در حل این بحران ایفا کند، به خصوص که سعودی از روابط همکاری اقتصادی مهمی با روسیه برخوردار است و پس از پایان مناقشه، فرصتی برای رشد با طرف اوکراینی وجود دارد، به خصوص که طرف اوکراینی چندین بار تمایل خود را برای سرمایه‌گذاری ریاض در اوکراین و افزایش سطح همکاری تجاری و اقتصادی با آن ابراز کرده‌است».
در نتیجه، به گفته آل ابراهیم، این نقش‌ها «با هدف تقویت ثبات منطقه‌ای و حل بحران روسیه و اوکراین از راه‌های صلح‌آمیز و سازنده است و پادشاهی سعودی سابقه طولانی میانجیگری، حمایت بشردوستانه و حمایت سیاسی برای کمک به دستیابی به صلح و ثبات در منطقه و جهان دارد».



حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
TT

حضور محمد بن سلمان نقش پیشروانه سعودی در سیاست بین‌الملل را توسعه بخشید

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)
ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در ریاض، دسامبر ۲۰۲۳ (واس)

از زمان صدور فرمان ملک سلمان بن عبدالعزیز، خادم حرمین شریفین، در ژوئن ۲۰۱۷ (۲۶ رمضان ۱۴۳۸ هجری قمری) مبنی بر انتخاب شاهزاده محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد «برای حفظ موجودیت دولت و آینده آن، و تضمین تداوم آن بر پایه‌های خدمت به دین، سپس کشور و مردم، و تحقق خیر برای ملت وفادارش»، پادشاهی عربی سعودی وارد مرحله‌ای جدید با آرزوهای گسترده شد.

هشت سال پس از آن، تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور شتاب گرفت و نقش منطقه‌ای و بین‌المللی آن گسترده‌تر و تاثیرگذارتر شد. سعودی به بازیگری پیشرو در عرصه سیاسی تبدیل شد که نه تنها مورد اعتماد بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای، بلکه حتی متحدان در زمان اختلافات شدیدشان است.

تقویت ثبات بین‌المللی

ولیعهد سعودی از همان ابتدا رهبری تقویت گشایش سعودی به جهان را در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و به‌ویژه سیاسی برعهده گرفت. این گشایش سیاسی در سال‌های اخیر به مناطقی بی‌سابقه در تاریخ سعودی و خاورمیانه، مانند کشورهای کارائیب و آسه‌آن، گسترش یافت تا همکاری‌ها در زمینه‌های اقتصاد، سرمایه‌گذاری، تجارت و گردشگری تقویت شود.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در دیدار قبلی وی به سعودی (رویترز)

سیاست خارجی سعودی نقش خود را به عنوان حامی صلح، توسعه و ثبات گسترش داد. در حالی که دومین سالگرد «توافق پکن» بین سعودی و ایران نزدیک می‌شود، ریاض به ابتکار شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر، میزبان مذاکرات آمریکا-اوکراین برای حل بحران بود. این نقش‌آفرینی به لطف روابط متوازن سعودی با تمام طرف‌ها ممکن شد. نشست‌های اخیر در الدرعیه و جده بین آمریکا و روسیه و همچنین آمریکا و اوکراین نشان داد که سیاست خارجی سعودی مورد اعتماد متحدان و رقبا است. این نقش شامل میانجیگری در بحران روسیه-اوکراین، ارائه کمک‌های بشردوستانه، و میانجیگری برای آزادی اسرا بوده است.

ولیعهد سعودی در یک اقدام بشردوستانه، موفق به آزادی ۱۰ اسیر با ملیت‌های مختلف از نیروهای اوکراینی شد که پس از انتقال به سعودی، به کشورهایشان بازگردانده شدند. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز از تلاش‌های شاهزاده محمد بن سلمان در میانجیگری برای تبادل اسرا بین آمریکا و روسیه در سال گذشته تقدیر کرد.

پرونده فلسطین و عادی‌سازی

مسئله فلسطین پس از دهه‌ها شاهد تحرکی بی‌سابقه بوده است. سعودی در ماهها و سال‌های اخیر بسیاری از کشورها را به رسمیت شناختن دولت فلسطین ترغیب کرده است، به طوری که تعداد این کشورها به ۱۴۹ مورد (بر اساس آمار وزارت خارجه فلسطین) رسیده است. شاهزاده محمد بن سلمان شرط سعودی برای عادی‌سازی با اسرائیل را «تحقق دولت فلسطینی» اعلام کرده است.

سعودی میزبان دو اجلاس پیاپی از کشورهای عربی و اسلامی در ریاض برای هماهنگی مواضع و فشار بر جامعه بین‌المللی بوده است. همچنین ریاض نخستین نشست ائتلاف بین‌المللی برای اجرای راه‌حل دو دولتی را برگزار کرد.

ولیعهد سعودی شاهزاده محمد بن سلمان در حال استقبال از بیعت‌کنندگان در قصر الصفا در مکه (واس)

بسیاری از ناظران معتقدند سیاست‌های ریاض تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان در سال‌های اخیر با تمرکز بر پرونده‌های پیچیده و گردآوری تمام طرف‌ها به میز مذاکره، از شدت بحران‌های جهانی کاسته است. این رویکرد، صلح را از مسیر گفت‌وگو ممکن ساخته است.

مقصد راه‌حل‌های صلح آمیز

مذاکرات آمریکا-اوکراین در جده در ماه جاری به پیشنهاد آتش‌بس فوری ۳۰ روزه و گام‌هایی به سوی صلح پایدار در اوکراین انجامید. این نتیجه پس از سه هفته مذاکرات آمریکا-روسیه، اولین گفت‌وگوها از آغاز جنگ اوکراین، حاصل شد. دو طرف بر تشکیل گروه‌های سطح بالا برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی کانال‌های دیپلماتیک توافق کردند.

در زمینه یمن، سعودی با ارائه «ابتکار پایان بحران یمن» و حمایت از آتش‌بس، نقش میانجیگری خود را تقویت کرد که به نقشه راه سازمان ملل برای یمن منجر شد.

حل اختلاف تاریخی اتیوپی و اریتره از طریق «توافقنامه جده برای صلح» در سپتامبر ۲۰۱۸ تحت حمایت پادشاه سلمان، جایگاه سعودی را به عنوان پایگاهی برای صلح تقویت کرد. عمر گله، رئیس‌جمهور جیبوتی، این نقش را ستود.

در سودان، سعودی با انجام عملیات تاریخی تخلیه افراد گرفتار پس از جنگ داخلی ۲۰۲۳ و میزبانی «مذاکرات جده» بین طرف‌های درگیر، نقش بشردوستانه و صلح آفرین خود را نشان داد.

واشنگتن و پکن در ریاض

در دهه گذشته، سعودی تنها کشور خاورمیانی بوده که توانسته در میانه تنش‌های جهانی—از جنگ اوکراین تا مناقشات تجاری و جنگ غزه—زعمای آمریکا، چین و روسیه را در فاصله کوتاهی میزبانی کند. این جایگاه، سعودی را به بازیگری کلیدی در تاثیرگذاری بر سیاست‌های بین‌المللی تبدیل کرده است، امری که با حجم و سطح سفرها و نشست‌های بین‌المللی در ریاض، به‌ویژه پس از جنگ غزه، مشهود است.

ولیعهد سعودی در حال استقبال از رئیس‌جمهور چین در یکی از دیدارهای اخیر به سعودی (واس)

نقش سعودی در جهان عرب و اسلام

سعودی تحت رهبری شاهزاده محمد بن سلمان، در هشت سال گذشته میزبان ۷ اجلاس مهم عربی و اسلامی از جمله «اجلاس اضطراری مکه» (۲۰۱۹)، «اجلاس عربی-چینی» (۲۰۲۲)، و «اجلاس مشترک عربی-اسلامی» (۲۰۲۳) بوده است. همچنین ۱۲ دوره از ۴۵ دوره اجلاس شورای همکاری خلیج در سعودی برگزار شده است.

سعودی میزبان رویدادهای بین‌المللی بزرگی مانند «اجلاس گروه ۲۰» در ۲۰۲۰ (به صورت مجازی)، «اجلاس سعودی-آفریقا» (۲۰۲۳)، و «اجلاس سعودی-کارائیب» (۲۰۲۳) بوده است.