تأکید سعودی بر پایان تنش و برقراری ثبات در شرق یمن  

فرستاده سازمان ملل خواستار گفت‌وگو و خویشتنداری همه طرف‌ها شد  

محمد القحطانی، رئیس هیئت سعودیِ مأمور برقراری آرامش در حضرموت (سبأ)
محمد القحطانی، رئیس هیئت سعودیِ مأمور برقراری آرامش در حضرموت (سبأ)
TT

تأکید سعودی بر پایان تنش و برقراری ثبات در شرق یمن  

محمد القحطانی، رئیس هیئت سعودیِ مأمور برقراری آرامش در حضرموت (سبأ)
محمد القحطانی، رئیس هیئت سعودیِ مأمور برقراری آرامش در حضرموت (سبأ)

در پی تحرکات نظامی اخیر «شورای انتقالی جنوب» در استان‌های حضرموت و المهره در شرق یمن، رئیس هیئت سعودی بازدیدکننده از حضرموت، سرتیپ محمد القحطانی، اعلام کرد که پادشاهی عربی سعودی ـ به‌عنوان رهبر ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن ـ تلاش می‌کند بحران پایان یابد، درگیری‌ها حل شود و اوضاع به حالت پیشین بازگردد.

رسانه‌های رسمی یمن گزارش دادند که هیئت سعودی پس از پایان نشست‌های خود در شهر المکلا و مناطق ساحلی، وارد مدیرات وادی و صحرا شد و مورد استقبال استاندار حضرموت، سالم الخنبشی، شماری از معاونان استانداری، بزرگان، شخصیت‌ها و شیوخ حضرموت قرار گرفت.

به گفته خبرگزاری دولتی «سبأ»، استاندار حضرموت ضمن خوشامدگویی به هیئت سعودی گفت: «این سفر پشتوانه‌ای برای پیوندهای برادری، همسایگی و باور مشترک میان یمن و سعودی است». او ابراز امیدواری کرد که این سفر به حمایت از حضرموت و دولت محلی آن برای کاهش مشکلات مردم در زمینه‌های خدماتی، اقتصادی و امنیتی کمک کند.

در سخنرانی خود در جمع بزرگان و رهبران حضرموت، سرتیپ قحطانی تأکید کرد: «موضع ثابت سعودی در قبال یمن و حضرموت، برقراری آرامش، حمایت از امنیت و ثبات و مخالفت با هرگونه تلاش برای تحمیل واقعیت جدید با زور یا کشاندن استان به چرخه درگیری‌های تازه است.»

او بار دیگر موضع ریاض را مبنی بر «لزوم خروج همه نیروهای وابسته به شورای انتقالی جنوب از حضرموت و المهره و بازگرداندن اوضاع به حالت قبلی» یادآور شد.

قحطانی افزود: «حضرموت ستون اصلی ثبات است، نه میدان درگیری. این استان نیروهای متخصص و توانمند از میان فرزندان خود دارد که باید امور و منابع آن را اداره کنند، و این مدیریت باید از طریق نهادهای رسمی دولت و دولت محلی انجام شود.»

توافقات و مواضع بین‌المللی

رسانه‌های یمن به نقل از قحطانی اعلام کردند که «در جریان سفر هیئت سعودی به حضرموت، بر سر مجموعه‌ای کامل از اقدامات برای حمایت از امنیت، ثبات و آرامش با همه طرف‌ها، از جمله شورای انتقالی، توافق شد.»

او تأکید کرد که رهبری ائتلاف عربی به ریاست سعودی برای پایان بحران و بازگرداندن اوضاع به حالت طبیعی تلاش می‌کند. همچنین گفت: «سعودی روابط تاریخی و برادرانه با سراسر یمن دارد. مسئله جنوب، مسئله‌ای عادلانه است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت؛ این موضوع در نتایج گفت‌وگوی ملی یمن وجود دارد و در هر راه‌حل سیاسی آینده، با حمایت سعودی و امارات، جایگاهی خواهد داشت.»

قحطانی همچنین اعلام کرد که با مقامات محلی و «ائتلاف قبایل حضرموت» به توافق اولیه‌ای دست یافته‌اند تا تولید نفت در شرکت بترومسيلة ادامه یابد، منافع مردم مختل نشود و تأسیسات نفتی از درگیری‌ها دور بماند. بر اساس این توافق، نیروهای مسلط فعلی از این مناطق خارج می‌شوند و نیروهای حضرمی تحت نظارت مستقیم دولت محلی جایگزین خواهند شد تا زندگی عادی شود.

سربازانِ وابسته به «شورای انتقالی جنوب» در حال نگهبانی از محوطه کاخ ریاست‌جمهوری در عدن (رویترز)

دعوت سازمان ملل به گفت‌وگو

همزمان با تحولات حضرموت و المهره، فرستاده ویژه سازمان ملل به یمن، هانس گروندبرگ، به ریاض سفر کرد و با وزیر خارجه یمن شایع الزندانی، سفیر سعودی در یمن محمد آل جابر، سفیر امارات در یمن محمد الزعابی، نمایندگان کشورهای عضو دائم شورای امنیت و شماری از دیپلمات‌ها دیدار کرد.

طبق بیانیه دفتر فرستاده سازمان ملل، این نشست‌ها بر تحولات اخیر حضرموت و المهره متمرکز بود و تأکید شد که شرق یمن منطقه‌ای حیاتی از نظر سیاسی و اقتصادی است.

گروندبرگ بر «لزوم خویشتنداری همه طرف‌ها و کاهش تنش از طریق گفت‌وگو» تأکید کرد و گفت باید «فضایی برای گفت‌وگو میان طرف‌های یمنی حفظ شود تا ثبات تقویت گردد و به نفع مردم یمن باشد.»

او در دیدارهای خود بار دیگر تعهدش را برای ادامه همکاری با طرف‌های یمنی، منطقه‌ای و بین‌المللی به‌منظور کاهش تنش و تقویت چشم‌انداز دستیابی به راه‌حل سیاسی مذاکره‌شده در یمن اعلام کرد.

رسانه‌های رسمی یمن گزارش دادند که وزیر خارجه یمن، شایع الزندانی، در دیدار با گروندبرگ حمایت کامل دولت یمن از تلاش‌های سازمان ملل را اعلام کرد و آمادگی دولت برای همکاری با سازمان ملل و جامعه جهانی در جهت کاهش رنج انسانی و تقویت امنیت و ثبات را مورد تأکید قرار داد.

این دیدار همچنین به موضوع مذاکرات مربوط به تبادل اسرا و بازداشت‌شدگان پرداخت. وزیر خارجه یمن بر «ضرورت دستیابی به پیشرفت ملموس در این پرونده انسانی و پایبندی به توافقات برای آزادی همه اسرا و بازداشت‌شدگان بدون استثنا» تأکید کرد.

توالی بیانیه‌های بین‌المللی

پس از صدور بیانیه‌های آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در دعوت به آرام‌سازی و تقویت ثبات در یمن، هیئت اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد: «از شورای رهبری ریاست‌جمهوری و دولت یمن در تلاش‌های صورت‌گرفته برای تقویت امنیت و ثبات حمایت می‌کند.»

این هیئت در پیامی در پلتفرم «ایکس» از «گزارش جامع رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری، درباره تحولات اخیر در حضرموت و المهره» قدردانی و بر ضرورت «حل اختلافات سیاسی از طریق ابزارهای سیاسی و گفت‌وگو» تأکید کرد.

هیئت اتحادیه اروپا همچنین از همه تلاش‌ها برای کاهش تنش از راه میانجی‌گری استقبال و بار دیگر بر ایستادگی اتحادیه اروپا در کنار مردم یمن و «همراهی با آرمان‌های آنان در آزادی، امنیت و شکوفایی» تأکید کرد.

گردهمایی هواداران «شورای انتقالی» در عدن؛ حامیانی که خواستار بازگرداندن کشوری هستند که پیش از سال ۱۹۹۰ در جنوب یمن وجود داشت (AFP)

مواضع رشاد العلیمی

رشاد العلیمی در ریاض نشستی با سفرای کشورهای حامی روند سیاسی در یمن برگزار کرد و آنان را در جریان آخرین تحولات سیاسی و میدانی قرار داد؛ به‌ویژه رویدادهای استان‌های شرقی که به گفته او «به تضعیف دولت قانونی، تهدید وحدت تصمیمات امنیتی و نظامی و نقض مرجعیت‌های مرحله انتقالی منجر شده است.»

العلیمی تأکید کرد: «یکی از مسیرهای مؤثر برای آرام‌سازی، وجود موضعی بین‌المللی واحد، روشن و صریح است که اقدامات یک‌جانبه را رد کند، بر پایبندی کامل به مرجعیت‌های مرحله انتقالی تأکید و از دولت قانونی به‌عنوان تنها مرجع اجرایی برای حفاظت از منافع عالی کشور حمایت کند.»

او همچنین بار دیگر اظهار کرد: «موضع شورای رهبری ریاست‌جمهوری بر اساس تجربه‌های گذشته روشن است؛ این شورا هیچ پوشش سیاسی برای اقدامات یک‌جانبه خارج از چارچوب نهادی دولت فراهم نمی‌کند، مشروط بر آنکه اراده ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی صادقانه وجود داشته باشد.»



پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
TT

پیام رئیس‌جمهوری موریتانی به ولیعهد سعودی

شاهزاده محمد بن سلمان (واس)
شاهزاده محمد بن سلمان (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، پیام مکتوبی از محمد ولد الشیخ الغزوانی دریافت کرد که به روابط دوجانبه میان دو کشور و راه‌های تقویت آن مربوط می‌شود.

این پیام به نیابت از ولیعهد، توسط شاهزاده فیصل بن فرحان در جریان دیدار با دکتر محمد سالم ولد مرزوق در شهر جده دریافت شد.

دو طرف در جریان این دیدار، روابط میان دو کشور را بررسی کردند و درباره فرصت‌های توسعه همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های مختلف گفت‌وگو کردند. همچنین دیدگاه‌های خود را درباره مسائل مورد اهتمام مشترک تبادل کردند.


تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
TT

تلاش سعودی برای تقویت نقش پاکستان در کاهش تنش‌ها

بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)
بخشی از دیدار ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، با نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در جده، مارس ۲۰۲۶ (واس)

تحلیلگرانی که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، اعلام شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، درباره مشارکت پادشاهی عربی سعودی در پاسخ واشنگتن به تعلیق «طرح آزادی» مربوط به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را در ادامه تلاش‌های دیپلماتیکی ارزیابی می‌کنند که ریاض در پیش گرفته است.

شهباز شریف با قدردانی از آنچه «شجاعت» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، خواند، تصمیم او برای تعلیق این طرح را «به‌موقع» توصیف کرد و گفت پاسخ ترامپ به درخواست پاکستان، پادشاهی عربی سعودی و دیگر کشورها می‌تواند به تقویت ثبات کمک کند. او در پیامی در شبکه «ایکس» نوشت: «پاسخ سخاوتمندانه رئیس‌جمهور ترامپ به درخواست ارائه‌شده از سوی پاکستان و دیگر کشورها، به‌ویژه پادشاهی و برادر عزیزم ولیعهد و نخست‌وزیر پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده محمد بن سلمان، به‌طور قابل‌توجهی به تقویت صلح، ثبات و آشتی منطقه‌ای در این دوره حساس کمک خواهد کرد.»

ولیعهد پادشاهی عربی سعودی و نخست‌وزیر پاکستان طی کمتر از یک ماه دو بار در جده دیدار کردند (ا.ف.پ)

این تحرکات بخشی از مجموعه‌ای از رایزنی‌های سیاسی فشرده در هفته‌های اخیر به‌شمار می‌رود، به‌ویژه پس از آنکه پاکستان به‌طور رسمی در نقش میانجی میان ایالات متحده و ایران وارد شد. در همین چارچوب، نشست‌های چهارجانبه وزارتی با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر شکل گرفت که نخستین دور آن در ریاض، سپس در اسلام‌آباد و سومین نشست در آنتالیا برگزار شد. سفیر پاکستان در پادشاهی عربی سعودی در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» این روند را «بخشی از تلاش‌های مستمر برای تحقق صلح در منطقه» توصیف کرده است.

همکاری رو به گسترش

احمد القریشی، کارشناس امنیت ملی، بر این باور است که پادشاهی عربی سعودی نقش کلیدی در پیشبرد موفقیت‌آمیز میانجی‌گری پاکستان ایفا کرده است. به گفته او، سیاست خویشتنداری ریاض، همراه با انتقال پیام‌های روشن سیاسی و نظامی در هماهنگی با پاکستان به ایران، به شکل‌گیری این برداشت در تهران کمک کرده که با شرایطی تازه در سطح منطقه روبه‌رو است؛ شرایطی که نیازمند بازنگری در رویکردهای سیاسی و ابزارهای مدیریت بحران است.

نمایشگر رصد موقعیت کشتی‌ها، نشان‌دهنده تردد دریایی در تنگه هرمز (ا.ف.پ)

القریشی در ادامه گفت مشارکت پادشاهی عربی سعودی در هر ابتکار منطقه‌ای یا بین‌المللی، به آن سطح قابل‌توجهی از اعتبار و مشروعیت می‌بخشد؛ موضوعی که در مورد میانجی‌گری پاکستان نیز به‌وضوح دیده می‌شود. او این ابتکار را از نظر زمان‌بندی و مسیر «غافلگیرکننده» توصیف کرد و افزود که بدون حمایت ایالات متحده و پادشاهی عربی سعودی، نه ایران و نه جامعه بین‌المللی آن را با چنین جدیتی دنبال نمی‌کردند.

او همچنین به سفر شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه پادشاهی عربی سعودی، به اسلام‌آباد پیش از دیدار آمریکا و ایران اشاره کرد و آن را نشانه‌ای روشن برای تهران دانست تا این میانجی‌گری را جدی بگیرد.

«چهارجانبه اسلامی»

منیف الحربی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» تلاش‌های پادشاهی عربی سعودی از ابتدای بحران برای یافتن راه‌حلی سیاسی با هدف مهار تنش‌ها را برجسته کرد. به گفته او، این رویکرد بر این باور استوار است که راه‌حل‌های نظامی نمی‌توانند به ثباتی پایدار منجر شوند.

او به نشست ۱۹ مارس در ریاض اشاره کرد که با حضور پادشاهی عربی سعودی، پاکستان، ترکیه و مصر برگزار شد و زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردی مبتنی بر راه‌حل‌های سیاسی شد. پس از آن، نشست ۲۹ مارس در اسلام‌آباد با تحرکات دیپلماتیک گسترده‌تری همراه بود که به پیشبرد این مسیر انجامید و در نهایت به دیدار طرف‌های آمریکایی و ایرانی در پاکستان به عنوان نشانه‌ای از تداوم این روند دیپلماتیک منجر شد.

الحربی همچنین بر تأکید مداوم ریاض بر ضرورت حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران‌های منطقه‌ای، همراه با پایبندی به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد، تأکید کرد. به گفته او، این رویکرد بازتاب‌دهنده نقش محوری و دیرینه پادشاهی عربی سعودی در تقویت ثبات منطقه و ترجیح دادن مسیر توسعه، همکاری و شراکت است.


معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
TT

معافیت متقابل سعودی و ترکیه برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و ویژه از ویزا

رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)
رئیس‌جمهور ترکیه هنگام استقبال از وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، با حضور همتای ترک خود در آنکارا – دیروز (خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی «واس»)

پادشاهی عربی سعودی و ترکیه توافق‌نامه‌ای درباره معافیت متقابل از الزامات ویزا برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و گذرنامه‌های ویژه امضا کردند.

پس از امضای این توافق، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز چهارشنبه در آنکارا از شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی، استقبال و با او دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری رسمی پادشاهی عربی سعودی، دو طرف در این دیدار روابط دوجانبه را بررسی کرده و درباره راه‌های تقویت همکاری‌ها در راستای منافع مشترک و همچنین تقویت امنیت و ثبات در منطقه گفت‌وگو کردند.

این توافق مشترک که توسط وزیر خارجه پادشاهی عربی سعودی و همتای ترک او، هاکان فیدان، امضا شد، در پایان نشست سوم شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی در آنکارا و در روز چهارشنبه به نتیجه رسید.

گفت‌وگوهای دوجانبه

هاکان فیدان و شاهزاده فیصل بن فرحان پیش از برگزاری نشست شورا، یک جلسه دوجانبه برگزار کردند که طی آن روابط میان ترکیه و پادشاهی عربی سعودی و راه‌های توسعه آن در تمامی حوزه‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

در این گفت‌وگوها همچنین مجموعه‌ای از موضوعات بین‌المللی و تحولات منطقه‌ای از جمله وضعیت نوار غزه، حملات اسرائیل به لبنان، تلاش‌ها برای گسترش نفوذ در خاک سوریه، جنگ در ایران و پیامدهای آن بر منطقه، و نیز تلاش‌های دیپلماتیک جاری برای پایان دادن به این جنگ و دستیابی به توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا بررسی شد.

به گفته منابع دیپلماتیک که با «الشرق الأوسط» گفت‌وگو کرده‌اند، وزیران خارجه ترکیه و پادشاهی عربی سعودی بر ضرورت ادامه اجرای مرحله دوم توافق صلح و آغاز فوری روند بازسازی در غزه تأکید کردند.

همچنین دو طرف بر توقف اقدامات توسعه‌طلبانه اسرائیل در منطقه، از جمله از طریق حملات به لبنان و تلاش برای گسترش نفوذ در سوریه، تأکید داشتند.

این منابع افزودند که دو وزیر از ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ در ایران و دستیابی به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن حمایت کردند و همچنین بر ضرورت جلوگیری از تبدیل تحولات مربوط به تنگه هرمز به عامل تنش و تحریک جدید در منطقه تأکید داشتند.

بر اساس این گزارش، دو طرف همچنین بر این اصل تأکید کردند که کشورهای منطقه باید خود مسئول حل‌وفصل بحران‌هایشان باشند و نباید اجازه مداخله خارجی داده شود؛ رویکردی که آن را مبتنی بر اصل «مالکیت منطقه‌ای» توصیف کردند.

در ادامه، وزیران خارجه پادشاهی عربی سعودی و ترکیه بر تداوم تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک در مسائل خاورمیانه و حل اختلافات از طریق گفت‌وگو تأکید کردند.

ادامه همکاری

شورای هماهنگی ترکیه و پادشاهی عربی سعودی که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شد، به عنوان یک سازوکار رسمی برای همکاری و مشورت میان دو کشور فعالیت می‌کند و هدف آن توسعه و تعمیق روابط در تمامی ابعاد در چارچوبی نهادی است.

نخستین نشست این شورا در روزهای ۷ و ۸ فوریه ۲۰۱۷ در آنکارا برگزار شد و دومین نشست آن نیز در ۱۸ مه ۲۰۲۵ در ریاض تشکیل شد.

این شورا شامل پنج کمیته فرعی با مشارکت نهادهای ذی‌ربط دو کشور است: کمیته سیاسی و دیپلماتیک، کمیته نظامی و امنیتی، کمیته فرهنگ، ورزش، رسانه و گردشگری، کمیته توسعه اجتماعی، سلامت و آموزش و کمیته تجارت، صنعت، سرمایه‌گذاری، زیرساخت و انرژی.

جلسات این کمیته‌ها به‌طور منظم برگزار می‌شود. آخرین نشست، مربوط به کمیته سیاسی و دیپلماتیک بود که به‌صورت مجازی در ۲۸ آوریل گذشته برگزار شد و هدف آن آماده‌سازی برای نشست سوم شورا بود.