دو منبع فلسطینی آگاه روز جمعه به «الشرق الأوسط» گفتند اجرای تفاهمهایی که در قاهره درباره مرحله دوم توافق آتشبس در نوار غزه حاصل شده، با موانعی از سوی اسرائیل و جنبش «جهاد اسلامی» نزدیک به ایران، بهویژه در موضوع خلع سلاح، روبهرو خواهد شد. آنها در عین حال پیشبینی کردند این توافق با فشار آمریکا و میانجیها به اجرا گذاشته شود.
توافق آتشبس در نوار غزه، شامگاه پنجشنبه و جمعه وارد مرحله تازهای شد. در این مرحله میان میانجیها، یعنی مصر، قطر و ترکیه، و «حماس» و گروههای فلسطینی، درباره ترتیبات اجرای مرحله دوم توافقی که نزدیک به یک سال پیش حاصل شده بود، تفاهمهای تازهای شکل گرفت. اجرای این توافق پس از آغاز «جنگ ایران» و نقضهای اسرائیل با مانع روبهرو شده بود.
سختگیری اسرائیل
به گفته دو منبع فلسطینی آگاه که با «الشرق الأوسط» گفتوگو کردند، این تفاهمها پیشنویسی است که قرار است برای جلب موافقت اسرائیل و آغاز اجرای نقشه راه مرحله دوم به این کشور ارائه شود. با این حال، آنها پیشبینی کردند اسرائیل در هر اقدامی برای عقبنشینی از نوار غزه پیش از انتخابات، سختگیری نشان دهد. در مقابل، جنبش «جهاد اسلامی» نیز درباره نحوه تنظیم توافق و موضوع خلع سلاح، ملاحظاتی را مطرح کرده است.
یکی از این منابع معتقد است نگرانیهای اسرائیل، که احتمالاً عقبنشینی را به خلع سلاح در مرحله نخست مشروط خواهد کرد، تأثیر بیشتری خواهد داشت. اما به گفته او، رسیدن به تفاهم درباره نگرانیهای «جهاد اسلامی» آسانتر خواهد بود، بهویژه اینکه ساختار نظامی این جنبش نه بزرگ است و نه تأثیرگذار و با ساختار نظامی «حماس» قابل مقایسه نیست.
اما یک کارشناس فلسطینی دیگر که با «الشرق الأوسط» گفتوگو کرده، معتقد است میانجیها و گروههای فلسطینی موفق شدهاند توپ را به زمین اسرائیل بیندازند و اکنون واشنگتن مسئول واداشتن تلآویو به اجرای توافقهای بهدستآمده است. او احتمال داد اسرائیل تنها مانع پیشبرد توافق آتشبس در غزه باشد، «اما حتی اگر بهصورت نمادین باشد، موافقت خواهد کرد.»
«شورای صلح» در مطلبی که روز جمعه در شبکه «ایکس» منتشر کرد، مجموعهای از سازوکارها را اعلام کرد که مهمترین آنها عبارتاند از: «تنظیم جدول زمانی و سازوکارهای اجرای مرحله دوم طرح صلح غزه ظرف ۱۴ روز پس از موافقت همه طرفها، سپس ورود کمیته ملی اداره غزه به نوار، انتقال سلاحهای پلیس به این کمیته، پایبندی اسرائیل به توقف عملیات نظامی، برای تضمین عقبنشینی کامل اسرائیل از نوار و فراهم کردن زمینه برای اداره فلسطینی.»
بر اساس بیانیه شورا، سلاح گروههای مسلح طبق جدول زمانی مورد توافق، زیر نظر کمیته ملی اداره غزه جمعآوری و ذخیره خواهد شد و این روند همزمان با عقبنشینی تدریجی اسرائیل از نوار غزه انجام میشود.
شرطهای «حماس»
جنبش «حماس» در بیانیهای روز جمعه اعلام کرد که «با روند مذاکرات و پیشنهادهای میانجیها برای تکمیل اجرای مرحله دوم توافق آتشبس، با مسئولیتپذیری و رویکردی مثبت برخورد کرده است». این جنبش تأکید کرد: «پایبندی اشغالگر به توقف کشتار و پایان دادن به حملاتش، شرط اصلی و گام نخست برای پیشبرد روند اجرا و آغاز تدوین چارچوب و جدول زمانی توافقهای حاصلشده است. همچنین اجرای مرحله دوم توافق، مشروط به پایبندی اشغالگر به اجرای همه بندهای مرحله نخست است.»
این جنبش توضیح داد که «موافقت با گنجاندن موضوع سلاحهای سنگین در چارچوب توافق، به توقف همه اشکال تجاوز، عقبنشینی از نوار غزه، تحقق احیای اولیه، ورود کمیته اداری، استقرار نیروهای حفاظت بینالمللی، انحلال گروههای مسلح و شبهنظامیانی که اشغالگر تشکیل داده، بازسازی، تضمین حق تعیین سرنوشت، تشکیل دولت مستقل فلسطینی و حفاظت از حقوق شهروندان، مرتبط و مشروط شده است.»
کمیته ملی اداره غزه نیز در بیانیهای از این تحول استقبال کرد و بر «آمادگی کامل خود برای بر عهده گرفتن مسئولیتهایش» تأکید کرد. این کمیته افزود که «در ماههای گذشته، آمادگیهای گسترده نهادی و اجرایی برای اداره نوار غزه، بازگرداندن خدمات عمومی اساسی، تقویت حاکمیت قانون، تسهیل ورود کمکهای بشردوستانه و هدایت تلاشها برای بهبود شرایط و بازسازی انجام داده است.»
اسرائیل درباره این اعلامیه اظهارنظری نکرده است. با این حال، یک منبع سیاسی اسرائیلی روز جمعه به «خبرگزاری فرانسه» گفت پیشنهادها «بهطور رضایتبخش» خواستههای اسرائیل را تأمین نمیکند. پس از آن، یک منبع سیاسی از دفتر نتانیاهو تأکید کرد که «بدون خلع سلاح واقعی حماس، هیچ عقبنشینی ارتش اسرائیل از خط زرد کنونی انجام نخواهد شد.»
در میان نگرانیها درباره شکست توافق، نیکولای ملادینوف، نماینده عالی «شورای صلح» در امور غزه، روز جمعه در مطلبی در شبکه «ایکس» گفت این توافق «ماهها مذاکرات بسیار دشوار را پشت سر گذاشته است» و افزود: «آنچه پس از این رخ خواهد داد، اهمیت بیشتری دارد. اجرا و سازوکارهای راستیآزمایی باید واقعی و مؤثر باشند و عقبنشینی باید کاملاً همزمان با روند خلع سلاح پیش برود.»
یک منبع مصری آگاه روز جمعه در اظهاراتی گفت قاهره بهزودی میزبان نشستی با حضور میانجیها، یعنی مصر، آمریکا، قطر و ترکیه، خواهد بود تا بر پایبندی همه طرفها به اجرای بندهای توافق تأکید شود. بر اساس این توافق، کمیته ملی مسئولیت روند ثبت و ذخیرهسازی سلاح را بهصورت تدریجی و مرحلهبهمرحله بر عهده خواهد داشت. او اشاره کرد که این توافق، «آغاز روند ثبت سلاح را به ورود کمیته ملی و استقرار نیروی ثبات بینالمللی در نوار غزه مرتبط کرده است.»
ایمن الرقب، تحلیلگر سیاسی فلسطینی، معتقد است مأموریت میانجیها و گروههای فلسطینی به پایان رسیده و اکنون مسئولیت اصلی متوجه اسرائیل است و با توجه به تمایل آمریکا برای پایان دادن به این پرونده، نمیتواند مخالفت خود را اعلام کند. او پیشبینی کرد «اسرائیل تنها مانع اجرای توافق و پیشبرد آن باشد؛ با مطرح کردن ملاحظاتی درباره عقبنشینی و بازگشت دوباره به مانورهای سیاسی از طریق موافقتهای مشروط، و در نتیجه دوباره وارد همان چرخه شویم، بدون آنکه پیشرفتی حاصل شود.»
الرقب تأکید کرد که «همانطور که گفته میشود، شیطان در جزئیات و در مرحله اجرا پنهان است.» او افزود امیدها همچنان به نشست آینده قاهره برای اعمال فشار جهت اجرای توافق وابسته است؛ نشستی که با فشارهای شدید آمریکا بر اسرائیل برای آغاز واقعی نقشه راه و تفاهمهای جدید همراه خواهد بود.
