مراسم اعلام رسمی یکپارچهسازی نیروهای «پیشمرگه» روز دوشنبه در مقر ریاست اقلیم کردستان در اربیل، برگزار شد. این نیروها بیش از سه دهه است که به دو نیروی جداگانه تقسیم شدهاند. این اقدام میتواند به یکپارچه شدن صفوف کردها که از نظر امنیتی و سیاسی دچار شکاف هستند، کمک کند.
این مراسم با نظارت نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان و فرمانده کل نیروهای «پیشمرگه»، و با حضور مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم، معاون نخستوزیر و وزیر امور «پیشمرگه» و شماری از مقامهای کرد برگزار شد. نمایندگانی از «ائتلاف بینالمللی» و هیئتهای دیپلماتیک نیز در این مراسم حضور داشتند. عبدالأمیر الشمری، رئیس دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، نیز در این مراسم حاضر بود.
ریشه اختلاف در صفوف نیروهای «پیشمرگه» به اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی، در جریان آنچه بعدها «جنگ برادرکشی» یا جنگ داخلی میان دو حزب اصلی آن زمان نام گرفت، بازمیگردد. این دو حزب عبارت بودند از «حزب دموکرات کردستان» به رهبری مسعود بارزانی و «اتحادیه میهنی» به رهبری جلال طالبانی، رئیسجمهوری فقید عراق. نیروهای «پیشمرگه» که علیه حکومت صدام حسین، رئیسجمهوری فقید عراق، میجنگیدند، به دو نیرو تقسیم شدند: «نیروی ۸۰ (زرد)» وابسته به حزب «دموکرات» که در مناطق تحت نفوذ این حزب در استانهای اربیل و دهوک مستقر است و «نیروی ۷۰ (سبز)» وابسته به حزب «اتحادیه میهنی» که در استان سلیمانیه و منطقه حلبچه مستقر است.
بر اساس منابع کرد، این مراسم نتیجه یک روند طولانی اصلاحات برای یکپارچهسازی نیروهای «پیشمرگه» و سازماندهی دوباره آنها در قالب یک ساختار نظامی نهادمند تحت نظارت وزارت امور «پیشمرگه» است.
بر اساس فرمانی جدید، از ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور) جاری، دیگر هیچ نیرویی از «پیشمرگه» خارج از چارچوب این وزارتخانه فعالیت نخواهد کرد.
روند ادغام این دو نیرو سالها پیش و با حمایت و اصرار نیروهای «ائتلاف بینالمللی»، بهویژه آمریکا، بریتانیا و آلمان و دیگر کشورهای اروپایی آغاز شد. ادغام این دو نیرو یکی از شروط ادامه دریافت کمکهای نظامی و لجستیکی این کشورها به نیروهای «پیشمرگه» بود.
با وجود اینکه نام «پیشمرگه» در متن قانون اساسی عراق نیامده است، «اصل ۱۲۱، بند پنجم» قانون اساسی تصریح میکند: «دولت اقلیم در همه امور مورد نیاز برای اداره اقلیم، بهویژه ایجاد و سازماندهی نیروهای امنیت داخلی اقلیم، مانند پلیس، نیروهای امنیتی و گارد اقلیم، صلاحیت دارد.» مقامهای اقلیم نیروهای «پیشمرگه» را در زمره «گارد اقلیم» قرار میدهند.
نیروی مردم کردستان
نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، در سخنرانی خود در مراسم یکپارچهسازی تأکید کرد: «دیگر هیچ نیرویی خارج از چتر نیروهای (پیشمرگه) وجود ندارد و این نیرو باید فراتر از محاسبات حزبی و بهعنوان نیرویی کردستانی باشد.»
او گفت: «(پیشمرگه) نیروی مردم کردستان است و مأموریت آن حفاظت از همه مردم اقلیم، اعم از کردها، ترکمنها، مسیحیان، ایزدیها، عربها و همه دیگر اقوام و گروههاست.»
بارزانی اشاره کرد که «(پیشمرگه) بخشی از ساختار دفاعی عراق است و تقویت توانمندیها، هماهنگی و همکاری آن با نیروهای فدرال، قدرتی برای سراسر عراق ایجاد میکند.»
او افزود که «حضور عبدالأمیر الشمری، رئیس دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، در مراسم اعلام یکپارچهسازی نیروها، اهمیت این هماهنگی را تأیید میکند.»
بارزانی تأکید کرد که «یکپارچگی (پیشمرگه) باید در آموزش، وظایف، حقوق، ترفیع و دکترین نظامی بازتاب داشته باشد و نهاد نظامی نباید عرصه تسویهحسابهای حزبی و سیاسی باشد.»
او افزود: «احزاب در انتخابات با یکدیگر رقابت میکنند و مواضع و دیدگاههای متفاوتی دارند. این مسئله در همه نظامهای دموکراتیک طبیعی است، اما (پیشمرگه) باید فراتر از این محاسبات حزبی باشد؛ زیرا نیرویی حزبی نیست، بلکه نیرویی کردستانی است.»
بارزانی بار دیگر از آمریکا، «ائتلاف بینالمللی» و کشورهایی که در جریان جنگ علیه داعش از اقلیم کردستان و عراق حمایت کردند، بهویژه بریتانیا، آلمان، هلند، ایتالیا و فرانسه، تشکر کرد و از نقش آنها در روند اصلاحات، آموزش و بازسازی ساختار نیروهای «پیشمرگه» قدردانی کرد.
واشنگتن در اوایل اوت (مرداد) گذشته، با موافقت دولت عراق، ۲۴ قبضه توپ سنگین و متوسط از نوع «هاوتزر M119» با کالیبر «۱۰۵ میلیمتر» به نیروهای «پیشمرگه» تحویل داد. این اقدام در چارچوب برنامههای «ائتلاف بینالمللی» برای تقویت توان دفاعی نیروهای کردِ شریک خود در مقابله با بقایای داعش انجام شد؛ اقدامی که خشم برخی گروهها و شخصیتهای سنی و شیعه در بغداد را برانگیخت.
اعتماد افکار عمومی کرد
با وجود استقبال کردها از برگزاری مراسم تکمیل یکپارچهسازی نیروهای «پیشمرگه» کردستان، همچنان «تردیدهای جدی» درباره امکان یکپارچهسازی صفوف سیاسی کردها وجود دارد؛ زیرا کردها با گذشت حدود دو سال از برگزاری انتخابات پارلمان اقلیم، هنوز نتوانستهاند تشکیل کابینه را تکمیل کنند. با این حال، سوران داوودی، از رهبران حزب «اتحادیه میهنی»، به «الشرق الأوسط» گفت: «یکپارچهسازی (پیشمرگه) راه را برای نزدیک شدن سیاسی میان دو طرف، یعنی (دموکرات) و (اتحادیه)، هموار میکند و برخی نشانههای این امر در نشستهای فشردهای که دو طرف برگزار میکنند، نمایان شده است.»
داوودی افزود: «اقدام برای یکپارچهسازی، اقدامی عادی است که باید سالها پیش انجام میشد. این اقدام اعتماد افکار عمومی کرد به نیروهای (پیشمرگه) را افزایش میدهد و همچنین گامی درست در چارچوب نهادمندی است که شهروند کرد خواهان آن است.»
Facts
زرد و سبز
نیروهای «پیشمرگه» در دهه ۱۹۹۰ میلادی به دو نیرو تقسیم شدند: «نیروی ۸۰ (زرد)» وابسته به حزب «دموکرات» که در مناطق تحت نفوذ این حزب در استانهای اربیل و دهوک مستقر است و «نیروی ۷۰ (سبز)» وابسته به حزب «اتحادیه میهنی» که در استان سلیمانیه و منطقه حلبچه مستقر است.
