هفته مد در مصر؛ رویایی که به حقیقت پیوست

نمایش خیره کننده از دوران تاریخی تا آینده پایدار

تاثیر دوران فراعنه و عصور تاریخی بر هفته مد مصر (اینستاگرام)
تاثیر دوران فراعنه و عصور تاریخی بر هفته مد مصر (اینستاگرام)
TT

هفته مد در مصر؛ رویایی که به حقیقت پیوست

تاثیر دوران فراعنه و عصور تاریخی بر هفته مد مصر (اینستاگرام)
تاثیر دوران فراعنه و عصور تاریخی بر هفته مد مصر (اینستاگرام)

بالاخره هفته مد به مصر هم رسید و رویای دیرینه سوزان ثابت از بنیانگذاران هفته مد مصر به حقیقت پیوست. هر وقت سوزان ثابت در هفته مد پاریس یا میلان یا نیویورک شرکت می کرد دلش می گرفت و با خود می گفت «چه خوب می شد اگر مصر هم در این زمینه فعالیت می کرد». او همیشه می گفت «مصر هم نوآور دارد و هم محل برگزاری فشن شو که می توانند نگاه جهانیان را به سمت تاریخ و پیشینه و معماری مصر جلب کنند». پنجشنبه شب (۱۱ مه) بود که رویای سوزان به واقعیت تبدیل شد. سوزان ثابت و بقیه بنیانگذاران و اعضای هیئت مدیره بنیاد فشن و طراحی لباس مصر (ای اف دی سی) از جمله پائول انطاکی و ماری بشاره (طراح لباس) و عزت فهمی (طراح جواهرات) تصمیم گرفتند که مراسم افتتاحیه باید با شکوه هر چه تمام در موزه تاریخی و پرشکوه مصر برگزار شود. مجسمه های غول پیکر این موزه آینه تمام قد تاریخ چندین قرن و پس زمینه فوق العاده برای این فشن شو هستند. تم اصلی فشن شوی مصر «ساخت مصر» و نام این نمایش «مصر در گذشته و حال و آینده» بود.

افتتاحیه هفته مد مصر با نمایش میراث ملی و تاریخی (اینستاگرام)

جمعی از طراحان مد مصری در این فشن شو شرکت کردند و کالکشن ها الهام گرفته از گذشته مصر با گفتمان معاصر بودند البته با چاشنی کلئوپاترا و گاهی نفرتیتی. اگر دیوارها و مجسمه های موزه زبان می گشودند می گفتند که چقدر به فرزندان مصر افتخار می کنند. فرزندان این سرزمین که همچنان به گذشته خود می بالند و به پارچه و محصولات داخلی احترام می گذارند و با همین محصولات داخلی چه لباس های با شکوهی با بهره گیری از فناوری ها و روش های پایدار طراحی کردند تا آینده مد و این صنعت را حفظ کنند.

نشاط و پویایی عربی

جالب اینجاست که منطقه عربی چندی پیش صحنه یک رویداد در صنعت مد بود که با نمایش های کروز خانه های مد معروف دنیا همچون شانل همزمان شد. نمایش کروز شانل برای ۲۰۲۴ در لس آنجلس برگزار شد. سوزان ثابت می گوید امیدواریم که فشن شوی مصر به یک نمایش مد مرسوم و فصلی با کالکشن های الهام بخش و فوق العاده تبدیل شود.

فشن شوی مصر به دنبال بازیابی جایگاه خود برای ابراز میراث ملی مصر است (اینستاگرام)

انتخاب نام «گذشته و حال و آینده» برای اولین فشن شوی مصر اتفاقی نبود چون تمرکز اصلی در این نخستین نمایش روی ابراز میراث فرهنگی و ملی مصر بود. سوزان می گوید «تمدن باستان مصر الهام بخش کالکشن های مختلف دنیا بوده است و طی دهه های طولانی طراحان سرشناسی همچون جان گالیانو و غیره از مصر باستان الهام گرفتند و برخی دیگر نیز فشن شوهایشان را در اهرام و سایت های تاریخی دیگر مصر برگزار کردند، برای مثال فشن شوی مردانه دیور اخیرا در اهرام مصر برگزار شد. پیام دست اندرکاران هفته مد مصر روشن است. فرزندان این مرز و بوم برای بازیابی حق خود و امکان نمایش فرهنگ خود به زبان خودشان نیاز به حمایت دارند. ما ۴ سال سخت تلاش کردیم تا بتوانیم این سکو را در اختیار آنها قرار دهیم. از این رو، فرهنگ مصری در همه دوران تم اصلی فشن شوی ما بود. ما هم نوآوران و طراحان فراوانی داریم که می توانند بدون فراموش کردن حال و گذشته آینده را بسازند». و سرانجام آنها پنج هزار سال الهام بخشی و صنعتگری و منابع را با ابزارهای فناوری نوین یکجا جمع کردند تا مصر نقش کلیدی در صنعت مد آینده داشته باشد. پائول انطاکی بنیانگذار و از اعضای هیئت مدیره بنیاد فشن و طراحی لباس مصر با سوزان ثابت هم نظر است و می گوید «صنعت مد پدیده جدیدی در مصر نیست بلکه این صنعت از تمدن باستان مصر وجود داشته اما حالا وقت احیا و معرفی آن به صورت مدرن توسط استعدادهای جوان مصری به دنیا فرا رسیده است».

پائول افزود «ما برای برگزاری هفته مد مصر مشکلات زیادی در مرحله آماده سازی داشتیم اما اطمینان داریم که این فشن شو دنیا را شگفت زده می کند. اصولا هر چیزی اولش سخت است اما نتیجه مهم است».

صبر و شور و شوق

سوزان ثابت در گفتگوی تلفنی با «الشرق الاوسط» توضیح داد «۴ سال طول کشید تا آماده برگزاری هفته مد شویم. خیلی وقت گذاشتیم و زحمت کشیدیم اما خب طبیعی است که برای برگزاری رویدادی تا این اندازه مهم و با جزئیات و ریزه کاری های فراوان باید وقت گذاشت».

سوزان ثابت از چهره های نام آشنا در هفته های مد دنیا است و بیش از سی سال پیش وارد دنیای فشن شد. او به خوبی می داند که حتی فکر کردن به اینکه کالکشن در یکی از هفته های مد دنیا داشته باشی صبر و اهداف و برنامه لجستیک می طلبد. اما سوزان در عین حال اطمینان داشت که هفته مد مصر با توجه به تنوع فرهنگی و فراوانی سایت های تاریخی برای میزبانی فشن شوها موفق از آب در می آید. به اینها باید شور و شوق طراحان جوانان را نیز اضافه کرد که «چقدر صبر کردند تا در یک جایی که مال آنها باشد بتوانند خلاقیت هایشان را عرضه کنند».

گفتنی است سوزان ثابت که تصدی مشاغل متعددی در حوزه فشن از جمله کارشناس مد و مدیر تحریریه PASHION Magazine عهده دار بوده به خوبی می داند که دنیای مد صرفا لباس و زیورآلات نیست بلکه صنعتی است که خاصیت درآمد زایی داشته و به اقتصاد کشور کمک می کند. مثلا اگر جنبه توریستی را در نظر بگیریم برگزاری هفته مد در مصر درآمد خیلی خوبی می تواند برای کشور داشته باشد. مراسم افتتاحیه فشن شو در موزه مصر در میدان التحریر یک رویداد مجلل و باشکوه از کارهای طراحان چیره دست و طراز اول مصری با حضور جمعی از ستارگان بود. بخش های متعددی از برنامه های حاشیه ای فشن شو در موزه کشاورزی مصر برگزار می شود که از ارزش تاریخی و علمی بالایی برخوردار است. این فشن شو مروری است بر دوران ما قبل تاریخ تا دوران معاصر و توجه به کشاورزی به عنوان سنگ بنای تمدن مصر باستان.

تاثیر دوران فراعنه و عصور تاریخی بر هفته مد مصر (اینستاگرام)

سوزان یادآور شد که آنها با برگزاری هفته مد مصر نه تنها به دنبال حمایت از چهره های جوان عرب در این حوزه هستند بلکه طراحی های موفق و درخشان آنها را به دنیا معرفی می کنند تا بدین وسیله به رونق صنعت تولید پوشاک در مصر و استفاده بهینه از زیر ساختارهای موجود کمک کنند. مثلا پنبه مصری بسیار معروف و شناخته شده است و ما سابقه طولانی در صنعت نساجی داریم. ما در نظر داشتیم که با ایجاد همکاری های مشترک و تبادل تجربه در طراحی های دستی و آموزش و افزایش آگاهی درباره مفهوم پایداری و تولید و خرده فروشی، هفته مد مصر رویداد خاص و متفاوتی باشد و نقش این کشور در اتصال بین بازارهای داخلی و آفریقا و خاورمیانه را نشان دهد.

سوزان ثابت افزود «کشورهای آفریقایی و خاورمیانه در حوزه چهره های بااستعداد و نوآور چیزی کم ندارند. این کشورها به تازگی شروع کردند به ایجاد زیر ساختارهایی که در خدمت صنعت مد باشند و بدین دلیل اینها هنوز در اول راه هستند و به بار نشستن صنعت مد در این مناطق نیاز به زمان دارد». سوزان پرسید «ما همه تجربه های مشابهی در کشورهایمان داریم و هدف و آرزوی مشترکی دنبال می کنیم. پس چرا درهای همکاری را باز نمی کنیم؟ مثلا مصر می تواند بازیگر کلیدی در وقت حاضر باشد چون کارگاه ها و کالاهای اولیه مورد نظر صنعت مد را دارد و می توان از آنها استفاده بهینه کرد».

از کالکشن های افتتاحیه هفته مد مصر (اینستاگرام)

مهمانان دعوت شده به حضور در اولین فشن شوی مصر گواه نگاه ژرف و تجربه طولانی دست اندرکاران این مراسم در حوزه روابط عمومی است. مهمانان صرفا از ستارگان و طراحان لباس و اهل رسانه نبودند بلکه اینفلوئنسرها و چهره های تصمیم گیرنده مثل امیمه اکرلی بنیانگذار هفته مد لاگوس در نیجریه و بوراک چاکماک رئیس اجرایی کمیسیون مد سعودی و عمران امید بنیانگذار The Business of Fashion و شیرین رفاعیه بنیانگذار هفته مد اردن و شخصیت های دیگر در این رویداد حضور داشتند.


مقالات مرتبط

5 أمور ينبغي معرفتها عن كريستيانو رونالدو وجورجينا

رياضة عالمية جورجينا عارضة أزياء ووجه إعلاني لعلامات تجارية عالمية (أ.ف.ب)

5 أمور ينبغي معرفتها عن كريستيانو رونالدو وجورجينا

بعد علاقة دامت نحو 10 سنوات، تزوّج النجم البرتغالي كريستيانو رونالدو وجورجينا رودريغيس، عارضة الأزياء الإسبانية من أصول أرجنتينية، الثلاثاء في كاشكايش.

«الشرق الأوسط» (مدريد)
الرياضة صورة من حساب نجم كرة القدم البرازيلي فينيسيوس جونيور (يسار) بعد التجميل على (فيسبوك)، بمعية الممثل والمذيع الأميركي تيري كروز (يمين)

عمليات تجميل نجوم كرة القدم... قصص التنمر والدعاية وراء وجوه اللاعبين الجديدة

من فينيسيوس إلى ريبيري... صراع الهوية والوسامة الرقمية تحت أضواء الملاعب الخضراء وعالم المستديرة.

كوثر وكيل (لندن)
لمسات الموضة لامين يامال خلال احتفالات منتخب إسبانيا في ساحة سيبيليس بمدريد بعد التتويج بكأس العالم (أ.ب)

لامين يامال... من نجم كروي إلى أيقونة موضة

وصل لامين يامال إلى كأس العالم وهو يُعدُّ أحد أبرز المواهب الصاعدة في كرة القدم. وغادر البطولة وقد أصبح بالنسبة لكثيرين أكثر لاعبيها جاذبية من الناحية التسويقية

جميلة حلفيشي (لندن)
لمسات الموضة جون غاليانو وآنا وينتور في حفل توزيع جوائز الموضة البريطانية عام 2021 (غيتي)

هل انتصرت قوة الفن أخيراً... كيف أعادت آنا وينتور جون غاليانو لدائرة الضوء ؟

يتطرق المعرض إلى فكرة أن الإنجاز الفني لا يُلغي المسؤولية الأخلاقية، كما لا يمحو أثر الموهبة في تاريخ الموضة

جميلة حلفيشي (لندن)
لمسات الموضة البداية وفق كل الخبراء تبدأ ببشرة نظيفة ثم ترطيبها (علامة ستورن)

العناية بالبشرة تبدأ بالنوم... 5 خطوات أساسية لبشرة صحية

منذ زمن بعيد ارتبط النوم في الوعي الشعبي بالراحة واستعادة العافية. يتردد دائماً أن «النوم خير دواء». هذه الحكمة أكدت صحتها دراسات تفيد أن البشرة تستفيد هي…

«الشرق الأوسط» (لندن)

از چای سبز تا صدف خوراکی… غذاهایی که سلامت چشم‌هایتان را تقویت می‌کنند

غذاهای سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم به محافظت از سلامت چشم کمک می‌کنند (مجله «پریونشن»)
غذاهای سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم به محافظت از سلامت چشم کمک می‌کنند (مجله «پریونشن»)
TT

از چای سبز تا صدف خوراکی… غذاهایی که سلامت چشم‌هایتان را تقویت می‌کنند

غذاهای سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم به محافظت از سلامت چشم کمک می‌کنند (مجله «پریونشن»)
غذاهای سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم به محافظت از سلامت چشم کمک می‌کنند (مجله «پریونشن»)

محافظت از سلامت چشم مدت‌ها پیش از آنکه هرگونه تغییری در بینایی مشاهده شود، آغاز می‌شود. گنجاندن غذاهای سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی، چربی‌های سالم و آنتی‌اکسیدان‌ها در رژیم غذایی روزانه می‌تواند به تأمین مواد مغذی مورد نیاز چشم برای انجام صحیح وظایف خود، حفظ رطوبت آن و مقابله با آسیب‌های مرتبط با افزایش سن کمک کند.

رژیم غذایی

از حمایت از تولید اشک گرفته تا کمک به محافظت از شبکیه چشم در برابر استرس اکسیداتیو، یک رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی می‌تواند با گذشت زمان نقش مهمی در حفظ سلامت چشم ایفا کند.
ویولا کانیفسکی، متخصص بینایی‌سنجی در مرکز «آکیویتی نیویورک» در ایالات متحده، توضیح می‌دهد که بدن توانایی زیادی در استخراج مواد مغذی مورد نیاز خود از غذاهایی دارد که مصرف می‌کنیم و خاطرنشان می‌کند که چشم به‌طور خاص از میوه‌ها و سبزیجات تازه و رنگارنگ بهره می‌برد؛ به نوشته مجله آمریکایی «Prevention».
بخش‌های مختلف چشم برای حفظ ساختار و عملکرد خود و محافظت در برابر بیماری‌ها به مواد مغذی مشخصی نیاز دارند. کانیفسکی توضیح می‌دهد که غدد موجود در پلک‌ها روغن‌هایی تولید می‌کنند که به پایداری لایه اشکی پوشاننده سطح چشم کمک می‌کنند و اسیدهای چرب «امگا-۳» ممکن است در پشتیبانی از این فرایند نقش داشته باشند. آنتی‌اکسیدان‌ها نیز نقش مهمی در محافظت از چشم در برابر استرس اکسیداتیو دارند؛ استرسی که ممکن است به سلول‌ها آسیب برساند و در بروز بیماری‌های مرتبط با افزایش سن نقش داشته باشد.
ملیسا بارنت، متخصص بینایی‌سنجی در دیویسِ کالیفرنیا، می‌گوید چشم به دلیل مصرف بالای اکسیژن و قرار گرفتن مداوم در معرض نور، به‌طور ویژه در معرض استرس اکسیداتیو قرار دارد؛ وضعیتی که می‌تواند به افزایش رادیکال‌های آزاد و آسیب سلولی منجر شود. از همین رو، رژیم‌های غذایی سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها با کندتر شدن روند پیشرفت برخی مشکلات چشمی ارتباط داشته‌اند؛ در حالی که مطالعات نشان داده‌اند برخی از این مواد مغذی با کاهش خطر ابتلا به آب مروارید و دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن ارتباط دارند.

چای سبز

یکی از نوشیدنی‌های برجسته‌ای که ممکن است از سلامت چشم حمایت کند، چای سبز است که سرشار از آنتی‌اکسیدان‌هاست. مطالعات نشان داده‌اند این نوشیدنی در محافظت از چشم در برابر گلوکوم و آب مروارید، در کنار برخورداری از خواص ضدالتهابی، ظرفیت امیدوارکننده‌ای دارد.
تخم‌مرغ، به‌ویژه زرده آن، نیز ترکیبات مهمی برای محافظت از لکه زرد در شبکیه چشم فراهم می‌کند؛ ناحیه‌ای که مسئول وضوح دید و تشخیص رنگ‌هاست. کانیفسکی اشاره می‌کند که یک مطالعه نشان داده است مصرف دو تا چهار تخم‌مرغ در هفته، در مقایسه با مصرف یک تخم‌مرغ در هفته یا کمتر، با کاهش ۶۲ درصدی خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن همراه بوده است.
هویج نیز همچنان یکی از غذاهای مفید برای چشم به شمار می‌رود؛ همچنین سیب‌زمینی شیرین، پاپایا و کدو تنبل، زیرا حاوی «بتاکاروتن» هستند؛ ماده‌ای که بدن آن را به ویتامین A تبدیل می‌کند. ویتامین A برای بینایی خوب و تولید پروتئینی که به دیدن در نور کم کمک می‌کند، ضروری است. این ویتامین همچنین در حفظ سلامت و رطوبت سطح چشم نقش دارد.
مرکبات، مانند پرتقال، گریپ‌فروت و لیمو، نیز ویتامین C فراهم می‌کنند؛ ویتامینی که به محافظت از عدسی چشم در برابر استرس اکسیداتیو و حمایت از تولید کلاژن ضروری برای سلامت قرنیه کمک می‌کند. لورا یو، متخصص تغذیه آمریکایی، توضیح می‌دهد که ویتامین C همچنین به حمایت از مویرگ‌هایی که خون را به شبکیه چشم می‌رسانند، کمک می‌کند.

کورکومین

زردچوبه حاوی ترکیب «کورکومین» است که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارد و ممکن است به کاهش التهاب مرتبط با خشکی چشم و حمایت از تولید اشک کمک کند. ماهی‌های چرب، مانند سالمون و تن، نیز اسیدهای چرب «امگا-۳» ضروری برای عملکرد شبکیه و تولید اشک را فراهم می‌کنند. از دیگر منابع این اسیدهای چرب می‌توان به ساردین، ماهی خال‌مخالی، آنچوی، شاه‌ماهی و قزل‌آلا اشاره کرد.
فلفل دلمه‌ای نیز منبع «بتاکاروتن» و ویتامین‌های C و E است؛ در حالی که مغزها و دانه‌ها، مانند بادام، فندق و تخمه آفتابگردان، ویتامین E فراهم می‌کنند که به محافظت از بافت‌های چشم کمک می‌کند. سبزیجات برگ‌سبز، بروکلی و کلم بروکسل نیز حاوی ترکیبات طبیعی هستند که به محافظت از چشم در برابر برخی آسیب‌ها کمک می‌کنند.

صدف خوراکی

اما صدف خوراکی مقادیر زیادی روی فراهم می‌کند؛ ماده معدنی ضروری برای سلامت شبکیه چشم که همچنین به انتقال ویتامین A از کبد به چشم کمک می‌کند.
به‌طور کلی، پیروی از یک رژیم غذایی متنوع و سرشار از سبزیجات، میوه‌ها، مغزها، دانه‌ها و ماهی می‌تواند به تأمین مجموعه‌ای از مواد مغذی مهم برای سلامت چشم کمک کند. با این حال، رژیم غذایی متعادل جایگزین معاینه‌های دوره‌ای چشم نمی‌شود؛ به‌ویژه با افزایش سن یا در مورد افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های چشمی قرار دارند.


تأثیر بیدار شدن در زمان‌های مختلف بر تمرکز و حافظه



خواب ناکافی یا منقطع با خلق‌وخوی نامناسب ارتباط دارد (پیکسابای)
خواب ناکافی یا منقطع با خلق‌وخوی نامناسب ارتباط دارد (پیکسابای)
TT

تأثیر بیدار شدن در زمان‌های مختلف بر تمرکز و حافظه



خواب ناکافی یا منقطع با خلق‌وخوی نامناسب ارتباط دارد (پیکسابای)
خواب ناکافی یا منقطع با خلق‌وخوی نامناسب ارتباط دارد (پیکسابای)

بیدار شدن در زمان‌های متفاوت، ساعت زیستی بدن را تغییر می‌دهد و به تمرکز و حافظه آسیب می‌زند. مغز به یک الگوی منظم خواب نیاز دارد و نامنظم بودن زمان بیدار شدن موجب انباشته شدن کمبود خواب و احساس کسالت و بی‌حالی می‌شود. این مشکلات توانایی توجه و به خاطر سپردن اطلاعات را کاهش می‌دهند.

برای درک کامل اهمیت خواب برای عملکردهای شناختی، باید بدانید که در مراحل مختلف خواب چه اتفاقی در بدن و مغز شما رخ می‌دهد. این مراحل در طول شب با الگویی که تا حد زیادی قابل پیش‌بینی است، بارها تکرار می‌شوند؛ بنا بر آنچه وب‌سایت سلامت «کلینیک کلیولند» گزارش کرده است.

مرحله اول: در مرحله‌ای انتقالی میان بیداری و خواب قرار دارید. خواب شما در این مرحله سبک است و به‌آسانی با وقفه مواجه می‌شود.

مرحله دوم: این نخستین مرحله خواب واقعی است. ضربان قلب و تنفس شما آهسته‌تر می‌شود و به‌تدریج آگاهی خود را از محیط اطراف از دست می‌دهید.

مرحله سوم (خواب عمیق یا خواب موج آهسته): در این مرحله از خواب، تنفس و ضربان قلب شما آهسته‌تر می‌شود، فشار خونتان کاهش می‌یابد و عضلاتتان شل می‌شوند. در این مرحله، بافت‌های بدن بازسازی می‌شوند و بدن هورمون‌های ضروری ترشح می‌کند. اگر کسی در این مرحله تلاش کند شما را بیدار کند، به‌سختی بیدار می‌شوید و احساس کسالت و بی‌حالی خواهید داشت.

خواب حرکت سریع چشم (REM)

رویاها در مرحله خواب حرکت سریع چشم رخ می‌دهند؛ در این مرحله بدن شما تا حدی بی‌حرکت می‌شود، اما چشم‌هایتان پشت پلک‌های بسته به جلو و عقب حرکت می‌کنند. فشار خون افزایش می‌یابد و ضربان قلب و تنفس به سطح دوران بیداری می‌رسد.
در میان این مراحل، مرحله خواب حرکت سریع چشم (REM) برای حافظه از اهمیت بیشتری برخوردار است. در جریان افزایش فعالیت مغز در خواب REM، اطلاعات جدیدی را که آموخته‌اید پردازش و تثبیت می‌کنید. هنگامی که برای نخستین بار خاطرات جدیدی به دست می‌آورید، این خاطرات ضعیف و به‌سرعت فراموش‌شدنی هستند. مغز شما برای تثبیت آنها باید این اطلاعات را پردازش کند.
خواب به انتقال اطلاعات از مخزن موقت مغز ــ هیپوکامپ ــ به مخازن دائمی حافظه در قشر پیشانی کمک می‌کند. مغز در هنگام استراحت، اطلاعات کسب‌شده را با دانش جدید ادغام می‌کند؛ فرایندی که برای حل مسائل ضروری است.
به همین دلیل است که بسیاری توصیه می‌کنند پیش از اتخاذ هر تصمیمی، خوب درباره آن فکر کنید. مغز در هنگام خواب خاطرات را بر اساس اولویت مرتب می‌کند؛ خاطرات مهم‌تر را تقویت می‌کند و خاطرات کم‌فایده‌تر را کنار می‌گذارد تا در نهایت حذف شوند.
بیشتر مردم هر روز تفاوت‌هایی را در سطح توجه خود مشاهده می‌کنند و اغلب در زندگی روزمره چنین می‌گویند: «هنوز کاملاً بیدار نشده‌ام» یا «صبحم بسیار پربار بود، اما تمرکزم را از دست دادم.» اما این تفاوت‌ها میان سپیده‌دم و غروب تا چه اندازه می‌توانند بر عملکردهای شناختی ما تأثیر بگذارند؟ آیا واقعاً افرادی که صبح زود بیدار می‌شوند، صبح‌ها تمرکز بهتری دارند؟ و آیا آزمون‌های توانایی‌های شناختی می‌توانند الگوها یا تغییراتی را در گذر زمان، حتی در فاصله چند ساعت، نشان دهند؟

ریتم‌های شبانه‌روزی

اوج‌های دوره‌ای مشخصی در شاخص‌های زیستی، مانند دمای بدن، فشار خون و سطح برخی هورمون‌ها وجود دارد که در چرخه‌ای تقریباً ۲۴ ساعته رخ می‌دهند. در این چرخه، ساعت زیستی بدن، یا آنچه ریتم شبانه‌روزی نامیده می‌شود، با عوامل خارجی تنظیم‌کننده‌ای که به «زمان‌ساز» معروف‌اند، هماهنگ می‌شود.
نور مشهورترین عامل تنظیم‌کننده زمان است، اما عوامل محیطی دیگری مانند وعده‌های غذایی، ورزش و تعاملات اجتماعی نیز در تنظیم ساعت زیستی ما نقش دارند. باید توجه داشت که هر فرد الگوی زمانی خاص خود را دارد و لزوماً همه افراد خود را از کسانی نمی‌دانند که صبح زود بیدار می‌شوند. افزون بر تفاوت‌های فردی، در مراحل مختلف زندگی نیز روندهای کلی وجود دارد؛ افراد مسن‌تر معمولاً نسبت به جوانان تمایل بیشتری به زود بیدار شدن دارند. بااین‌حال، به دلیل این تفاوت‌های فردی، بدون در نظر گرفتن الگوی زمانی افراد، شناسایی روندهای کلی در میان جوامع دشوار است.
افزون بر این تغییرات فیزیولوژیک، از مدت‌ها پیش این موضوع نیز به‌طور گسترده شناخته شده است که عملکردهای شناختی ما نیز چرخه‌های روزانه مشابهی دارند. پژوهش‌های جالبی درباره تأثیر زمان روز و خستگی بر تصمیم‌گیری در شرایط واقعی انجام شده است.
در یکی از این مطالعات مشخص شد که تصمیم‌های قضات کمیته آزادی مشروط، حتی با در نظر گرفتن شدت جرم، به زمان بررسی پرونده بستگی دارد. نسبت تصمیم‌های مثبت از حدود ۶۵ درصد در ابتدای روز به تقریباً صفر درصد کاهش یافت. جالب اینکه پس از آنکه قاضی استراحت کرد، نسبت تصمیم‌های مثبت دوباره به ۶۵ درصد رسید.
در یک محیط آزمایشگاهی کنترل‌شده نیز شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد عملکردهای عالی شناختی ــ که با برنامه‌ریزی و کنترل رفتار ارتباط دارند ــ تحت تأثیر زمان روز قرار می‌گیرند. برای مثال، منلی (۲۰۰۲) در یک آزمون «پاسخ دادن/پاسخ ندادن» نشان داد که دقت افراد در اوایل ظهر و عصر، در مقایسه با اواخر شب و ابتدای صبح، بیشتر است.
همچنین شواهد جالبی وجود دارد که نشان می‌دهد این تغییرات روزانه در عملکرد شناختی با عواملی مانند سن تعامل دارند؛ عاملی که بر میزان تمایل فرد به صبح یا عصر تأثیر می‌گذارد. برای مثال، مطالعه‌ای که مای و همکاران (۱۹۹۳) انجام دادند، نشان داد جوانان در شناسایی اشیا در بعدازظهر، در مقایسه با صبح، دقت بیشتری دارند؛ در حالی که افراد مسن‌تر تأثیری معکوس نشان دادند.

اختلال ساعت زیستی

مطالعه آنچه هنگام اختلال در ساعت زیستی رخ می‌دهد، چه در نتیجه مداخلات پزشکی مانند محرومیت از خواب و چه بر اثر بیماری، توجه زیادی را به خود جلب کرده است.
از دیدگاه بیمار، کمبود خواب با کاهش سطح تمرکز ذهنی ارتباط دارد. یک مطالعه نشان داده است که افزایش دشواری خواب در مردان میانسال با کاهش عملکرد در طیف گسترده‌ای از آزمون‌های CANTAB برای حافظه، عملکردهای اجرایی و سرعت پردازش اطلاعات ارتباط دارد.
هنگامی که تأثیر محرومیت از خواب با تأثیر مصرف الکل مقایسه می‌شود، محرومیت از خواب به مدت ۱۸ تا ۲۰ ساعت موجب کاهش عملکردی می‌شود که مشابه کاهش عملکرد فردی است که به سن قانونی مصرف الکل رسیده و مست شده است.
همچنین بسیاری از بیماری‌ها و وضعیت‌های پزشکی بر خواب تأثیر می‌گذارند؛ یا از طریق تأثیر بر بدن و یا از طریق تأثیر مستقیم بر مغز. برای مثال، کودکان مبتلا به آرتریت روماتوئید جوانانِ ایدیوپاتیک ممکن است از دردهایی رنج ببرند که خواب طبیعی آنان را مختل می‌کند.
همچنین مشخص شده است والدینی که از اختلال خوابِ دارای اهمیت بالینی رنج می‌برند، در آزمون‌های زمان واکنش عملکرد ضعیف‌تری دارند.
به همین ترتیب، اختلالات خلقی ۵ تا ۱۰ درصد انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در مطالعه بار بیماری سازمان جهانی بهداشت، افسردگی از نظر میزان ناتوانی ناشی از آن در رتبه دوم قرار گرفت.
بیماران مبتلا به افسردگی، افزون بر پایین بودن خلق، اغلب از کندی فرایندهای شناختی یا دشواری در تمرکز نیز شکایت دارند. حتی شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد خود افسردگی بر ریتم‌های طبیعی شبانه‌روزی تأثیر می‌گذارد و الگوهای طبیعی روزانه ترشح هورمون‌ها را تغییر می‌دهد.
افزایش سطح کورتیزول در صبح در بیماران مبتلا به افسردگی، در مقایسه با افراد سالم، شدیدتر است. در طول دوره افسردگی، علائم خلقی اغلب در طول روز تغییر می‌کنند و اختلالاتی در خواب و تغذیه نیز رخ می‌دهد. این اختلالات ممکن است به شکل دشواری در به خواب رفتن یا ادامه خواب، یا پرخوابی بروز کنند؛ و پژوهش‌ها نشان داده‌اند که پرخوابی نیز می‌تواند بر عملکردهای شناختی تأثیر بگذارد.
می‌دانیم که افسردگی با ضعف‌هایی همراه است که به‌طور عینی در حافظه، عملکردهای اجرایی و توجه اندازه‌گیری شده‌اند.

زمان خواب چگونه بر مغز تأثیر می‌گذارد؟

ریتم شبانه‌روزی:
ساعت زیستی، تمرکز را کنترل می‌کند و تغییر زمان بیدار شدن موجب برهم خوردن آن می‌شود.

خواب‌آلودگی پس از بیداری:

بیدار شدن در زمان‌های غیرمعمول باعث می‌شود احساس کسالت و خواب‌آلودگی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و در نتیجه احساس کندی داشته باشید و اشتباهات بیشتری مرتکب شوید.

تأثیر بر حافظه:
خواب عمیق، خاطرات را در مغز تثبیت می‌کند و برهم خوردن زمان خواب مانع از این استراحت عمیق می‌شود. این اختلال همچنین بر تمرکز تأثیر می‌گذارد و باعث کوتاه شدن دامنه توجه می‌شود؛ در نتیجه ذهن شما سریع‌تر دچار حواس‌پرتی می‌شود.
کمبود خواب و تغییر زمان خواب موجب ضعف در بازیابی اطلاعات می‌شود؛ در نتیجه یافتن اطلاعات ذخیره‌شده دشوارتر می‌شود و اطلاعات جدید نیز نمی‌توانند به‌خوبی در ذهن تثبیت شوند. در طول روز احساس گیجی، مه‌آلودگی ذهنی و سردرگمی خواهید داشت.

کند شدن واکنش‌ها:
برای انجام کارهای ساده زمان بیشتری نیاز خواهید داشت و همچنین اشتباهات بیشتری مرتکب می‌شوید؛ زیرا جزئیات کوچک در کار یا مدرسه از چشم شما دور می‌مانند.


شاید پاسخ شما را شگفت‌زده کند… آیا سالاد واقعاً سالم‌تر از «ساندویچ» است؟

یک ساندویچ تازه و برشته در کنار سالاد مرغ (پیکسلز)
یک ساندویچ تازه و برشته در کنار سالاد مرغ (پیکسلز)
TT

شاید پاسخ شما را شگفت‌زده کند… آیا سالاد واقعاً سالم‌تر از «ساندویچ» است؟

یک ساندویچ تازه و برشته در کنار سالاد مرغ (پیکسلز)
یک ساندویچ تازه و برشته در کنار سالاد مرغ (پیکسلز)

وقتی به انتخاب یک وعده غذایی سالم فکر می‌کنیم، ممکن است به ذهنمان برسد که سالاد همیشه بهترین گزینه است و ساندویچ از نظر ارزش غذایی در مرتبه پایین‌تری قرار دارد. اما این تصور لزوماً دقیق نیست؛ زیرا سالم بودن یک وعده غذایی به این بستگی ندارد که سالاد باشد یا ساندویچ، بلکه به موادی که در تهیه آن به کار می‌رود و میزان مصرف آن مواد بستگی دارد. سالاد ممکن است سرشار از مواد مغذی و سیرکننده باشد، اما در مقابل می‌تواند کالری و چربی بالایی داشته باشد. ساندویچ نیز بسته به مواد تشکیل‌دهنده‌اش می‌تواند یک وعده متعادل و مغذی یا گزینه‌ای کمتر سالم باشد.
به نوشته وب‌سایت «Verywell Health»، هر دو گزینه می‌توانند مغذی یا ناسالم باشند و این امر به موادی بستگی دارد که برای تهیه آنها انتخاب می‌شود.

آیا سالاد سالم‌تر از ساندویچ است؟

هیچ‌یک از این دو گزینه ذاتاً بهتر از دیگری نیست؛ آنچه اهمیت دارد موادی است که در تهیه هر یک به کار می‌رود، علاوه بر مقدار مصرف و شیوه آماده‌سازی غذا.

چه چیزی سالاد را ناسالم می‌کند؟

اگر سالاد سرشار از سبزیجات، چربی‌های سالم و پروتئین کم‌چرب باشد، مواد مغذی و فیبر مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند و به ایجاد احساس سیری کمک می‌کند و همچنین انرژی مناسبی در اختیار بدن قرار می‌دهد.
اما برخی روش‌ها می‌توانند سالاد را به گزینه‌ای کمتر سالم تبدیل کنند، به‌ویژه هنگامی که بعضی مواد بیش از اندازه به آن افزوده شوند.
از مهم‌ترین عواملی که ممکن است سالاد را ناسالم کنند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

افزودن مقدار زیادی سس سالاد سرشار از چربی و کالری: سس‌های آماده سالاد، به‌ویژه سس‌های خامه‌ای مانند سس پنیر آبی یا سس رَنچ، معمولاً حاوی مقادیر زیادی کالری و چربی هستند و حتی ممکن است حاوی شکر نیز باشند.

افزودن مقدار زیادی از مواد پرکالری که ارزش غذایی چندانی ندارند: از جمله این مواد می‌توان به تکه‌های گوشت نمک‌سود یا بیکن و نان تست‌شده اشاره کرد. حتی موادی که ممکن است فوایدی برای سلامت داشته باشند، مانند میوه‌های خشک، پنیر و مغزها، اگر در مقادیر زیاد استفاده شوند، می‌توانند سالاد را به گزینه‌ای کمتر سالم تبدیل کنند.

اضافه نکردن پروتئین: پروتئین به ایجاد احساس سیری برای مدت طولانی‌تر کمک می‌کند. اگر سالاد فقط به چند برگ کاهو همراه با مقدار کمی گوجه‌فرنگی یا هویج محدود شود، ممکن است انرژی لازم برای ادامه فعالیت در طول روز را تأمین نکند. پروتئین‌های کم‌چرب مانند مرغ، توفو، سالمون یا ماهی تُن، در کنار تخم‌مرغ آب‌پز یا پنیر کم‌چرب، گزینه‌های بسیار خوبی برای افزایش میزان پروتئین سالاد هستند.

خوردن سالاد در رستوران‌های فست‌فود بدون توجه به مواد تشکیل‌دهنده آن: اگر عجله دارید و می‌خواهید یک وعده غذایی سالم بخورید، خرید سالاد در مقایسه با همبرگر و سیب‌زمینی سرخ‌کرده ممکن است انتخابی منطقی به نظر برسد. بااین‌حال، بسیاری از سالادهای رستوران‌های فست‌فود حاوی موادی هستند که می‌توانند آنها را به گزینه‌ای کمتر سالم تبدیل کنند؛ مانند سس‌های سالاد سرشار از چربی و تکه‌های نان برشته، به جای آنکه ترکیبات اصلی آنها عمدتاً بر پایه سبزیجات باشد.

چه چیزی ساندویچ را ناسالم می‌کند؟

ساندویچ‌ها از وعده‌های محبوب و متنوع ناهار به شمار می‌روند و بسته به موادی که در تهیه آنها استفاده می‌شود، می‌توانند سالم یا کمتر سالم باشند. از مهم‌ترین عواملی که ممکن است ساندویچ را به گزینه‌ای ناسالم تبدیل کنند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

-استفاده از نان کم‌فیبر: مانند نان سفید تصفیه‌شده.
-اضافه نکردن سبزیجات به ساندویچ: زیرا نبود سبزیجات به معنای از دست دادن یکی از منابع مهم مواد مغذی و فیبر است.
-استفاده از گوشت‌های فرآوری‌شده: زیرا این نوع گوشت‌ها معمولاً سرشار از سدیم هستند.
-انتخاب ساندویچ بزرگ: زیرا ممکن است به مصرف بیش از اندازه کالری منجر شود.
-استفاده از مقدار زیادی مواد حاوی قند افزوده: ممکن است هنگام خوردن ساندویچ، وجود قند چندان آشکار نباشد، اما بسیاری از مواد غذایی فرآوری‌شده‌ای که در تهیه ساندویچ‌ها به کار می‌روند، حاوی قند هستند. این مواد شامل نان ساندویچ، کچاپ، سس‌ها و کره مغزها می‌شوند.
.