کوهستان عکمه در العلا در «حافظه جهانی» یونسکو

کوهستان عکمه یکی از گنجینه های مهم در شبه جزیره عرب به شمار می رود (کمیسیون سلطنتی استان العلا)
کوهستان عکمه یکی از گنجینه های مهم در شبه جزیره عرب به شمار می رود (کمیسیون سلطنتی استان العلا)
TT

کوهستان عکمه در العلا در «حافظه جهانی» یونسکو

کوهستان عکمه یکی از گنجینه های مهم در شبه جزیره عرب به شمار می رود (کمیسیون سلطنتی استان العلا)
کوهستان عکمه یکی از گنجینه های مهم در شبه جزیره عرب به شمار می رود (کمیسیون سلطنتی استان العلا)

کمیسیون سلطنتی استان العلا چهارشنبه (۲۴ مه) اعلام کرد که کوهستان عکمه در فهرست «حافظه جهانی» یونسکو (سازمان آموزشی و علمی و فرهنگی ملل متحد) قرار گرفت. شهر باستانی حجر (هگرا) در سال ۲۰۰۸ در فهرست یونسکو و منطقه حفاظت شده «حره عویرض» پارسال در برنامه انسان و بیوسفر سازمان ملل (MAB) ثبت شدند.

کوهستان عکمه از جمله سایت های تاریخی برجسته و نام آشنای العلا است که با برخورداری از صدها نقش و نگار باستانی و صخره نگارهای قدیمی چندین هزار ساله یک گنجینه بی نظیر در شبه جزیره عرب به شمار می رود. بیش از ۳۰۰ سنگ نگاره و سنگ نوشته طی چندین هزار سال در دوران های تمدنی گوناگون به وجود آمده اند و عمدتا به نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد برمی گردند که با اشاره به نمادهای آن زمان بیانگر واژه ها و آیین های دینی و نیز الگوهای رفتاری تمدن های گوناگون ساکن العلا در سده های متمادی هستند.

کوهستان عکمه یکی از گنجینه های مهم در شبه جزیره عرب به شمار می رود (کمیسیون سلطنتی استان العلا)

وتمثل النقوش المنحوتة فيه أهمية معرفية بحثية تبرز أهمية العلا التاريخية بوصفها ملتقى للتبادل الثقافي عبر الزمن، وتعود للحضارتين الدادانية واللحيانية، وتكشف تطور اللغات واللهجات، وتمثل شاهداً كذلك على الممارسات الأدبية منذ القدم. وتأتي أهميتها من أصالتها وسلامة المعلومات المحفوظة فيها عن الحضارات والممالك العربية القديمة، فضلاً عن دور الهيئة في الحفاظ على «جبل عكمة» ضمن مستهدفات أن تصبح المحافظة أكبر متحف مفتوح في العالم، لتوفير تجربة ثقافية تستهدف الباحثين والزائرين، وإبراز التراث الوثائقي للموقع بوصفه مرجعا موثوقا لتاريخ الحضارات شمال غربي السعودية.

ويشكل إدراج الموقع ضمن «ذاكرة العالم» نموذجاً للتعاون في تطوير العلا لتصبح وجهة عالمية رائدة للتراث الثقافي والطبيعي الذي يربط الهيئة بـ«اليونيسكو»، وشبكة الشركاء العالميين، مثل «الآيكوموس السعودي» و«متحف اللوفر» و«الوكالة الفرنسية لتطوير العلا».

سنگ نگاره ها و سنگ نوشته های متعلق به دوران پادشاهی دادان ها و بنی لحیان در حوزه پژوهش و تحقیق اهمیت دوچندان دارند و اهمیت و جایگاه العلا طی قرون متمادی را به عنوان نقط تلاقی فرهنگی در دوران گوناگون و سیر تحول زبان و لهجه های محلی را نشان می دهد و گواه وجود فعالیت های ادبی از همان دوران باستان است. آثار و نقوش و نوشته های حک شده بر روی کوهستان عکمه دست نخورده اند و خراب نشده اند و به این لحاظ اهمیت صد چندان پیدا می کنند چون آینه تمام قدی از تمدن ها و پادشاهی های عربی باستان به شمار می روند.
کمیسیون سلطنتی استان العلا در راستای صیانت از کوهستان عکمه تلاش می کند تا به یکی از اهداف مد نظر خود یعنی تبدیل شدن العلا به بزرگ ترین موزه طبیعی جهان برسد و الگوی فرهنگی بی نظیر برای پژوهشگران و بازدید کنندگان فراهم گرداند و میراث مستند کوهستان عکمه را به عنوان مرجع معتبر تاریخ تمدن ها در شمال غرب سعودی ارایه کند.
ثبت کوهستان عکمه در برنامه «حافظه جهانی» الگوی همکاری موثر در جهت توسعه العلا و تبدیل شدن العلا به قطب پیشرو میراث فرهنگی و طبیعی در جهان را نشان می دهد؛ چه اینکه کمیسیون سلطنتی استان العلا و یونسکو و سازمان های جهانی ذیربط همچون ایکوموس سعودی و موزه لوور و «آژانس فرانسوی توسعه العلا» Afalula برای توسعه العلا همکاری می کنند.
کوهستان عکمه یکی از سایت های پنجگانه اصلی «برنامه سفر به گذشته» است که تلاقی طبیعت و تاریخ در سرزمین العلا را به تصویر می کشد و در این زمینه پروژه های متنوعی برای توسعه میراث فرهنگی و طبیعی و برجسته کردن پیشینه ژرف فرهنگی منطقه در حال اجراست.
کمیسیون سلطنتی استان العلا در نظر دارد با مراجع و قراردادهای همکاری متنوع با موسسات جهان آثار و سایت های تاریخی و طبیعی العلا را به اشتراک بگذارد که پایبندی دو چندان این کمیسیون به اهمیت موقعیت تاریخی و نشان دادن گنجینه های فرهنگی العلا را نشان می دهد. در نهایت هدف دست یابی به اهداف سند چشم انداز العلا است که با اهداف سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی انطباق دارد.
کمیسیون سلطنتی استان العلا و یونسکو چندی پیش اولین گزارش خبری برنامه «حافظه میراث مستند جهان عرب» را منتشر کردند که تنوع فرهنگی و میراث طبیعی و بومی العلا و نیز مجموعه ای از نقش و نگارهای متنوع و منحصر به فرد العلا و نمادهای فرهنگی گوناگون به منظور افزایش ارتباط بین فرهنگ ها را در برگرفت.



آیا از سردرد در سمت راست سر رنج می‌برید؟ این سردرد ممکن است نشانه چه چیزی باشد؟



میگرن یکی از شایع‌ترین علل سردردهایی است که درد آن‌ها در یک سمت سر متمرکز می‌شود (پیکسلز)
میگرن یکی از شایع‌ترین علل سردردهایی است که درد آن‌ها در یک سمت سر متمرکز می‌شود (پیکسلز)
TT

آیا از سردرد در سمت راست سر رنج می‌برید؟ این سردرد ممکن است نشانه چه چیزی باشد؟



میگرن یکی از شایع‌ترین علل سردردهایی است که درد آن‌ها در یک سمت سر متمرکز می‌شود (پیکسلز)
میگرن یکی از شایع‌ترین علل سردردهایی است که درد آن‌ها در یک سمت سر متمرکز می‌شود (پیکسلز)

سردرد یکی از شایع‌ترین انواع درد در میان مردم است و حملات آن از نظر مدت، تکرار و محل احساس درد در سر با یکدیگر تفاوت دارند.
سردرد ممکن است به دلایل مختلفی در سمت راست سر متمرکز شود. برخی از این عوامل فقط یک سمت سر را درگیر می‌کنند، درحالی‌که بعضی دیگر ممکن است به هر دو سمت سر گسترش یابند.
در ادامه، مهم‌ترین علل و بیماری‌های مرتبط با سردرد در سمت راست سر و انواع سردردهایی را که ممکن است چنین دردی ایجاد کنند، براساس وب‌سایت «مدیکال نیوز تودی» بررسی می‌کنیم.

بیماری‌هایی که باعث سردرد در یک سمت سر می‌شوند

سردرد در سمت راست سر ممکن است ناشی از چندین بیماری باشد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

-التهاب شریان گیجگاهی (Temporal arteritis): نوعی التهاب است که شریان گیجگاهی را درگیر می‌کند و معمولاً به یک سمت سر محدود می‌شود. این بیماری ممکن است با علائم دیگری مانند خستگی، درد فک و احساس درد هنگام لمس ناحیه شقیقه‌ها همراه باشد.
-نورالژی عصب سه‌قلو (Trigeminal neuralgia): این اختلال باعث درد شدید در صورت و سر می‌شود و معمولاً در هر نوبت فقط یک سمت را درگیر می‌کند. علت آن اختلالی در عملکرد عصب سه‌قلو است که در قاعده مغز قرار دارد.
-سردرد سینوسی: این نوع سردرد در افرادی که دچار انحراف تیغه بینی هستند، شایع‌تر است؛ وضعیتی که احتمال ابتلا به سردرد متمرکز در یک سمت سر را افزایش می‌دهد.

بیماری‌هایی که ممکن است هر دو سمت سر را درگیر کنند

نورالژی عصب پس‌سری (Occipital neuralgia) معمولاً هر دو سمت سر را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، اما گاهی ممکن است علائم آن فقط در یک سمت ظاهر شود.
این درد در نتیجه آسیب‌دیدگی یا التهاب اعصاب پس‌سری ایجاد می‌شود؛ اعصابی که از قسمت بالایی نخاع تا پوست سر امتداد دارند.
از جمله علائم آن می‌توان به احساس درد شدید و تیرکشنده در پشت سر و گردن، همراه با حساسیت به نور اشاره کرد.
عوامل دیگری نیز ممکن است باعث سردرد در تمام سر یا تمرکز آن در یک سمت شوند، از جمله:

-آلرژی.
-آنوریسم یا گشادشدگی عروق خونی که در اثر ضعف یا برآمدگی دیواره یکی از شریان‌ها ایجاد می‌شود.
-خستگی.
-آسیب‌های سر.
-عفونت‌ها، از جمله عفونت سینوس‌ها.
-نوسان سطح قند خون در نتیجه حذف وعده‌های غذایی.
-کم‌آبی بدن.
-گرفتگی عضلات یا وجود گره‌های عضلانی در گردن.
-تومورها.

مصرف داروها

سردرد ممکن است یکی از عوارض جانبی برخی داروها باشد؛ چه داروهایی که با تجویز پزشک مصرف می‌شوند و چه داروهای بدون نسخه.
همچنین، مصرف بیش‌ازحد داروها، از جمله مسکن‌های بدون نسخه، ممکن است باعث سردرد شود. این داروها عبارت‌اند از:

-استامینوفن (تایلنول).
-آسپرین.
-ایبوپروفن (موترین، ادویل).

سردرد ممکن است یکی از عوارض جانبی برخی داروهای تجویزی یا داروهای بدون نسخه باشد (پیکسلز)

چه انواعی از سردرد ممکن است سمت راست سر را درگیر کنند؟

بیش از ۲۰۰ نوع سردرد وجود دارد که برخی از آن‌ها در گروه سردردهای اولیه قرار می‌گیرند؛ یعنی سردرد در آن‌ها علامت اصلی بیماری است. برخی دیگر نیز در گروه سردردهای ثانویه طبقه‌بندی می‌شوند که در آن‌ها درد به‌عنوان نشانه‌ای از یک بیماری دیگر ظاهر می‌شود.
میگرن و سردرد خوشه‌ای از شایع‌ترین علل سردردهایی هستند که درد آن‌ها در یک سمت سر متمرکز می‌شود. سردرد تنشی نیز ممکن است در برخی افراد فقط یک سمت سر را درگیر کند.

میگرن

پژوهشگران معتقدند عوامل ژنتیکی در ابتلا به میگرن نقش دارند. این بیماری ممکن است علائم شدیدی ایجاد کند که مهم‌ترین آن‌ها احساس درد ضربان‌دار در سر است.
میگرن لزوماً در هر حمله در یک سمت ثابت سر ظاهر نمی‌شود؛ بنابراین، تکرار سردرد فقط در یک سمت سر، بدون آنکه به سمت دیگر منتقل شود، ممکن است نشانه وجود یک مشکل جدی سلامتی، مانند تومور، باشد.
درد شدید و ضربان‌دار میگرن معمولاً با علائم دیگری نیز همراه است، از جمله:

-تاری دید.
-حالت تهوع.
-حساسیت به نور.
-حساسیت به صدا.
-استفراغ.

سردرد خوشه‌ای

سردرد خوشه‌ای نوعی سردرد نادر اما بسیار دردناک است که به‌صورت حملات دوره‌ای بروز می‌کند.
این نوع سردرد با درد شدید و تیزی مشخص می‌شود که معمولاً در اطراف یکی از چشم‌ها متمرکز است و ممکن است به بخش‌های دیگر سر و صورت و همچنین گردن و شانه‌ها گسترش یابد.
افراد مبتلا معمولاً حملات مکرری را در طول چند هفته یا چند ماه تجربه می‌کنند که پس از آن دوره‌ای از آرامش فرا می‌رسد و علائم بیماری ناپدید می‌شوند.
از دیگر علائم سردرد خوشه‌ای می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

-تعریق صورت.
-رنگ‌پریدگی یا قرمزی پوست.
-قرمزی چشم‌ها یا افزایش اشک‌ریزی.
-احساس بی‌قراری و ناآرامی.
-گرفتگی یا آبریزش بینی.
-تورم ناحیه اطراف چشم درگیر.

سردرد تنشی

سردرد تنشی شایع‌ترین نوع سردرد است و حدود یک نفر از هر پنج نفر به آن مبتلا می‌شود.
برخی افراد ممکن است به سردرد تنشی مزمن دچار شوند؛ نوعی سردرد که بیش از ۱۵ روز در ماه تکرار می‌شود و درد آن ساعت‌ها ادامه می‌یابد یا به‌صورت متناوب ظاهر و ناپدید می‌شود.
این نوع سردرد معمولاً هر دو سمت سر را درگیر می‌کند، اما در برخی مبتلایان ممکن است علائم آن فقط به یک سمت محدود شود.

مهم‌ترین نشانه‌های آن عبارت‌اند از:

-احساس درد خفیف و مداوم.
-حساسیت یا احساس درد هنگام لمس پوست سر.
-گرفتگی عضلات شانه‌ها و گردن یا احساس درد در این نواحی.
-احساس فشار یا کشیدگی در ناحیه پیشانی، دو طرف سر یا پشت سر.


آیا «ال‌تیانین» اضطراب ناشی از نوشیدن قهوه را کاهش می‌دهد؟


کافئین موجود در قهوه ممکن است در برخی افراد باعث اضطراب و لرزش شود (پیکسلز)
کافئین موجود در قهوه ممکن است در برخی افراد باعث اضطراب و لرزش شود (پیکسلز)
TT

آیا «ال‌تیانین» اضطراب ناشی از نوشیدن قهوه را کاهش می‌دهد؟


کافئین موجود در قهوه ممکن است در برخی افراد باعث اضطراب و لرزش شود (پیکسلز)
کافئین موجود در قهوه ممکن است در برخی افراد باعث اضطراب و لرزش شود (پیکسلز)

افزودن «ال‌تیانین» به قهوه ممکن است به کاهش برخی از عوارض کافئین، مانند تنش و لرزش، کمک کند؛ اما شواهد مربوط به این فایده همچنان محدود است و به این معنا نیست که با مصرف آن می‌توان میزان نوشیدن قهوه را افزایش داد.
مورگان ماندریوتا، دبیر تحریریه وب‌سایت سلامت «هلث‌لاین»، تجربه خود را از مصرف این مکمل شرح داده است. او پس از آنکه به‌دلیل اضطراب و اختلالات خواب، به مدت هشت ماه نوشیدن قهوه را کنار گذاشته بود، با افزودن این اسیدآمینه به قهوه، دوباره به نوشیدن آن روی آورد.

پژوهش‌ها چه می‌گویند؟

«ال‌تیانین» اسیدآمینه‌ای است که به‌طور طبیعی در چای سبز و سیاه وجود دارد. یک مرور پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، نشان داد مصرف دوزهای ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرمی آن ممکن است به کاهش علائم اضطراب کمک کند؛ هرچند همچنان به پژوهش‌های بیشتری در این زمینه نیاز است.
فؤاد میان، متخصص مغز و اعصاب و طب خواب، گفت مطالعات کنترل‌شده نشان داده‌اند که ترکیب کافئین و «ال‌تیانین» می‌تواند تمرکز و توجه را بهبود ببخشد. در همین حال، برخی یافته‌ها حاکی از احتمال کاهش سردرد و افزایش فشار خون مرتبط با کافئین هستند. بااین‌حال، این نتایج ثابت نمی‌کنند که این مکمل در همه افراد از اضطراب ناشی از نوشیدن قهوه جلوگیری می‌کند.

کافئین موجود در قهوه ممکن است در برخی افراد باعث اضطراب و لرزش شود (پیکسلز)

تجربه شخصی و محدودیت‌های تأثیرگذاری

ماندریوتا اظهار کرد که طی چهار ماه، پس از افزودن ۲۰۰ میلی‌گرم «ال‌تیانین» به قهوه صبحگاهی خود، کاهش اضطراب و لرزش و بهبود کیفیت خواب را تجربه کرده است. بااین‌حال، این تجربه‌ای فردی است و برای تعمیم نتایج به دیگران کفایت نمی‌کند.
میان توضیح داد که این مکمل سرعت دفع کافئین از بدن را افزایش نمی‌دهد؛ بنابراین، زمان نوشیدن قهوه همچنان بر خواب تأثیرگذار است.

چای سیاه منبع طبیعی «ال‌تیانین» است که ممکن است به کاهش تنش کمک کند (پیکسلز)

چه زمانی باید با متخصص مشورت کرد؟
توصیه می‌شود پیش از مصرف این مکمل با متخصص مشورت شود؛ به‌ویژه زنان باردار و شیرده، افرادی که تحت درمان سرطان هستند و کسانی که داروهای فشار خون یا داروهای آرام‌بخش مصرف می‌کنند.
کاهش مصرف کافئین همچنان ساده‌ترین راهکار برای کاهش اضطراب ناشی از آن است.


واکسن جدیدی که با اثربخشی ۸۷ درصدی از ابتلا به مالاریا پیشگیری می‌کند

واکسن مالاریا محافظت قدرتمندی در برابر ابتلا به این بیماری فراهم می‌کند (دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون)
واکسن مالاریا محافظت قدرتمندی در برابر ابتلا به این بیماری فراهم می‌کند (دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون)
TT

واکسن جدیدی که با اثربخشی ۸۷ درصدی از ابتلا به مالاریا پیشگیری می‌کند

واکسن مالاریا محافظت قدرتمندی در برابر ابتلا به این بیماری فراهم می‌کند (دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون)
واکسن مالاریا محافظت قدرتمندی در برابر ابتلا به این بیماری فراهم می‌کند (دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون)

نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان داد واکسن آزمایشی جدیدی برای مالاریا، در پیشگیری از ابتلا به این بیماری به اثربخشی ۸۷ درصدی دست یافته است. این واکسن توانست از اکثریت قریب‌به‌اتفاق شرکت‌کنندگانی که در شرایط کنترل‌شده عمداً در معرض انگل‌های زنده مالاریا قرار گرفتند، محافظت کند.
این آزمایش با مشارکت دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن و شماری از شرکای پژوهشی و با حمایت مالی مؤسسه ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی، وابسته به مؤسسه ملی سلامت آمریکا، برای بررسی واکسنی با نام «PfSPZ-LARC2» انجام شد. نتایج این پژوهش روز پنجشنبه در نشست سالانه انجمن پزشکی مناطق گرمسیری و بهداشت آمریکا در واشنگتن ارائه شد.
مالاریا بیماری عفونی‌ای است که انگل‌های عامل آن از طریق نیش پشه‌های ماده آلوده آنوفل به انسان منتقل می‌شوند. این انگل‌ها ابتدا به کبد حمله می‌کنند و سپس به گلبول‌های قرمز خون راه می‌یابند و علائمی مانند تب، لرز، سردرد و خستگی ایجاد می‌کنند. موارد شدید بیماری ممکن است به عوارضی تهدیدکننده زندگی منجر شوند؛ به‌ویژه در کودکان و زنان باردار. مالاریا سالانه بیش از ۶۰۰ هزار نفر را در سراسر جهان به کام مرگ می‌کشاند و شیوع آن در مناطق گرمسیری، به‌خصوص آفریقای زیر صحرای بزرگ، بیشتر است.
واکسن جدید بر پایه انگل‌های زنده مالاریا ساخته شده است که از نظر ژنتیکی تضعیف شده‌اند تا نتوانند چرخه زندگی خود را در بدن انسان کامل کنند. پژوهشگران سویه اصلاح‌شده «PfLARC2» را در آزمایشگاهی در بیمارستان کودکان سیاتل توسعه دادند. سپس شرکت «ساناریا» (Sanaria) توسعه بیشتر، تولید و انتقال آن به مرحله آزمایش‌های بالینی را بر عهده گرفت.
این واکسن با قرار دادن دستگاه ایمنی در معرض طیف گسترده‌ای از پروتئین‌های تولیدشده توسط انگل‌ها عمل می‌کند. انگل‌ها وارد بدن می‌شوند و به شیوه‌ای مشابه انگل‌های طبیعی رشد می‌کنند، اما دو تغییر ژنتیکی در آن‌ها مانع از تکمیل روند رشدشان در مرحله حضور در کبد می‌شود. به این ترتیب، دستگاه ایمنی فرصت می‌یابد اجزای انگل را شناسایی کند و در برابر آن پاسخ دفاعی ایجاد کند، بی‌آنکه انگل بتواند چرخه زندگی خود را ادامه دهد.
نتایج آزمایش نشان داد از میان ۱۵ نفری که واکسن دریافت کرده بودند، تنها دو نفر به عفونت مبتلا شدند؛ درحالی‌که هر هفت شرکت‌کننده‌ای که دارونما دریافت کرده بودند، به بیماری مبتلا شدند. هر دو گروه ۱۲ تا ۱۶ هفته پس از دریافت آخرین دوز، در معرض انگل‌های زنده مالاریا قرار گرفتند. تمام افراد مبتلا نیز به‌سرعت و با ایمنی کامل تحت درمان قرار گرفتند. این واکسن همچنین از نظر ایمنی و میزان تحمل‌پذیری، نتایج مطلوبی در میان شرکت‌کنندگان نشان داد.
به گفته پژوهشگران، یکی از مهم‌ترین یافته‌های این آزمایش آن بود که واکسن حتی با وجود تفاوت میان سویه انگل به‌کاررفته در آزمایش و سویه مورد استفاده در ساخت آن، توانست محافظت ایجاد کند. سویه واکسن منشأ آفریقای غربی داشت، درحالی‌که سویه انگل مورد استفاده برای آزمایش ابتلا از برزیل گرفته شده بود.
آن‌ها افزودند این یافته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا انگل مالاریا موسوم به «پلاسمودیوم فالسیپاروم» (Plasmodium falciparum) که عامل خطرناک‌ترین شکل این بیماری است، از تنوع ژنتیکی و جغرافیایی گسترده‌ای برخوردار است. ازاین‌رو، ایجاد ایمنی در برابر سویه‌های مختلف، یکی از عوامل اساسی موفقیت هر واکسن در مقیاس گسترده به شمار می‌رود.
پژوهشگران معتقدند این نتایج حاصل چندین دهه تحقیق درباره زیست‌شناسی انگل‌های مالاریا و پیشرفت در فناوری‌های مهندسی ژنتیک است؛ پیشرفت‌هایی که امکان اصلاح ژنوم انگل و ایمن‌سازی آن برای استفاده در بدن انسان را فراهم کرده‌اند، بی‌آنکه توانایی آن برای تحریک یک پاسخ ایمنی دفاعی قدرتمند از بین برود.