سردرگمی در ایران بر سر نتیجه گفت‌وگو با آمریکا

رسانه‌های «سپاه» پیشرفت حاصل شده را تکذیب کردند و وزارت امور خارجه آن را «جدی» توصیف کرد

 سردرگمی در ایران بر سر نتیجه گفت‌وگو با آمریکا
TT

سردرگمی در ایران بر سر نتیجه گفت‌وگو با آمریکا

 سردرگمی در ایران بر سر نتیجه گفت‌وگو با آمریکا

پس از دو روز تبادل پیام از طریق میانجی اروپایی، مناقشه و جدل در ایران بر سر نتایج گفت و گوی ایران و آمریکا در مورد احیای توافق هسته ای ۲۰۱۵ بالا گرفت.
رسانه‌های ایران در خصوص تحولات گفت‌وگو که از روز سه‌شنبه در دوحه و با میانجی‌گری جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که اواخر هفته گذشته به تهران سفر کرده بود، اختلاف نظر داشتند.
این گفت و گوها در تلاش برای شکستن بن‌بستی هستند که از مارس گذشته مذاکرات هسته‌ای را تهدید می‌کند.
خبرگزاری تسنیم (یکی از بازوی رسانه ای سپاه پاسداران) اعلام کرد: «آنچه مانع از به نتیجه رسیدن مذاکرات شد، پافشاری آمریکا بر پیش نویس پیشنهادی خود در دور هفتم وین است که هیچ تضمینی برای منافع اقتصادی ایران ندارد».
وی افزود: «ضعف دولت بایدن و ناتوانی آن در اتخاذ تصمیم نهایی برای پذیرش خط قرمز ایران در خصوص منافع اقتصادی توافق هسته‌ای، نشست دوحه را بدون هیچ تأثیری در عبور از بن‌بست مذاکرات گذاشت».
وزارت خارجه ایران نیز به نوبه خود این مذاکرات را «جدی و حرفه ای» توصیف کرد. حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه ایران نیز بدون اشاره به جزئیات گفت که مذاکرات دو روزه «در دوحه ادامه دارد».
در همین حال، یک منبع در اتحادیه اروپا به خبرگزاری فرانسه گفت که قرار است این مذاکرات برای چند روز ادامه یابد.
وی افزود که دو طرف «در مورد موضوعات باقی مانده به تبادل نظر و پیشنهاد پرداختند».
این اظهارات چند ساعت پس از آن صورت گرفت که عبداللهیان گفت تهران از «خط قرمزهای» خود عبور نخواهد کرد.
وی به ایالات متحده هشدار داد که تصمیمی را که هفته‌ها پیش توسط شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اتخاذ شد، ادامه ندهد.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که مذاکرات روز چهارشنبه ادامه دارد.
وی افزود: «ما آماده هستیم تا توافقی را که در وین مذاکره کردیم، برای بازگشت متقابل به اجرای کامل برنامه جامع اقدام مشترک، منعقد و اجرا کنیم»، اما برای آن: «ایران باید تصمیم بگیرد که از خواسته‌های اضافی خود که فراتر از برنامه جامع اقدام مشترک یعنی توافق هسته ای است، چشم پوشی کند».



نشست ژنو: گسترش اختلافات میان اروپا و ایران

 سانتریفیوژها در تأسیسات نطنز (آژانس انرژی اتمی ایران – آسوشیتدپرس)
 سانتریفیوژها در تأسیسات نطنز (آژانس انرژی اتمی ایران – آسوشیتدپرس)
TT

نشست ژنو: گسترش اختلافات میان اروپا و ایران

 سانتریفیوژها در تأسیسات نطنز (آژانس انرژی اتمی ایران – آسوشیتدپرس)
 سانتریفیوژها در تأسیسات نطنز (آژانس انرژی اتمی ایران – آسوشیتدپرس)

با وجود هیاهوی پیش از مذاکرات اروپا و ایران در ژنو، این مذاکرات بدون ارائه طرح یا نقشه راه جدیدی برای پرونده هسته‌ای برگزار شد. برخلاف تبلیغات رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران، مذاکرات نه تنها به مسائل هسته‌ای محدود نبود، بلکه به روابط نظامی ایران و روسیه نیز پرداخت. این موضوع را دو دیپلمات ارشد اروپایی به "الشرق الأوسط" تأیید کردند.

یکی از دیپلمات‌های اروپایی اذعان کرد که دیدار میان مقامات ایرانی و اروپایی در ژنو نشان داد که اختلافات میان طرفین در چندین زمینه رو به افزایش است.

دیپلمات دیگری پیش‌تر گفته بود که این دیدارها بخشی از تلاش برای حفظ کانال‌های گفت‌وگو با ایران است. وی افزود که این جلسات جامع خواهد بود و تصمیم‌گیری درباره نحوه برخورد با مسئله هسته‌ای ایران به پس از مشخص شدن سیاست‌های دولت ترامپ در آغاز سال آینده موکول خواهد شد.

ادامه نشست‌های نیویورک در ژنو

به گفته منابع "الشرق الأوسط"، این نشست‌ها از پیش برنامه‌ریزی شده بود و در ادامه گفت‌وگوهایی بود که در سپتامبر گذشته در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک انجام شد. در آن نشست‌ها، تمرکز بر موضوعات هسته‌ای ایران و همکاری نظامی ایران و روسیه بود.

روز جمعه، مدیران سیاسی وزارت‌خانه‌های خارجه فرانسه، بریتانیا و آلمان با مجید تخت روانچی، مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، دیدار کردند. این نشست‌ها پس از ملاقات مقامات ایرانی با انریکه مورا، میانجی اروپایی در مذاکرات هسته‌ای، برگزار شد.

مورا در پلتفرم «ایکس» (توییتر سابق) نوشت که این نشست «صریح» بوده و او از ایران خواسته است تا همکاری نظامی خود با روسیه را متوقف کند و همچنین بر ضرورت یافتن راه‌حل دیپلماتیک برای مسئله هسته‌ای و پایان دادن به مداخلات منطقه‌ای ایران تأکید کرده است.

در مقابل، غریب‌آبادی در واکنش به اتحادیه اروپا در توییتی نوشت: «اروپا به دلیل نبود اعتماد و مسئولیت‌پذیری، بازیکن جدی‌ای نیست.» او همچنین سیاست‌های عمومی اتحادیه اروپا را مورد انتقاد قرار داده و رفتار آن را «غیرمسئولانه» توصیف کرد.

غریب‌آبادی پس از دیدار با نمایندگان تروئیکای اروپایی، نوشت که گفت‌وگوها بر پرونده هسته‌ای و رفع تحریم‌ها متمرکز بوده و ایران به منافع مردم خود پایبند است و دیپلماسی و گفت‌وگو را ترجیح می‌دهد. او تأکید کرد که توافق شد کانال‌های دیپلماتیک در آینده نزدیک باز بماند.

 

فرصت مکانیزم ماشه؟

نشست‌های ژنو تنها چند روز پس از آن برگزار شد که فرانسه، بریتانیا و آلمان پیش‌نویس قطعنامه‌ای علیه ایران را به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه کردند که به تصویب رسید. این قطعنامه، ایران را به دلیل عدم همکاری با آژانس و افزایش غنی‌سازی اورانیوم محکوم کرد.

ایران نیز با اعلام برنامه خود برای نصب هزاران سانتریفیوژ جدید، به این اقدام واکنش نشان داد.

با این حال، یک دیپلمات اروپایی به "الشرق الأوسط" گفت که بحث درباره فعال کردن مکانیزم ماشه یا «اسنپ‌بک» هنوز زود است.

بریتانیا نیز پیش‌تر اشاره کرده بود که ممکن است از این مکانیزم استفاده کند و در بیانیه‌ای گفت: «ما همچنان به استفاده از همه اقدامات دیپلماتیک برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای متعهدیم، از جمله استفاده از مکانیزم ماشه در صورت لزوم.»

مکانیزم ماشه امکان بازگشت تمامی تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را به دلیل نقض تعهدات هسته‌ای در توافق 2015 فراهم می‌کند. این توافق توسط ایالات متحده در سال 2018، در دوره نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ، ترک شد.

ایران از بازگشت ترامپ به استراتژی «فشار حداکثری» و تلاش برای فعال کردن مکانیزم ماشه نگران است. همچنین، تهران بیم آن دارد که قدرت‌های اروپایی نیز این مکانیزم را فعال کنند.

هیاهوی بی‌دلیل

با وجود همه این مباحث، نشست‌های ژنو تنها به پرونده هسته‌ای محدود نبود. یک دیپلمات اروپایی گفت که این جلسات طبق برنامه پیش رفته و او «هیاهوی رسانه‌ای اغراق‌آمیز» پیش از این نشست‌ها را درک نمی‌کند.

پیش‌تر، یکی از مقامات ایرانی به «رویترز» گفته بود که اگر ایران و تروئیکای اروپایی بتوانند «نقشه راه» توافق هسته‌ای را تدوین کنند، آمریکا تصمیم خواهد گرفت که توافق 2015 را احیا کند یا آن را کنار بگذارد.

این توافق در اکتبر سال آینده منقضی می‌شود و جامعه بین‌المللی باید مذاکراتی برای توافق جدید با ایران آغاز کند. دیپلمات‌های اروپایی گفته‌اند که توافق فعلی قابل احیا نیست اما می‌تواند مبنایی برای مذاکرات آتی باشد.