روسیه اطمینان داد؛ سفارت‌هایتان را در دمشق بازگشایی کنید، نفوذ ایران را کاهش می‌دهیم

ضمین‌های روسی به چند کشور عربی برای محدودساختن نفوذ ایران در سوریه در برابر عادی سازی روابط

 روسیه اطمینان داد؛ سفارت‌هایتان را در دمشق بازگشایی کنید، نفوذ ایران را کاهش می‌دهیم
TT

روسیه اطمینان داد؛ سفارت‌هایتان را در دمشق بازگشایی کنید، نفوذ ایران را کاهش می‌دهیم

 روسیه اطمینان داد؛ سفارت‌هایتان را در دمشق بازگشایی کنید، نفوذ ایران را کاهش می‌دهیم

برخی نمایندگان مجلس لبنان به نقل از سفیر یکی از کشورهای عربی در لبنان می‌گویند که دولت متبوعش و چند دولت عربی دیگر که هم اکنون در حال بررسی بازگشایی سفارت‌های خود در دمشق هستند، از عالی ترین مقامات ذی نفوذ در مسکو پیام‌هایی اطمینان بخش دریافت کرده‌اند مبنی بر کاستن از نفوذ سیاسی و نظامی ایران در سوریه.
 به گفته این مقامات ابتکار عمل کشورهای عرب در برقراری مجدد رابطه با دمشق پس از اینکه سفارتخانه‌هایشان را به دلیل برافروخته شدن جنگ و ناگزیر ساختن اتحادیه کشورهای عربی در تعلیق عضویت سوریه بستند، می‌تواند به کاستن از این نفوذ سرعت ببخشد.
این نمایندگان به «الشرق الاوسط» گفتند، کشور امارات متحده عربی که پیش از این سفارتش در دمشق را بازگشایی کرده بود، هنوز در مرحله معرفی سفیر برای استقرار در آن کشور نیست اما به جای آن قائم مقام منصوب می‌شود.
این نمایندگان به نقل از این سفیر عربی گفتند، هنوز زود است که سطح نمایندگی دیپلماتیک بین دو کشور امارات و سوریه ارتقاء یابد و سفارت در حد تقدیم کمک‌های بشردوستانه و مسائل مربوط به تأمین امداد به افراد نیازمند برای کاستن از رنج و عذاب آنها به ایفای نقش خواهد پرداخت.
در همین راستا یک جریان سیاسی لبنانی که در جلسات نماینده وزارت خارجه آمریکا سفیر دیوید هیل با ارکان حکومت لبنان و شخصیت‌های فعال سیاسی شرکت کرده بودند، تأکید می‌کنند که فرستاده آمریکایی دربارهٔ موضع این کشور در خصوص آنچه آمادگی کشورهای عربی برای بازگشایی سفارت‌های خود در دمشق عنوان می‌شود با شفافیت سخن گفت.
این گروه به نقل از هیل می‌گویند، دولت آمریکا کشورهای عربی را برای شتاب در بازگشایی سفارت‌هایشان تشویق نمی‌کند.
آنها ترجیح می‌دهند اکنون درنگ کنند چرا که صرف شتاب کردن دربرداشتن چنین گام‌هایی آثار منفی برجای می‌گذارد و نظام سوری را وامی‌دارد در حمایت از تلاش‌های بین‌المللی برای ایجاد راه حل برای بحرانی که بدون حل آن نمی‌توان پرونده بازسازی سوریه را گشود، کارشکنی کند.
به سخنی دیگر، همین گروه سیاسی می‌گویند، واشنگتن اقدام به بازگشایی سفارت‌ها را بدون هرگونه هزینه سیاسی تأیید نمی‌کند و به نقل از هیل باز تأکید می‌کنند، سفر دوره‌ای وزیر خارجه آمریکا مایک پمپئو به چند کشور منطقه نتیجه بخش بود تا کشورهای عربی در تصمیم خود برای بازگشایی سفارت‌هایشان در حال حاضر درنگ کنند.
اما هیل از تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا دونالد ترامپ برای عقب کشیدن تدریجی نیروهای آمریکایی از محل حضورشان در سوریه و دقیقاً شمال شرقی این کشور را تأیید می‌کند علیرغم اینکه کسانی که در این دیدارها شرکت کرده بودند نگرانی خود را از اقدامات ملیشیای مورد حمایت ایران برای نفوذ در این مناطق و جایگزین شدن با نیروهای آمریکایی ابراز داشتند.
اما هیل این نگرانی‌ها را تأیید نکرد و با صراحت از آنها خواست که میزان تنش دربارهٔ عقب‌نشینی تدریجی ارتش آمریکا را کاهش بدهند با این توجیه که این عقب‌نشینی سریع اتفاق نمی‌افتد و واشنگتن هم اکنون در حال مذاکره با ترکیه و کردها است تا بر سر گام‌های بسط نفوذ در مناطقی که ارتش آمریکا تخلیه می‌کند، به توافق برسیم.
این بلوک سیاسی به نقل از هیل می‌گوید که چنانچه نیروهای وابسته به نظام سوری بخواهند به قصد اعمال سلطه به آن مناطق نزدیک شوند، نیروهای آمریکایی متمرکز در چند منطقه در عراق، به سرعت وارد عمل می‌شوند.
 علاوه بر این هیل براین باور است که این ارتش توان ورود به آن مناطق را ندارد.
در پاسخ به پرسشی او نظر بلوک سیاسی را نمی‌پذیرد که برخی بر این باورند بازگشایی سفارتخانه‌های برخی کشورهای عربی در دمشق موجب کاهش نفوذ نظامی و سیاسی ایران در سوریه می‌شود و چنین گام‌هایی موجب ایجاد تنش میان مسکو و تهران می‌شود.
او تأکید می‌کند به چنین نظری باور ندارد و مسکو و تهران هیچ‌کدام از کارهایی را که در سوریه کردند، برای صدام نکردند.
او می‌گوید ملیشیای مورد حمایت ایران و یگان‌های سپاه پاسداران ایران پیش از این به درخواست مسکو پاسخ دادند و منطقه معروف به جنوب غربی سوریه را تخلیه کردند و هم اکنون در اطراف دمشق و در امتداد ریف آن مستقرند.



نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
TT

نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  

نتایج نشست پکن میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران، نشان‌دهنده آغاز یک حرکت مشترک با هدف «هماهنگی زمانی» در مرحله‌ای دشوار و پیچیده است. این موضوع را یک دیپلمات روسی تأیید کرده است.

شرکت‌کنندگان در این نشست که اولین دیدار از این نوع محسوب می‌شود، بر هماهنگی مواضع برای مقابله با تحریم‌ها، رد هرگونه اقدام نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای و تلاش برای پیشبرد یک توافق سیاسی احتمالی با دولت آمریکا توافق کردند. این موضوع در چارچوب پیشنهاد مسکو برای میانجی‌گری در پرونده برنامه هسته‌ای ایران و در پی اعلام آمادگی واشنگتن برای آغاز روند مذاکرات مطرح شد.

به نظر می‌رسد مسکو که به طور فعال برای موفقیت این نشست سه‌جانبه تلاش کرده، قصد دارد موقعیت مذاکره‌ای خود با واشنگتن را تقویت کند. این تلاش در چارچوب گشایش به سوی یک گفت‌وگوی گسترده‌تر شامل پرونده اوکراین و سایر مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله برنامه هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد.

بیانیه وزارت امور خارجه روسیه حاکی از رضایت مسکو از نتایج این نشست بود. در این دیدار، سرگئی ریابکوف، دیپلمات ارشد روسیه که مسئول پرونده‌های امنیت استراتژیک و مدیریت گفت‌وگو با واشنگتن است، شرکت داشت.

بر اساس این بیانیه، در این نشست «هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌ها حول برنامه هسته‌ای ایران مورد بحث قرار گرفت و بر غیرقابل قبول بودن تهدیدات و استفاده از نیروی نظامی علیه تأسیسات انرژی هسته‌ای ایران تأکید شد.»

وزارت امور خارجه روسیه همچنین اعلام کرد که «رایزنی‌ها میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران بر روی برنامه اقدام جامع مشترک و هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌های مصنوعی حول برنامه هسته‌ای ایران متمرکز بود.»

روسیه، چین و ایران بر هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های علیه تهران توافق کردند (رویترز)

این بیانیه همچنین به ارزیابی دقیق سه طرف از «اقدامات غیرقانونی و نقض‌های متعدد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت توسط ایالات متحده و کشورهای اروپایی» اشاره کرد و بر غیرقابل قبول بودن تهدید، ارعاب و استفاده از نیروی نظامی علیه زیرساخت‌های انرژی هسته‌ای ایران تأکید کرد.

به گفته وزارت امور خارجه روسیه، این نشست همچنین به بررسی چشم‌انداز «یافتن راه‌حل‌های مذاکره‌ای پایدار و بلندمدت بر اساس ملاحظات متقابل و تعادل مطمئن منافع طرفین» پرداخت.

نشستی «موفق و مهم»

محسن بختیار، سفیر ایران در چین، در پلتفرم «ایکس» این نشست را «کاملاً موفق» توصیف کرد و گفت که این نشست راه را برای مقابله با «یک‌جانبه‌گرایی شکست‌خورده» ایالات متحده هموار می‌کند.

چین، ایران و روسیه در روز جمعه در جریان مذاکرات پکن خواستار لغو تحریم‌های علیه تهران شدند. این در حالی است که تلاش‌های دیپلماتیک فشرده‌ای توسط قدرت‌های بزرگ برای احیای توافق سال ۲۰۱۵ در جریان است و واشنگتن فشارهای شدیدی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال می‌کند.

این مذاکرات در زمانی انجام شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از زمان بازگشت به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، تمایل خود را برای گفت‌وگو با تهران اعلام کرده است. ترامپ در سال ۲۰۱۸ و در دوره اول ریاست‌جمهوری خود به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد.

با این حال، ترامپ تحریم‌های شدیدی علیه ایران اعمال کرد و ایران نیز با محکوم کردن «دورویی» ایالات متحده، به این اقدامات واکنش نشان داد.

بخشی از نشست سه‌جانبه روسیه، چین و ایران در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)

ورود روسیه به این پرونده از طریق پیشنهاد میانجی‌گری برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای ایران، نشان‌دهنده تغییر مهمی است که بیانگر این باور در کرملین است که روابط جدید با دولت ترامپ می‌تواند به یک «توافق جامع» در مورد مسائل مورد اختلاف دو کشور منجر شود.

کرملین اعلام کرده است که پرونده ایران یکی از چندین مسیر مذاکره‌ای است که مسکو و واشنگتن آماده آغاز گفت‌وگو درباره آن‌ها هستند. این مسیرها شامل درگیری در اوکراین، مسائل امنیت استراتژیک و موضوعات منطقه‌ای داغ می‌شوند.

برخی محافل روسیه معتقدند که مسکو ممکن است آماده ترسیم چارچوب یک «توافق جامع» با واشنگتن باشد که بر اساس احترام به منافع طرفین در پرونده‌های مطرح شده استوار است.

در این چارچوب، به نظر می‌رسد نشست پکن موقعیت مذاکره‌ای مسکو را تقویت کرده است. این موضوع در اظهارات سه طرف که از از سرگیری برنامه هسته‌ای ایران، رد سیاست فشار حداکثری واشنگتن و مقابله با پیامدهای تحریم‌ها سخن گفتند، منعکس شده است.

وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف و کاظم غریب‌آبادی، هشدار داد که «وضعیت بار دیگر در یک تقاطع حساس قرار دارد.»

وی افزود: «توافق جامع در مورد مسئله هسته‌ای ایران دستاورد مهمی است که از طریق گفت‌وگو و مذاکره به دست آمده است.» او هشدار داد که «تحریم‌های یک‌جانبه تنها به تشدید اختلافات منجر خواهد شد. گفت‌وگو و مذاکره تنها گزینه‌های موجود هستند.»

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، گفت که روسیه، چین و ایران در نشست پکن بر ضرورت لغو همه تحریم‌های غیرقانونی تأکید کردند.

وی افزود: «ایران و روسیه از چین به خاطر نقش سازنده‌اش و سازماندهی این نشست در پکن تشکر کردند.»

گفت‌وگویی عمیق

نماینده ایران «برخی کشورها» را به ایجاد «یک بحران غیرضروری» متهم کرد و تأکید کرد که نشستی «بسیار سازنده و مثبت» با همتایان روس و چینی‌اش برگزار شده است.

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، در یک کنفرانس خبری با همتایان روس و ایرانی‌اش اعلام کرد: «ما تبادل نظر عمیقی در مورد مسئله هسته‌ای و لغو تحریم‌ها انجام دادیم.»

وی افزود: «ما بر ضرورت پایان دادن به همه تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی تأکید کردیم.» این اظهارات در بیانیه مشترک سه کشور که توسط پکن منتشر شد، منعکس شده است.

توافق سال ۲۰۱۵ میان تهران و واشنگتن، پاریس، لندن، برلین، مسکو و پکن، به لغو تحریم‌ها علیه ایران در ازای کاهش فعالیت‌های هسته‌ای و تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منجر شد.

با این حال، ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ به تصمیم ترامپ به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد و تحریم‌های شدیدی را علیه ایران اعمال کرد که اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داد.

تهران تا یک سال پس از خروج آمریکا به تعهدات خود پایبند بود، اما پس از آن شروع به کاهش تعهدات خود کرد. از آن زمان تاکنون تمام تلاش‌ها برای احیای این توافق با شکست مواجه شده است.

پس از ۱۰ سال از اجرای این توافق، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که اجرای توافق ۲۰۱۵ را تضمین می‌کرد، در اکتبر ۲۰۲۵ منقضی می‌شود.

برخی کشورها احتمال اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران پس از این تاریخ را رد نکرده‌اند.

ایران در ماه‌های اخیر چندین دور مذاکره با آلمان، فرانسه و بریتانیا در مورد برنامه هسته‌ای خود انجام داده است و همچنین سیاست‌های خود را با مسکو و پکن هماهنگ کرده تا با وضعیت موجود مقابله کند.

اولین واکنش اروپا به نشست پکن حاکی از برخورد مثبت اروپا با احتمال آغاز یک روند مذاکره‌ای برای حل اختلافات حول برنامه هسته‌ای ایران از طریق روش‌های صلح‌آمیز بود.

انور العنونی، سخنگوی خدمات خارجی اتحادیه اروپا، گفت که این اتحادیه از نشست سه‌جانبه روسیه، ایران و چین در مورد برنامه هسته‌ای ایران مطلع است و همچنان به ارتباطات در این زمینه باز است.

وی در یک نشست خبری در بروکسل افزود: «این سه کشور طرف‌های توافق هسته‌ای ایران هستند. هیچ جایگزین عملی‌ای برای حل دیپلماتیک وجود ندارد.»