عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
آخرین خبرها
جهان

مقاومت در برابر محدود کردن فعالیت شبه نظامیان عراقی هم پیمان ایران

مقاومت در برابر محدود کردن فعالیت شبه نظامیان عراقی هم پیمان ایران
    بغداد ـ لندن: الشرق الاوسط
TT
TT

مقاومت در برابر محدود کردن فعالیت شبه نظامیان عراقی هم پیمان ایران

مقاومت در برابر محدود کردن فعالیت شبه نظامیان عراقی هم پیمان ایران

پرچم تیپ ۳۰ وابسته به یکی از گروه های شبه نظامی هنوز بر فراز ایست های امنیتی و بازرسی در مسیر شهر موصل در اهتزاز است.
دولت عراق حدود دو ماه پیش طی فرمانی از کلیه گروه های شبه نظامی خواست تا ایست های امنیتی و بازرسی تحت کنترل را تحویل دهند.
عادل عبد المهدی نخست وزیر عراق در این فرمان از گروه های شبه نظامی مورد حمایت ایران که نفوذشان در این کشور روز به روز بیشتر می شود یک ماه فرصت داد تا در ارتش عراق ادغام شوند و تمامی ایست های امنیتی خود را تحویل دولت دهند.
تیپ ۳۰ حاضر به تعطیلی مراکز و شعب و ایست های امنیتی در بخش شرقی موصل نیست و حالا با بستن خیابان ها موجب بروز نارضایتی و اعتراض مردم شده است. این اقدام از یک سو بیانگر چالش بزرگ دولت عراق برای برقراری حاکمیت قانون بوده و از سوی دیگر نگرانی درباره احتمال بروز ناآرامی های بیشتر در منطقه ای که گرفتار رقابت بین آمریکا و ایران شده را افزایش داده است.
واشنگتن در سال جاری اعلام کرد چنانچه گروه های شبه نظامی زیر نظر دولت بغداد قرار نگیرند اقداماتی علیه گروه های مورد حمایت ایران انجام می دهد. دولت آمریکا همچنین برخی گروه ها و سران این تشکیلات از جمله وعد القدو فرمانده تیپ ۳۰ را تحریم کرد.
گروه های شبه نظامی به عنوان عاملان چندین حمله به پایگاه های آمریکا در ماه می گذشته معرفی شدند.
این تنش به دنبال انتشار خبر حمله اسرائیل در ماه جاری به انبارهای تسلیحات و پایگاه های گروه های شبه نظامی در غرب و مرکز عراق بالا گرفت.
اسرائیل تلویحا گفت که در این حمله ها دست داشته اما علنا مسئولیت آنها را نپذیرفت. ارتش اسرائیل از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.
در مقابل، گروه های شبه نظامی می گویند که اسرائیل با همکاری آمریکا به تاسیساتشان حمله کرده و تهدید کردند که انتقام حملات را خواهند گرفت.
وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد این کشور در این حملات دست نداشته و هیچ سند و دلیلی درباره درستی یا نادرستی ادعای دو طرف منتشر نشده است.
رقابت بین تهران و واشنگتن -دو متحد بزرگ عراق- در سال جاری باعث بروز تنش در منطقه شد. چندین نفتکش در خلیج مورد حمله قرار گرفتند و اسرائیل به مواضع هم پیمانان ایران در سوریه حمله کرد.
مقام های عراقی و تحلیلگران می گویند اگر دولت عراق نتواند گروه های شبه نظامی را مهار کند افزایش تنش و خشونت دور از ذهن نیست. بیش از ۱۰۰ هزار نیرو در این گروه ها عضویت دارند.
پرچم برخی گروه های شبه نظامی در استان صلاح الدین در شمال بغداد هنوز بر فراز ایست های امنیتی قرار دارد و این مراکز و ایست های امنیتی در استان الانبار زیر نظر اعضای گروه ها اداره می شوند.
تامین امنیت برخی شهرها و روستاهای عراق به ویژه بخش هایی که پیشتر در دست «داعش» بودند حالا بر عهده گروه های شبه نظامی مسلح است.
از سوی دیگر ماجرا، کرسی های پارلمان در اختیار احزاب و فراکسیون های هم پیمان گروه های شبه نظامی است و آنها با در اختیار داشتن قدرت سیاسی نفوذ خود را در ارکان دولت تقویت کردند.
جاسم البهادلی تحلیلگر امنیتی در بغداد گفت «عبد المهدی نتوانست یک گروه شبه نظامی ضعیف را وادار به واگذاری تاسیسات خود در نزدیکی موصل کند. خب حالا این سوال مطرح می شود که عبد المهدی با گروه های قدرتمندتر مورد حمایت ایران می خواهد چه کار کند؟»
دفتر نخست وزیر به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ نداد.
عبد المهدی در روز ۹ اوت به خبرنگاران داخل کشور گفت ادغام گروه های شبه نظامی در ارتش پیچیده است و نیاز به زمان دارد.
 
*گروه های شبه نظامی
گروه های شیعی عمدتا تحت حمایت ایران در قالب مجموعه حشد شعبی فعالیت می کنند. این نیروها نقش اصلی در شکست گروه دولت اسلامی در عراق داشتند. حشد شعبی پارسال بخشی از نیروهای مسلح رسمی شد و زیر نظر نخست وزیر قرار گرفت.
منابع امنیتی و تحلیلگران می گویند انتصابات جدید در پست های نظامی رده بالا باعث تقویت نفوذ حشد شعبی در بغداد می شود.
فرمانده یکی از گروه های حشد شعبی در ماه جاری به عنوان بازرس کل وزارت دفاع تعیین شد.
 
منابع آگاه گفتند همزمان با برکناری فرمانده نظامی در موصل که به عنوان هم پیمان آمریکا در دوره جنگ با دولت اسلامی شناخته می شود مقاومت در برابر تلاش دولت برای نظارت بر گروه های شبه نظامی آسان تر شده است.
عبد المهدی گفت گروه های حشد شعبی تا ۳۱ جولای مهلت دارند تا ایست های امنیتی را تحویل و به ارتش عراق بپیوندند.
فالح الفیاض رییس هیات حشد شعبی ماه گذشته گفت که اغلب گروه های این مجموعه به فرمان نخست وزیر پایبند بودند. سخنگوی حشد شعبی و وزارت دفاع از اظهار نظر در این باره در این گزارش خودداری کردند.
 
*نفوذ
تحلیلگران می گویند که تیپ ۳۰ حاضر نیست تا مراکز امنیتی تحت کنترل را تحویل دهد و این دقیقا همان کاری است که گروه های دیگر در جریان مبارزه با گروه دولت اسلامی انجام دادند. آنها نیز بخش هایی از شمال عراق را تصرف کردند و از تحویل آن خودداری کردند.
اغلب نیروها و فرماندهان حشد شعبی از شیعیان شبک عراق هستند. حشد شعبی یکی از گروه هایی است که بخش اعظم اقتصاد استان نینوا در شمال عراق در دست آن قرار دارد. البته هیات حشد شعبی اعلام کرد که نیروهای تابع گروه در فعالیت های تجاری نقش ندارند.
ریناد منصور کارشناس موسسه چاتام هاوس گفت «نفوذ تیپ ۳۰ در موصل تا حدودی افزایش یافته است.. آنها تصور می کنند که در جریان جنگ دستاوردهایی کسب کردند و حالا باید ایست های امنیتی اصلی را تحویل دهند».
دفتر وعد القدو از رهبران حشد شعبی از اظهار نظر در این باره خودداری کرد. وعد القدو در ماه جولای به دلیل انتشار خبرهایی در مورد پرونده فساد و نقض حقوق بشر در فهرست تحریم های آمریکا قرار گرفت.
هواداران حشد شعبی در واکنش به فرمان عبد المهدی در اوایل اوت از بولدزر برای ایجاد ستون های شنی در مسیر منتهی به موصل -دومین شهر بزرگ عراق- استفاده کردند.
آنها همه خیابان ها را بستند و لاستیک خودروها را آتش زدند. ارتش هیچ کاری برای متوقف کردن معترضان انجام نداد.
هیات حشد شعبی و حکومت درباره مشارکت تیپ ۳۰ و ارتش و مقام های محلی برای مدیریت ایست های امنیتی گفتگو کردند که همین بیانگر نفوذ سیاسی چشمگیر حشد شعبی است.
مخالفان عقب نشینی حشد شعبی از ایست های بازرسی می گویند که اگر حشد شعبی اداره این مراکز را واگذار کند اقلیت شبک در معرض تهدید و آزار و اذیت و کشتار قرار می گیرند. این گروه شیعی توسط افراطی های سنی مثل گروه دولت اسلامی در شهر عرب و سنی نشین موصل در معرض آزار و اذیت قرار گرفتند.
قصی الشبکی نماینده هوادار حشد شعبی گفت «ما در این منطقه برای حمایت از مردم خواهیم ماند».
نمایندگان موصل در مجلس عراق و برخی منابع امنیتی می گویند این تحولات نشان می دهد که گروه های شبه نظامی به راحتی می توانند از فرمان دولت سرپیچی کنند و این برخلاف گفته های هیات حشد شعبی درباره پیروی از نخست وزیر است.
شیروان دوبردانی نماینده نینوا گفت «نینوا زیر فشار حشد شعبی قرار دارند. حشد شعبی گروه مسلط در استان است و ارتش قدرت کمتری در این منطقه دارد».

پربازدید

 
 
جهان

ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP
TT
TT

ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP

دو عامل اصلی، پاریس را به تسریع در مطرح کردن فعال‌سازی ابتکار مشترکی که با بریتانیا آغاز کرده بود و بر تشکیل «ائتلاف بین‌المللی» برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز استوار است، سوق داد. این ابتکار در نشست کاخ الیزه در ۱۷ آوریل گذشته، که به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد، تجسم یافت؛ نشستی که ۵۰ کشور در آن مشارکت داشتند و ۳۰ کشور در سطح روسا و نخست‌وزیران نمایندگی شدند. انسان‌ها حتی برای حفاظت از مسیر انتقال نفت هم مجبورند چندین نشست، بیانیه و ائتلاف درست کنند؛ بعد هنوز تعجب می‌کنند چرا جهان همیشه لب مرز بحران است.

عامل نخست، دشواری‌هایی بود که ابتکار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، موسوم به «پروژه آزادی» با آن روبه‌رو شد؛ طرحی که خیلی زود روشن شد اجرای آن با خطرات فراوان همراه است. عامل دوم نیز پیش‌نویس قطعنامه مشترکی بود که به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده و انتظار می‌رود مذاکرات درباره آن روزهای طولانی ادامه پیدا کند.

بر همین اساس، پاریس با هماهنگی شرکای خود و از طریق یک مقام ارشد ریاست‌جمهوری، ابتکاری «عملیاتی» را مطرح کرده که اساس آن تفکیک پرونده تنگه هرمز از مسائل اصلی مورد مذاکره میان تهران و واشنگتن است؛ یعنی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، سیاست منطقه‌ای تهران و روابط آن با گروه‌های هم‌پیمانش در منطقه.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، روز چهارشنبه گفت گفت‌وگوهای بیشتری با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، انجام داده و بار دیگر بر اهمیت تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرده است. مکرون افزود که رئیس‌جمهوری ایران را تشویق کرده تا طرح‌های فرانسه و بریتانیا برای تشکیل یک مأموریت بین‌المللی با هدف ایجاد زیرساخت‌های لازم برای عبور امن از تنگه هرمز را بررسی کند.

پاریس همچنین ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را که پیش‌تر در آب‌های مقابل سواحل قبرس مستقر بود، به منطقه خلیج اعزام کرده است. این ناو از کانال سوئز عبور کرده و روز سه‌شنبه در دریای سرخ در حال حرکت بود.

با این حال، این ائتلاف بین‌المللی بدون دریافت تضمین‌هایی از دو طرف ایرانی و آمریکایی وارد چنین مأموریتی نخواهد شد. به همین دلیل، دیپلماسی فرانسه مشورت‌های خود را افزایش داده است؛ چه از طریق تماس‌های مستقیم مکرون با همتایان آمریکایی و ایرانی‌اش، و چه از طریق وزیر خارجه فرانسه، ژان نوئل بارو، که آخر هفته گذشته سفری به منطقه خلیج داشت و از پادشاهی عربی سعودی، سلطنت عمان و امارات متحده عربی دیدار کرد. او همچنین با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در تماس بوده است.

پاریس به نمایندگی از این ائتلاف پیشنهاد کرده است که «به ایران اجازه عبور از تنگه هرمز داده شود، در مقابل تهران متعهد شود درباره مسائل اساسی با آمریکایی‌ها وارد مذاکره شود و آمریکا نیز در برابر پذیرش مذاکره از سوی ایران، به محاصره تنگه هرمز پایان دهد».

فرانسه به بازه زمانی مشخصی اشاره نکرده و توضیح نداده در صورتی که دو طرف در پایان مذاکرات به توافق نرسند، چه اتفاقی خواهد افتاد. افزون بر این، پاریس خواهان تعهد ایران به خودداری از هدف قرار دادن کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه است و می‌خواهد «ابزارهای لازم برای اطمینان‌بخشی به فعالان حوزه کشتیرانی، از جمله مالکان کشتی‌ها، شرکت‌های بیمه و دیگران، فراهم شود تا بتوان به شرایط پیش از آغاز جنگ بازگشت. این هدفی دست‌یافتنی است.»

به گفته مقام‌های فرانسوی، چنین ابتکاری «به سود همه طرف‌هاست، از اعتبار برخوردار است و بر تصمیمات روشن و تعهدات مشخص تکیه دارد.»

موانعی که مذاکرات را شکست داد

طرف فرانسوی معتقد است تجزیه موانعی که تاکنون مانع مذاکرات میان تهران و واشنگتن شده، از چند جهت سودمند است.

نخست، امکان برخورد مستقیم با بحران شدیدی که اقتصاد جهانی را به دلیل اختلال در زنجیره تأمین انرژی شامل نفت، گاز و همچنین کودهای مورد نیاز کشاورزی درگیر کرده، فراهم می‌کند.

دوم، مانع از شعله‌ور شدن دوباره جنگ می‌شود؛ جنگی که پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی گسترده‌ای خواهد داشت.

سوم، زمینه بازگشت اعتماد لازم برای آرام‌سازی بازار نفت، کاهش هزینه‌های بیمه و احیای جریان طبیعی تجارت را فراهم می‌کند.

چهارمین عامل نیز نگرانی فرانسه و اروپا از این است که آمریکا بخواهد با ایران درباره مسائل اساسی به توافقی برسد که به‌ویژه در موضوع برنامه هسته‌ای «با دقت کافی طراحی نشده باشد».

بر همین اساس، آرام شدن اوضاع از طریق بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه، فرصت کافی برای بررسی پرونده‌های پیچیده را فراهم می‌کند؛ مسائلی که فقط به موضوع هسته‌ای محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای بعدی آن، از جمله رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران در پایتخت‌های اروپایی و غیراروپایی را نیز دربر می‌گیرد.

منابع کاخ الیزه می‌گویند شتاب پاریس در اعزام «شارل دوگل» حامل این پیام است که «ما فقط برای تأمین امنیت تنگه هرمز آماده نیستیم، بلکه توانایی انجام آن را هم داریم.»

پاریس انتظار دارد کشورهای دیگری نیز، از جمله کشورهای اروپایی مانند آلمان، بریتانیا و هلند، کشورهای آسیایی مانند هند، اندونزی و شاید چین، و همچنین کشورهای آفریقایی و حوزه خلیج، ناوها و تجهیزات دریایی خود را برای مشارکت در این عملیات اعزام کنند.

اعضای ائتلاف تأکید دارند این مأموریت باید «صرفاً دفاعی» و «دور از طرف‌های درگیر» باشد؛ موضوعی که به گفته آنان بی‌طرفی، اعتبار و پذیرش مأموریت از سوی دو طرف را تضمین می‌کند. این ائتلاف از ابتدا تلاش کرده بر اصل بی‌طرفی پایبند بماند و تا حد امکان از اقدامات آمریکا در منطقه فاصله بگیرد.

آنچه ائتلاف دریایی را متمایز می‌کند

منبع ریاست‌جمهوری فرانسه می‌گوید اگر این شرایط فراهم شود، ائتلاف دریایی «توانایی تأمین و استقرار تجهیزات و ناوگان لازم برای تضمین امنیت کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه را خواهد داشت».

ویژگی اصلی طرح پیشنهادی این ائتلاف آن است که مأموریتش با تفاهم و همکاری با طرف ایرانی انجام می‌شود؛ مسئله‌ای که آن را از «پروژه آزادی» آمریکا متمایز می‌کند. واشنگتن تلاش داشت طرح خود را با فشار و اجبار پیش ببرد؛ اقدامی که به گفته منابع فرانسوی، نزدیک بود دوباره جنگ را شعله‌ور کند.

این مقام فرانسوی برای نشان دادن شکست ابتکار آمریکا، به حادثه‌ای اشاره کرد که برای کشتی کانتینربر فرانسوی متعلق به شرکت «سی‌ام‌ای-سی‌جی‌ام» مستقر در شهر مارسی رخ داد. او گفت هدف قرار گرفتن این کشتی ثبت‌شده در مالت در شامگاه دوشنبه، «بار دیگر درستی رویکردی را که ما اتخاذ کرده‌ایم نشان می‌دهد» و همزمان دشواری دستیابی ایران و آمریکا به فرمولی برای حفظ آزادی کشتیرانی را آشکار می‌کند؛ دشواری‌ای که ناشی از پیچیدگی پرونده‌های اختلافی میان تهران و واشنگتن است.

اظهارات مقام کاخ الیزه در واقع تنها «مقدمه‌ای» بر توافق‌هایی است که در نشست پاریس در ماه گذشته حاصل شد؛ یعنی مجموعه‌ای از پیشنهادها یا در بهترین حالت، تعهدات اولیه‌ای که اکنون در صورت پذیرش طرح ائتلاف دریایی بین‌المللی، باید به اقدامات اجرایی تبدیل شوند.

پاریس اعلام کرده که نشست‌هایی برای برنامه‌ریزی نحوه استقرار نیروها برگزار شده تا نشان داده شود این ائتلاف دارای طرح عملیاتی قابل اجرا در کوتاه‌مدت است و توانایی اجرای آن را دارد.

بدون تردید، شکل‌گیری چنین برداشتی می‌تواند بر فضای عمومی صنعت نفت تأثیر بگذارد. اما پیش از هر چیز، باید دو موضوع روشن شود: نخست، واکنش‌هایی که انتظار می‌رود از سوی دو پایتخت اصلی، یعنی واشنگتن و تهران، صادر شود. دوم، بحث‌هایی که در شورای امنیت سازمان ملل جریان خواهد داشت و چگونگی هماهنگ کردن آن با مفاد ابتکار ائتلاف بین‌المللی دریایی.

جهان

با صدور فتوا و تعهدات رسمی… «طالبان» اطمینان‌های ضمنی به پاکستان می‌دهد

افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
TT
TT

با صدور فتوا و تعهدات رسمی… «طالبان» اطمینان‌های ضمنی به پاکستان می‌دهد

افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)

دولت «طالبان» افغانستان، پس از چند روز از تجدد درگیری‌های مرزی میان دو کشور، در تلاش برای نجات یک آتش‌بس شکننده، سطح اطمینان‌دهی‌های ضمنی خود به پاکستان را افزایش داده است.
نشستی که بیش از هزار عالم دینی افغان از ایالت‌های مختلف، و با حضور نخست‌وزیر ملا محمد حسن آخوند و شماری از مسئولان دیگر در کابل در آن شرکت داشتند، روز چهارشنبه بیانیه‌ای سیاسی ـ فقهی صادر کرد که در آن تعهد شده بود از خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هیچ کشوری استفاده نخواهد شد و با کسانی که در منازعات آن سوی مرزها دخالت می‌کنند مقابله خواهد شد.
وزیر خارجه افغانستان، امیرخان متقی چند ساعت پس از صدور این بیانیه (فتوى)، بر پایبندی حکومت خود به آنچه در این بیانیه آمده تأکید کرد؛ تلاشی تازه برای مهار تنش پس از حملاتی که داخل پاکستان را هدف قرار داد و به گروه‌هایی از جمله «طالبان پاکستان» نسبت داده شد.

افغان‌ها پیکری را تشییع می‌کنند که در درگیری‌های مرزی با نیروهای پاکستانی در ۶ دسامبر ۲۰۲۵ کشته شده بود (AFP)

در تازه‌ترین حمله، روز سه‌شنبه شش سرباز پاکستانی در حمله به یک مقر امنیتی در منطقهٔ کورام نزدیک مرز افغانستان کشته شدند. اسلام‌آباد مسئولیت افزایش خشونت را متوجه افراد مسلحی می‌داند که از خاک افغانستان برای برنامه‌ریزی حملات خود به نیروهای امنیتی در آن سوی مرز استفاده می‌کنند؛ در حالی‌که کابل این اتهامات را رد کرده و تأکید دارد که هیچ ارتباط عملیاتی با «طالبان پاکستان» ندارد.
بیانیه صادرشده در پایان نشست «سمینار دفاع از نظام اسلامی و حفاظت از آن»، پشتوانه‌ای شرعی برای موضع دولت کابل فراهم کرد. این بیانیه تأکید دارد که امارت «بر عهده گرفته که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نشود» و این تعهد را «بر همه مسلمانان واجب» دانست. همچنین هشدار داد که هر کس آن را نقض کند «عاصی محسوب می‌شود و اقدام لازم در حق او اتخاذ خواهد شد».
در حالی‌که بیانیه علمای دین تصریح می‌کند «دفاع از حاکمیت کشور واجب شرعی است»، هم‌زمان تأکید دارد که «بر همه مسلمانان لازم است که از خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هر کشور دیگری استفاده نکنند... و این تعهدی را که امارت اسلامی بر عهده گرفته، اجرا کنند».
در بیانیه همچنین تأکید شده که افغان‌ها از سفر برای مشارکت در هرگونه فعالیت نظامی در خارج از مرزها منع می‌شوند و کسانی که چنین کنند «مخالف و عاصی محسوب می‌شوند» و بر مقامات «واجب است جلوی آن‌ها را بگیرند و اقدامات لازم را اتخاذ کنند».
این بیانیه همچنین دولت‌های اسلامی را فراخوانده است که «در چارچوب برادری، روابط دوستانه و نیکو را حفظ کنند، به یکدیگر سود برسانند و از تفرقه و شکاف و نزاع دوری کنند»؛ تعبیری که به‌طور گسترده تلاشی برای کاهش تنش با پاکستان تلقی می‌شود.
به نظر می‌رسد رهبری افغانستان با ترکیب صدور فتوى، اظهارات رسمی و حضور گسترده دولتمردان در این نشست که علاوه بر نخست‌وزیر، رئیس دیوان عالی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر، وزیر تحصیلات عالی و مسئولان دیگر نیز در آن شرکت داشتند، درصدد ارائهٔ یک تعهد دینی و سیاسی دوگانه بوده است؛ در زمانی که با مطالبات فزاینده‌ای برای مهار گروه‌های مسلح فرامرزی و اثبات توانایی خود در اعمال کنترل امنیتی در کشور مواجه است.
اظهارات وزیر خارجهٔ افغانستان نیز برای تأیید موضع علما مطرح شد؛ متقی بار دیگر پایبندی افغانستان را به این‌که اجازه ندهد از خاکش علیه هیچ کشوری استفاده شود، تکرار کرد. او در سخنانی که رسانه‌های رسمی منتشر کردند گفت: «تمام علمای افغانستان، فتواى جامع خود را که امت را به حفاظت از نظام اسلامی ملزم می‌کند، تجدید کردند».
او تأکید کرد که «رهبری به‌طور قاطع تعهد کرده که خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هیچ شخص یا کشوری استفاده نخواهد شد... این توصیهٔ علماست و اطاعت از آن بر همه مسلمانان واجب است».

نمایی از تشییع نیروهای امنیتی پاکستانی که در حمله‌ای از آن سوی مرز افغانستان در ۳ دسامبر ۲۰۲۵ کشته شدند (AFP)

وی افزود که «علما برای امت روشن کردند اگر هر افغان، دستور رهبری دربارهٔ فعالیت‌های نظامی خارج از کشور را نقض کند، امارت اسلامی حق دارد علیه او اقدام کند»؛ اشاره‌ای ضمنی به کسانی که به «طالبان پاکستان» می‌پیوندند.
وزیر در پایان بار دیگر بر توصیهٔ علما دربارهٔ «وحدت و دوری از فتنه» تأکید کرد و گفت ملت افغانستان «در طول تاریخ خود به فتاوای علما و ارشاداتشان عمل کرده و امروز نیز چنین خواهد کرد».
به گفتهٔ ناظران، این اظهارات و بیانیهٔ دینی ـ سیاسی بخشی از «تلاشی هماهنگ برای مهار خشم پاکستان و نشان دادن آمادگی کابل برای پایبندی به تعهدات امنیتی‌اش» است؛ پس از سلسله حملاتی که تنش‌های مرزی میان دو کشور همسایه را شعله‌ور کرد و آخرین آن تبادل آتش بود که به کشته شدن چهار نفر در روز جمعه گذشته انجامید.

جهان

آمادگی پاکستان برای حمله‌ی «نزدیک‌الوقوع» هند

نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
TT
TT

آمادگی پاکستان برای حمله‌ی «نزدیک‌الوقوع» هند

نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

پاکستان روز چهارشنبه اعلام کرد که «اخبار اطلاعاتی موثقی» دریافت کرده که نشان می‌دهد هند قصد دارد به‌زودی حمله‌ای نظامی انجام دهد. پاکستان هشدار داد که در صورت وقوع این حمله پاسخ قاطعی خواهد داد. این خبر در حالی منتشر می‌شود که نگرانی‌ها درباره‌ی تشدید تنش میان دو کشور به‌دنبال حمله‌ای که منجر به کشته شدن ۲۶ نفر در کشمیر شد، رو به افزایش است.

روابط میان این دو همسایه‌ی مجهز به سلاح هسته‌ای پس از آن رو به وخامت گذاشت که دهلی‌نو، اسلام‌آباد را مسئول حمله‌ی هفته‌ی گذشته در پاهالگام در بخش هندی کشمیر دانست؛ حمله‌ای که مرگبارترین حمله به غیرنظامیان در این منطقه در ۲۵ سال گذشته بوده است. یک منبع ارشد دولتی به خبرگزاری فرانسه گفت که نخست‌وزیر هند، نارندرا مودی، در جلسه‌ای غیرعلنی در روز سه‌شنبه «اختیارات کامل» را به ارتش برای واکنش به این حمله داده است.

دولت پاکستان هرگونه دخالت در حمله‌ی کشمیر را رد کرد. عطاءالله طارر، وزیر اطلاعات پاکستان، در بیانیه‌ای که بامداد چهارشنبه منتشر شد، گفت: «هرگونه اقدام تهاجمی با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد.» او افزود: «پاکستان اطلاعات اطلاعاتی موثقی در اختیار دارد که نشان می‌دهد هند ظرف ۲۴ تا ۳۶ ساعت آینده با استفاده از حادثه‌ی پاهالگام، که بهانه‌ای بی‌اساس است، قصد دارد حمله‌ی نظامی انجام دهد.» با این حال، اسحاق دار، وزیر امور خارجه‌ی پاکستان، تأکید کرد که کشورش آغازگر هیچ حمله‌ای نخواهد بود.

سران چند کشور جهان نگرانی عمیق خود را ابراز کرده و از این دو همسایه که در گذشته چندین جنگ با یکدیگر داشته‌اند، خواستند که خویشتنداری نشان دهند. منطقه‌ی کشمیر با جمعیتی حدود ۱۵ میلیون نفر که اکثراً مسلمان هستند، میان پاکستان و هند تقسیم شده، ولی هر دو کشور کل این منطقه را متعلق به خود می‌دانند.

حدود ۱.۵ میلیون نفر در نزدیکی خط آتش‌بس در سمت پاکستانی مرز زندگی می‌کنند. بسیاری از ساکنان این مناطق، در حال آماده‌سازی پناهگاه‌های زیرزمینی ساده با دیوارهای گِلی تقویت‌شده با بتن هستند. محمد جوید، مردی ۴۲ ساله در روستای چاکوتی، به خبرگزاری فرانسه گفت: «در حال تمیز کردن پناهگاه هستیم تا اگر دشمن ناگهان حمله کرد، غافلگیر نشویم و بتوانیم جان بچه‌هایمان را نجات دهیم.»

تبادل آتش
ارتش هند روز چهارشنبه اعلام کرد که برای ششمین شب متوالی با نیروهای پاکستانی در امتداد خط آتش‌بس تبادل آتش داشته است. این منطقه‌ی به‌شدت نظامی‌شده دارای پایگاه‌هایی در ارتفاعات بالای کوه‌های هیمالیا بوده و مرز واقعی کشمیر محسوب می‌شود. یک منبع امنیتی پاکستانی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت که روز سه‌شنبه دو پهپاد را که به حریم هوایی پاکستان وارد شده بودند، ساقط کرده‌اند.

تنش‌ها در هفته‌ی پس از حمله‌ی پاهالگام از جمله رد و بدل شدن اتهامات، اقدامات دیپلماتیک، اخراج اتباع کشور مقابل و بستن گذرگاه‌های مرزی به‌سرعت بالا گرفته است.

بالگرد نظامی هند بر فراز آسمان سریناگر در منطقه جامو و کشمیر هند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

مودی هفته‌ی گذشته وعده داد که عاملان این حمله و پشتیبانان آن‌ها را تحت تعقیب قرار خواهد داد. او پنج‌شنبه گفت: «به همه‌ی جهان می‌گویم: هند هویت هر تروریست و حامی‌اش را شناسایی خواهد کرد، آن‌ها را تعقیب و مجازات خواهد کرد... حتی اگر تا دوردست‌ترین نقاط زمین بروند، تعقیب‌شان می‌کنیم.»

این اظهارات نگرانی‌ها را درباره‌ی تشدید تنش نظامی بیشتر کرده است.

وزارت امور خارجه‌ی آمریکا اعلام کرد که وزیر مارکو روبیو به‌زودی با همتایان پاکستانی و هندی خود تماس خواهد گرفت تا آن‌ها را به «عدم تشدید وضعیت» ترغیب کند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز سه‌شنبه با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، و سوپرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه‌ی هند، تماس گرفت و طبق گفته‌ی سخنگوی او، آمادگی خود را برای «میانجی‌گری جهت کاهش تنش» اعلام کرد. دفتر نخست‌وزیر پاکستان بعداً اعلام کرد که شهباز شریف از گوترش خواسته «هند را به خویشتنداری ترغیب کند» و تأکید کرده که در صورت اقدام نسنجیده‌ی هند، پاکستان از «حاکمیت و تمامیت ارضی‌اش با تمام قوا دفاع خواهد کرد».

پوسترهای افراد تحت تعقیب
هند و پاکستان از زمان استقلال از حکومت بریتانیا در سال ۱۹۴۷ بر سر منطقه‌ی کشمیر با یکدیگر مناقشه دارند؛ زمانی که مرزها خانواده‌هایی را از هم جدا کرد که نسل‌ها در کنار هم زندگی می‌کردند. در بخش تحت کنترل هند، شورشیان از سال ۱۹۸۹ برای استقلال یا پیوستن به پاکستان دست به قیام زده‌اند.

گشت‌های ارتش هند در حال حرکت به سمت هاباتنار در منطقه انانتناگ در جنوب کشمیر – ۲۹ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

پلیس هند پوسترهایی از سه مرد منتشر کرده که به اتهام اجرای حمله‌ی کشمیر تحت تعقیب‌اند. دو نفر از آن‌ها پاکستانی و یک نفر هندی است. هند می‌گوید آن‌ها اعضای گروه «لشکر طیبه» هستند؛ گروهی که مقرش در پاکستان است و سازمان ملل آن را یک گروه تروریستی معرفی کرده است. همچنین برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری هر یک از آن‌ها شود، پاداشی معادل دو میلیون روپیه (حدود ۲۳۵۰۰ دلار) در نظر گرفته شده و عملیات گسترده‌ای برای بازداشت افراد مشکوک به ارتباط با این گروه آغاز شده است.

در آخرین مورد از تشدید تنش‌ها در کشمیر، در حمله‌ی پولواما در سال ۲۰۱۹ در منطقه‌ی تحت کنترل هند، یک بمب‌گذار انتحاری با خودرو به کاروان نیروهای امنیتی حمله کرد که منجر به کشته شدن ۴۰ نفر و زخمی شدن ۳۵ تن شد. کمتر از دو هفته بعد، جنگنده‌های هندی حملاتی هوایی به خاک پاکستان انجام دادند.