معاون رییس جمهور آمریکا: سلیمانی در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشت

تندروها به ترامپ گفتند کشتن سلیمانی به نفع میانه روهاست؛ ترامپ قانع شد

معاون رییس جمهور آمریکا: سلیمانی در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشت
TT

معاون رییس جمهور آمریکا: سلیمانی در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشت

معاون رییس جمهور آمریکا: سلیمانی در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشت

مایک پنس معاون رییس جمهور آمریکا در چندین توییت گفت «قاسم سلیمانی به ۱۰ نفر از ۱۲ تروریست عامل حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر در آمریکا کمک کرد تا مخفیانه به افغانستان سفر کنند».
پنس ضمن دفاع از ترور فرمانده سپاه قدس توسط دولت آمریکا افزود او «یک مرد شرور بود و چند هزار شهروند آمریکایی را کشت».
برخی در واکنش به توییت پنس به این نکته اشاره کردند که ۱۹ نفر مجری حملات ۱۱ سپتامبر بودند و نه ۱۲ نفر. 
کتی والدمن منشی مطبوعاتی پنس گفت که منظور معاون رییس جمهور ۱۲ نفر از مجموع ۱۹ فردی بوده که «وارد خاک افغانستان شدند».
گزارش دولت آمریکا درباره حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ گفت «دستکم ۸ نفر از عاملان حمله از طریق ایران به افغانستان رفت و آمد کردند».
از سوی دیگر، مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا در سال ۲۰۱۹ گفت «هیچ تردیدی درباره وجود رابطه بین ایران و گروه القاعده وجود ندارد».
پمپئو در اظهاراتی در کمیته روابط خارجی سنا افزود «پرسش درباره روابط بین ایران و القاعده واقعی است. رژیم ایران پذیرای سران القاعده در ایران بود و از آنجا به جاهای دیگر سفر کردند».
پوشش خبری کشته شدن سلیمانی فرماند سپاه قدس توسط مطبوعات و رسانه های آمریکایی ادامه دارد.
سلیمانی در حمله پهپاد آمریکا سحرگاه جمعه (۳ ژانویه) در نزدیک فرودگاه بغداد کشته شد.
رسانه های آمریکایی جزئیات بیشتری درباره نحوه و دلایل تصمیم گیری پرزیدنت ترامپ در مورد کشتن سلیمانی اعلام کردند. و اینکه سلیمانی که دو دهه در فهرست تروریسم آمریکا قرار داشت و با وجود فرصت های فراوان برای از میان برداشتن او کشته نشد چرا حالا از میان برداشته شد. این نیز یکی از پرسش های مطرح بود که رسانه ها در پی یافتن پاسخ برای آن هستند.
وقتی ترامپ مشغول گذراندن تعطیلات در اقامتگاه خود در فلوریدا بود تیم امنیت ملی چندین طرح و سناریو برای توقف تهدیدات روزافزون ایران با او در میان گذاشت.
سرانجام کار به حمله به سفارت آمریکا در بغداد توسط نیروهای حشد شعبی عراق کشید. البته پیش از آن نیز یک پیمانکار آمریکایی در حمله موشکی به پایگاه نظامی در کرکوک کشته شد.
 تیم امنیت ملی از مایک پمپئو وزیر امور خارجه و مارک اسپر وزیر دفاع و ژنرال مارک میلی رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا تشکیل شده بود.
وال استریت ژورنال نوشت «شرکت کنندگان در جلسه که با حضور ترامپ برگزار شد درباره نحوه اجرای عملیات گفتگو کردند و به این نتیجه رسیدند که «فرصت خوبی برای موفقیت» وجود دارد. آنها اینگونه استدلال کردند که این عملیات منجر به آغاز جنگ نخواهد شد بلکه باعث قدرت گیری جریان اعتدال گرا در ایران می شود».
یک مقام کاخ سفید گفت «مقام های آمریکایی درباره جنبه حقوقی مساله نیز گفتگو کردند و اینکه عملیات ترور قاسم سلیمانی قابلیت دفاع دارد یا نه. مارک میلی رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا گفت اگر سلیمانی را نمی کشتیم به ما می گفتند شما سهل انگاری می کنید». 
او افزود «آمریکا اطلاعات دقیقی دراختیار داشت که می گفت سلیمانی در حال برنامه ریزی برای حملات خشونت بار بسیار بزرگ تر است. اگر کاری انجام نمی دادیم خطرش بسیار بیشتر از کشتن او بود».
روزنامه لوس آنجلس تایمز نوشت «بنا به شبکه سی بی اس نیوز تیم امنیت ملی فکرش را نمی کردند که پرزیدنت ترامپ طرح کشتن قاسم سلیمانی که در فهرست تروریسم آمریکا بود و برای کشتن شهروندان آمریکایی برنامه ریزی می کرد را بپذیرد».
یک مقام آمریکایی به لوس آنجلس تایمز گفت «تیم امنیت ملی گزینه های احتمالی آمریکا را با ترامپ در میان گذاشت که یکی از آنها ترور سلیمانی بود. ترامپ با کشتن سلیمانی موافقت کرد».
این مقام آمریکایی افزود «پرزیدنت ترامپ به طور ناگهانی با گزینه کشتن سلیمانی موافقت کرد. او تا اندازه ای تحت تاثیر برخی از مشاورانش که درباره ایران دیدگاه تندرو دارند قرار گرفت».
به دنبال حمله به سفارت آمریکا مارک اسپر وزیر دفاع آمریکا در نشست خبری گفت که در جلسه ای با حضور ترامپ و اعضای پنتاگون درباره گزینه های آمریکا برای پاسخ به حمله نیروهای حشد شعبی هوادار ایران به سفارت گفتگو کردند.
اسپر افزود «ما و رییس جمهور در جلسه امروز درباره گزینه های احتمالی گفتگو کردیم و در صورت لزوم اقدامات بیشتری انجام خواهیم داد».
به گفته لوس آنجلس تایمز اگرچه اسپر در آن زمان نامی از سلیمانی به عنوان هدف احتمالی نبرد اما ترامپ به پنتاگون و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا گفته بود که رد سلیمانی را بگیرند و برنامه نظامی برای کشتن او بچینند.
سرویس های اطلاعاتی آمریکا که چندین سال دنبال سلیمانی بودند متوجه شدند که او در جریان یک سفر به لبنان و سپس سوریه رفته و از آنجا به دمشق و بغداد خواهد رفت.
مقام های آمریکایی گفتند که سلیمانی به هیچ وجه نگران نبود و اصراری برای پنهان کردن تحرکاتش نداشت که خیلی غیر طبیعی به نظر می رسید.
خبرگزاری ایرنا روز جمعه به نقل از مقام های ایرانی نوشت که سلیمانی در یک پرواز علنی از دمشق به بغداد سفر می کند تا در آنجا با مقام های عراقی دیدار کند. 
البته مقام های آمریکایی روز جمعه گفتند که این سفر سلیمانی انگیزه های متفاوتی داشت. برخی از آنها خاطر نشان کردند که سلیمانی آخرین مراحل برنامه ریزی برای چندین حمله بزرگ به مواضع آمریکا در عراق و لبنان و سوریه را تدارک می دید. یکی از آنها حمله به نیروهای آمریکایی در شرق فرات در سوریه است. سلیمانی با عشایر عرب منطقه نیز بدین منظور دیدار کرده است.
این منابع افزودند «البته در آن زمان اهداف کشتن سلیمانی دقیقا مشخص نبود اما با کشته شدن پیمانکار آمریکایی در نزدیکی کرکوک در حمله موشکی در ۲۷ دسامبر بی ارتباط نیست. وقتی سلیمانی روز پنجشنبه وارد بغداد شد یک پهپاد و چندین هواپیمای نظامی در نزدیکی فرودگاه بین المللی بغداد به پرواز درآمدند. سلیمانی و چندین تن از افراد هوادار ایران سوار دو خودرو شدند.
آنها در جاده فرودگاه به سمت مرکز بغداد در حرکت بودند که ۴ موشک از یک پهپاد آمریکایی به خودروها شلیک شدند. سلیمانی و ابومهدی المهندس که همراهش بود کشته شدند. به گفته مقام های عراقی، هویت سلیمانی از طریق انگشترش مشخص شد.



راهی به‌سوی مذاکره: ایران و آمریکا چگونه به این لحظه رسیدند؟

یک نقاش ایرانی در حال بازسازی و رنگ‌آمیزی دوباره یک نقاشی دیواری ضد آمریکایی در تهران است (خبرگزاری فرانسه)
یک نقاش ایرانی در حال بازسازی و رنگ‌آمیزی دوباره یک نقاشی دیواری ضد آمریکایی در تهران است (خبرگزاری فرانسه)
TT

راهی به‌سوی مذاکره: ایران و آمریکا چگونه به این لحظه رسیدند؟

یک نقاش ایرانی در حال بازسازی و رنگ‌آمیزی دوباره یک نقاشی دیواری ضد آمریکایی در تهران است (خبرگزاری فرانسه)
یک نقاش ایرانی در حال بازسازی و رنگ‌آمیزی دوباره یک نقاشی دیواری ضد آمریکایی در تهران است (خبرگزاری فرانسه)

امروز، شنبه، در سلطان‌نشین عمان، گفت‌وگوهایی میان ایران و ایالات متحده برگزار شد، به عنوان تلاشی برای احیای مذاکرات متوقف‌شده درباره برنامه هسته‌ای شتاب‌گرفته تهران.

با این حال، دو طرف حتی پیش از آغاز مذاکرات بر سر شکل و مکانیزم آن اختلاف دارند. در حالی‌ که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، اصرار دارد مذاکرات به‌صورت مستقیم انجام شود، عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، اعلام کرده که کشورش فقط از طریق واسطه و به‌صورت غیرمستقیم با فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه، استیو ویتکوف، گفت‌وگو خواهد کرد.

گرچه این اختلاف ممکن است ظاهری به نظر برسد، اما معنا و پیامدهای عمیقی در خود دارد. مذاکرات غیرمستقیم تاکنون هیچ پیشرفتی به همراه نداشته، به‌ویژه از زمانی که ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش پس از سه سال از امضای توافق هسته‌ای در سال ۲۰۱۵، از آن خارج شد.

دو زن ایرانی در کنار نقاشی ضد آمریکایی بر دیوار سفارت سابق ایالات متحده در مرکز تهران در حال قدم زدن هستند (رویترز)

در ۸ مه ۲۰۱۸، ترامپ سند خروج از برجام را امضا و آن را علنی کرد.

از آن زمان، ترامپ تحریم‌های جدیدی علیه ایران اعمال کرده و آن را بخشی از استراتژی «فشار حداکثری» خوانده است. او بارها تأکید کرده که گزینه نظامی همچنان روی میز است، هرچند مرتب از امکان رسیدن به توافق جدید سخن گفته. ترامپ در همین راستا، پیامی به رهبر ایران، علی خامنه‌ای (۸۵ ساله) ارسال کرده است.

در مقابل، خامنه‌ای هشدار داده که هرگونه حمله به ایران با پاسخ مشابه و شدید روبه‌رو خواهد شد.

در ادامه، نکات کلیدی درباره این پیام، برنامه هسته‌ای ایران، و تنش‌های مداوم میان تهران و واشنگتن از زمان انقلاب ۱۹۷۹ ارائه می‌شود:

چرا ترامپ پیام فرستاد؟

ترامپ پیام خود را در ۵ مارس به خامنه‌ای فرستاد و روز بعد در یک مصاحبه تلویزیونی گفت: «برایشان نوشتم و گفتم: امیدوارم به مذاکره فکر کنید، چون اگر مجبور به اقدام نظامی شویم، فاجعه‌بار خواهد بود.»

ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید تلاش دارد روند مذاکرات را پیش ببرد، در حالی‌ که تحریم‌ها را تشدید کرده و تهدید می‌کند که آمریکا یا اسرائیل ممکن است تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دهند.

ترامپ یادداشتی را که برای خروج از توافق هسته‌ای ایران در تاریخ ۸ مه ۲۰۱۸ امضا کرده است، به نمایش می‌گذارد (آسوشیتدپرس)

او در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش نیز پیام مشابهی ارسال کرده بود که با واکنش تند خامنه‌ای روبه‌رو شد. با این حال، پیام‌های پیشین ترامپ به رهبر کره شمالی، کیم جونگ اون، به دیدارهای مستقیمی انجامید، گرچه این دیدارها به توافقی درباره برنامه هسته‌ای و موشک‌های بالستیک کره شمالی که توانایی هدف‌گیری خاک آمریکا را دارند، نینجامید.

پاسخ ایران چه بود؟

رئیس‌جمهور ایران، مسعود پزشکیان، مذاکره مستقیم با آمریکا را رد کرد و در نشست هیئت دولت گفت: «ما از گفت‌وگو فرار نمی‌کنیم، اما تجربه‌های گذشته نشان داد وعده‌های توخالی، ریشه بحران‌ها بوده است. طرف مقابل باید برای اعتمادسازی، جدیت نشان دهد.»

رهبر ایران، خامنه‌ای نیز به سخنان ترامپ واکنش نشان داد و با لحنی تند گفت: «آن‌ها تهدید به آشوب می‌کنند، اما ما احتمال حمله خارجی را کم می‌دانیم. و اگر چنین حمله‌ای صورت گیرد، بدون شک پاسخ کوبنده‌ای خواهیم داد.»

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در پلتفرم «ایکس» نوشت: «تهدید علنی به بمباران از سوی رئیس یک کشور علیه ایران، نقض آشکار اصول صلح و امنیت بین‌المللی است. خشونت خشونت می‌آورد، صلح صلح می‌آورد. توپ در زمین آمریکاست تا مسیر را تعیین کند... و مسئولیت عواقبش را بپذیرد.»

رهبر جمهورى اسلامى ايران، علی خامنه‌ای، در خطبه‌های نماز عید فطر در تهران (رسانه ریاست جمهوری ایران)

در فضای رسانه‌ای نیز، روزنامه «تهران تایمز» نزدیک به دفتر خامنه‌ای ـ بدون ذکر منبع ـ گزارش داد که ایران «موشک‌هایی آماده کرده که می‌توانند اهداف آمریکایی را هدف قرار دهند». این گزارش هم‌زمان با استقرار بمب‌افکن‌های رادارگریز «بی-۲ اسپیریت» آمریکا در جزیره دیه‌گو گارسیا منتشر شد؛ جزیره‌ای که در برد حملات به ایران و همچنین حوثی‌های مورد حمایت تهران در یمن قرار دارد؛ نیروهایی که آمریکا از ۱۵ مارس حملات خود به آن‌ها را افزایش داده است.

چرا برنامه هسته‌ای ایران باعث نگرانی غرب است؟

با اینکه تهران همواره بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود تأکید کرده، اما اظهارات برخی مقام‌ها حاکی از آن است که ممکن است ایران در پی ساخت سلاح هسته‌ای باشد.

ایران اکنون در حال غنی‌سازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد است؛ درصدی بسیار نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای، که هیچ کشور فاقد برنامه تسلیحات هسته‌ای، به آن دست نمی‌زند.

دو زن ایرانی در کنار نقاشی ضد آمریکایی بر دیوار سفارت سابق ایالات متحده در مرکز تهران در حال قدم زدن هستند (رویترز)

طبق توافق برجام در سال ۲۰۱۵، ایران مجاز بود اورانیوم را تا سقف ۳.۶۷ درصد و با ذخیره‌ای حداکثر ۳۰۰ کیلوگرم غنی‌سازی کند. اما آخرین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که ایران اکنون حدود ۸۲۹۴.۴ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده در اختیار دارد که بخشی از آن تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی شده است.

نهادهای اطلاعاتی آمریکا برآورد می‌کنند که ایران هنوز ساخت سلاح هسته‌ای را آغاز نکرده، اما فعالیت‌هایی انجام داده که اگر تصمیم به ساخت سلاح بگیرد، مقدمات آن فراهم باشد.

در یک مصاحبه تلویزیونی، علی لاریجانی، مشاور رهبر ایران گفت: ایران توانایی ساخت بمب هسته‌ای را دارد، اما به‌دنبال آن نیست و با بازرسی‌های بین‌المللی مخالفتی ندارد. اما هشدار داد که اگر ایران مورد حمله آمریکا یا اسرائیل قرار گیرد، شاید چاره‌ای جز رفتن به‌سوی سلاح هسته‌ای نداشته باشد.

ریشه‌های تنش در روابط دو کشور چیست؟

در دوران حکومت شاه، محمدرضا پهلوی، ایران متحد راهبردی ایالات متحده بود. شاه سلاح‌های آمریکایی می‌خرید و به سازمان سیا اجازه داده بود ایستگاه‌های شنود مخفی برای جاسوسی از اتحاد شوروی برپا کند. در سال ۱۹۵۳، سازمان سیا در کودتایی نقش داشت که به برکناری نخست‌وزیر منتخب و تحکیم قدرت شاه انجامید.

اما در ژانویه ۱۹۷۹، شاه در پی اعتراضات گسترده مردمی از کشور گریخت و انقلاب اسلامی به رهبری روح‌الله خمینی، نظامی دینی در ایران برقرار کرد.

در نوامبر همان سال، دانشجویان به سفارت آمریکا در تهران حمله کردند و دیپلمات‌ها را ۴۴۴ روز به گروگان گرفتند که به قطع روابط دیپلماتیک بین دو کشور انجامید.

در جریان جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، بحران میان ایران و آمریکا تشدید شد، به‌ویژه در جریان «جنگ نفت‌کش‌ها» که در آن نیروی دریایی آمریکا اهداف ایرانی را بمباران کرد و به اشتباه یک هواپیمای مسافربری ایرانی را با ۲۹۰ سرنشین سرنگون ساخت.

از آن زمان، روابط ایران و آمریکا میان دشمنی شدید و فرصت‌های دیپلماتیک نادر در نوسان بوده است؛ مهم‌ترین نقطه امید، توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ بود. اما خروج یک‌جانبه ترامپ از آن توافق، موج جدیدی از تنش‌ها را آغاز کرد که همچنان منطقه را درگیر کرده است.

در آوریل ۲۰۱۹، ترامپ دستور داد نام سپاه پاسداران را در فهرست گروه‌های تروریستی جهانی قرار دهند. در پی آن، تنش‌ها در خلیج افزایش یافت.

بنر ضد آمریکایی در یکی از خیابان‌های تهران، ۸ آوریل ۲۰۲۵ (رویترز)

در ۳ ژانویه ۲۰۲۰، ترامپ دستور ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس، را صادر کرد. خودرو حامل او و همراهانش در بغداد هدف حمله موشکی آمریکا قرار گرفت.

در پاسخ، سپاه پاسداران حمله موشکی به پایگاه عین‌الاسد انجام داد که محل استقرار نیروهای آمریکایی بود و منجر به زخمی شدن شماری از نظامیان شد.