قطار به سمت هانا؛ لذتى كه پراكندگى مي گيرد

لذتی روایی که پراکندگی حوادث قطع می‌کند

قطار به سمت هانا؛ لذتى كه  پراكندگى مي گيرد
TT

قطار به سمت هانا؛ لذتى كه پراكندگى مي گيرد

قطار به سمت هانا؛ لذتى كه  پراكندگى مي گيرد

این روزها به خاطر قرنطینه اجباری و ازترس دست دادن با مهمان ناخوانده‌ای به نام «ویروس کرونا» سراغ کتابخانه‌ام رفتم تا میوه‌های رسیده را بچینم که هنوز خورده نشده‌اند و تعداد قابل توجهی کتاب یافتم؛ مجموعه‌های شعر و کتاب‌های نقد که چند مبحث و بخش از آنها را خواندم و کنار گذاشتم. چند پژوهش دانشگاهی که مجبور بودم تا آخر ادامه دهم و چند رمان هم. از میان همه آنها رمان تنها اثری ادبی است که تا به آخر نرسانی نمی‌توانی آن را زمین بگذاری. البته قصدم رمان‌ها جذاب است و یکی ازآنها رمان نویسنده فقید سعد محمد رحیم است(1957-2018) به نام «القطار... الی منزل هانا/قطار به سمت خانه هانا». همیشه وقتی ادیب و دوستی از میان ما می‌رود کام‌مان تلخ می‌شود و اندهگین می‌شویم. با خودمان عهد می‌کنیم، ما باید با مطالعه و تأمل چنین ادیبانی را باز تولید کنیم، شاید بخشی از این نتیجه وفایی است که احساس می‌کنیم و شاید هم بخشی ازآن نتیجه هیبت مرگ است که اثرش را برجان‌های ما می‌گذارد، طوری که درآن لحظه خلأ زمانی و ابداعی را که درگذشت ادیب برجای می‌گذارد احساس می‌کنیم. برگردم سر قطار سعد محمد رحیم، رمانی که به خاطرساخت روایی‌، زبان روشن و درعین حال گنگ آن، تداخل زمانی و نزدیک شدنش به خاطرات نمی‌توانی خودت را از آن رها کنی؛ مانند دفترچه خاطراتی جذاب که همه جزئیات روزانه را کودکانه و هراسناک و برخی صحنه‌های عاشقانه روایت می‌کند. اما هر اثری بازخوردهای مختلفی می‌یابد که برخی ازآنها گاه متناقض‌اند.
به نظر من رمان «قطار... به سمت خانه هانا» داستانی عاشقانه است و آن طور که یک منتقد در مقدمه آن نوشته رمانی پلیسی نیست. فاضل ثامر در مقدمه کتاب که سال2018 توسط اتحادیه ادبا و نویسندگان عراق پس از مرگ رحیم منتشر شد، نوشته این رمان «پلیسی» است و فضاهای آن به نوشته‌های آگاتا کریستی نزدیک‌اند. این منتقد به اشاراتی که در خود رمان وجود دارند استناد می‌کند؛ مادر «هانا» خانم «ژاکلین» با همسرش «دیوید» باستان شناس بریتانیایی به عراق آمد و رمان‌های پلیسی می‌نویسد. این مشابهت درست است چون آگاتا کریستی نویسنده رمان‌های پلیسی بود. تشابه دراین حد پذیرفته است، اما من با توصیف فاضل ثامر موافق نیستم که این رمان پلیسی است چون ما درسراسر رمان به صحنه پلیسی برنمی‌خوریم، شاید به صحنه‌هایی درمیان بربخوریم که اندکی به فضاهای کارآگاهی نزدیک می‌شوند، اما آن صحنه‌ها ناتمام می‌مانند و به طور کامل به اثر روایی پیوند نمی‌خورند که به برخی جزئیات اشاره خواهم کرد.
حوادث رمان در دو مکان و زمان مختلف اتفاق می‌افتند. مکان اول الحُنینه، منطقه باستانی در عراق و درسال 1967 است. مکان دوم لندن سال 2005. قهرمان رمان، باستان شناسی عراقی است به نام «رمزی عبدالصمد» از شهر موصل. او در لندن شاگرد یکی از دانشمندان باستان شناسی به نام «دیوید» بوده و «دیوید» با زنش «ژاکلین» سال 1967 در پایگاه باستان‌شناسی «الحُنینه» کارمی‌کردند. «رمزی» جوان به آنها در حفاری کمک می‌کند. «دیوید» دختری به نام «هانا» داشت که با پسری به نام «سام» دوست بود و از هند برگشته بودند. با هم اختلاف داشتند. «هانا» دختری زیبا بود و نویسنده توصیفات بسیاری در زیبایی او می‌آورد. بعد از اینکه از دوستش «سام» جدا می‌شود همان روز به سمت «رمزی» جوان می‌رود که همکار پدرش درکار حفاری آثار باستانی بود. روز بعد «هانا» به لندن برمی‌گردد و تا سال 2005 او را نمی‌بیند. این بدان معناست که زمان روایی خیلی از جزئیات این دوره را برای ما خلاصه می‌کند که درآن «رمزی» با یک معلم ازدواج کرده و صاحب دختر وپسری شده و سال‌ها بعد همسرش گرفتار بیماری سرطان شد و براثرآن مرد. «رمزی» هم به دلیل جنگ داخلی درعراق بعد از بازنشستگی اجباری با دختر پزشکش رحاب و پسرش نزار به لندن می‌رود.
ساکن آپارتمانی در حومه لندن می‌شود و پس ازآن سفرجدیدش را شروع می‌کند و آن جست‌وجوی «هانا» است. البته دراین مدت پروفسور«دیوید» پدر«هانا» و زنش «ژاکلین» نویسنده رمان‌های پلیسی مرده‌اند. «هانا» که اکنون به شصت سالگی نزدیک می‌شود، سال‌ها تنها مانده تا اینکه «رمزی» او را پیدا می‌کند و به خانه‌اش می‌رسد و با او می‌نشیند و تلاش می‌کند تا او را به یاد بیاورد که به گفته رمان او را از یاد برده بود. او را به یاد آورد، همچون نخی کم جان و بی رنگ از گذشته. دوستی قوی یافتند و لحظات عاشقانه‌ای را تجربه کردند درحالی که پیربودند. درست مانند رمان «عشق در زمان وبا»، جایی که عاشق جوان وقتی به محبوبه‌اش می‌رسد که پا به سن هفتاد و پنج سالگی گذاشته بود. سوار قایقی تجاری می‌شود و پرچم ابتلا به بیماری وبا را برافراشته می‌کند بدون آنکه کسی در لحظه‌های عشق دیوانه مزاحمشان بشود.
« رمزی» نیز این اینگونه با «هانا» ماند، اما فقط یک بار با او ازآن گرما و صمیمیت برخودار شد. «هانا» دچار ناراحتی شدید جسمی شد که بعدا مشخص می‌شود گرفتار همان بیماری است که مادرش به آن مبتلا بوده؛« سرطان رحم» و رمان درهمین جا به پایان می‌رسد. من با ثامر موافقم که می‌نویسد:« این احتمال را می‌دهم که رمان به شکلی از اشکال ناقص مانده یا کامل نشده است...» این نکته‌ای نیست که می‌خواستم بگویم، بلکه چند نکته دیگر وجود دارد. برای نمونه شخصیت‌ها و حوادثی وارد رمان می‌شوند که هیچ ارتباطی با بدنه آن ندارند و اگر آن صحنه‌ها را حذف کنیم هیچ اثری بر کار نخواهند گذاشت. برای مثال دو مرد وارد می‌شوند(یکی ازآنها شکل و شمایلی شبیه به جیمز باند دارد و دیگری با هیکل درشت و پیپی که گوشه دهانش چسبانده ما را به یاد چرچیل می‌اندازد هرچند شبیه او نباشد) دکتر «رمزی» را می‌برند و ازاو بازجویی می‌کنند. «رمزی» ازآنها می‌پرسد: شما کی هستید؟ و یکی ازآنها به اوپاسخ می‌دهد:« من دکتر واتسون هستم و این هم همکارم مستر جان و این هم میس لیلی. ما آسیبی به شما نمی‌رسانیم و درنهایت به نفع شماست». از او سراغ چیزی به نام «حلقه گمشده» را می‌گیرند، بازجویی اما خیلی نرم و آسان بود به طوری که لم می‌دهند و با هم سیگاری دود می‌کنند. دوبار از او می‌پرسند، اما جوابی نمی‌شنوند و بی آنکه این ماجرا اثری بر روند رمان داشته باشد؛ رمانی که بر لحظه عاشقانه بنا شده که «هانا» در اواخر دهه شصت میلادی در جان «رمزی» کاشت. یکی دیگر از صحنه‌ها دیدار «رمزی» با زنی پاتیل بود به اسم «امیلی» که در قطار می‌بیند و با هم پیاده می‌شوند. تاکسی می‌گیرد و داد می‌زند تا از او 20 یورویی بخواهد اما او در جیبش جز 50 یورویی پیدا نمی‌کند. زن مست آن را از او می‌قاپد و چند روز بعد به طور اتفاقی باز او را می‌بیند و این دیدارها چند بار تکرار می‌شوند. شروع می‌کند با نخ‌هایی او را به دکتر «واتسون» گره زدن، اما ما به عنوان خواننده نتیجه‌ای از این پیوند نمی‌گیریم که نویسنده نمی‌تواند آن را نشان دهد یا ما را به این نتیجه برساند که اینها یک باند هستند که تلاش می‌کنند دکتر «رمزی» را گرفتار کنند و رمان تمام می‌شود بی آنکه بفهمیم نتیجه این دوستی چه می‌شود.
این سه ماجرا: باندی که از«رمزی» درباره حلقه گمشده بازجویی می‌کنند و دو زنی که «رمزی» می‌بیند، نخی وجود ندارد که آنها را به بافت رمان وصل کند. اگر این صحنه‌ها از رمان حذف بشوند هیچ آسیبی به کار وارد نمی‌شود. در نتیجه ورود آنها به رمان غیرحرفه‌ای است و هیچ رابطه معنا داری با دیگر نخ‌های رمان ندارند. اینگونه است که صفحات رمان به دفتر خاطرات تبدیل می‌شوند به این معنا که در برخی صفحاتش ماجراها را به طور روزانه روایت می‌کند و این روایت ربطی به روند رمان ندارد.
خلاصه اینکه این رمان، داستان عشق جوانی است که از آن دختر جوان بریتانیایی محروم مانده و یک ساعتی طول می‌کشد، اما طعم آن یک ساعت که با «هانا» می‌گذراند، چهل سال طول می‌کشد. نتوانست ازآن لحظه خلاص شود تا اینکه بار دیگر با او دیدار کرد بعد ازاین که پژمرده شده بود. قطار به سمت مقصدهای مختلف می‌رود، اما سمت گرم‌تر برای او رفتن قطار به سمت «هانا» است.



آمین معلوف آینده بشریت را در کتاب تازه‌اش چگونه می‌بیند؟

أمين معلوف بمنزله في بورت جوانفيل غرب فرنسا 1 أكتوبر 2021 (أ.ف.ب)آمین معلوف در خانه‌اش در بندر ژوانویل، در غرب فرانسه، اول اکتبر ۲۰۲۱ (خبرگزاری فرانسه)
أمين معلوف بمنزله في بورت جوانفيل غرب فرنسا 1 أكتوبر 2021 (أ.ف.ب)آمین معلوف در خانه‌اش در بندر ژوانویل، در غرب فرانسه، اول اکتبر ۲۰۲۱ (خبرگزاری فرانسه)
TT

آمین معلوف آینده بشریت را در کتاب تازه‌اش چگونه می‌بیند؟

أمين معلوف بمنزله في بورت جوانفيل غرب فرنسا 1 أكتوبر 2021 (أ.ف.ب)آمین معلوف در خانه‌اش در بندر ژوانویل، در غرب فرانسه، اول اکتبر ۲۰۲۱ (خبرگزاری فرانسه)
أمين معلوف بمنزله في بورت جوانفيل غرب فرنسا 1 أكتوبر 2021 (أ.ف.ب)آمین معلوف در خانه‌اش در بندر ژوانویل، در غرب فرانسه، اول اکتبر ۲۰۲۱ (خبرگزاری فرانسه)

آمین معلوف هرگز صرفاً تاریخ‌نگاری نبوده که گذشته را به سخن درآورد، یا رمان‌نویسی که از دل تاریخ، داستان‌هایی جذاب ببافد؛ او بیشتر به دیده‌بانی می‌ماند که دوربین فکری خود را به دست گرفته و به مه غلیظی می‌نگرد که آینده بشریت را در خود فرو برده است.
او در کتاب فکری تازه و تکان‌دهنده‌اش، «قرن دگرگونی ما» (Le Siècle de notre métamorphose)، که انتشارات «گراسه» در پاریس آن را منتشر کرده است، تنها به صدا درآوردن زنگ‌های هشدار بسنده نمی‌کند؛ بلکه بی‌درنگ ما را با حقیقتی هولناک روبه‌رو می‌سازد: ما صرفاً درگیر بحرانی گذرا یا پیچ تاریخی متعارف نیستیم، بلکه در میانه نوعی «مسخ» فراگیر و بنیادین قرار داریم که هستی بشری را از نو تجزیه و ترکیب می‌کند.
معلوف این اثر را با روحیه یک روزنامه‌نگار تحقیقی و ژرف‌اندیشی یک فیلسوف اگزیستانسیالیست نوشته است؛ کتابی که نقطه اوج پختگی فکری او و حاصل نگرانی دیرپایش درباره سرنوشت این سیاره به شمار می‌رود.

جلد کتاب تازه آمین معلوف، «قرن دگرگونی ما» (Le Siècle de notre métamorphose)، منتشرشده از سوی انتشارات «گراسه» در پاریس

رشته نگرانی‌ها... از «هویت‌های مرگبار» تا سرگشتگی کیهانی

برای خواندن عمیق این اثر تازه، باید آن را در بستر مسیری فکری قرار داد که یک‌چهارم قرن پیش با کتاب برجسته او، «هویت‌های مرگبار» (۱۹۹۸)، آغاز شد؛ کتابی که در آن زمان نسبت به ظهور تعلقات محدود و تعصب کور هشدار داده بود. پس از آن، کتاب «اختلال جهان» (۲۰۰۹) منتشر شد که در آن به بررسی شکاف‌های اقتصادی و سیاسی پرداخت و سرانجام به مرثیه مشهورش، «غرق شدن تمدن‌ها» (۲۰۱۹)، رسید که در آن پایان نظم جهانی کهن را به تصویر کشید.
اگر معلوف در آن کتاب‌ها بر منازعات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تمرکز داشت، در «قرن دگرگونی ما» گامی فراتر می‌رود. خطر دیگر تمدنی را بیش از تمدن دیگر تهدید نمی‌کند، بلکه خود «نوع بشر» را هدف گرفته است. او در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه بحران هویت فرقه‌ای و ملی به بحرانی وجودی و جهانی تبدیل شده که ماشین آن را هدایت می‌کند.

آمین معلوف در ۱۴ ژوئن ۲۰۱۲، هنگام عضویت در آکادمی فرانسه (خبرگزاری فرانسه)

هوش مصنوعی و مهندسی ژنتیک

معلوف در فصل‌های کتاب، با جزئیاتی دقیق و تأمل‌برانگیز، به مخاطرات اخلاقی ناشی از جهش‌های علمی شتابان می‌پردازد؛ به‌ویژه هوش مصنوعی مولد و فناوری‌های زیستی، مانند مهندسی ژنتیک و ویرایش ژن‌ها.
تناقض آشکاری که نویسنده مطرح می‌کند این است که بشریت اکنون ابزارهایی خارق‌العاده در اختیار دارد که به توانایی خدایان در اسطوره‌های کهن شباهت دارند، اما این ابزارها به دست ذهنیت‌های سیاسی و اجتماعی‌ای اداره می‌شوند که هنوز در عصر حجر یا در راهروهای قبیله‌گرایی و عشیره‌گرایی سکونت دارند.
این شکاف میان جهش‌های شتابان علمی و کندی بلوغ اخلاقی بشر است که راه را برای سناریوهایی هولناک هموار می‌کند؛ سناریوهایی که در آنها فناوری به ابزاری رام در دست نظام‌های تمامیت‌خواه تبدیل می‌شود تا نظارتی مطلق برقرار کنند و انسان‌ها را از ارزش و آزادی‌شان محروم سازند.

آمین معلوف (۷۴ ساله) در کنفرانس مطبوعاتی پس از انتخاب شدن به‌عنوان دبیر دائمی آکادمی فرانسه در پاریس (EPA)

هراس از انزوا و ازدست‌رفتن کارکرد انسانی

یکی از نگران‌کننده‌ترین اندیشه‌های کتاب، بحثی است که معلوف درباره مفهوم «عقیم‌شدن اجتماعی» یا ازدست‌رفتن فایده و کارکرد انسان مطرح می‌کند. هوش مصنوعی تنها مشاغل انسان‌ها را تهدید نمی‌کند، بلکه موجودیت انسان را به‌عنوان موجودی اندیشمند، خلاق و تحلیلگر و نیاز وجودی به او را نیز زیر سؤال می‌برد.
نویسنده با لحنی اندوهگین می‌پرسد: وقتی ماشین‌ها در همه‌چیز، از تشخیص بیماری‌ها گرفته تا آهنگ‌سازی و خلق سمفونی‌ها، از انسان پیشی بگیرند، چه چیزی برای بشر باقی خواهد ماند؟
او برای تأکید بر اینکه در آستانه پرتگاه ایستاده‌ایم، به سخنی از استیون هاوکینگ، فیزیک‌دان، استناد می‌کند: یا این دگرگونی را با خردمندی هدایت خواهیم کرد، یا گردن خود را به هوشی جایگزین می‌سپاریم که ممکن است روزی تصمیم بگیرد انسان‌ها باری غیرضروری بر دوش این سیاره‌اند.

علوم انسانی و ادبیات؛ حلقه نجات

با وجود فضای تیره‌وتاری که بر فصل‌های کتاب سایه افکنده است، آمین معلوف تسلیم یأس مطلق نمی‌شود. او با این اندیشه که باید کورکورانه با پیشرفت علمی دشمنی کرد، مخالفت می‌کند، زیرا تاریخ به عقب بازنمی‌گردد.
در عوض، تنها راه برون‌رفت ممکن را پیشنهاد می‌کند: شکل‌دادن به نوعی «انسان‌گرایی جهانی نوین». از نظر نویسنده، اخلاق و سیاست سنتی دیگر نتوانسته‌اند خود را با مقتضیات این قرن هماهنگ کنند؛ ازاین‌رو، آخرین امید باقی‌مانده در گرو «فرهنگ و ادبیات والا» است.
معلوف خواستار بازگرداندن اعتبار به علوم انسانی و ادبیات است تا پل‌های ارتباطی میان فرهنگ‌ها را مرمت کنند و دیواری از حفاظت اخلاقی بنا نهند که پیش از فرارسیدن نیمه قرن کنونی، کرامت انسان را پاس بدارد. او تأکید می‌کند که دو دهه آینده سرنوشت نوع بشر را برای همیشه رقم خواهد زد.


در «گودزیلا منهای صفر»… هیولا را نمی‌توان ملامت کرد

«گودزیلا منهای صفر» (وورنر)
«گودزیلا منهای صفر» (وورنر)
TT

در «گودزیلا منهای صفر»… هیولا را نمی‌توان ملامت کرد

«گودزیلا منهای صفر» (وورنر)
«گودزیلا منهای صفر» (وورنر)

تاکاشی یامازاکی، کارگردان فیلم، گفته است که فیلمش «گودزیلا منهای صفر» (Godzilla Minus Zero) پاسخی به فیلم «اوپنهایمر» (۲۰۲۳) ساخته کریستوفر نولان است. او معتقد است که این فیلم «دانشمندی را به تصویر کشید که بمب هسته‌ای را اختراع کرد، اما پیامدهای آن را به تصویر نکشید».
پیامدهای بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی الهام‌بخش ایشیرو هوندا، کارگردان ژاپنی، برای ساخت نخستین فیلم «گودزیلا» (یا به ژاپنی گوجیرا) در سال ۱۹۵۴ بود؛ یعنی نه سال پس از فروریختن دو بمب اتمی در روزهای ششم و نهم اوت ۱۹۴۵ و چند سال پس از آغاز آزمایش‌های هسته‌ای که برخی از آن‌ها در فاصله چندانی از سواحل ژاپن انجام نمی‌شدند.
پیامدهای بمباران اتمی الهام‌بخش ساخت فیلم‌های ژاپنی دیگری نیز درباره این هیولای دریایی شد. در کانون بیشتر فیلم‌هایی که درباره گودزیلا ساخته شده‌اند، این پیام قرار دارد که اگر بمب هسته‌ای نبود، گودزیلا نیز از اعماق دریا بیرون نمی‌آمد و شهرها و روستاهای ژاپن، از جمله پایتخت، توکیو، را ویران نمی‌کرد. این مجازاتی دوگانه برای کشوری است که هم قدرت ویرانگر بمب را تجربه کرده و هم خشم ویرانگر هیولا را.

صحنه‌ای از فیلم «گودزیلا منهای صفر» (آی‌ام‌دی‌بی)

دریا و آسمان

«گودزیلا منهای صفر» این پیام را در خود جای می‌دهد، بلکه آن را متناسب با انسان قرن حاضر از نو صورت‌بندی می‌کند. درست است که نولان علاقه‌ای نداشت درباره سازنده بمب یا فجایعی که بمب به بار آورد، داوری اخلاقی کند؛ اما همین کاستی برای دو فیلم یامازاکی، یعنی «گودزیلا منهای یک» (۲۰۲۳) و فیلم جدیدش، سودمند بوده است؛ زیرا به کارگردان ژاپنی فرصت داده تا موضع سیاسی مخالف بمب و کسانی را که آن را فروریختند، به‌ویژه در این فیلم، به‌طور مستقل و بی‌رقیب مطرح کند. اگر نولان روایت فیلمش را ادامه می‌داد و بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی را نیز در بر می‌گرفت، از قدرت مضمون و ویژگی منحصربه‌فرد گودزیلای یامازاکی می‌کاست.
در «گودزیلا منهای صفر»، همه‌چیز جنبه‌ای تازه پیدا می‌کند؛ از جمله جامعه ژاپن که می‌کوشد پس از جنگ دوباره سرپا شود و زندگی را از سر بگیرد. شخصیت‌هایی که تماشاگران در فیلم سال ۲۰۲۳ با آن‌ها آشنا شدند، همچنان بار مشکلات و احساس گناه پنهان خود را بر دوش می‌کشند. رویدادها از طریق فیلم‌نامه‌ای محکم و متوازن، شخصیت‌ها را در دو بُعد انسانی و هیجان‌انگیز به یکدیگر پیوند می‌دهند.
و سپس آن هیولای سه‌چهره: نخست هیولایی آدم‌کش، دوم موجودی سرکش و خشن و در نهایت، پیش از هر چیز و پس از آن، قربانی‌ای که ترحم آدمی را برمی‌انگیزد. او در اعماق اقیانوس اطلس و در دنیای خاص خود زندگی می‌کرد، اگر آزمایش‌های هسته‌ای به او آسیب نرسانده بودند. بی‌تردید از خود می‌پرسید چه دگرگونی‌هایی در وجودش رخ داده است. این تشعشعات چیست که اکنون در بدنش جریان دارد؟ چه بر سرش آمده است؟ بیرون آمدنش به سطح آب، هم از میل به یافتن پاسخ این پرسش‌ها سرچشمه می‌گیرد و هم از تمایل به دیدن کسی که به او حمله کرده تا از او انتقام بگیرد.

«گودزیلا منهای صفر»: وحشت در خیابان‌ها (روبات کامیونیکیشنز)

وقتی می‌بینیم هیولا به‌آسانی هر چیزی را که سر راهش قرار می‌گیرد درهم می‌شکند، با او احساس همدلی می‌کنیم؛ زیرا ما، به‌عنوان تماشاگرانی آگاه، انگیزه‌های خشم او را درک می‌کنیم. از او می‌ترسیم، با قربانیان بی‌گناه احساس همدردی می‌کنیم، اما نمی‌توانیم سرزنشش کنیم.
افزون بر این، هیولای دیگری نیز وجود دارد. این هیولا از نظر تاریخ سینمای هیولاهای ژاپنی موجود تازه‌ای نیست؛ ایشیرو هوندا پیش‌تر در سال ۱۹۶۴ آن را با نام گیدورا (Ghidora) به سینما معرفی کرده بود. اما این‌بار موجودی است که یامازاکی آن را از نو به کار گرفته تا دامنه درگیری را گسترش دهد، سطح هیجان را بالا ببرد و ابعاد فاجعه را بزرگ‌تر کند.
در فیلم جدید یامازاکی که چند روز پیش در سراسر جهان به نمایش درآمد و با موفقیت تجاری چشمگیری روبه‌رو شد، گیدورا در قالب هیولایی با ویژگی‌های ظاهری متفاوت ظاهر می‌شود؛ موجودی که زمینه‌ساز تهاجم نیروهایی از فضاست؛ نیروهایی که هزاران سال پیش سیاره‌های دوردست را نابود کرده بودند ــ در فیلم به نام سیاره زهره اشاره می‌شود ــ و اکنون در پی نابودی زمین هستند.
این موضوع انتظارات را بالا می‌برد؛ زیرا می‌دانیم که این دو هیولا دیر یا زود ناگزیر با یکدیگر روبه‌رو خواهند شد و یکی از آن‌ها پیروز میدان خواهد بود؛ یا شاید، برای پرهیز از پیش‌بینی‌های ساده‌انگارانه، هیچ‌کدام از این رویارویی جان سالم به در نبرد.

دل‌مشغولی‌ها و کابوس‌ها

هنگام تماشای فیلم، برای لحظاتی از رویدادهای پیش چشمم فاصله گرفتم؛ از جمله در صحنه‌ای که می‌بینیم گودزیلا با تمام نیروی ویرانگرش به خشکی هجوم می‌آورد و هیچ سلاحی در برابرش کارساز نیست. در آن لحظه به حجم تلاش‌هایی فکر کردم که یامازاکی و گروهش به کار بسته‌اند تا همه‌چیز از نظر فنی با چنین درجه‌ای از کمال اجرا شود؛ آن هم در شرایطی که کارگردان در سطح انسانی با خاطرات دردناک برخی شخصیت‌هایش و احساس گناه برخی دیگر ــ از جمله دانشمندان و جنگجویان ــ سروکار دارد؛ احساس گناهی که از موقعیت‌ها، تناقض‌ها و اشتباهاتی ناشی می‌شود که در جریان رویدادهای فیلم قبلی مرتکب شده‌اند.
تلاش فنی به‌کاررفته تنها به استفاده از جلوه‌های بصری و به حرکت درآوردن آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه بسیج تمام ظرفیت‌های طراحی هنری و تولیدی را نیز در بر می‌گیرد؛ زیرا داستان در دهه شصت قرن گذشته اتفاق می‌افتد، دورانی که همه‌چیز با امروز متفاوت بود؛ از پوشاک و معماری گرفته تا شیوه‌های زندگی.

«گودزیلا منهای صفر»: وحشت در خیابان‌ها (روبات کامیونیکیشنز)

در عین حال، در قلب این فیلم عظیم فاجعه‌محور، جنبه‌های انسانی متعددی وجود دارد. داستان‌ها با لطافت در هم می‌آمیزند. شخصیت‌های آن صادقانه به یکدیگر پیوند می‌خورند و از مسیرهای گوناگون به سوی هدفی واحد حرکت می‌کنند. این مضامین تنها به وضعیت شخصیت‌های انسانی فیلم محدود نمی‌شوند، بلکه شخصیت گودزیلا را نیز در بر می‌گیرند.
تنها موجودی که به نظر می‌رسد هیچ بی‌خوابی و اضطرابی ندارد، هیولای پرنده، گیدوراست؛ اما این موضوع قابل درک است، زیرا گیدورا ساخته شده است، نه آنکه موجودی زنده باشد.
احساس گناه و خشم بر شخصیت‌های این فیلم سایه افکنده است، زیرا گذشته هنوز به پایان نرسیده است. با بازگشت گودزیلا، همه درمی‌یابند که خطر همچنان وجود دارد. فیلم درباره زنجیره‌ای پیوسته از رویدادهاست که با حمله هسته‌ای آغاز شده؛ حمله‌ای که آثارش همچنان باقی است و همچون کابوسی ذهن همه را می‌آزارد و خواب را از چشمانشان می‌رباید (در فیلم صحنه‌ای از یک کابوس وجود دارد که علت آن را درمی‌یابیم) و اکنون گودزیلا تجسم عینی آن شده است؛ هیولایی که با وجود همه‌چیز، با او احساس همدلی می‌کنیم.


شریک زندگی پیشین آلن دلون کتابی درباره «عشق دیوانه‌وار» میان آن دو منتشر کرد

آلن دلون و شریک زندگی پیشینش روزالی فان بریمن (آ.اف.پ)
آلن دلون و شریک زندگی پیشینش روزالی فان بریمن (آ.اف.پ)
TT

شریک زندگی پیشین آلن دلون کتابی درباره «عشق دیوانه‌وار» میان آن دو منتشر کرد

آلن دلون و شریک زندگی پیشینش روزالی فان بریمن (آ.اف.پ)
آلن دلون و شریک زندگی پیشینش روزالی فان بریمن (آ.اف.پ)

خاطرات زنی ستمدیده یا وسیله‌ای برای پول درآوردن؟ این پرسشی است که انتشار کتابی از سوی روزالی فان بریمن (۶۰ ساله)، مانکن و ستاره تلویزیونی بازنشسته هلندی و شریک زندگی آلن دلون، بازیگر فقید فرانسوی، برانگیخته است. او ۱۵ سال با دلون زندگی کرد و دخترشان آنوشکا و پسرشان آلن فابین حاصل این رابطه‌اند.
این کتاب با عنوان «عشق دیوانه‌وار: نامه‌ای به آلن دلون؛ وقت آن رسیده است که همه‌چیز را بگویم» (Amour Fou)، در ۱۲ نوامبر از سوی انتشارات «لافون» منتشر شد؛ دو سال پس از درگذشت این ستاره سینما و در شرایطی که اختلاف بر سر میراث او میان فرزندانش همچنان ادامه دارد: آنتونی، فرزند او از همسر نخستش ناتالی دلون، و آنوشکا و آلن فابین، فرزندانش از شریک زندگی‌اش روزالی.
روزالی در این کتاب که در قالب نامه‌ای سرگشاده نوشته شده، جزئیات زندگی مشترکش با دلون را بازگو می‌کند و به‌ویژه به موارد خشونتی می‌پردازد که به گفته خودش، در جریان رابطه‌شان از سال ۱۹۸۷ تا ۲۰۰۱ متحمل شده است. او اشاره می‌کند که قهرمان فیلم «استخر» از اختلال دوقطبی و نوعی «فقدان بیمارگونه بینش نسبت به بیماری» رنج می‌برد؛ وضعیتی که در آن فرد مبتلا از اختلالاتی که با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، آگاهی ندارد.
او روایت می‌کند که دلون هنگام حملات خشم، بشقاب‌ها را به اطراف پرتاب می‌کرد، گوشه‌نشین می‌شد و از صحبت کردن با او سر باز می‌زد؛ همچنین به او ناسزا می‌گفت و به سویش چاقو پرتاب می‌کرد.
او بخشی از کتاب را به ماجرای شکستن بینی‌اش در دو نوبت، آن هم در یک روز، اختصاص داده است. روزالی توضیح می‌دهد که دقیقاً نمی‌داند این اتفاق چگونه رخ داد، اما به یاد دارد که سیلی محکمی خورد و احساس کرد استخوان‌های بینی‌اش در حال شکستن است. او به بخش اورژانس بیمارستان مونتارژی مراجعه کرد و شکستگی بینی‌اش تأیید شد. سپس برای ثبت شکایت به مرکز ژاندارمری رفت، اما کارکنان آنجا از ثبت شکایتش خودداری کردند.
او می‌گوید این حمله در حضور دو فرزندش اتفاق افتاد و هنگامی که از دلون درباره شکستن بینی‌اش پرسید، او مسئولیت این کار را انکار کرد و سپس به دلیل همین پرسش، بار دیگر به او حمله کرد. روزالی اضافه می‌کند که دلون وقتی او را در حال گریه دید، به او گفت: «گریه می‌کنی؟ بسیار خوب، حالا دلیل واقعی گریه کردن را به تو می‌دهم!»
روزالی گاهی همچنان درباره واقعیت آنچه اتفاق افتاده بود تردید می‌کرد و از خود می‌پرسید آیا آن ماجرا صرفاً یک رؤیا بوده است یا نه؛ تا اینکه پسرش آلن فابین در گفت‌وگویی با نسخه ایتالیایی مجله «ونیتی فیر» آشکارا درباره آن سخن گفت.
در سال ۲۰۱۳، کوچک‌ترین پسر دلون جزئیات آن شب را فاش کرد و گفت: «می‌دیدم که خشونت بر سر مادرم آوار می‌شود. من کوچک بودم و فکر می‌کردم خدا او را به‌خاطر بدخلقی‌هایش مجازات می‌کند.»
او افزود که خشونت پدرش تنها به مادرش محدود نمی‌شد و فرزندانش را نیز دربرمی‌گرفت. به گفته او، خودش و برادرش آنتونی به‌خوبی از میزان خشونت و بی‌رحمی پدرشان آگاه بودند.