سفیر تونس در سازمان ملل از عرصه سیاسی کناره گیری کرد

سفیر تونس در سازمان ملل از عرصه سیاسی کناره گیری کرد
TT

سفیر تونس در سازمان ملل از عرصه سیاسی کناره گیری کرد

سفیر تونس در سازمان ملل از عرصه سیاسی کناره گیری کرد

قیس قبطنی (۴۹ ساله) سفیر تونس در سازمان ملل روز چهارشنبه (۹ سپتامبر) به فرانس پرس گفت که از عرصه سیاسی کناره گیری می کند و این تصمیم را پس از آن گرفته که دولت تونس او را از مقام خود در سازمان ملل برکنار کرد.

قبطنی پنج ماه پیش فعالیت خود را به عنوان سفیر تونس در سازمان ملل آغاز کرد.

او خاطر نشان کرد « از فعالیت سیاسی در تونس کناره گیری می کنم چون این مساله شرافتمندی و پایبندی به اصول است».

این مقام تونسی تاکید کرد که روز سه شنبه و از طریق شبکه های اجتماعی در جریان تصمیم وزارت امور خارجه برای برکناری و احضار او به تونس قرار گرفت.

اقدام دولت تونس در تغییر سفیر این کشور در سازمان ملل در حالی صورت می گیرد که تونس تا پایان ۲۰۲۱ عضو غیر دائم شورای امنیت است.

دولت تونس در هفت ماه گذشته دو سفیر خود در سازمان ملل را تغییر داده است.
المنصف البعتی سفیر پیشین تونس در سازمان ملل که تنها پنج ماه از فعالیتش به عنوان رییس هیات نمایندگی این کشور در نیویورک گذشته بود در ژانویه به تونس احضار و از مقام خود برکنار شد. دفتر ریاست جمهوری تونس اتهاماتی را علیه البعتی درباره حمایت از فلسطینیان و بی توجهی به روابط بین تونس و آمریکا در یکی از پرونده های مورد مناقشه سازمان ملل مطرح کرد.

البعتی از دیپلمات های کارکشته و باسابقه و بازنشسته تونس است که وزارت خارجه تونس در ۲۰۱۹ از او خواست در دوره عضویت غیر دائم تونس در شورای امنیت ریاست هیات نمایندگی کشور در سازمان ملل را برعهده بگیرد.
قبطنی پیشتر به عنوان سفیر تونس در اتیوپی فعالیت می کرد و در ۳۱ مارس جانشین البعتی شد.



بقای سیاسی نتانیاهو با آغاز انتخابات اسرائیل در معرض خطر

رأی‌دهندگان برای شرکت در انتخابات سراسری اسرائیل در تل‌آویو حاضر می‌شوند (آسوشیتدپرس)
رأی‌دهندگان برای شرکت در انتخابات سراسری اسرائیل در تل‌آویو حاضر می‌شوند (آسوشیتدپرس)
TT

بقای سیاسی نتانیاهو با آغاز انتخابات اسرائیل در معرض خطر

رأی‌دهندگان برای شرکت در انتخابات سراسری اسرائیل در تل‌آویو حاضر می‌شوند (آسوشیتدپرس)
رأی‌دهندگان برای شرکت در انتخابات سراسری اسرائیل در تل‌آویو حاضر می‌شوند (آسوشیتدپرس)

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با آغاز انتخابات پارلمانی در روز سه‌شنبه، برای حفظ جایگاه خود در صحنه سیاسی با رقابتی دشوار روبه‌رو شده است. رأی‌دهندگان در این انتخابات، عملکرد او را پس از حملات سال ۲۰۲۳ جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس)، جنگ‌های غزه و ایران و تشدید انزوای بین‌المللی اسرائیل ارزیابی می‌کنند.

با این حال، نتانیاهو که در مجموع ۱۹ سال در قدرت بوده و طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری را در تاریخ اسرائیل داشته، همچنان رقیبی قدرتمند است که کنار زدن او آسان نیست. سیاست‌های ملی‌گرایانه در اسرائیل ریشه‌دارتر شده‌اند و چنددستگی در نظام سیاسی این کشور ممکن است به او برای تشکیل دولت برتری بدهد.

نظرسنجی‌ها از رقابتی نزدیک میان حزب لیکود به رهبری نتانیاهو و متحدان راست‌گرای آن، با ائتلاف رقیبی به رهبری گادی آیزنکوت حکایت دارند. آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل که به مواضع سخت‌گیرانه در مسائل امنیتی شناخته می‌شود، از حمایت جریان‌های راست و میانه برخوردار است.

رأی‌گیری ساعت هفت صبح به وقت محلی (۵ به وقت گرینویچ)، با باز شدن مراکز اخذ رأی آغاز شد. این مراکز تا ساعت ۱۰ شب به وقت محلی (۲۰ به وقت گرینویچ) باز خواهند بود.

نتانیاهو در کارزار انتخاباتی خود بر نقش رهبری‌اش در دوران جنگ و اتحاد با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تمرکز کرده است. ترامپ حمایت خود را از نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرده و در جنگ علیه ایران نیز به اسرائیل پیوسته است.

نتانیاهو روز یکشنبه گفت ترامپ آماده است بار دیگر برای از میان بردن «قطعی» تهدید ایران اقدام کند، اما این اقدام را به ادامه حضور خود در قدرت مشروط دانست.

مردی هم‌زمان با برگزاری انتخابات سراسری اسرائیل، در مرکز اورشلیم، پشت میزی احاطه‌شده با پوسترهای انتخاباتی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر و رهبر حزب لیکود، کالاهای دست‌دوم می‌فروشد (رویترز)

آیزنکوت، نتانیاهو را متهم کرد که «به کارزاری مبتنی بر ترساندن مردم، دروغ و تهدید متکی است». او همچنین گفت اطمینان دارد ترامپ «با هر رهبری که مردم انتخاب کنند، همکاری کامل خواهد داشت».

نتانیاهو ممکن است برای تشکیل دولت بار دیگر به حمایت دو رهبر راست افراطی، ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ، نیاز داشته باشد. برخی کشورهای غربی هر دو نفر را به اتهام تحریک به خشونت علیه فلسطینی‌ها تحریم کرده‌اند. در همین حال، نظرسنجی‌ها از افزایش حمایت از حزب «قدرت یهودی» به رهبری بن‌گویر حکایت دارند.

نه نتانیاهو و نه آیزنکوت مسیر روشنی برای رسیدن به قدرت ندارند. اگر هیچ‌یک نتوانند در کنست ۱۲۰ کرسی، ائتلافی برای تشکیل دولت به وجود آورند، ممکن است نتانیاهو تا برگزاری انتخابات جدید در سال آینده، در رأس دولت موقت باقی بماند.

کمیسیون مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد ۷ میلیون و ۳۰۰ هزار اسرائیلی واجد شرایط رأی دادن هستند که حدود ۳۳۰ هزار نفر از آن‌ها برای نخستین بار رأی می‌دهند.

پاسخ‌گویی درباره هفتم اکتبر

انتخابات پس از یکی از پرآشوب‌ترین دوره‌های تاریخ اسرائیل از زمان تأسیس این کشور در سال ۱۹۴۸ برگزار می‌شود؛ دوره‌ای که با شوک ناشی از حملات حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، حمله نظامی متعاقب اسرائیل به غزه و اختلافات شدید داخلی بر سر سیاست‌های دولت راست‌گرای نتانیاهو همراه بوده است.

برای بسیاری از مخالفان نتانیاهو، موضوع اصلی انتخابات پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های امنیتی هفتم اکتبر است؛ روزی که بیشترین شمار کشته‌شدگان در تاریخ اسرائیل را بر جای گذاشت.

مالی حجاج، کارمند وزارت آموزش‌وپرورش اسرائیل و از حامیان آیزنکوت، گفت: «مهم‌ترین مسئله تشکیل یک کمیسیون ملی تحقیق است، چون روند بهبود ما از همان‌جا آغاز می‌شود.»

لیسا تورتور نیز گفت امیدوار است نتانیاهو کنار برود «تا بتوانند دولت جدیدی تشکیل دهند و بخشی از آسیب‌هایی را که بی‌بی به یهودیان سراسر جهان، اسرائیل و تصویر آن وارد کرده، جبران کنند». «بی‌بی» لقب شناخته‌شده نتانیاهو است.

اما نوف گبای، ۱۸ ساله و از هواداران حزب لیکود، با مسئول دانستن نتانیاهو در قبال رویدادهای هفتم اکتبر مخالفت کرد و او را «فرد مناسب برای اسرائیل» دانست.

او گفت: «نتانیاهو جنگ را به بهترین شکل ممکن مدیریت کرد.»

کارنامه جنگ

اسرائیل در حمله نظامی خود به غزه پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، بخش‌های بزرگی از این منطقه را ویران کرد. در حملات آن روز، به گفته آمارهای اسرائیل، افراد مسلح به رهبری حماس هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر دیگر را گروگان گرفتند. مقام‌های بهداشتی غزه می‌گویند حملات اسرائیل جان ۷۴ هزار نفر را گرفته است.

اسرائیل همچنین ضربات سنگینی به حزب‌الله لبنان، متحد ایران، وارد کرد و پیش از کارزار هوایی ۱۲ روزه علیه تأسیسات هسته‌ای ایران در سال ۲۰۲۵ و جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در سال جاری، با تهران تبادل حملات داشت.

آیزنکوت گفت دولت آینده اسرائیل باید مانع دستیابی ایران به توانایی ساخت سلاح هسته‌ای شود؛ چه از طریق استفاده از زور و چه با دستیابی به یک «توافق»، مانند راه‌حل دیپلماتیکی که آمریکا از آن حمایت کند.

ایتمار بن گویر (راست)، رهبر حزب راست افراطی «عوتصما یهودیت» (قدرت یهودی)، به‌همراه همسرش ایالا، در شعبه اخذ رأی در شهرک «کریات اربع» در کرانه باختری اشغالی، رأی خود را به صندوق می‌اندازند (فرانس پرس)

محاسبات تشکیل ائتلاف

آیزنکوت نیز مانند تقریباً همه احزاب یهودی اسرائیل، با راه‌حل تشکیل دو کشور مخالف است؛ راه‌حلی که دهه‌ها مبنای مذاکرات با فلسطینی‌ها بوده است.

با این حال، او از خشونت شهرک‌نشینان یهودی علیه فلسطینی‌ها در کرانه باختری اشغالی انتقاد می‌کند؛ خشونت‌هایی که از سال ۲۰۲۳ افزایش یافته و به روابط اسرائیل با کشورهای غربی آسیب زده است. آیزنکوت همچنین با بن‌گویر و اسموتریچ، دو شریک نتانیاهو در ائتلاف راست افراطی، مخالف است.

در برخی از پایگاه‌های سنتی حمایت از حزب لیکود، رأی‌دهندگان ناراضی کارزاری خانه‌به‌خانه را برای متقاعد کردن مردم به رأی ندادن به نتانیاهو آغاز کرده‌اند. برخی از آن‌ها نیز در حالی از حمایت نتانیاهو فاصله گرفته‌اند که او در پرونده‌ای کیفری که سال‌هاست ادامه دارد، با اتهام‌های فساد روبه‌روست. نتانیاهو این اتهام‌ها را رد می‌کند.

افزایش مشارکت رأی‌دهندگان عرب در اسرائیل ممکن است در محاسبات پیچیده تشکیل ائتلاف، کفه ترازو را به سود آیزنکوت سنگین کند.

آیزنکوت با اشاره به نبود ارزش‌های مشترک، احتمال ائتلاف با احزاب عرب را رد کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند این احزاب ممکن است برای اطمینان از کنار رفتن نتانیاهو از قدرت، از دولت اقلیت به رهبری آیزنکوت حمایت کنند.

آموتس آسائل، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی در مؤسسه شالوم هارتمن، گفت: «انتظار دارم هر کدام از دو طرف که پیروز شود، تنها اکثریتی اندک داشته باشد. پیروزی قاطعی در کار نخواهد بود.»


مکرون در سفر به منطقه خلیج درباره همکاری‌های راهبردی رایزنی می‌کند

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در پاریس (رویترز)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در پاریس (رویترز)
TT

مکرون در سفر به منطقه خلیج درباره همکاری‌های راهبردی رایزنی می‌کند

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در پاریس (رویترز)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در پاریس (رویترز)

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، دوشنبه آینده سفر سه‌روزه خود به چهار کشور منطقه خلیج را آغاز می‌کند. او ابتدا به کویت می‌رود، سپس از امارات متحده عربی و بحرین دیدار می‌کند و در پایان، با سفری دولتی راهی قطر می‌شود. این سفر به دعوت شیخ تمیم بن حمد، امیر قطر، انجام خواهد شد.

احتمال زیادی دارد که این آخرین سفر مکرون به منطقه در دوران ریاست‌جمهوری‌اش باشد؛ زیرا دوره دوم ریاست‌جمهوری او بهار آینده پایان می‌یابد و کمتر از ۲۰۰ روز تا انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه باقی مانده است.

الیزه: فرانسه متحدی قابل اعتماد است

مکرون در این سفر می‌خواهد چند پیام را به رهبران منطقه منتقل کند و به اهداف مشخصی دست یابد. به گفته منابع کاخ الیزه، نخستین پیام این است که «فرانسه متحدی است که می‌توان به آن اعتماد کرد و شریکی است که در کنار کشورهای مورد نظر می‌ایستد. موضع فرانسه در گذشته همین بوده و در آینده نیز همین خواهد بود».

فرانسه با سه کشور منطقه خلیج، یعنی قطر، کویت و امارات متحده عربی، توافق‌نامه‌های دفاعی دارد. این کشور همچنین سال گذشته با پادشاهی عربی سعودی توافق‌نامه «مشارکت راهبردی» امضا کرد. در جریان سفر شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد پادشاهی عربی سعودی، به پاریس در اوت گذشته، نخستین نشست شورای مشارکت راهبردی دو کشور با ریاست مشترک او و مکرون برگزار شد.

پاریس می‌خواهد در این سفر بر تداوم موضع خود در حمایت از امنیت و ثبات منطقه تأکید کند؛ موضعی که، به گفته منابع فرانسوی، بر گسترش همکاری‌های راهبردی و اقتصادی با کشورهای منطقه استوار است. از همین رو، موضوعات دفاعی در ابعاد مختلف آن از محورهای گفت‌وگوهای مکرون با رهبران چهار کشور خواهد بود.

فرانسه هم‌زمان در پی گسترش روابط اقتصادی و سرمایه‌گذاری خود در منطقه است؛ هدفی که بخشی از آن از طریق افزایش حضور شرکت‌های فرانسوی در بازارهای منطقه دنبال می‌شود. یکی از اهداف اصلی سفر نیز تضمین دسترسی فرانسه به محموله‌های نفت و فرآورده‌های نفتی است.

در همین چارچوب، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، آزادی عبور کشتی‌ها و بررسی پیشرفت تلاش‌ها برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت به بازارهای جهانی از موضوعات مورد بحث خواهد بود.

فرانسه نیز مانند دیگر کشورها از افزایش قیمت انرژی و فرآورده‌های آن آسیب دیده است؛ افزایشی که بر اقتصاد این کشور و بودجه عمومی فشار وارد می‌کند. در چند هفته گذشته، اعتراض‌های دانشجویی و اجتماعی در فرانسه جریان داشته است و انتظار می‌رود روز شنبه آینده نیز تظاهرات گسترده‌ای در اعتراض به گرانی، کاهش قدرت خرید و افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی و گاز برگزار شود.

وضعیت «نه جنگ و نه صلح»

سرمایه‌گذاری‌های متقابل، از جمله طرح‌های مشترک در حوزه هوش مصنوعی و انرژی، از دیگر موضوعاتی است که مکرون بررسی خواهد کرد.

به گفته منابع کاخ الیزه، گفت‌وگوهای رئیس‌جمهوری فرانسه علاوه بر این موضوعات، مسائل سیاسی مرتبط با وضعیت منطقه خلیج را نیز در بر خواهد گرفت؛ وضعیتی که پاریس آن را «نه جنگ و نه صلح» توصیف می‌کند. مسائل امنیتی و دفاعی، راه‌های مقابله با بحران انرژی از طریق مسیرهای جایگزین و آنچه پاریس «چالش‌های فراگیر» می‌نامد، از جمله مسائل زیست‌محیطی و پیامدهای آن‌ها، نیز در دستور کار قرار دارند.

منابع کاخ الیزه بر تداوم ارتباط میان پاریس و ریاض تأکید کردند. آن‌ها در توضیح گنجانده نشدن پادشاهی عربی سعودی در برنامه سفر مکرون به منطقه، به سفر مهم اخیر محمد بن سلمان به فرانسه اشاره کردند.

به گفته این منابع، سفر مکرون فرصتی برای ادامه رایزنی با رهبران منطقه درباره تحولات جاری و بررسی راه‌های پیشبرد همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف است. پیگیری منافع راهبردی، اقتصادی و دفاعی فرانسه و توجه به وضعیت شهروندان فرانسوی آسیب‌دیده از بحرانی که خود آن را انتخاب نکرده‌اند نیز از اهداف مورد اشاره منابع فرانسوی است.

از نگاه پاریس، ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» منطقه را در بن‌بستی جدی قرار داده است. مقام‌های فرانسوی معتقدند تشدید تنش و استفاده از گزینه نظامی در جنگ میان آمریکا و ایران نتیجه‌ای نداشته است. به گفته این منابع، «رویکرد فرانسه، گفت‌وگو است».

چند ماه پیش، فرانسه و بریتانیا طرحی مشترک برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز ارائه کردند. این طرح، همراهی نفتکش‌ها و کشتی‌های عبوری از تنگه را پیش‌بینی می‌کرد، اما اجرای آن به دو شرط وابسته بود: ایران متعهد شود به کشتی‌های عبوری حمله نکند و آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند. هیچ‌یک از این دو شرط محقق نشده است و سرنوشت ابتکار اروپا به تحولات بعدی بستگی دارد.

هم‌زمان، اتحادیه اروپا در پی افزایش کارآمدی مأموریت «اسپیدس» در دریای سرخ است؛ مأموریتی که در سال ۲۰۲۴ آغاز شد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از کشورهای مشارکت‌کننده خواسته است شمار شناورهای اختصاص‌یافته به این مأموریت را افزایش دهند. این درخواست با توجه به اهمیت روزافزون دریای سرخ و باب‌المندب به‌عنوان مسیر جایگزین تنگه هرمز مطرح شده است.

برنامه سفر مکرون

نخستین مقصد مکرون کویت است. او در دیدار با شیخ مشعل الاحمد، امیر این کشور، درباره همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های دفاع، زیرساخت و بهداشت گفت‌وگو خواهد کرد.

در امارات متحده عربی، مکرون با شیخ محمد بن زاید، رئیس این کشور، دیدار می‌کند. به گفته کاخ الیزه، گفت‌وگوها عمدتاً بر دفاع، امنیت و فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، متمرکز خواهد بود؛ حوزه‌هایی که دو طرف آن‌ها را از ارکان مشارکت راهبردی خود می‌دانند.

در حال حاضر، یک مرکز داده در فرانسه با تأمین مالی صندوق‌های سرمایه‌گذاری اماراتی در دست ساخت است. این پروژه در چارچوب توافق سرمایه‌گذاری ۵۰ میلیارد یورویی میان دو کشور اجرا می‌شود.

مکرون روز سه‌شنبه از ابوظبی به بحرین می‌رود تا با حمد بن عیسی، پادشاه این کشور، دیدار کند. موضوعات این دیدار نیز مشابه گفت‌وگوهای دو مقصد پیشین است و تحولات منطقه، روابط دفاعی و اقتصادی و به‌ویژه سرمایه‌گذاری‌های بحرین در فرانسه را در بر می‌گیرد.

مکرون عصر سه‌شنبه از منامه به دوحه می‌رود. قطر آخرین مقصد سفر اوست و رئیس‌جمهوری فرانسه روزهای ۲۰ و ۲۱ اکتبر را در این کشور خواهد گذراند.

به گفته کاخ الیزه، هدف این سفر «تعمیق مشارکت راهبردی دو کشور، گسترش مبادلات اقتصادی و دفاعی و رایزنی درباره مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی» است. مکرون همچنین روز بعد در نشست عمومی «شبکه صندوق‌های ثروت ملی برای یک سیاره» شرکت خواهد کرد که به موضوع تغییرات اقلیمی اختصاص دارد.

گروهی از مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه انرژی، دفاع و فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه هوش مصنوعی، مکرون را در این سفر همراهی می‌کنند. شماری از مقام‌های رسمی فرانسه، از جمله ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه، نیز در این هیئت حضور دارند.

مکرون چند سال است که برای گسترش همکاری‌های فرانسه در این حوزه‌ها تلاش می‌کند. هدف او کاهش فاصله فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی با آمریکا و چین، دو کشور پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، است. رقابت در این عرصه به سرمایه‌گذاری‌های کلان نیاز دارد و همین امر تلاش پاریس برای ایجاد مشارکت با دیگر کشورها در این حوزه را توضیح می‌دهد.


ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP
TT

ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP

دو عامل اصلی، پاریس را به تسریع در مطرح کردن فعال‌سازی ابتکار مشترکی که با بریتانیا آغاز کرده بود و بر تشکیل «ائتلاف بین‌المللی» برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز استوار است، سوق داد. این ابتکار در نشست کاخ الیزه در ۱۷ آوریل گذشته، که به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد، تجسم یافت؛ نشستی که ۵۰ کشور در آن مشارکت داشتند و ۳۰ کشور در سطح روسا و نخست‌وزیران نمایندگی شدند. انسان‌ها حتی برای حفاظت از مسیر انتقال نفت هم مجبورند چندین نشست، بیانیه و ائتلاف درست کنند؛ بعد هنوز تعجب می‌کنند چرا جهان همیشه لب مرز بحران است.

عامل نخست، دشواری‌هایی بود که ابتکار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، موسوم به «پروژه آزادی» با آن روبه‌رو شد؛ طرحی که خیلی زود روشن شد اجرای آن با خطرات فراوان همراه است. عامل دوم نیز پیش‌نویس قطعنامه مشترکی بود که به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده و انتظار می‌رود مذاکرات درباره آن روزهای طولانی ادامه پیدا کند.

بر همین اساس، پاریس با هماهنگی شرکای خود و از طریق یک مقام ارشد ریاست‌جمهوری، ابتکاری «عملیاتی» را مطرح کرده که اساس آن تفکیک پرونده تنگه هرمز از مسائل اصلی مورد مذاکره میان تهران و واشنگتن است؛ یعنی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، سیاست منطقه‌ای تهران و روابط آن با گروه‌های هم‌پیمانش در منطقه.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، روز چهارشنبه گفت گفت‌وگوهای بیشتری با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، انجام داده و بار دیگر بر اهمیت تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرده است. مکرون افزود که رئیس‌جمهوری ایران را تشویق کرده تا طرح‌های فرانسه و بریتانیا برای تشکیل یک مأموریت بین‌المللی با هدف ایجاد زیرساخت‌های لازم برای عبور امن از تنگه هرمز را بررسی کند.

پاریس همچنین ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را که پیش‌تر در آب‌های مقابل سواحل قبرس مستقر بود، به منطقه خلیج اعزام کرده است. این ناو از کانال سوئز عبور کرده و روز سه‌شنبه در دریای سرخ در حال حرکت بود.

با این حال، این ائتلاف بین‌المللی بدون دریافت تضمین‌هایی از دو طرف ایرانی و آمریکایی وارد چنین مأموریتی نخواهد شد. به همین دلیل، دیپلماسی فرانسه مشورت‌های خود را افزایش داده است؛ چه از طریق تماس‌های مستقیم مکرون با همتایان آمریکایی و ایرانی‌اش، و چه از طریق وزیر خارجه فرانسه، ژان نوئل بارو، که آخر هفته گذشته سفری به منطقه خلیج داشت و از پادشاهی عربی سعودی، سلطنت عمان و امارات متحده عربی دیدار کرد. او همچنین با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در تماس بوده است.

پاریس به نمایندگی از این ائتلاف پیشنهاد کرده است که «به ایران اجازه عبور از تنگه هرمز داده شود، در مقابل تهران متعهد شود درباره مسائل اساسی با آمریکایی‌ها وارد مذاکره شود و آمریکا نیز در برابر پذیرش مذاکره از سوی ایران، به محاصره تنگه هرمز پایان دهد».

فرانسه به بازه زمانی مشخصی اشاره نکرده و توضیح نداده در صورتی که دو طرف در پایان مذاکرات به توافق نرسند، چه اتفاقی خواهد افتاد. افزون بر این، پاریس خواهان تعهد ایران به خودداری از هدف قرار دادن کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه است و می‌خواهد «ابزارهای لازم برای اطمینان‌بخشی به فعالان حوزه کشتیرانی، از جمله مالکان کشتی‌ها، شرکت‌های بیمه و دیگران، فراهم شود تا بتوان به شرایط پیش از آغاز جنگ بازگشت. این هدفی دست‌یافتنی است.»

به گفته مقام‌های فرانسوی، چنین ابتکاری «به سود همه طرف‌هاست، از اعتبار برخوردار است و بر تصمیمات روشن و تعهدات مشخص تکیه دارد.»

موانعی که مذاکرات را شکست داد

طرف فرانسوی معتقد است تجزیه موانعی که تاکنون مانع مذاکرات میان تهران و واشنگتن شده، از چند جهت سودمند است.

نخست، امکان برخورد مستقیم با بحران شدیدی که اقتصاد جهانی را به دلیل اختلال در زنجیره تأمین انرژی شامل نفت، گاز و همچنین کودهای مورد نیاز کشاورزی درگیر کرده، فراهم می‌کند.

دوم، مانع از شعله‌ور شدن دوباره جنگ می‌شود؛ جنگی که پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی گسترده‌ای خواهد داشت.

سوم، زمینه بازگشت اعتماد لازم برای آرام‌سازی بازار نفت، کاهش هزینه‌های بیمه و احیای جریان طبیعی تجارت را فراهم می‌کند.

چهارمین عامل نیز نگرانی فرانسه و اروپا از این است که آمریکا بخواهد با ایران درباره مسائل اساسی به توافقی برسد که به‌ویژه در موضوع برنامه هسته‌ای «با دقت کافی طراحی نشده باشد».

بر همین اساس، آرام شدن اوضاع از طریق بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه، فرصت کافی برای بررسی پرونده‌های پیچیده را فراهم می‌کند؛ مسائلی که فقط به موضوع هسته‌ای محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای بعدی آن، از جمله رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران در پایتخت‌های اروپایی و غیراروپایی را نیز دربر می‌گیرد.

منابع کاخ الیزه می‌گویند شتاب پاریس در اعزام «شارل دوگل» حامل این پیام است که «ما فقط برای تأمین امنیت تنگه هرمز آماده نیستیم، بلکه توانایی انجام آن را هم داریم.»

پاریس انتظار دارد کشورهای دیگری نیز، از جمله کشورهای اروپایی مانند آلمان، بریتانیا و هلند، کشورهای آسیایی مانند هند، اندونزی و شاید چین، و همچنین کشورهای آفریقایی و حوزه خلیج، ناوها و تجهیزات دریایی خود را برای مشارکت در این عملیات اعزام کنند.

اعضای ائتلاف تأکید دارند این مأموریت باید «صرفاً دفاعی» و «دور از طرف‌های درگیر» باشد؛ موضوعی که به گفته آنان بی‌طرفی، اعتبار و پذیرش مأموریت از سوی دو طرف را تضمین می‌کند. این ائتلاف از ابتدا تلاش کرده بر اصل بی‌طرفی پایبند بماند و تا حد امکان از اقدامات آمریکا در منطقه فاصله بگیرد.

آنچه ائتلاف دریایی را متمایز می‌کند

منبع ریاست‌جمهوری فرانسه می‌گوید اگر این شرایط فراهم شود، ائتلاف دریایی «توانایی تأمین و استقرار تجهیزات و ناوگان لازم برای تضمین امنیت کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه را خواهد داشت».

ویژگی اصلی طرح پیشنهادی این ائتلاف آن است که مأموریتش با تفاهم و همکاری با طرف ایرانی انجام می‌شود؛ مسئله‌ای که آن را از «پروژه آزادی» آمریکا متمایز می‌کند. واشنگتن تلاش داشت طرح خود را با فشار و اجبار پیش ببرد؛ اقدامی که به گفته منابع فرانسوی، نزدیک بود دوباره جنگ را شعله‌ور کند.

این مقام فرانسوی برای نشان دادن شکست ابتکار آمریکا، به حادثه‌ای اشاره کرد که برای کشتی کانتینربر فرانسوی متعلق به شرکت «سی‌ام‌ای-سی‌جی‌ام» مستقر در شهر مارسی رخ داد. او گفت هدف قرار گرفتن این کشتی ثبت‌شده در مالت در شامگاه دوشنبه، «بار دیگر درستی رویکردی را که ما اتخاذ کرده‌ایم نشان می‌دهد» و همزمان دشواری دستیابی ایران و آمریکا به فرمولی برای حفظ آزادی کشتیرانی را آشکار می‌کند؛ دشواری‌ای که ناشی از پیچیدگی پرونده‌های اختلافی میان تهران و واشنگتن است.

اظهارات مقام کاخ الیزه در واقع تنها «مقدمه‌ای» بر توافق‌هایی است که در نشست پاریس در ماه گذشته حاصل شد؛ یعنی مجموعه‌ای از پیشنهادها یا در بهترین حالت، تعهدات اولیه‌ای که اکنون در صورت پذیرش طرح ائتلاف دریایی بین‌المللی، باید به اقدامات اجرایی تبدیل شوند.

پاریس اعلام کرده که نشست‌هایی برای برنامه‌ریزی نحوه استقرار نیروها برگزار شده تا نشان داده شود این ائتلاف دارای طرح عملیاتی قابل اجرا در کوتاه‌مدت است و توانایی اجرای آن را دارد.

بدون تردید، شکل‌گیری چنین برداشتی می‌تواند بر فضای عمومی صنعت نفت تأثیر بگذارد. اما پیش از هر چیز، باید دو موضوع روشن شود: نخست، واکنش‌هایی که انتظار می‌رود از سوی دو پایتخت اصلی، یعنی واشنگتن و تهران، صادر شود. دوم، بحث‌هایی که در شورای امنیت سازمان ملل جریان خواهد داشت و چگونگی هماهنگ کردن آن با مفاد ابتکار ائتلاف بین‌المللی دریایی.