چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی و صرفه جویی ۱۰۰ میلیارد دلاری در هزینه دولت

۴ وزیر سعودی درباره شناسایی فرصت های آینده دار و برنامه های تحول گفتگو کردند

وزیران بهداشت و دارایی و گردشگری در جلسه ای درباره اهداف و فرصت های چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی گفتگو کردند (الشرق الاوسط)
وزیران بهداشت و دارایی و گردشگری در جلسه ای درباره اهداف و فرصت های چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی گفتگو کردند (الشرق الاوسط)
TT

چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی و صرفه جویی ۱۰۰ میلیارد دلاری در هزینه دولت

وزیران بهداشت و دارایی و گردشگری در جلسه ای درباره اهداف و فرصت های چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی گفتگو کردند (الشرق الاوسط)
وزیران بهداشت و دارایی و گردشگری در جلسه ای درباره اهداف و فرصت های چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی گفتگو کردند (الشرق الاوسط)

۴ تن از وزیران سعودی در جلسه ای که بامداد شنبه (اول مه) با عنوان «چشم انداز ۲۰۳۰ و شناسایی فرصت های آینده» در ریاض برگزار شد شرکت کردند. وزرای سعودی به گفتگو در مورد اقدامات و تحولات صورت گرفته در ۵ سال گذشته پرداختند. سند چشم انداز ۲۰۳۰ منجر به صرفه جویی ۴۰۰ میلیارد ریالی (۱۰۷ میلیارد دلاری) در هزینه های دولت شده است.

دکتر توفیق الربیعه وزیر بهداشت و رئیس برنامه تحول در نظام سلامت و احمد الخطیب وزیر گردشگری و رئیس برنامه افزایش کیفیت معیشیت و محمد الجدعان وزیر دارایی و وزیر اقتصاد و برنامه ریزی و سرپرست برنامه تحول بخش مالی و خصوصی سازی و پایداری مالی و محمد التویجری مشاور دیوان پادشاهی و رئیس برنامه تحول ملی از دیگر شرکت کنندگان در این جلسه بودند که بامداد یکشنبه (۲ مه) پایان یافت. خالد السلیمان روزنامه نگار سعودی گرداننده جلسه بود که با پخش یک فیلم مستند درباره برنامه ها و اهداف سند چشم انداز ۲۰۳۰ شروع شد. سند چشم انداز سعودی در ۵ سال گذشته منجر به اصلاحات جامع در حوزه اقتصاد و معیشت و نظام سلامت و غیره شده است.
 

تحول در نظام سلامت

دکتر توفیق الربیعه وزیر بهداشت سعودی گفت «برنامه تحول نظام سلامت روی توسعه بخش سلامت تمرکز کرده است».

او ضمن اشاره به دستاوردهای عظیم در نظام سلامت پس از اعلام اجرای سند چشم انداز ۲۰۳۰ افزود «موفقیت های ۵ ساله در نظام سلامت و هماهنگی و سخت کوشی دستگاه های حکومتی باعث رویکرد موفقیت آمیز برای مقابله با شیوع کرونا شد».

وزیر بهداشت سعودی اظهار کرد «۹.۵ میلیون دوز واکسن در مراکز واکسیناسیون در اقصی نقاط کشور تزریق شده است و کیفیت واکسن برای دولت مهم تر است تا کمیت».
وزیر بهداشت سعودی ضمن اشاره به اپلیکیشن های گوناگون وزارت بهداشت در راستای رفع موانع متعدد دسترسی به اطلاعات و ثبت نام برای واکسیناسیون گفت «نوبت دهی برای واکسن زدن ۷۶ میلیون نوبت بوده که تقریبا ۱۵۰ هزار نوبت در روز می شود. حدود ۲۰۰ هزار نوبت در روز از طریق مراجعه به اپلیکیشن صحتی برای تزریق واکسن گرفته می شود و تعداد نسخه هایی که از طریق مراجعه به اپلیکیشن های نظام سلامت داده شده ۳۰ هزار نسخه در روز بوده که در کل به ۱۲.۵ میلیون نسخه رسیده است. بیش از ۴۰۰ هزار تماس تلفنی در روز داریم».

 

سطح معیشت
از سوی دیگر، احمد الخطیب وزیر گردشگری سعودی و رئیس برنامه کیفیت زندگی گفت شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد کشور توصیه کرده که برنامه ای اجرا کنیم تا شهرهای سعودی در ردیف بهترین شهرهای جهان برای زندگی قرار بگیرند. او توضیح داد «برنامه ارتقای کیفیت زندگی با بودجه بیش از ۶۰ میلیارد ریالی (۱۶ میلیارد دلاری) در ۱۷ منطقه گوناگون در سعودی اجرا می شود».

الخطیب به برنامه های گوناگون از جمله برگزاری سوپرکاپ ایتالیا و اسپانیا و رالی داکار و فورمولا ای و غیره در سعودی اشاره کرد.

او توضیح داد «سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی به منظور بهبود سطح زندگی در شهرهای کشور راه اندازی شد». برنامه های متعددی از جمله افزایش جذابیت زندگی در شهرهای سعودی از طریق بهبود و توسعه مجموعه های ورزشی و گردشگری و تفریحی و بهبود زیر ساختارها و برنامه های عمرانی و خدمات ارتباطات و آموزشی و بهداشتی برای رسیدن به هدف مد نظر اجرا می شود».

وزیر گردشگری گفت «به دلیل همین برنامه بیش از هزار شرکت کوچک و متوسط در حوزه تفریحی راه اندازی شده اند. قبلا به این شرکت ها ظرف یکسال تمام مجوز داده می شد اما حالا در عرض نیم ساعت انجام می شود. ۴۵۰ هزار ویزای توریستی در سه ماه قبل از شیوع پاندومی اعطا شد که با محدودیت ها و قرنطینه و مشکلات کرونایی بین این برنامه ها وقفه افتاد و حالا امیدواریم که فعالیت های گوناگون از سر گرفته شود».

چهار سال گذشته

محمد الجدعان وزیر دارایی و سرپرست وزارت اقتصاد و برنامه ریزی و رئیس برنامه توسعه حوزه پولی و برنامه خصوصی سازی و برنامه پایداری مالی در این جلسه گفت «اصلاح ساختار بودجه منجر به صرفه جویی ۴۰۰ میلیارد ریال (۱۰۶.۶ میلیارد دلاری) در هزینه دولت در ۴ سال گذشته شده است. اینها بخش مهمی از دستاوردهای پنجمین سالگرد اجرای سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی است».

او توضیح داد «بازنگری در مورد مالیات بر ارزش افزوده پس از رسیدن به چندین هدف انجام می شود. مالیات بر ارزش افزوده ۱۵ درصد است و پیش بینی می شود که ما بین یک سال تا ۵ سال آینده به ۵ درصد کاهش پیدا کند».

الجدعان خاطر نشان کرد «منابع مالی دولت گوناگون و شامل بدهی و ذخایر ارزی و دارایی های صندوق سرمایه گذاری های عمومی است. دولت همچنین در صدد واگذاری بخشی از دارایی های خود است اما درباره تعیین سقف بودجه احتیاط به خرج می دهد».

او افزود «نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی ۳۳ درصد است که نسبت به کشورهای گروه ۲۰ چندان بد نیست. توجه به بدهی در سطح بین المللی افزایش یافته است».

 

حجم بدهی
الجدعان اظهار کرد «میزان بدهی سعودی مایه نگرانی نیست. صندوق سرمایه گذاری های عمومی سعودی دارایی های عظیمی دارد که هم قابلیت واگذاری دارند و هم ذخیره».

وزیر دارایی سعودی یادآور شد «سهم بخش خصوصی در تولید ناخالص داخلی در پایان ۲۰۲۰ از ۴۵ درصد به ۵۱ درصد افزایش یافت. مدل جامع خصوصی ظرف ۴۵ روز دیگر به اجرا گذاشته می شود و هدف آن توانمند سازی بخش خصوصی برای مشارکت گسترده در حوزه خدماتی است که قبلا توسط دولت ارائه می شد و همچنین توانمندی دولت برای هزینه بیشتر در پروژه های بیشتر از طریق سرمایه گذاری های بخش خصوصی است. برنامه خصوصی سازی این فرصت را به دولت می دهد تا از طریق سرمایه گذاری بخش خصوصی هزینه بیشتری برای پروژه ها پرداخت کند».

 

تحول ملی
از سوی دیگر، محمد التویجری مشاور دیوان پادشاهی و رئیس برنامه تحول ملی گفت «حکومتداری درست و سیستم تصمیم گیری از جمله دستاوردهای مهم سند چشم انداز ۲۰۳۰ است. ۸۱ درصد خدمات دولتی در سعودی به صورت مجازی و آنلاین انجام می شود که نمونه آن را در خدمات بهداشتی و آموزشی در دوره شیوع کرونا دیدیم».

التویجری افزود «حضور زنان در بازار کار پس از اجرای برنامه های سند چشم انداز ۲۰۳۰ به ۳۳ درصد افزایش یافت. در مدت کوتاه این رکورد را ثبت کردیم. خدمات دولتی به صورت مجازی رشد ۳۵ درصدی داشت که به دولت برای عبور و مقابله با کرونا کمک کرد».
این مقام سعودی با اشاره به پیشرفت فنی در حوزه خدمات و افزایش شفافیت گفت «این عوامل به دستگاه قضا کمک کرد تا فساد را کاملا از بین ببرد چون دیگر خبری از کاغذبازی قبل در حوزه خدمات نیست».

التویجری خاطر نشان کرد «سرعت اینترنت ۱۲ برابر شده و نسل پنجم شبکه تلفن همراه در سراسر کشور گسترش پیدا کرده است».

او گفت «سند چشم انداز ۲۰۳۰ فرصت های متعددی در راستای توانمند سازی در رده های بالا و گروه های کاری حرفه ای ایجاد کرد و همین منجر به بهبود عملکرد شده است. به عنوان مثال می توان به انعطاف پذیری سند چشم انداز برای دست یابی به اهداف مد نظر و کنار آمدن با تحولات اقتصاد جهان و همه گیری اشاره کرد. به ویژه اینکه درآمدها در دوره شیوع کرونا کاهش داشت و باید در اولویت ها بازنگری می کردیم».

 

دولت و مرکز تصمیم گیرنده
التویجری اظهار کرد «شهروند مداری هدف اول و آخر سران سعودی و سند چشم انداز است. قراردادهای دولت در راستای استفاده بهتر از فرصت های سرمایه گذاری و ارائه خدمات با کیفیت و برتر بسته می شود. حکومتداری درست و مرکز تصمیم گیری از جمله بهترین نتایج سند چشم انداز ۲۰۳۰ است. دولت سعودی با برنامه ریزی و تعیین اهداف پایدار و شیوه کاری پایدار در مسیر موفقیت های بیشتر گام برمی دارد».



آرامکو با سازوکارهای اضطراری با پیامدهای جنگ مقابله می‌کند؛ بازارها در انتظار اعلام نتایج مالی شرکت

مخازن ذخیره‌سازی در بندر رأس تنوره (آرامکو)
مخازن ذخیره‌سازی در بندر رأس تنوره (آرامکو)
TT

آرامکو با سازوکارهای اضطراری با پیامدهای جنگ مقابله می‌کند؛ بازارها در انتظار اعلام نتایج مالی شرکت

مخازن ذخیره‌سازی در بندر رأس تنوره (آرامکو)
مخازن ذخیره‌سازی در بندر رأس تنوره (آرامکو)

در حالی که بازارها در انتظار اعلام نتایج مالی آرامکوی سعودی برای سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ در روز دوشنبه هستند، پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران یکی از مهم‌ترین عواملی بوده که توانایی شرکت در حفظ فعالیت‌ها و تداوم عرضه به بازارهای جهانی را به آزمون گذاشته است. با وجود حملاتی که تأسیسات نفتی را هدف قرار داد و اختلال‌هایی که در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به وجود آمد، شرکت همچنان از مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و راهکارهای عملیاتی جایگزین استفاده کرد که طی چند دهه توسعه داده بود. این مجموعه شامل خطوط لوله، مبادی جایگزین صادرات، ذخایر بین‌المللی و همچنین تسریع در تعمیر تأسیسات آسیب‌دیده و تأمین مواد مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری در داخل کشور بود.

در صدر این راهکارهای جایگزین، خط لوله «شرق ـ غرب» قرار دارد که نفت خام را از منطقه شرقی به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند. این خط لوله با دور زدن تنگه هرمز، در صورت مختل شدن کشتیرانی در این مسیر، امکان صادرات نفت را فراهم می‌کند.

اهمیت این مسیر به برنامه‌ریزی قبلی برای متنوع‌سازی مبادی صادراتی بازمی‌گردد. وزیر انرژی و وزیر صنعت و منابع معدنی پادشاهی عربی سعودی، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، در جریان «کنفرانس بین‌المللی نفت» در اکتبر ۲۰۲۶ بر این موضوع تأکید کرد. او ضرورت فراهم کردن مسیرهای جایگزین پیش از وقوع بحران‌ها را یادآور شد و به نقش زیرساخت‌های راهبردی در تقویت امنیت عرضه انرژی اشاره کرد.

هم‌زمان با استفاده از این مسیرهای جایگزین، آرامکو اقدامات خود را برای مقابله با حملات و اختلال‌ها تقویت کرد. این اقدامات شامل تسریع در تعمیر تأسیسات آسیب‌دیده، تأمین مواد تعمیراتی و قطعات یدکی در داخل کشور و استفاده از ذخایر نفت خام در داخل و خارج از پادشاهی بود. این شرکت همچنین در حال بررسی گزینه‌های بیشتری برای انتقال نفت از مسیرهایی دور از گذرگاه‌های دریایی در معرض اختلال است تا دامنه راهکارهای جایگزین خود را گسترش دهد.

اهمیت این اقدامات در شرایطی بیشتر نمایان می‌شود که جنگی که ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، پیامدهای خود را به تأسیسات نفتی در خلیج نیز گسترش داد. هم‌زمان، تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز مختل شد و نگرانی‌ها درباره توقف عرضه جهانی افزایش یافت.

دو روز پس از آغاز جنگ، پالایشگاه رأس تنوره هدف حمله دو پهپاد قرار گرفت که رهگیری شدند. با این حال، بقایای آن‌ها باعث آتش‌سوزی و خسارت‌های محدودی شد، بی‌آنکه بر عرضه به بازار داخلی تأثیری بگذارد. آرامکو برای مقابله با این خطرها، به‌سرعت تعمیر خسارت‌ها و بازگرداندن تأسیسات به چرخه فعالیت را در دستور کار قرار داد. این شرکت همچنین گروه‌هایی را برای مقابله با حوادث هم‌زمان آماده کرد، مواد مورد نیاز برای تعمیر را تأمین کرد و از پهپادها برای ارزیابی خسارت‌ها بهره گرفت. امین الناصر، مدیرعامل آرامکو، این موارد را در مصاحبه‌ای با رویترز که ۱۵ اکتبر منتشر شد، اعلام کرد.

مخازن و خطوط لوله متعلق به آرامکو

گروه‌های واکنش سریع و ذخایر مواد تعمیراتی

آرامکو با تشکیل گروه‌های تخصصی، ذخیره‌سازی مواد مورد نیاز برای تعمیر و قطعات یدکی و استفاده از ابزارهای ارزیابی خسارت، آمادگی خود را برای مقابله با حوادث و تسریع در تعمیر تأسیسات افزایش داده است. الناصر توضیح داد که این شرکت پس از حملات سال ۲۰۱۹ به تأسیسات بقیق، گروه‌های واکنش سریع تشکیل داد و توانایی خود را برای مقابله با حوادث هم‌زمان افزایش داد. به گفته او، آرامکو حدود ۹۰ درصد از مواد مورد نیاز برای تعمیر را در داخل کشور تولید یا ذخیره می‌کند.

او افزود که سرعت واکنش این شرکت بیش از شش برابر میانگین صنعت است و همین امر در بسیاری از موارد امکان بازگرداندن تأسیسات آسیب‌دیده به چرخه فعالیت را ظرف چند روز فراهم می‌کند. برنامه‌های اضطراری همچنین شامل تداوم فعالیت‌ها، استفاده از ذخایر داخلی و بین‌المللی و بهره‌گیری از مسیرهای متعدد برای انتقال و صادرات نفت خام است تا با وجود اختلال در تولید و حمل‌ونقل، عرضه ادامه یابد.

بازیابی ظرفیت خط لوله شرق ـ غرب

با مختل شدن تردد دریایی از تنگه هرمز، خط لوله «شرق ـ غرب» به مسیر اصلی انتقال نفت از منطقه شرقی به بندر ینبع در دریای سرخ و از آنجا به بازارهای جهانی تبدیل شد. با این حال، این خط لوله نیز از پیامدهای جنگ در امان نماند. هدف قرار گرفتن یکی از ایستگاه‌های پمپاژ در ۹ آوریل باعث شد جریان انتقال نفت روزانه حدود ۷۰۰ هزار بشکه کاهش یابد. سه روز بعد، وزارت انرژی اعلام کرد ظرفیت عملیاتی کامل خط لوله، معادل حدود هفت میلیون بشکه در روز، دوباره برقرار شده است. همچنین حجم تولید متأثرشده میدان نفتی منیفه بازیابی شد، در حالی که تلاش‌ها برای بازگرداندن تولید میدان خریص ادامه داشت.

این خط لوله در سپتامبر بار دیگر با آزمون مشابهی روبه‌رو شد. پس از حمله‌ای جدید، فعالیت آن برای بررسی ایمنی به‌طور احتیاطی متوقف شد. وزیر انرژی در ۶ اکتبر اعلام کرد که فعالیت خط لوله طی پنج تا شش روز از سر گرفته شده و میزان انتقال نفت به حدود ۵٫۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.

ایده ساخت این خط لوله به اوایل دهه ۱۹۸۰ و دوران جنگ ایران و عراق بازمی‌گردد. هدف از احداث آن، متنوع‌سازی مبادی صادرات نفت در صورت مختل شدن تردد دریایی در خلیج بود. بر اساس توضیحاتی که وزیر انرژی، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، در جریان «کنفرانس بین‌المللی نفت» در اکتبر ۲۰۲۶ ارائه کرد، ظرفیت انتقال این خط لوله در سال ۱۹۹۵ به حدود پنج میلیون بشکه در روز افزایش یافت.

بررسی مسیرهای بیشتر برای صادرات

آرامکو در حال بررسی مسیرهای بیشتری برای انتقال نفت به بازارهای جهانی است تا وابستگی خود را به گذرگاه‌های دریایی در معرض اختلال، به‌ویژه تنگه هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز، کاهش دهد. الناصر گفت این شرکت در حال بررسی گزینه‌های جایگزینی است که جزئیات آن‌ها را اعلام نکرده است. به گفته او، این گزینه‌ها پس از اتخاذ تصمیم نهایی اعلام خواهند شد.

این بررسی‌ها هم‌زمان با برنامه پادشاهی عربی سعودی برای افزایش ظرفیت انتقال نفت از طریق خطوط لوله به ۱۰ میلیون بشکه در روز انجام می‌شود؛ موضوعی که وزیر انرژی در اظهارات خود در ماه اکتبر به آن اشاره کرد. متنوع‌سازی مسیرها امکان تغییر مسیر صادرات را در صورت اختلال در برخی گذرگاه‌ها فراهم می‌کند و انعطاف‌پذیری عرضه را افزایش می‌دهد.

ذخایر خارجی برای افزایش انعطاف‌پذیری عرضه نفت

آرامکو در کنار متنوع‌سازی مسیرهای انتقال، از ذخیره‌سازی نفت در خارج از پادشاهی نیز استفاده می‌کند تا بخشی از نفت خام را در نزدیکی بازارهای مصرف نگهداری کند. این اقدام امکان تأمین تقاضای مشتریان را در صورت اختلال در حمل‌ونقل دریایی فراهم می‌کند. در همین چارچوب، پادشاهی عربی سعودی و سنگاپور در ۲۶ اکتبر از دستیابی به تفاهمی اولیه برای ذخیره‌سازی نفت خام سعودی در غارهای سنگی جورونگ خبر دادند. قرار است ذخیره‌سازی در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ آغاز شود. ظرفیت کل این تأسیسات که در عمق حدود ۱۵۰ متری زیر زمین قرار دارد، نزدیک به ۹ میلیون بشکه مایعات هیدروکربنی است.

آرامکو همچنین ترتیبات دیگری برای ذخیره‌سازی نفت در اوکیناوا و کِیری در ژاپن، اولسان در کره جنوبی و روتردام در هلند دارد. افزون بر این، تأسیساتی مرتبط با خط لوله «سومید» در مصر نیز در اختیار این شرکت قرار دارد. این مراکز در صورت بروز اختلال در حمل‌ونقل دریایی، امکان تأمین نیاز بازارها را فراهم می‌کنند. در برخی از این توافق‌ها، کشورهای میزبان در شرایط اضطراری برای خرید نفت خام اولویت دارند.

این مجموعه اقدامات بازتاب‌دهنده اتکای آرامکو به ترکیبی از خطوط لوله، ذخایر خارجی، مسیرهای جایگزین انتقال و سرعت در تعمیر تأسیسات برای مقابله با اختلال در عرضه است. با اعلام نتایج سه‌ماهه سوم، توجه سرمایه‌گذاران بر توانایی شرکت برای حفظ فعالیت‌ها و تداوم صادرات متمرکز خواهد بود. پیامدهای نوسان قیمت‌ها و هزینه‌های مقابله با بحران بر عملکرد مالی شرکت نیز از دیگر محورهای مورد توجه خواهد بود.


صندوق بین‌المللی پول: پیامدهای حملات به سعودی ممکن است به سراسر جهان گسترش یابد

گئورگیوا در نشست توجیهی مدیران ارشد درباره دستور کار سیاست جهانی، در جریان نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و گروه بانک جهانی در بانکوک (خبرگزاری فرانسه)
گئورگیوا در نشست توجیهی مدیران ارشد درباره دستور کار سیاست جهانی، در جریان نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و گروه بانک جهانی در بانکوک (خبرگزاری فرانسه)
TT

صندوق بین‌المللی پول: پیامدهای حملات به سعودی ممکن است به سراسر جهان گسترش یابد

گئورگیوا در نشست توجیهی مدیران ارشد درباره دستور کار سیاست جهانی، در جریان نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و گروه بانک جهانی در بانکوک (خبرگزاری فرانسه)
گئورگیوا در نشست توجیهی مدیران ارشد درباره دستور کار سیاست جهانی، در جریان نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و گروه بانک جهانی در بانکوک (خبرگزاری فرانسه)

کریستالینا گئورگیوا، مدیرکل صندوق بین‌المللی پول، روز چهارشنبه هشدار داد که حملات اخیر به پادشاهی عربی سعودی ممکن است پیامدهای منفی گسترده‌ای در سراسر جهان داشته باشد. او با اشاره به اهمیت اقتصاد سعودی برای منطقه و بازارهای جهانی، درباره افزایش خطر اختلال در تأمین انرژی در خاورمیانه هشدار داد.

گئورگیوا در کنفرانسی خبری در حاشیه نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک گفت «اقتصاد سعودی برای منطقه و جهان اهمیت دارد». او افزود که تحولات اخیر ممکن است «پیامدهای منفی احتمالی داشته باشد که همه را در همه‌جا تحت تأثیر قرار دهد».

این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که انتقال انرژی و حمل‌ونقل دریایی در منطقه با اختلال روبه‌روست. این اختلال‌ها ممکن است هزینه‌های انرژی را افزایش دهند و بر تجارت و فعالیت‌های اقتصادی تأثیر بگذارند. کشورهایی که به واردات نفت و گاز وابسته‌اند، بیش از دیگران در معرض این پیامدها قرار دارند.

صندوق بین‌المللی پول روز سه‌شنبه پیش‌بینی‌های اقتصادی خود را منتشر کرد. بر اساس این پیش‌بینی‌ها، اقتصادهای خاورمیانه و آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۶ با انقباض ۰.۳ درصدی روبه‌رو خواهند شد. انتظار می‌رود این اقتصادها در سال ۲۰۲۷ رشد ۶.۳ درصدی را تجربه کنند. این پیش‌بینی‌ها هم فشارهای ناشی از بحران کنونی و هم بهبود مورد انتظار پس از فروکش‌کردن بحران و ازسرگیری انتقال انرژی و تجارت را نشان می‌دهند.

پیامدهای بحران برای اقتصادهای منطقه یکسان نخواهد بود. میزان اختلال در کشتیرانی و توانایی کشورها برای ادامه صادرات، از عوامل تعیین‌کننده در این زمینه است.

صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی رشد اقتصادی سعودی در سال ۲۰۲۷ را به ۷.۹ درصد افزایش داده است. این رقم در پیش‌بینی ماه ژوئیه ۲.۴ درصد و در پیش‌بینی ماه آوریل ۳.۴ درصد بود. این صندوق همچنین برآورد خود از انقباض اقتصاد سعودی در سال ۲۰۲۶ را به ۳.۳ درصد کاهش داده است. پیش‌بینی قبلی صندوق از انقباض اقتصاد این کشور، در ماه ژوئیه ۵ درصد و در ماه آوریل ۶.۴ درصد بود.

صندوق انتظار دارد با کاهش اختلال در کشتیرانی، تولید و صادرات سعودی دوباره افزایش یابد. با این حال، سرعت و میزان بهبود اقتصادی به تحولات امنیتی و بازگشت انتقال انرژی و تجارت به روال عادی بستگی دارد.

وزارت دارایی سعودی نیز در بیانیه مقدماتی بودجه، رشد اقتصادی ۱۲.۸ درصدی را برای سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی کرده است.


رئیس آرامکو: حمله به زیرساخت‌های انرژی منطقه، اقتصاد جهان را تهدید می‌کند

امین الناصر، مدیرعامل آرامکو، در کنفرانس جهانی نفت سخن می‌گوید (الشرق الأوسط)
امین الناصر، مدیرعامل آرامکو، در کنفرانس جهانی نفت سخن می‌گوید (الشرق الأوسط)
TT

رئیس آرامکو: حمله به زیرساخت‌های انرژی منطقه، اقتصاد جهان را تهدید می‌کند

امین الناصر، مدیرعامل آرامکو، در کنفرانس جهانی نفت سخن می‌گوید (الشرق الأوسط)
امین الناصر، مدیرعامل آرامکو، در کنفرانس جهانی نفت سخن می‌گوید (الشرق الأوسط)

امین الناصر، رئیس و مدیرعامل شرکت آرامکوی سعودی، هشدار داد که پیامدهای هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های انرژی در منطقه، تنها به بازارهای این منطقه محدود نمی‌شود، بلکه اقتصادها و بازارهای سراسر جهان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. او تأکید کرد که حفاظت از تأسیسات انرژی و مسیرهای تأمین، در شرایطی که ناآرامی‌های اخیر چالش‌هایی برای امنیت جهانی انرژی ایجاد کرده‌اند، به همکاری بین‌المللی نیاز دارد.

الناصر در سخنرانی خود در کنفرانس جهانی نفت در ریاض گفت اختلال‌ها در تنگه هرمز و حملات به زیرساخت‌های انرژی منطقه، میزان وابستگی متقابل بخش‌های مختلف زنجیره جهانی تأمین را آشکار کرده است. او افزود که ادامه این اختلال‌ها فشار بر بازارهای نفت خام و فرآورده‌های پالایش‌شده، به‌ویژه گازوئیل، را افزایش می‌دهد.

او گفت ذخایر تجاری موجود دیگر تنها ظرفیت محدودی برای جذب شوک‌ها دارند و درباره اتکا به این ذخایر به‌عنوان راهکاری دائمی برای تأمین امنیت انرژی هشدار داد. وی تأکید کرد که ازسرگیری جریان عرضه از طریق تنگه هرمز و بازگشت اعتماد به بازارها، همچنان دو عامل اساسی برای کاهش فشار بر زنجیره تأمین انرژی هستند.

الناصر توضیح داد که سامانه انرژی عربستان در طول بحران، به لطف سرمایه‌گذاری‌های راهبردی در زیرساخت‌ها و توان عملیاتی، همچنین تنوع مسیرهای صادراتی، یکپارچگی تأسیسات و سامانه‌های حفاظت دیجیتال، با قابلیت اطمینان بالایی به فعالیت خود ادامه داده است.

سرمایه‌گذاری‌های پیش‌دستانه، عامل تقویت تاب‌آوری

الناصر تأکید کرد که تاب‌آوری در بخش انرژی با اتکا به یک خط لوله، تأسیسات یا فناوری واحد به دست نمی‌آید، بلکه مستلزم وجود سامانه‌ای یکپارچه است که زیرساخت‌ها، ظرفیت مازاد تولید، مسیرهای متنوع صادراتی و توان مالی و انسانی را دربرگیرد. این ظرفیت‌ها امکان ادامه فعالیت و سرمایه‌گذاری در دوران بحران را فراهم می‌کنند.

او افزود آرامکو با هماهنگی وزارت انرژی، گزینه‌های بیشتری را برای صادرات نفت خام بررسی می‌کند. گسترش ظرفیت ذخیره‌سازی در خارج از کشور و استفاده از فناوری‌های پیشرفته برای بازرسی تأسیسات، تسریع عملیات نگهداری و تعمیرات و کاهش خسارت‌ها نیز در دستور کار این بررسی‌ها قرار دارد.

الناصر گفت هزینه سرمایه‌گذاری‌های لازم برای ایجاد تاب‌آوری بر عهده نهادهایی است که این سرمایه‌گذاری‌ها را انجام می‌دهند، اما منافع آن به اقتصادها، مصرف‌کنندگان، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران می‌رسد. او خاطرنشان کرد که جلوگیری از اختلال‌ها، ارزش اقتصادی‌ای دارد که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد تا سرمایه‌گذاری‌های ضروری برای امنیت انرژی تداوم یابد.

### «اکتفا» به تداوم عرضه کمک می‌کند

الناصر با اشاره به برنامه «اکتفا» برای تقویت ارزش افزوده کل در بخش تأمین گفت این برنامه که آرامکو بیش از یک دهه پیش راه‌اندازی کرد، به ایجاد یک پایگاه تأمین داخلی کمک کرده و توانایی شرکت را برای واکنش به شرایط استثنایی افزایش داده است.

او گفت بیش از ۹۰ درصد مواد مورد استفاده برای بازگرداندن عملیات به وضعیت عادی طی هشت ماه گذشته، از منابع داخلی تأمین شده‌اند. این امر باعث شد عملیات بازیابی به‌جای چند هفته و چند ماه، ظرف چند ساعت و چند روز انجام شود.

او افزود بومی‌سازی زنجیره‌های تأمین، علاوه بر کمک به اقتصاد داخلی، توسعه صنایع ملی و ایجاد فرصت‌های شغلی، عامل مهمی در افزایش آمادگی برای مقابله با بحران‌هاست.

الناصر تأکید کرد که ایجاد تاب‌آوری مستلزم سرمایه‌گذاری مستمر طی چندین سال است، نه تصمیم‌های کوتاه‌مدت. او همچنین بر اهمیت حفاظت از ظرفیت‌های ایجادشده و آمادگی برای نیازهای آینده پادشاهی عربی سعودی تأکید کرد.

افزایش ۸۰ درصدی تولید گاز تا سال ۲۰۳۰

الناصر درباره برنامه‌های آینده این شرکت گفت توسعه تولید گاز یکی از محورهای اصلی راهبرد آرامکو است. این شرکت قصد دارد تولید گاز قابل فروش را تا سال ۲۰۳۰، در مقایسه با سطح تولید سال ۲۰۲۱، حدود ۸۰ درصد افزایش دهد.

او افزود توسعه تولید گاز با برنامه ملی انرژی‌های تجدیدپذیر، شامل طرح‌های انرژی خورشیدی و بادی، تکمیل می‌شود. هدف از این اقدامات، تنوع‌بخشی به منابع تولید برق و کاهش انتشار آلاینده‌هاست.

الناصر توضیح داد که ترکیب گاز و انرژی‌های تجدیدپذیر به ایجاد سبدی متنوع‌تر و انعطاف‌پذیرتر برای تولید برق کمک می‌کند و به استفاده بهتر از منابع و تأمین نیازهای اقتصاد داخلی می‌انجامد. این اقدامات هم‌زمان با توسعه فناوری‌های جذب، استفاده و ذخیره‌سازی کربن، هوش مصنوعی و راهکارهای پیشرفته دیجیتال دنبال می‌شوند.

او گفت این تلاش‌ها با اهداف چشم‌انداز ۲۰۳۰ سعودی، به‌ویژه در زمینه تنوع‌بخشی اقتصادی، توسعه توانمندی‌های داخلی، تقویت تولید صنعتی، ایجاد فرصت‌های شغلی و ساخت سامانه‌ای پایدارتر برای انرژی، همسو هستند.

خاورمیانه، یکی از ارکان امنیت جهانی انرژی

الناصر تأکید کرد که خاورمیانه، به‌دلیل سهم قابل‌توجه خود از ذخایر اثبات‌شده نفت و ظرفیت مازاد تولید، همچنان یکی از ارکان اصلی امنیت جهانی انرژی است. او گفت بیش از ۹۰ درصد ظرفیت مازاد تولید در جهان در این منطقه متمرکز است.

او افزود تنوع‌بخشی به منابع تأمین لزوماً به معنای امکان تغییر موقعیت‌های جغرافیایی مبدأ انرژی نیست. الناصر هشدار داد که هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های این منطقه بر بازارها و اقتصادهای سراسر جهان تأثیر می‌گذارد.

او تأکید کرد حفاظت از تأسیسات انرژی و مسیرهای انتقالی که اقتصاد جهانی به آن‌ها متکی است، به همکاری بین‌المللی نیاز دارد؛ زیرا هیچ کشوری، صرف‌نظر از میزان توانمندی‌هایش، نمی‌تواند به‌تنهایی از تمام اجزای سامانه جهانی تأمین انرژی محافظت کند.

مسیرهای متفاوت برای تحول انرژی

الناصر درباره آینده انرژی گفت مسیر تحول انرژی از کشوری به کشور دیگر، متناسب با نیازها و شرایط اقتصادی آن‌ها، متفاوت خواهد بود. او در عین حال بر تداوم اهمیت نفت و گاز در سبد جهانی انرژی تأکید کرد.

او افزود تأمین انرژی قابل‌اعتماد و مقرون‌به‌صرفه، عاملی اساسی برای حمایت از رشد اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی و بهبود سطح زندگی است؛ به‌ویژه در اقتصادهای در حال توسعه که برای پاسخ‌گویی به نیازهای فزاینده خود به انرژی با چالش‌هایی روبه‌رو هستند.

الناصر در پایان بر اهمیت ایجاد سامانه‌ای یکپارچه برای انرژی تأکید کرد که نفت، گاز و انرژی‌های تجدیدپذیر را در کنار یکدیگر قرار دهد، در شرایط عادی کارآمد باشد و در شرایط فشار نیز تاب‌آوری خود را حفظ کند. به گفته او، چنین سامانه‌ای امنیت انرژی در پادشاهی عربی سعودی و جهان را تقویت می‌کند و از رشد آینده پشتیبانی خواهد کرد.