دولت جو بایدن رئیسجمهور آمریکا به عنوان بخشی از جستجوی راه بازگشت به برجام، در حال حرکت روی میدان مین تحریمهای کاشته شده توسط دونالد ترامپ رئیسجمهور سابق با گامهای آهسته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، دولت بایدن برای بازگشت به برجام باید تحریمهای وضعشده در دوران دونالد ترامپ علیه ۷۰۰ فرد و نهاد ایرانی را رفع کند.
خبرگزاری رویترز میگوید این آمار را بر اساس شمارش تحریمهای وضعشده توسط وزارت خزانهداری آمریکا بعد از خروج این کشور از برجام به دست آوردهاست.
در میان این مینهای لیست سیاه آمریکا، تحریم حدود ۲۴ مؤسسه و نهاد حیاتی در اقتصاد ایران از جمله بانک مرکزی و شرکت ملی نفت و تحریم طرفهای خارجی است که قصد همکاری با آنها به بهانه حمایت از تروریسم یا گسترش سلاح را دارند.
این خبرگزاری در ادامه نوشت: برای این که ایران نفت خود را صادر کند که بزرگترین منفعت این کشور از عمل به تعهدات برجامی و محدود کردن برنامه هستهای خود خواهد بود، لغو بسیاری از این تحریمها «اجتناب ناپذیر» است.
خبرگزاری رویترز در ادامه آوردهاست لغو این تحریمها جو بایدن را در معرض اتهاماتی مانند نرمش در برابر تروریسم قرار میدهد اما این یک هزینه سیاسی است که او باید آن را برای بازگشت به برجام به جان بخرد.
این احتمال قبلاً انتقادات شدید جمهوری خواهان را به همراه داشتهاست. ماه گذشته، مایک پمپئو وزیر امور خارجه دولت سابق در حمایت از یک قانونی برای دشوارکردن لغو تحریمهای ایران، گفت: «این غیراخلاقی است».
طبق این گزارش، جان اسمیت مدیر دفتر کنترل داراییهای خارجی خزانهداری آمریکا بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ موج تحریمهای ترامپ را از لحاظ دامنه در تاریخ معاصر آمریکا بیسابقه توصیف کردهاست.
وی افزود، هدف قرار دادن نهادهای ایرانی برای حمایت از تروریسم یا ارتباط آنها با «سپاه پاسداران» احیای توافق هسته ای را بسیار دشوارتر کردهاست.
او که اکنون یکی از شرکای شرکت حقوقی «موریسون و فورستر» است، در خصوص این تحریمها گفت: «با اضافه کردن چنین برچسبهایی مثل تروریسم جهانی، سپاه پاسداران و نقض حقوق بشر، حذف این نامها از فهرست سیاه به لحاظ سیاسی بسیار دشوار است. امکانپذیر است اما اگر این کار را بکنید با واکنش بد احتمالی بیشتری روبرو خواهید شد».
* مشروع یا جعلی؟
طبق این گزارش، یکی از موانع عمده در گفتوگوهای وین که هنوز رفع نشده، آنچه باید در خصوص تحریمهای بانک مرکزی ایران انجام شود، است. این تحریمها در سال ۲۰۱۲ اعمال شد و بعد طبق توافق هستهای لغو شد و با خارج شدن ترامپ از توافق بازگشت.
در سپتامبر سال ۲۰۱۹ ترامپ با قرار دادن بانک مرکزی ایران در فهرست سیاه به اتهام حمایت مالی از گروههای تروریستی، از این هم فراتر رفت و به شکلی مؤثر خارجیها را از تعامل با آن منع کرد. او همچنین بخشهای دیگر زیرساختهای نفتی ایران از جمله شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی نفتکش ایران و شرکت ملی صنایع پتروشیمی را به اتهام حمایت از تروریسم هدف قرار داد.
طبق گزارش رویترز، به گفته کارشناسان، این شرکتها باید تسهیل تحریم دریافت کنند در غیر این صورت برای شرکتهای خارجی همچنان مشکل ساز و نگران کننده خواهند بود. شرکتهای آمریکایی هم که از معامله با این شرکتها تحت تحریمهای مختلف منع هستند.
خبرگزاری رویترز اظهارات الیوت آبرامز آخرین نماینده آمریکا در امور ایران در دوران ترامپ مبنی بر اینکه این تحریمها به استناد قانون اعمال شدهاند را مقدمهای دانسته که خط استدلال جمهوریخواهان برای حمله به بایدن را نشان میدهد.
* تمرکز بر روی بانک مرکزی
یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اما گفت که دولت بایدن به دنبال به چالش کشیدن مبنایی که ترامپ برای اعمال این تحریمها به آنها استناد کرد، نیست. در واقع، این به آن معناست که وارد این بحث نخواهد شد که این نهادها از تروریسم پشتیبانی نکردهاند. در عوض، به گفته این مقام آمریکایی، دولت بایدن نتیجهگیری کرده که بازگشت به توافق هستهای ایران به نفع امنیت ملی ایالات متحده است که این مسئله لغو تحریمها را توجیه میکند.
در بخش دیگری از مطلب رویترز گفته شده که تصمیم ترامپ در آوریل سال ۲۰۱۹ در قرار دادن سپاه پاسداران و بازوی نظامی و اطلاعاتی خارجی آن یعنی نیروی قدس آن در فهرست سیاه تروریسم هم مسائل را پیچیده کردهاست.
در سپتامبر سال ۲۰۱۹ دفتر کنترل داراییهای وزارت خزانهداری آمریکا از اختیارات ضد تروریسم برای هدف قرار دادن بانک مرکزی ایران به اتهام فراهم کردن میلیاردها دلار برای سپاه، نیروی قدس و حزبالله لبنان، استفاده کرد.
آبرامز در این باره گفت: «آنچه به نظر من قابل نکوهش است، هر گامی است که باعث تغییر وضعیت تحریم سپاه پاسداران برای فعالیتهای تروریستی شود زیرا سپاه پاسداران به فعالیتهای تروریستی دست میزند. این یک مسئله واضح است». این در حالی است که، دولت بایدن برای لغو تحریمهای مربوط به بانک مرکزی نیاز به حذف برچسب تروریستی از سپاه پاسداران ندارد.
طبق این گزارش، به گفته مقامهای سابق آمریکایی، «وزیر خزانهداری میتواند هر گونه تحریم را علیه بانک مرکزی ایران تحت دستورات اجرایی آمریکا وارونه کند، دستوراتی که به رئیسجمهور آمریکا توانایی اعمال یا لغو آنها را به خواست خود میدهد».
در پایان این گزارش آمدهاست: وزارت خارجه آمریکا بدون ارائه جزئیات اعلام کرده تنها اگر ایران به تعهد به برجام بازگردد، آمریکا تحریمهای ناسازگار با برجام را لغو میکند.
هنری رم تحلیگر مسائل ایران در گروه اوراسیا در این باره گفت: «انتقادهای سیاسی شدید خواهد بود. هر چیزی که شامل کلیدواژه تروریسم در این مورد باشد، میتواند نقطه بحث آماده برای کسانی باشد که مخالف بازگشت به برجام هستند».
