سازمان کشورهای صادر کننده نفت موسوم به اوپک ۱۹۶۰ تاسیس شد. ۶۲ سال گذشت و ریاست این نهاد دوباره در اختیار یک خلیجی قرار گرفت و هیثم الغیص از کویت به عنوان رییس اوپک معرفی شد. بی گمان، «خلیجی ها» نقش کلیدی و اصلی در تنظیم سیاست های اوپک و تامین امنیت انرژی جهان ایفا می کنند.
دو نماینده کویت پیش از الغیص به عنوان دبیر کل به این سازمان خدمت کردند اما با این حال نمایندگان کشورهای خلیج در چهل سال گذشته یعنی در دوره طلایی اوپک به مقام ریاست نرسیدند. اشرف لطفی و شیخ احمد الفهد الصباح از کویت به ترتیب در سال های ۱۹۶۶ و ۲۰۰۵ این سمت کلیدی را به دست گرفتند. نام مرحوم عبد المطلب الکاظمی وزیر نفت پیشین کویت در تاریخ اوپک ثبت شد چون کارلوس تروریست معروف جهان او و چند وزیر نفت دیگر را زمستان ۱۹۷۵ در مقر اوپک در وین به گروگان گرفت.
کویت و سعودی و ایران و عراق و کویت و ونزوئلا از کشورهای بنیانگذار اوپک هستند که ۱۹۶۰ در بغداد، پایتخت عراق تاسیس شد و وین را به عنوان مقر این سازمان انتخاب کردند. ۱۱ کشور صادرکننده نفت در اوپک کنونی عضویت دارند. ۴۴ درصد نفت جهان از سپتامبر ۲۰۱۸ در کشورهای اوپک تولید می شود و این کشورها ۸۱.۵ درصد ذخایر نفت جهان را در اختیار دارند که ۴۸ درصد این مجموع در ۶ عضو خاورمیانه ای قرار دارد.
هیثم الغیص دبیر کل جدید اوپک این سمت را از اول اوت برعهده خواهد گرفت. الغیص در شرایطی سکان هدایت اوپک را در اختیار می گیرد که کشورهای جهان گرفتار سویه های جدید و مسری تر کووید ۱۹ هستند و اوپک و شرکایش در «اوپک پلاس» برخورد محتاطانه در قبال برنامه های بهبودی بازارهای بین المللی و مواجهه با بیم و تردید ناشی از پیدایش سویه های جهش یافته کووید ۱۹ در پیش گرفته اند. ائتلاف «اوپک پلاس» به رهبری سعودی و روسیه اعلام کرد که از ماه فوریه قرار است هر روز ۴۰۰ هزار بشکه به تولیدشان اضافه کنند تا به تدریج از مرحله محدودیت عرضه ای دوران کرونا عبور کنند. اوپک در بیانیه ای درباره تعیین الغیص به عنوان دبیر کل جدید گفت «هیثم الغیص نماینده کویت به اتفاق آرا به عنوان دبیر کل اوپک انتخاب شد و او سمت ریاست را از اول اوت ۲۰۲۲ در یک دوره سه ساله برعهده می گیرد».
الغیص جانشین محمد بارکیندوی نیجریه ای می شود که از ۲۰۱۶ رییس اوپک بود. تولید نفت در دوره بارکیندو در ۲۰۲۰ افزایش قابل ملاحظه یافت و ضربه کاری «کووید» به بازار نفت در همین دوره اتفاق افتاد.
-زندگینامه و سوابق نفتی
هیثم الغیص اکتبر ۱۹۶۹ در کویت متولد و در خانواده یک دیپلمات بزرگ شد. فیصل الغیص پدر هیثم سفیر اسبق کویت در آلمان است. او از دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو در ۱۹۹۰ مدرک کارشناسی گرفت و به عربی و ۶ زبان انگلیسی و فرانسوی و اسپانیایی و آلمانی و پرتغالی و چینی مسلط است. الغیص اولین رییس نمایندگی شرکت نفت کویت در چین بود و در حوزه بازاریابی در شرکت نفت کویت در بخش های گوناگون مدیریت عملیات فروش خدمت کرد و ریاست نمایندگی های منطقه ای شرکت نفت کویت در پکن و لندن در سوابق شغلی الغیص به چشم می خورد. او مدیر بخش تحقیقات شرکت نفت کویت و معاون مدیر عامل در بازاریابی جهانی این شرکت بود.
هیثم الغیص در حوزه تجربه بین المللی نفتی هم از دیرباز یعنی بیش از ۳۰ سال قبل به عنوان چهره شناخته شده اوپک مطرح شد و از سال ۲۰۱۷ در مقام نماینده کویت در اوپک فعالیت می کند و ریاست کمیته مشترک فنی بین اوپک و کشورهای غیر عضو را عهده دار شد. این کمیته با توجه به توافق اوپک پلاس درباره کاهش تولید اوپک و غیر اوپک بر فرآیند تولید و اوضاع بازار نفت نظارت می کند.
الغیص همچنین رییس کمیته حسابرسی داخلی اوپک بود و در رده های مدیریتی تشکیلات اداری این سازمان همچون شورای حکام و کمیته های گوناگون خدمت و با کشورهای غیر اوپک همکاری کرده است. الغیص با سابقه ۳۰ ساله در بازارهای نفتی دنیا و صنعت نفت یک چهره مطرح و آشنا در اجلاس ها و نشست های نفتی جهان به شمار می رود.
هیثم الغیص در پژوهش ها و تحقیقات تخصصی بسیاری درباره بازارهای جهانی گوناگون شرکت کرده و از حمایت گسترده نمایندگان کشورهای اوپک و غیر اوپک برخوردار است و روابط قدیمی و ریشه داری با آنها دارد.
و بالاخره ۳ ژانویه فرا رسید و او با این سابقه طولانی و کارنامه درخشان به اتفاق آرا به عنوان رییس اوپک جانشین محمد بارکیندو نیجریه ای شد. دومین دوره فعالیت بارکیندو در سمت دبیر کل اوپک اواخر ماه ژوئیه به پایان می رسد و الغیص از اول اوت آغاز به کار می کند.
شیخ نواف الاحمد الجابر الصباح امیر کویت و شیخ مشعل الاحمد الجابر الصباح ولیعهد و شیخ صباح الخالد الحمد الصباح رییس شورای وزیران و مرزوق الغانم رییس مجلس امت کویت انتخاب الغیص به عنوان دبیر کل اوپک را تبریک گفتند.
-چالش های پیش روی اوپک
گفتنی است که دبیران کل اوپک سیاست تولید را وضع نمی کنند اما آنها نقش رابط و میانجی برای نزدیکی بین اعضا را بازی می کنند چون اعضای اوپک عمدتا دیدگاه های متفاوت و مختلفی دارند. بازیگران کلیدی و مهم تر اوپک معمولا دبیر کل سازمان را تعیین می کنند، از این رو می توان گفت انتخاب الغیص چند پیام سیاسی دارد. در اینجا لازم به اشاره است که سعودی جزو اولین کشورهایی بود که به الغیص تبریک گفتند. شاهزاده عبد العزیز بن سلمان بن عبد العزیز وزیر انرژی سعودی در پیام توییتری گفت که الغیص به اتفاق آرا دبیر کل جدید اوپک شد. مقر اوپک که ۱۱ عضو به رهبری سعودی دارد وین است. کشورهای عضو اوپک به همراه ده هم پیمان خود از جمله روسیه برای کنترل قیمت ها ظرفیت تولید را بالا و پایین می برند. اوپک در دوره دبیر کلی الغیص با چالش های متعددی مثل برقراری تعادل بین درآمد زایی و فشار آمریکا برای افزایش عرضه نفت و تامین تقاضا در دوره بهبودی پس از همه گیری کووید ۱۹ و همچنین مقابله با افزایش قیمت بنزین مواجه است.
هیثم الغیص در اولین اظهارات خود پس از تصدی سمت دبیر کلی اوپک با ابراز خوش بینی گفت «بازارهای نفت از بدترین مرحله شیوع کووید ۱۹ عبور کردند». او با حمایت از ائتلاف «اوپک پلاس» افزود «این ائتلاف برای حفظ ثبات بازار نفت اقدامات بی سابقه ای برای کاهش عرضه انجام داد». الغیص در ادامه گفتگو با شبکه اسکای نیوز گفت «توافق اوپک پلاس سنگ بنای ثبات بازار نفت است و ذخایر نفت جهان پس از این توافق به شدت کاهش پیدا کرد».
الغیص معتقد است که «اوپک پلاس» نقش بسیار مهمی دارد.
او می گوید همکاری برای تداوم این توافق مشترک در راستای حفظ ثبات بازار نفت اهمیت دارد و این مساله اولویت اول و مهم راهبردی بلند مدت خواهد بود.
چالش عمده پیش روی اوپک از نظر الغیص چگونگی حفظ این ائتلاف با انباشت تجربه و انعطاف پذیری و تدبیر در تعامل با تحولات فراوان و تکانه های نفتی است. ائتلاف اوپک پلاس سوپاپ اطمینان بازار نفت به شمار می رود. بنابراین، الغیص با این نگاه به دنبال حفظ و حمایت از توافق اوپک پلاس خواهد بود.
الغیص در این اظهارات افزود اوپک قیمت تعیین نمی کند بلکه هدف اصلی سازمان برقراری تعادل بین عرضه و تقاضا بوده و اینکه ذخایر نفت به پایین میانگین پنج ساله که معیار اوپک در توافق کاهش تولید بوده، سقوط نکند یا به عبارت دیگر تعادل بازار نفت حفظ شود. الغیص درباره نگرانی کشورهای وارد کننده نفت درباره تاثیرات افزایش قیمت بر تورم گفت «قیمت بقیه منابع انرژی مثل زغال سنگ و گاز در پنج سال گذشته تا ۳۰۰ درصد هم رشد داشته اما نرخ نفت تا این حد بالا نرفته است». قیمت نفت تنها از آغاز ۲۰۱۷ به این طرف رشد ۳۸ درصدی ثبت کرد.
-نفت کویت در یک نگاه
- کویت حدود ۱۰۱.۵ میلیارد بشکه یعنی معادل ۶ درصد ذخایر نفت جهان را در اختیار دارد.
-کویت ۲ هزار و ۹۹۶ هزار بشکه در روز تولید می کند که معادل ۳.۱ درصد ظرفیت تولید روزانه دنیا است.
-ظرفیت تولید شرکت نفت کویت در سال مالی ۲۰۲۰-۲۰۲۱ به ۲ میلیون و ۶۲۹ هزار بشکه در روز رسید.
-افزایش ظرفیت تولید بخشی از برنامه راهبردی شرکت نفت کویت بوده است و طبق این برنامه کویت تا ۲۰۲۵ ، ۳.۵ میلیون بشکه در روز و تا ۲۰۴۰ ، بیش از ۴ میلیون بشکه در روز تولید خواهد کرد.
مصرف روزانه در کویت ۴۲۷ هزار بشکه-
معادل ۱۴.۲۵ درصد ظرفیت تولید روزانه در کشور است.
-کویت به عنوان عضو اوپک ۲ میلیون و ۸۰۹ هزار بشکه در روز تولید می کند. تولید نفت این کشور طبق توافق اوپک پلاس در ماه اوت به ۲ میلیون و ۴۵۱ هزار بشکه در روز کاهش یافت. تولید کویت در اکتوبر به ۲ میلیون و ۵۰۵ هزار بشکه در روز رسید و در ماه نوامبر حدود ۲۷ هزار بشکه در روز بیشتر شد.
-هاشم هاشم مدیر عامل شرکت نفت کویت گفت شرکت نفت کویت در دوران شیوع کرونا موفق به راه اندازی پروژه نفت سنگین و رسیدن به ظرفیت تولیدی مد نظر ۶۰ هزار بشکه در روز در ماه سپتامبر شد.
-برآورد می شود میدان نفتی مشترک بین سعودی و کویت ظرفیت تولید کویت را ۳۵۰ هزار بشکه در روز بیشتر کند و بدین ترتیب کشور کویت در کل ۳.۵ میلیون بشکه در روز تولید خواهد کرد.
