کریستالینا جورجیوا رئیس صندوق بین المللی پول نیمه ماه ژانویه گفت اقتصاد سعودی در شرایط دشوار اقتصادی دنیا نقطه درخشان اقتصاد جهان و اقتصاد منطقه است.
جورجیوا در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس افزود «وقتی به سعودی سفر کردم از پیشرفتی که در سعودی با توجه به برنامه های سند چشم انداز ۲۰۳۰ حاصل شده حیرت کردم».
این نقطه درخشان در سعودی در دل تونل تاریک اقتصاد جهان از سر اتفاق یا بخت بلند نیست بلکه ثمره شش سال کار و تلاش پیگیر است؛ يعنی از همان لحظه که ملک سلمان بن عبد العزیز خادم حرمین شریفین در فرمان پادشاهی شاهزاده محمد بن سلمان را به عنوان ولیعهد سعودی تعیین کرد اقتصاد سعودی در مسیر تحول پا گذاشت و در این شش سال با تلاش های دولت برای کاهش وابستگی به نفت و ایجاد تنوع اقتصادی دچار تحولات بزرگی شد.
سعودی در این دوره اصلاحات و ابتکارات متعددی را به خود دید که در اصل نتیجه اجرای برنامه های سند چشم انداز ۲۰۳۰ است. این سند که طراح و بنیانگذار و مجری آن شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی و نخست وزیر است به منظور نوسازی و تحول اقتصاد کشور اجرا می شود.
ترک اعتیاد نفتی
شاهزاده محمد بن سلمان، مرد «ماموریت های سخت» برنامه ها و پروژه های تحول اقتصادی در سعودی را رهبری می کند و سعودی را به یک کارگاه برای فعالیت های پیگیر و بی وقفه در بخش های مختلف تبدیل کرده است و بخش های نوینی با ظرفیت درآمد زایی در کشور راه اندازی کرد.. در این دوران تحول اقتصادی، مقررات و قوانین به روز شدند تا اهداف کوتاه مدت و میان مدت زودتر محقق شوند. در همین دوران تحول اقتصادی تحت نظر ولیعهد سعودی است که زیرساختارهای مستحکم برای دوران نوین و همگام شدن با تحولات اقتصادی در دنیا ایجاد شدند که از آن جمله می توان به ایجاد زیرساخت های عظیم اقتصاد دیجیتال و تقویت شاخه های اقتصاد دیجیتال در حوزه های گوناگون اشاره کرد.
شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی ۲۵ آوریل ۲۰۱۶ «سند چشم انداز ۲۰۳۰» را رونمایی کرد که بر اساس تنوع بخشی به اقتصاد سعودی و «ترک اعتیاد نفتی» و ایجاد بخش های نوین که قبلا وجود نداشتند تنظیم شده است. ولیعهد سعودی آن زمان گفت «ما در سعودی دچار نوعی اعتیاد نفتی شده ایم که روند توسعه را تا حدود زیادی تعطیل کرده است». از آن زمان بود که نقش بخش های غیر نفتی در درآمد زایی بروز پیدا کرد تا جایی که سهم این بخش در سال ۲۰۲۲ در بودجه کشور به حدود ۳۲ درصد رسید.
محمد الجدعان وزیر دارایی گفت بخش های غیر نفتی ۴۰ درصد هزینه های دولت را تا پایان سال گذشته تامین کردند. حوزه های غیر نفتی در دوران گذشته صرفا ده درصد هزینه های دولت را تامین می کردند.
سریع ترین اقتصاد جهان
اقتصاد سعودی بالاترین نرخ رشد اقتصادی در میان کشورهای گروه ۲۰ در ۲۰۲۲ را داشته است. مرکز آمار سعودی اعلام کرد اقتصاد سعودی در ۲۰۲۲ با رشد ۸.۷ درصدی بالاترین نرخ رشد در ۱۱ سال گذشته را ثبت کرد و تولید ناخالص داخلی حقیقی نفتی در ۲۰۲۲ نسبت به سال ۲۰۲۱ رشد ۱۵.۴ درصدی داشته است که عمدتا به دلیل افزایش ۵.۴ درصدی فعالیت غیر نفتی و نیز رشد ۲.۶ درصدی فعالیت های دولتی است.
دکتر جهاد ازعور مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین المللی پول پیشتر گفت «سعودی اصلاحات کلیدی در چند سال گذشته اجرا کرد و منابع درآمد دولت را گسترش داد و سیستم های پولی مدرن و پیشرفته ایجاد کرد و در راستای بهینه سازی و کنترل هزینه ها کوشید و استراتژی میان مدتی برای ایجاد شفافیت به وجود آورد که نقش مهمی در مدیریت بهینه حوزه پولی دارد».
دکتر ازعور در گفتگو با «الشرق الاوسط» افزود «اصلاحات بزرگ پولی توسط دولت فضای بیشتری برای اشتغال زایی و سرمایه گذاری ایجاد کرد و بدین ترتیب سعودی در سال ۲۰۲۲ بالاترین نرخ رشد در میان کشورهای گروه ۲۰ را کسب کرد. اقتصاد سعودی با توجه به این عوامل توانست به رغم بحران های اقتصادی بین المللی سرمایه آفرین باشد و در مسیر رشد حرکت کند».
بودجه تریلیونی
شورای وزیران بودجه سعودی در سال مالی ۲۰۲۳ را تصویب کرد که کل هزینه های دولت در سال ۲۰۲۳، ۱.۱۱۴ تریلیون ریال (۲۹۷ میلیارد دلار) و درآمدها ۱.۱۳۰ تریلیون ریال (۳۰۱ میلیارد دلار) پیش بینی شده است. سعودی بر این اساس حدود ۱۶ میلیارد ریال (۴.۲ میلیارد دلار) مازاد بودجه خواهد داشت که ۰.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی است.
وزارت دارایی سعودی گفت بودجه سال ۲۰۲۳ بر مبنای حمایت از تداوم برنامه های ثبات مالی و روند اصلاحات اقتصادی و ساختاری در راستای تقویت جایگاه پولی سعودی و افزایش انعطاف پذیری اقتصادی و همگامی با تحولات پرشتاب جهان بسته شده است و با این بودجه دولت به اجرای برنامه ها و پروژه های توسعه محور جامع و افزایش اندازه کلی اقتصاد ادامه می دهد.
موتورهای محرکه رشد
تنوع اقتصادی و توسعه بخش های غیر نفتی از جمله موتورهای محرکه رشد اقتصاد سعودی در پنج سال گذشته بوده است که در این راستا ابتکارهای متعددی برای حمایت و توانمند سازی شرکت های کوچک و متوسط و نیز سرمایه گذاری در بخش های متنوع همچون گردشگری و انرژی های تجدید پذیر و معادن و صنایع نظامی و سرگرمی و فرهنگ اجرا شدند. اقتصاد سعودی همچنین دچار تحولات بنیادین دیگری همچون واگذاری ۱۶ بخش از جمله نظام آموزش و سلامت و محیط زیست و آب و کشاورزی و انرژی و حوزه های پولی و رسانه و غیره به بخش خصوصی شد که فرصت های نوینی برای شرکت ها و کارآفرینان ایجاد کرد و سرمایه های خارجی را به سعودی کشاند.
صندوق سرمایه گذاری عمومی کلیددار تحول
صندوق سرمایه گذاری عمومی PIF کلیددار تحول و الگوی مدیریت اقتصاد در دوره گذار به سمت تنوع و سرمایه گذاری در حوزه های آینده در راستای تلاش برای برقراری توازن اقتصادی در سعودی است. PIF موفق شد حوزه های نوین و آینده داری با تمام تشکیلات و نیازمندی ها از شرکت ها و کارخانه ها تا بازاریابی و مصرف کننده ایجاد کند. این بخش ها به پشتیبانی صندوق سرمایه گذاری عمومی توانستند با ایجاد تقاضا برای محصولات و استخدام نیرو سعودی را به دنیای تولید کنندگان جهانی در عرصه انرژی های متعارف و تجدید پذیر و سرگرمی و ورزش و صنعت و فرهنگ و غیره ببرند.
یاسر الرمیان رئیس PIF درباره تجربه اصلاحات اقتصادی در سعودی گفت «ماجرا از تبیین و بررسی جامع اقتصاد سعودی و انجام پژوهش کامل مقایسه ای بین اقتصاد کشور و اقتصادهای دیگر دنیا و استفاده از الگوهای بهینه آغاز شد. دولت سعودی پس از آن برنامه عملیاتی داده محور و شاخص محور برای دست یابی به یک سری اهداف مشخص مدنظر تنظیم کرد».
الرمیان خاطر نشان کرد «منابع مالی و انسانی کارآمد برای دست یابی به اهداف سند چشم انداز ۲۰۳۰ داریم. برای مثال دارایی های تحت مدیریت PIF در ۲۰۱۵، ۱۵۰ میلیارد دلار بود و حالا این رقم به حدود ۶۵۰ میلیارد دلار رسیده و در نظر داریم تا پایان ۲۰۲۵ به یک تریلیون دلار برسد و این دارایی ها تا ۲۰۳۰ به دو سه تریلیون دلار افزایش پیدا کند. PIF امروز بزرگ ترین سرمایه گذار در حوزه انرژی های تجدید پذیر و هیدروژن سبز جهان است و هدف ملی برای کربن زدایی کامل تا ۲۰۵۰ را دنبال می کند».
الرمیان یادآور شد «صندوق بین المللی پول پیش بینی کرده بود که سعودی با رشد ۷.۵ درصدی بالاترین نرخ رشد اقتصادی میان کشورهای درحال توسعه را داشته باشد اما واقعیت بهتر از پیش بینی ها از آب درآمد و نرخ بیکاری از ۱۳ درصد به ۹ درصد رسید. PIF پانصد هزار میلیون شغل مستقیم و غیر مستقیم ایجاد کرد و در نظر دارد تا پایان ۲۰۲۵ دو میلیون و نیم شغل مستقیم و غیر مستقیم دیگر ایجاد کند».
