بخش انتشارات دانشگاه آمریکایی قاهره کتاب تازه‌ای به زبان انگلیسی با عنوان «تجارت رؤیاها: یک قرن آگهی‌های چاپی در مصر» منتشر کرده است. نویسنده این کتاب، دکتر بهیه شهاب، پژوهشگر و طراح گرافیک و بنیان‌گذار رشته طراحی گرافیک در این دانشگاه است.
ایده اصلی کتاب، استفاده از آگهی‌های تجاری در طول یک قرن، به‌عنوان ابزاری ناگفته و کمتر مورد توجه برای نگارش تاریخ مردمی و غیررسمی است؛ تاریخی که جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را در بر می‌گیرد. آگهی‌ها تصویری جذاب و نامتعارف از تحولات جوامع در سطوح مختلف ارائه می‌کنند.
این کتاب بر بیش از ۳۵۰ آگهی منتشرشده در روزنامه‌ها و مجلات مصری در فاصله سال‌های ۱۸۸۰ تا ۱۹۸۰ تکیه دارد و نشان می‌دهد که ایده‌های تبلیغاتی چگونه ویژگی‌های جامعه‌ای را بازتاب می‌دادند که پیوسته در حال تغییر بود و در همان حال، در شکل‌گیری افکار و آرزوهای آن جامعه نیز سهم داشتند.
نویسنده برای تدوین این اثر، پژوهشی گسترده در آرشیو انجام داده که هزاران آگهی نگهداری‌شده در کتابخانه کتاب‌های نادر و مجموعه‌های ویژه دانشگاه را در بر می‌گرفت. انگیزه او این بود که نسل جدید بتواند سیر تحول جامعه خود را از منظری تاریخی متفاوت، زنده و جذاب بشناسد.
کتاب، سیر تحول آگهی‌های مصری را در پنج مرحله اصلی بررسی می‌کند. این سیر از دوره پیش از سال ۱۹۲۰ آغاز می‌شود؛ زمانی که روزنامه‌ها و نشریات گوناگون در پایه‌گذاری صنعت تبلیغات در مصر نقش داشتند. سپس به دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ می‌رسد؛ دوره‌ای که شاهد رونق چشمگیر فعالیت‌های نشر بود و این تحول به‌روشنی در شکل و محتوای آگهی‌ها بازتاب یافت.
نویسنده در بررسی دهه ۱۹۴۰ بر مرحله «مصری‌سازی» درنگ می‌کند؛ مرحله‌ای که با تغییر در شیوه ارائه آگهی‌ها و رواج مفاهیمی مانند رفاه، تفریح، سلامت و بهداشت همراه بود. سپس انقلاب ۱۹۵۲ تحولی عمیق در فضای اقتصادی و صنعتی پدید آورد؛ به‌ویژه با سیاست‌های ملی‌سازی و گسترش صنایع دولتی. این تحولات نیز به نوبه خود بر بازار تبلیغات و پیام‌هایی که آگهی‌ها منتقل می‌کردند، تأثیر گذاشتند.
با آغاز دهه ۱۹۷۰، مصر وارد مرحله متفاوتی شد و با حرکت به‌سوی اقتصاد بازار و سیاست درهای باز، ماهیت کالاهای عرضه‌شده در بازار تغییر کرد. در پی این تحولات، خواسته‌ها و آرزوهای تازه‌ای در میان مردم شکل گرفت و الگوهای متفاوتی از زندگی و مصرف پدیدار شد. پژوهش سپس به دهه ۱۹۸۰ می‌رسد و تحولی را دنبال می‌کند که گسترش تبلیغات تلویزیونی به وجود آورد؛ اینکه این پدیده تازه چگونه جایگاه آگهی‌های چاپی و شیوه حضور و تأثیرگذاری آن‌ها را تغییر داد.
نکته قابل توجه این است که بررسی آگهی‌های مصری در طول یک قرن، صرفاً راهی برای شناخت کالاهای پرطرفدار هر دوره نبود، بلکه بسیاری از ویژگی‌های زندگی سیاسی و اجتماعی آن دوران را نیز آشکار کرد.
برای مثال، در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، جمال عبدالناصر حضوری پررنگ در آگهی‌ها داشت؛ چه در قالب آگهی‌های تبریک و حمایت و چه در تبلیغ ایده‌ها و جهت‌گیری‌های آن دوره، در کنار آگهی‌هایی که خود کالاها را معرفی می‌کردند. هم‌زمان، توجه فزاینده به صنایع ملی نیز برجسته شد و آگهی‌های تبلیغ‌کننده محصولات مصری گسترش یافتند.
با تغییر مرحله سیاسی، انور سادات نیز در آگهی‌هایی ظاهر شد که ویژگی‌ها و جهت‌گیری‌های دوره جدید، از جمله گشودگی به‌سوی غرب و ایالات متحده، را بازتاب می‌دادند. پیش از دوران عبدالناصر و انقلاب ژوئیه، تصویر رهبران سیاسی دیگری مانند سعد زغلول و مصطفی النحاس پاشا نیز در آگهی‌های برخی محصولات ملی دیده شده بود.
آگهی‌ها تاریخ غیررسمی جامعه را می‌نویسند
آگهی‌ها تاریخ غیررسمی جامعه را می‌نویسند
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
