آیا تاکنون ناچار شده‌اید در شرایطی پراسترس، تصمیمی بسیار دشوار بگیرید که از نظر روانی برایتان دردناک باشد؟ یا روزی چنان دچار اضطراب شده‌اید که معده‌درد به سراغتان آمده باشد؟ اگر یکی از این دو تجربه را پشت سر گذاشته باشید، حتماً از تأثیر استرس بر دستگاه گوارش خود آگاهید؛ به گزارش وب‌سایت «اوری‌دی هلث».
مغز و روده رابطه‌ای نزدیک و ارتباطی پیوسته با یکدیگر دارند؛ به‌طوری‌که اعصاب حسی موجود در روده، پیام‌هایی را از طریق نخاع و عصب واگ (عصب مبهم) به مغز منتقل می‌کنند.
در همین زمینه، دکتر کنت کخ، استاد بیماری‌های دستگاه گوارش در دانشکده پزشکی دانشگاه ویک فارست در وینستون-سیلم ایالت کارولینای شمالی، می‌گوید: «استرس می‌تواند بر تمام بخش‌های دستگاه گوارش تأثیر بگذارد.»
وقتی بدن شما دچار استرس می‌شود، چه اتفاقی در روده‌هایتان می‌افتد؟
ارتباط میان مغز و روده با عنوان «محور مغز و روده» شناخته می‌شود؛ شبکه‌ای ارتباطی و دوطرفه که دستگاه عصبی مرکزی، متشکل از مغز و نخاع، را به دستگاه عصبی روده‌ای پیوند می‌دهد. دستگاه عصبی روده‌ای شبکه‌ای پیچیده شامل ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیون سلول عصبی است که در دیواره روده قرار دارند.
دستگاه عصبی روده‌ای وظیفه تنظیم عملکردهای دستگاه گوارش را بر عهده دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
-فرایند هضم غذا.
-جذب مواد مغذی.
-حرکت غذا و مواد زائد در طول روده‌ها.
بااین‌حال، استرس می‌تواند تأثیر چشمگیری بر نحوه انجام این فرایندها در بدن داشته باشد.
هنگامی که با موقعیتی تهدیدآمیز روبه‌رو می‌شوید، دستگاه عصبی سمپاتیک، که بخشی از دستگاه عصبی خودمختار و مسئول تنظیم عملکردهای حیاتی بدن مانند ضربان قلب، تنفس و فشار خون است، با فعال‌کردن واکنش «جنگ یا گریز» به این وضعیت پاسخ می‌دهد. این فرایند باعث ترشح هورمون استرس، یعنی کورتیزول، می‌شود و بدن را در وضعیت آماده‌باش و آمادگی برای مقابله با تهدید قرار می‌دهد.
استرس مجموعه‌ای از تغییرات فیزیولوژیک را در بدن ایجاد می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به افزایش هوشیاری، تندشدن تنفس و ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و افزایش تنش عضلانی اشاره کرد.
دکتر کخ توضیح می‌دهد که وقتی استرس واکنش «جنگ یا گریز» (Fight-or-Flight Response) را در دستگاه عصبی مرکزی فعال می‌کند، این وضعیت می‌تواند از راه‌های زیر بر دستگاه گوارش تأثیر بگذارد:
-ایجاد اسپاسم در مری.
-افزایش ترشح اسید معده که به سوءهاضمه منجر می‌شود.
-احساس تهوع.
-ابتلا به اسهال یا یبوست.
همچنین، استرس ممکن است تعادل میان باکتری‌های روده را بر هم بزند؛ وضعیتی که می‌تواند به بیش‌فعالی دستگاه ایمنی و برانگیختن واکنش‌های التهابی منجر شود. این واکنش‌ها ممکن است در بروز مشکلات مرتبط با سلامت روان، از جمله افسردگی و اضطراب، نقش داشته باشند.
استرس همچنین می‌تواند شماری از اختلالات دستگاه گوارش را تشدید کند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
-سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS).
-بیماری التهابی روده (IBD).
-زخم گوارشی.
-بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) که به رفلاکس اسیدی نیز معروف است.
دکتر کخ می‌گوید: «اگرچه استرس ممکن است علت مستقیم ابتلا به زخم معده یا بیماری التهابی روده نباشد، اما می‌تواند این دو بیماری و همچنین سایر بیماری‌های دستگاه گوارش را تشدید کند.»
بنابراین، اتخاذ تدابیر لازم برای مدیریت بهتر استرس و کاهش تأثیرات آن بر بدن اهمیت دارد.
