یوری مرقدی به هیچیک از هنرمندان همنسل خود در جهان عرب شباهت ندارد. از نخستین حضورش، چنین به نظر میرسید که پروژه هنری ویژهای در سر دارد؛ پروژهای که در آن به آوازخوانی بسنده نمیکند، بلکه به دنبال فضایی گستردهتر برای بیان اندیشهها و دیدگاههایش است. او میان موسیقی، نویسندگی و کارگردانی در رفتوآمد بوده و در هر تجربه، بخشی از شخصیت سرکش و گرایش خود به شکستن قالبهای آماده را بهجا گذاشته است. هنرمندی که تکرار را برنمیتابد و به نظر نمیرسد صرفاً برای ماندن در کانون توجه به آن علاقهمند باشد؛ آنچه برایش اهمیت دارد، صداقت با انتخابهای هنری خویش است.

یوری مرقدی پس از سالها دوری از صحنه موسیقی، امروز با ترانه «چرا اینطوری؟» بازمیگردد؛ ترانهای که خود آن را نوشته و ساخته و قرار است نخستین اثر از آلبوم جدیدی باشد که بهزودی منتشر خواهد کرد. این ترانه تنها چند روز پس از انتشار، میلیونها بار دیده شد. اما صاحب ترانه «من عربم» ظاهراً به بازگشت به خوانندگی بسنده نکرده، بلکه با گامی حسابشده و در حالی ظاهر شده که نشانههای شخصیتی هنری پختهتر را با خود دارد؛ شخصیتی که نهتنها در انتخابهای موسیقاییاش، بلکه در شیوه خواندن و لحن متفاوت صدایش نیز آشکار است. او تصمیم گرفته اثر تازهاش را با گویش مصری و بر ضرباهنگهای هیپهاپ عربی بخواند. حاصل کار، اثری پرضرباهنگ است که موسیقی روز، روایتی شیرین و فضایی سینمایی را با یکدیگر درمیآمیزد.
او به «الشرق الأوسط» توضیح میدهد: «تصمیم گرفتم با تغییراتی در موسیقی و شخصیت هنریام بازگردم. موضوع ترانه، ملودی و تنظیم موسیقایی آن، همگی بازتابدهنده سبک خوانندگی و هویت هنری متفاوت من هستند. این اثر به شیوه تفکر و نگاه من شباهت دارد، اما بیشتر به موسیقی خیابانی و عامهپسند گرایش دارد. همچنین اجرای آن با صدای بم و عمیقی که انتخاب کردهام، در تمام ترانههای آلبوم جدیدم ادامه خواهد داشت. این صدا را از جایی وام نگرفتهام و خودم هم آن را ابداع نکردهام؛ این همان لحنی است که در فعالیتهای تبلیغاتی و زمینه گویندگی و نریشن (Voice Over) با آن شناخته شدهام. از این تغییر خوشحالم، چون مرا همانگونه که هستم، اما در قالبی تازه و پختهتر، معرفی میکند.»

مرقدی در ادامه گفتوگو، ماجرای شکلگیری این ترانه را روایت میکند: «چند سال پیش در یک قهوهخانه مردمی در مصر نشسته بودم؛ جایی که مردانی با قلیان کشیدن و بلندبلند صحبت کردن، آن را شلوغ کرده بودند. ناگهان دختر زیبایی از کنار قهوهخانه گذشت که به نظر میرسید راهش را گم کرده است. همین که زیباییاش نگاه همه را به خود جلب کرد، سکوت بر فضا حاکم شد. پیشخدمتی که برای حاضران قلیان میآورد، با تعجب ایستاد و گفت: “چرا اینطوری، مادمازل؟” سپس در حالی که همچنان نگاهش را دنبال او میکرد، اضافه کرد: “فکر کردهای نلی کریم هستی؟”؛ اشارهای بامزه به زیبایی خیرهکننده آن دختر. آن صحنه در ذهنم ماند و فکر تبدیل کردنش به یک ترانه به سراغم آمد.»
مرقدی معتقد است که نوآوری و تازگی، شور و اشتیاق اوست و به همین دلیل اصرار داشت با ترانهای غیرمعمول و شبیه شخصیت خودش بازگردد. او میگوید: «در این ترانه از تمام تجربههای هنریام بهره گرفتم. شخصیتی را که با آن ظاهر شدم، از خودم نساختهام؛ چون به همان شخصیتی شباهت دارد که در ترانه “من عربم” ارائه کرده بودم.»

نلی کریم، بازیگر، ویدئوی کوتاهی منتشر کرده بود که در آن با آهنگ این ترانه میرقصید. اما این همکاری چگونه شکل گرفت؟ مرقدی پاسخ میدهد: «وقتی ترانه را ضبط کردم، همسرم ألفت منذر که تهیهکننده اجرایی آلبوم جدیدم است، به من پیشنهاد کرد از روی حرفهایگری و رعایت ادب با نلی کریم تماس بگیرم؛ بهویژه آنکه در ترانه نام او را آوردهام. قبلاً یکبار او را دیده بودم. برایش پیام صوتی فرستادم و ترانه را هم به آن پیوست کردم. از ایده خوشش آمد و از من تشکر کرد. اما بعد، با تعجب دیدم ویدئویی منتشر کرده که خودش در آن با آهنگ ترانه میرقصد و از من میپرسد که آیا این کلیپ را دوست داشتهام یا نه. به این ترتیب، همکاری غیرمستقیمی میان ما شکل گرفت که مایه افتخار من است.»
به گفته مرقدی، آلبوم جدید او مجموعهای از ترانهها را در بر میگیرد که در میان آنها آثار عاشقانه، میهنی و مردمی نیز وجود دارد. او تمام آثار این آلبوم را خود نوشته، ساخته و تنظیم کرده و قرار است دومین ترانه آن بهزودی منتشر شود. او توضیح میدهد: «این آلبوم بر الگوی موسیقایی مشخصی استوار است که به آن “موسیقی هیپنوتیک” (Hypnotic Music) میگویند. واژه هیپنوتیک در اینجا به معنای خوابکردن با هیپنوتیزم نیست، بلکه به حالتی اشاره دارد که شنونده را وامیدارد هنگام گوش دادن به موسیقی چشمانش را ببندد. ضرباهنگهای این موسیقی نیز به مردم نزدیک است، حالوهوایشان را بهتر میکند و آنها را به همراهی، رقص و شور و هیجان وامیدارد.»
یکی از ترانههای این آلبوم نیز با گویش لبنانی اجرا شده است. او در ادامه میگوید: «ترانه لبنانی هم سهم خود را در این آلبوم دارد؛ درست مانند ترانههایی که به عشق و انقلاب میپردازند. اما این موضوعات را به شیوهای ساده و در عین حال هنرمندانه و دشوارپرداخت کردهام؛ بهگونهای که متن ترانه جایگاه مهمی داشته باشد. در کلمات، هوشمندی و طنزی را میتوان دید که به شیوه گفتوگوی روزمره ما شباهت دارد.»
مرقدی بر این باور است که صحنه موسیقی عربی مدتهاست آثار هنریای را که به خود ما شباهت داشته باشند، از دست داده است. او توضیح میدهد: «ترانهها و سریالهای ما در جهان عرب به ما شباهت ندارند. به باور من، موضوعات بسیاری وجود دارد که میتوانیم در آثارمان به آنها بپردازیم، اما از کنارشان میگذریم. لبنان که با تحولات و بحرانهای فراوانی دستوپنجه نرم میکند، سرشار از موضوعاتی است که شایستهاند دربارهشان حرف بزنیم. چرا باید پشت انگشتانمان پنهان شویم و بهجای پرداختن به مسئله طلاق که هر روز ابعاد گستردهتری پیدا میکند و آمار آن در کشورهای ما افزایش مییابد، درباره عشق آرمانی ترانه بخوانیم؟» او ادامه میدهد: «از همان آغاز فعالیت هنریام، ترانههای سطحی و معمولی برایم جذاب نبودند؛ همیشه آثاری را ترجیح میدادم که از دل یک داستان یا تجربه زندگی بیرون آمده باشند.»
یوری مرقدی اعتراف میکند که دورهای را پشت سر گذاشته که در آن ترانههایی اجرا کرده که به خودش شباهتی نداشتهاند. در آن زمان تصمیم گرفت ترمز کند و یک گام از صحنه موسیقی عقب بنشیند. او میگوید: «تصمیمم برای دوری چندساله از صحنه موسیقی را نعمتی از جانب خداوند میدانم. تمام فعالیتهای هنریام را متوقف کردم؛ گویی خودرویی بودم که موتورش را خاموش کردهاند و سکوت همهجا را فراگرفته است. از هیاهو و آلودگی صوتی فاصله گرفتم و چراغها را خاموش کردم تا تمام وقتم را به کار تبلیغاتی اختصاص دهم. به زمانی که از دست میدادم فکر نمیکردم، بلکه به فایدهای میاندیشیدم که این دوره برایم داشت و مرا به حقیقت میرساند. به کارم بهعنوان استاد مدعو دانشگاه و فعالیت در زمینه تبلیغات تجاری بسنده کردم. چشمان همسرم تنها پنجرهای بود که از آن به جهان بیرون نگاه میکردم. اگر او در کنارم نبود، تجربه کردن چنین دورهای برایم ناممکن بود.»
اما آیا در دوران دوری از صحنه موسیقی، دلتنگ آن نمیشد؟ او پاسخ میدهد: «مرحوم عاصی رحبانی در یکی از نمایشهایش میگوید انسان دلتنگ مکانی میشود، حتی اگر آن مکان زندانی باشد که همین چند لحظه پیش از آن بیرون آمده است. آن دوره برایم دشوار بود، اما باید دری را پیدا میکردم که بازگشتم از آن مسیر درست باشد. این تجربه، دورهای دشوار و پررنج بود؛ زیرا هنرمند وقتی از کارش فاصله میگیرد، احساس خفگی میکند. بااینحال، سرانجام به نتیجهای رسید که مشتاقانه انتظارش را میکشیدم.» او ادامه میدهد: «وظیفه هنرمند ایجاد تغییر است، حتی اگر این کار مستلزم مکثی برای بازنگری در خویشتن باشد. خودم را از هر چیزی تهی کردم و از نو آغاز کردم. این شیوه، راهی فوقالعاده برای بازگشت است؛ بازگشتی که درخور صاحبش باشد و به او شباهت داشته باشد.»
ترانه «چرا اینطوری؟» را شرکت «هیو مانجمنت» تولید کرده و «نجوم رکورد» آن را توزیع کرده است. مرقدی برای ساخت موزیکویدئوی این ترانه با ماریو عازار، کارگردان، همکاری کرده و بدینترتیب رویکردی را ادامه داده است که از آغاز فعالیت هنریاش دنبال میکرد: همکاری با استعدادهای جوان و تازهنفس، با هدف دمیدن روحی تازه در آثارش. او میگوید: «برایم مهم بود که با اندیشه و خلاقیت نسل جدید آشنا شوم. درست نیست هنرمند تصور کند که همیشه حق با اوست. بنابراین باید با تحولات روز همراه شود و به نسلی جوان که در حال پیدا کردن مسیر خود است، فرصت بدهد. ماریو همان انتخابی بود که دنبالش میگشتم؛ زیرا نمیخواستم با کارگردانی همکاری کنم که صرفاً ایدهای ازپیشآماده را اجرا کند، بلکه به دنبال کسی بودم که بتوانم همراه او رؤیاپردازی کنم.»
او درباره آنچه از تجربه هنری گذشتهاش همچنان حفظ کرده است، میگوید: «خوب است که از تجربههایمان بهره بگیریم، نه اینکه به آنها بچسبیم. یوری هنوز همان یوری است، اما تغییراتی در شیوه کارش ایجاد کرده است. حرفهایگری، دقت و جستوجوی بهترینها، عناصری هستند که از آغاز فعالیت هنریام همراهم بودهاند. امروز همچنین به شبکههای اجتماعی نزدیکتر شدهام و خودم را برای همراهی با آنها آموزش دادهام. این شبکهها ابزار بازاریابیاند و به انتشار اثر کمک میکنند.»

