شبکه آمریکایی «سیانان» به نقل از هفت مقام آمریکایی گزارش داد که اطلاعات تازه دستگاههای اطلاعاتی این کشور نشان میدهد ایران در حال طراحی حملهای احتمالی با استفاده از «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی در واشنگتن، با هدف قرار دادن مقامهای ارشد دولت دونالد ترامپ است. با این حال، مقامهای آمریکایی همچنان درباره توانایی تهران برای اجرای چنین طرحی و احتمال عملی شدن آن اختلافنظر دارند.
منابع آگاه از تازهترین اطلاعات گفتند برنامهریزی ایران در شرایط کنونی بیشتر با هدف فراهم کردن گزینههای مختلف برای اقدام احتمالی انجام میشود و لزوماً نشانه قریبالوقوع بودن حمله نیست.
با این حال، به گفته دو منبع، طرحهایی که دستگاههای اطلاعاتی آمریکا شناسایی کردهاند، بسیار مشخصاند و مکانها و اهداف احتمالی را در بر میگیرند. این اطلاعات باعث شده است مقامهای آمریکایی برنامهریزی گستردهای برای مقابله با شرایط اضطراری آغاز کنند.
لورن بیس، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «ایالات متحده تمامی تهدیدهای احتمالی را زیر نظر دارد، اما در حال حاضر هیچ تهدید معتبری علیه خاک آمریکا وجود ندارد.»
مقامهای آمریکایی اطلاعات تازه را نشانهای نگرانکننده از آمادگی ایران برای تشدید درگیریها میدانند؛ آن هم در شرایطی که تهران زیر فشار شدید حملات نظامی ادامهدار آمریکا و محاصره اقتصادی سنگینی قرار دارد که مقامهای ارشد دولت ترامپ آن را «ویرانگر» توصیف کردهاند.
به گفته این منابع، اطلاعات بهدستآمده نشان میدهد تهران اکنون بهطور فعال در حال طراحی حملات احتمالی در خاک آمریکاست، هرچند هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان دهد مقامهای ایرانی تصمیم به اجرای این طرحها گرفتهاند.
یکی از منابع گفت: «اینکه آیا آنها واقعاً نیروهای لازم برای اجرای چنین عملیاتی را در اختیار دارند یا نه، همچنان محل بحث است.»
این اطلاعات در شرایطی منتشر شده که مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ بهکندی پیش میرود. ترامپ هفته گذشته اعلام کرد جنگ «نسبتاً بهزودی» پایان خواهد یافت، اما تلاشهای فوری و پشتپرده برای مقابله با تهدید تازه، نشاندهنده بیثباتی و پیشبینیناپذیری درگیریای است که حلوفصل آن دشوار شده است.
این تحولات همچنین خطر آن را برجسته میکند که پیامدهای جنگی که ترامپ در فوریه آغاز کرد، فراتر از افزایش قیمت بنزین، مستقیماً به داخل آمریکا کشیده شود.
دو منبع گفتند مقامهای آمریکایی طی هفته گذشته چندین نشست برای بررسی راههای مقابله با این تهدید برگزار کردهاند. یکی از منابع این اقدامات را «احتیاطی و سنجیده» توصیف کرد.
همزمان، تهدیدهای منتسب به ایران باعث شد سرویس مخفی آمریکا هفته گذشته اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، را به اقامتگاهی نظامی منتقل کند.
سابقه تهدید مقامهای آمریکایی
به گزارش سیانان، طرحهای منتسب به ایران برای هدف قرار دادن مقامهای کنونی و پیشین آمریکا از نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ ادامه داشته است. این طرحها، از جمله توطئه قتل سفارشی ترامپ در سال ۲۰۲۴، عمدتاً بر فرصتهای ترور مقامهای آمریکایی هنگام سفر به خارج از کشور متمرکز بودهاند.
مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند که این کشور در برابر حملات با سلاحهای غیرمتعارف بسیار آسیبپذیر است.
«بمب کثیف» که با قرار دادن مواد رادیواکتیو در یک بمب متعارف ساخته میشود، از نظر فنی ساخت نسبتاً آسانی دارد. ایران برای اجرای چنین حملهای لزوماً نیازی به انتقال عوامل آموزشدیده به آمریکا ندارد و ممکن است بتواند فردی را که از پیش در این کشور زندگی میکند، برای انجام عملیات متقاعد کند.
به گفته یکی از منابع، دستگاههای اطلاعاتی آمریکا گفتوگوهایی را در میان طرفهای ایرانی رصد کردهاند که در آنها ادعا شده مواد مورد نیاز برای ساخت بمب در خاک آمریکا ذخیره شده است.
مقامهای آمریکایی درباره اعتبار این اطلاعات اختلافنظر دارند، اما در میان آنها این باور وجود دارد که ایران ممکن است از پیش مواد هستهای یا عوامل شیمیایی قابل استفاده در سلاحهای متعارف را در آمریکا مستقر کرده باشد.
یکی از منابع نزدیک به اطلاعات بهدستآمده گفت: «با توجه به نفوذپذیری مرزهای ما در بخش عمدهای از ده سال گذشته، وارد کردن عواملی به کشور که بتوانند اجزای بمب را تهیه و در مکانهای مشخص مستقر کنند، بسیار آسان بوده است.»
منبع دیگری گفت بسیاری از مقامهای امنیت ملی آمریکا فرض را بر این میگذارند که مواد هستهای از سالها و حتی دههها پیش در خاک این کشور مستقر شدهاند.
به گفته این منبع، توانایی ایران برای اجرای چنین حملهای افزایش نیافته، بلکه آنچه تغییر کرده، انگیزه تهران است.
وزارت دفاع آمریکا پرسشهای سیانان را به دفتر مدیر اطلاعات ملی ارجاع داد، اما این دفتر از اظهارنظر خودداری کرد.
در مقابل، سخنگوی نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک در بیانیهای اعلام کرد: «ایران استفاده از سلاحهای شیمیایی را تحت هر شرایطی کاملاً نامشروع میداند و ادعاهای دروغین و ساختگی مطرحشده در این زمینه را قاطعانه و بهطور کامل رد میکند.»
با این حال، سخنگوی ایران بهطور مشخص به اطلاعات مربوط به طرح احتمالی استفاده از بمب کثیف پاسخ نداد.
«بمب کثیف» چقدر خطرناک است؟
بمب کثیف تفاوت اساسی با بمب هستهای دارد. بمب هستهای بر پایه واکنش شکافت هستهای عمل میکند و قدرت تخریب آن بهمراتب بیشتر است.
با این حال، بمب کثیف میتواند مواد رادیواکتیو خطرناک را از طریق هوا در محدودهای به وسعت چند خیابان یا حتی چندین کیلومتر پراکنده کند. کارشناسان میگویند تلفات احتمالی چنین حملهای بیشتر ناشی از انفجار بمب خواهد بود تا تابش مواد رادیواکتیو.
پراکنده شدن مواد رادیواکتیو ممکن است مناطق گستردهای را آلوده کند، موجب وحشت عمومی شود و محدودیتهای طولانیمدتی برای استفاده از برخی مناطق به دنبال داشته باشد.
یکی از منابع آگاه از اطلاعات تازه گفت: «هر سلاحی از این نوع، سلاحی برای ایجاد وحشت است، نه سلاحی دقیق؛ درست مانند یک بمبگذار انتحاری که خود را منفجر میکند.»
او افزود چنین سلاحهایی میتوانند افراد را بهشدت بیمار کنند و برخی مناطق را غیرقابل سکونت سازند.
اگرچه ساخت بمب کثیف از نظر فنی دشوارتر از ساخت یک بمب متعارف نیست، چالش اصلی دستیابی به مواد رادیواکتیو مورد نیاز آن است.
نگرانی از خلأ قانونی در نظارت اطلاعاتی
یکی از چالشهای احتمالی آمریکا، شناسایی چنین طرحی پیش از اجرای آن است.
قانون مهمی که به دستگاههای اطلاعاتی آمریکا اجازه میداد ارتباطات اتباع خارجی را جمعآوری کنند، در ماه ژوئن و در پی اختلاف میان کاخ سفید و کنگره بر سر بیل پولت، سرپرست وقت اداره اطلاعات ملی ترامپ، منقضی شد.
مجوزهای نظارتی صادرشده پیش از ژوئن تا مارس ۲۰۲۷ همچنان معتبرند، اما مقامهای امنیت ملی هشدار دادهاند که اگر کنگره اقدامی نکند، یکی از مؤثرترین ابزارهای شناسایی طرحهای تروریستی را از دست خواهند داد.
تاد بلانش، دادستان کل آمریکا، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی، و جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، هفته گذشته در نامهای به رهبران جمهوریخواه و دموکرات هر دو مجلس کنگره خواستار تمدید این قانون شدند.
آنها هشدار دادند که تأخیر در تمدید قانون، «جان آمریکاییها در داخل کشور و نیروهای مستقر در خارج را در شرایط تشدید تهدیدها به خطر میاندازد».
این نامه به اطلاعاتی اشاره داشت که پیشتر در اختیار «گروه هشت» قرار گرفته بود؛ گروهی متشکل از رهبران دو حزب در کنگره و رؤسا و اعضای ارشد کمیتههای اطلاعاتی مجلس نمایندگان و سنا.
اعضای این گروه چند روز پیش از ارسال نامه، گزارشی محرمانه درباره ایران دریافت کرده بودند. با این حال، مشخص نیست که آیا این گزارش بهطور خاص به تهدید استفاده از بمب کثیف یا سلاح شیمیایی در واشنگتن پرداخته بود یا نه.
احتمال استفاده از سلاح شیمیایی علیه نیروهای آمریکایی
نگرانی مقامهای آمریکایی تنها به واشنگتن محدود نمیشود.
به گفته دو مقام آمریکایی، دستگاههای اطلاعاتی این کشور اطلاعات دیگری را نیز بهدقت بررسی میکنند که نشان میدهد ایران ممکن است از سلاحهای شیمیایی علیه نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه استفاده کند.
روزنامه «نیویورک تایمز» نخستین رسانهای بود که این نگرانیها را گزارش کرد.
چند مقام آمریکایی بهصراحت گفتند نیروهای این کشور تجهیزات حفاظتی و آموزش کافی برای مقابله با چنین حملاتی را در اختیار ندارند.
این نگرانیها باعث شده است برنامهریزی احتیاطی جداگانهای برای تأمین تجهیزات و آموزش کارکنان دیپلماتیک و اطلاعاتی آمریکا در منطقه آغاز شود تا در صورت حمله شیمیایی ایران بتوانند از خود محافظت کنند.
افزایش تهدیدها در شرایطی رخ میدهد که آمریکا و ایران همچنان در تنگه هرمز درگیر رویارویی هستند.
مذاکرات دشوار برای پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا، بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها تاکنون نتیجهای نداشته است.
یکی از منابع منطقهای تأکید کرد که هر دو طرف خواهان دستیابی به توافق هستند، اما در شرایط کنونی هیچیک ظاهراً آماده دادن امتیازهای معنادار نیست.
به گفته این منبع، چند هفته آینده برای دستیابی به هرگونه توافق حیاتی خواهد بود؛ دورهای که ممکن است برخی طرفها برای برهم زدن روند مذاکرات تلاش کنند.
او هشدار داد که تندروهای ایرانی یا عناصر خارج از کنترل در ساختار حکومت که از جنگ سود بردهاند، ممکن است برای ادامه درگیریها انگیزه داشته باشند و با انجام حملهای، مسیر توافق را مختل کنند.
یکی از مقامهای آمریکایی نیز تأکید کرد که ایران از خطر واکنش تلافیجویانه آمریکا در صورت استفاده از هر یک از این سلاحها، چه در خاورمیانه و چه در خاک ایالات متحده، آگاه است.
با این حال، به گفته او، اگر رهبران ایران احساس کنند بقای حکومت در خطر است، ممکن است چنین اقدامی را با وجود پیامدهای آن، ارزش پذیرش خطر بدانند.



