گروههای مسلح در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران، از ابتدای سال جاری حدود ۱۲۰ حمله و حادثه خشونتآمیز، از جمله ۸۵ درگیری مسلحانه، رقم زدهاند. بر اساس دادههای پروژه پایش درگیریها و رویدادهای مسلحانه «اکلد» (ACLED)، این بالاترین آمار سالانه دستکم در یک دهه گذشته است.
به گزارش روزنامه «والاستریت ژورنال»، بیش از نیمی از این حوادث از سپتامبر تاکنون رخ داده و پروژه «اکلد» اعلام کرده است که حملات گروههای مسلح از نظر دامنه و اهداف، بلندپروازانهتر شدهاند.
مهاجمان با استفاده از راکتانداز و مسلسلهای سنگین، برای گشتهای امنیتی کمین گذاشته و به ساختمانهای اطلاعاتی و پلیس در این استان هممرز با پاکستان و افغانستان حمله کردهاند.
برخی از این حملات بندر چابهار، بزرگترین بندر ایران در خلیج عمان، و مناطق اطراف شهر کنارک را نیز هدف قرار دادهاند؛ شهری که یک پایگاه مهم نیروی دریایی در آن قرار دارد.
این روزنامه نوشت که خشونتها همچنان ماهیتی محلی دارند و با تهدید بقای رهبری ایران در تهران فاصله زیادی دارند، اما فشار بر حکومتی را افزایش میدهند که پیشتر نیز زیر بار جنگ و محاصره آمریکا قرار گرفته و بر سر تنگه هرمز با واشنگتن درگیر است.
ایران از سال ۱۹۷۹ با درگیریهای مسلحانه کردها در شمال غرب، عربهای اهواز در جنوب غرب و بلوچها در جنوب شرق کشور روبهرو بوده است؛ درگیریهایی که در آنها گروههای مخالف با هدف تشکیل کشوری مستقل، یگانهای نظامی محلی را هدف قرار دادهاند.
با این حال، حملات در سال جاری افزایش یافتهاند و به نظر میرسد بیش از گذشته بر نیروهای «بسیج»، روحانیون محلی و دیگر حامیان حکومت متمرکز شدهاند.

جبهه بلوچ
«جبهه مبارزان مردمی» مسئولیت تقریباً تمامی حملات امسال به نیروهای امنیتی را بر عهده گرفته است. این ائتلاف را گروه «جیشالعدل» که در سال ۲۰۱۲ با هدف تشکیل یک کشور مستقل بلوچ تأسیس شد، همراه با چند گروه کوچکتر تشکیل داده است.
یکی از این حملات، تیراندازی از داخل یک خودروی در حال حرکت در سوم نوامبر بود که به کشته شدن یکی از فرماندهان «بسیج» انجامید.
این جبهه در بیانیهای درباره حمله اعلام کرد: «وقتی شما بهعنوان نیروهای نظامی به ارعاب و سرکوب شهروندان عادی روی میآورید یا به انقلابیون ما حمله میکنید... ما چارهای جز مجازات شما نداریم.»
در ماه سپتامبر، مولوی یوسف گرگیج، روحانی سنی حامی حکومت، مقابل خانهاش به ضرب گلوله کشته شد.
احمد وحیدی، فرمانده کل «سپاه پاسداران»، وعده داد انتقام خون او را بگیرد و گروههای جداییطلب «صهیونیستی ـ آمریکایی» را به قتل او متهم کرد.
در ماه اکتبر، انفجار بمبی کنار جاده در نزدیکی زاهدان، مرکز استان، به کشته شدن یک افسر زن پلیس انجامید. چند روز بعد نیز افراد مسلح یکی از فرماندهان شاخه زنان «بسیج» را مقابل خانهاش کشتند.
جبهه کرد
در شمال غرب ایران، افراد مسلح کرد مظنون به دست داشتن در قتل شماری از اعضای ارشد «بسیج» و یک روحانی مرتبط با این نهاد هستند.
به گزارش خبرگزاری «دفاعپرس» وابسته به وزارت دفاع ایران، «سپاه پاسداران» روز سهشنبه پیکر یکی از افسران خود را که به دست گروهی که آن را «ضدانقلاب» توصیف کرد، در شهر کردنشین سردشت در نزدیکی مرز عراق کشته شده بود، تشییع کرد.
شاخه مسلح «حزب حیات آزاد کردستان» (پژاک)، از گروههای مخالف حکومت، اعلام کرد این حمله در انتقام کشته شدن یکی از نیروهایش انجام شده است.
گروههای جدیدی نیز در مناطق کردنشین ظهور کردهاند که از جمله آنها میتوان به «جوانان میهنی کردستان» و «گروههای انتقام شهدای کردستان» اشاره کرد. بیانیههای این گروهها نشان میدهد که اولویت آنها بیش از مطالبات قومی، انتقام کشتهشدگان ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ و سرنگونی حکومت است.
به گفته «شبکه حقوق بشر کردستان»، «سپاه پاسداران» شمار زیادی نیرو و تجهیزات نظامی در چند منطقه کردنشین مستقر کرده و حملاتی پهپادی علیه گروههای مخالف کرد ایرانی در عراق انجام داده است.

اتهامهای متقابل
تهران مدتهاست قدرتهای خارجی را به حمایت از گروههای مسلح در خاک ایران متهم میکند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ماه گذشته گفت افراد مسلح در سیستان و بلوچستان «طرحهایی را اجرا میکنند که اسرائیل و ایالات متحده برای بیثبات کردن مرزهای کشور طراحی کردهاند».
وزارت اطلاعات ایران نیز در ماه اکتبر از متلاشی کردن سه هسته مسلح در زاهدان و دیگر شهرهای استان خبر داد و اعلام کرد اعضای این هستهها در خارج از ایران، از سوی عوامل آمریکایی و اسرائیلی آموزش نظامی و آموزش ساخت بمب و ترور دیده بودند.
آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، در اواخر فوریه، قصد داشتند در میان گروههای مسلح قومی ایران درگیری برانگیزند، اما چنین چیزی رخ نداد.
این درگیری همچنان بینتیجه مانده است؛ تهران کشتیها را در تنگه هرمز هدف قرار میدهد و در مذاکرات بر مواضع سخت خود پافشاری میکند، و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، سیاست فشار اقتصادی را دنبال میکند و حملات بیشتر را بررسی میکند.

مقامهای اسرائیلی و آمریکایی پیشتر در سال جاری گفته بودند از گروههای مسلح اقلیتهای قومی در ایران حمایت کردهاند، به این امید که آنها حکومت را سرنگون کنند.
ترامپ در ماه آوریل گفت ایالات متحده تلاش کرده بود از طریق واسطههای کرد برای معترضان داخل ایران سلاح ارسال کند، اما رهبران کرد ایرانی هرگونه انتقال سلاح را تکذیب کردند.
یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت پس از کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای امنیتی در ماه ژانویه، قابل درک است که حکومت ایران از مردم خود هراس داشته باشد.




