از دفاع مشترک تا «گنبد موشکی»… خلیج نظام امنیتی خود را در منامه شکل می‌دهد

نشست خلیجی شاهد حضور نخست‌وزیر ایتالیا برای تقویت همکاری بین‌المللی است

چهل‌وششمین نشست خلیج که در کاخ الصخیر سلطنتی در جنوب‌غربی منامه برگزار می‌شود
چهل‌وششمین نشست خلیج که در کاخ الصخیر سلطنتی در جنوب‌غربی منامه برگزار می‌شود
TT

از دفاع مشترک تا «گنبد موشکی»… خلیج نظام امنیتی خود را در منامه شکل می‌دهد

چهل‌وششمین نشست خلیج که در کاخ الصخیر سلطنتی در جنوب‌غربی منامه برگزار می‌شود
چهل‌وششمین نشست خلیج که در کاخ الصخیر سلطنتی در جنوب‌غربی منامه برگزار می‌شود

چهل‌وششمین نشست خلیج که در کاخ الصخیر سلطنتی در جنوب‌غربی منامه برگزار می‌شود، هشتمین مرحله میزبانی بحرین برای نشست‌های شورای همکاری از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۸۱ محسوب می‌شود و نشان‌دهنده اهمیت سیاسی بحرین و نقش آن در تثبیت مسیر همکاری مشترک خلیجی در طول دهه‌های گذشته است.
در حالی که نشست بحرین در سال ۲۰۰۰ منجر به تصویب توافق دفاع مشترک توسط شورای عالی سران خلیج شد، پرونده دفاعی بار دیگر در نشست کنونی به موضوعی محوری تبدیل شده است، با بررسی ایجاد یک سیستم دفاعی مشترک خلیجی برای مقابله با حملات موشکی، از جمله رویکردی مشابه «گنبد موشکی» برای حفاظت از کشورهای عضو و تقویت توان بازدارندگی جمعی.

جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج در گفتگو با رسانه‌ها در منامه — الشرق الأوسط)

به گفته جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج، دفاع مشترک خلیج اصلی‌ترین پرونده‌ای است که در نشست روز چهارشنبه رهبران مطرح می‌شود، زیرا به‌عنوان ستون اصلی در تقویت نظام امنیت جمعی و مقابله با تهدیدات منطقه‌ای جدید محسوب می‌شود.

دفاع مشترک خلیج محور اصلی نشست روز چهارشنبه در منامه — بنا

البدیوی در یک جلسه گفتگو با خبرنگاران پیش از آغاز نشست اعلام کرد که شش کشور عضو شورای همکاری خلیج بررسی ایجاد یک سیستم دفاعی خلیجی متحد در برابر حملات موشکی و همچنین ایجاد آنچه شبیه «گنبد موشکی» است برای حفاظت از کشورهای عضو را مدنظر قرار داده‌اند.
چهل‌وششمین نشست در بحرین در شرایط حساس منطقه‌ای و بین‌المللی برگزار می‌شود، جایی که تحولات ژئوپلیتیک پیچیده و مسائل بحرانی از غزه، سوریه و لبنان تا سودان و یمن به هم مرتبط شده‌اند.
در اقدامی قابل توجه، نخست‌وزیر ایتالیا، جورجیا ملونی، به دعوت پادشاه بحرین، حمد بن عیسی، در نشست خلیج شرکت کرد؛ نشانه‌ای از گسترش دایره شراکت‌های بین‌المللی شورای همکاری و افزایش اهمیت پرونده‌های اقتصادی و امنیتی در روابط خلیج با اروپا.

پادشاه حمد بن عیسی آل خلیفه، نخست‌وزیر ایتالیا جورجیا ملونی را در منامه استقبال می‌کند — بنا

ناظران، حضور نخست‌وزیر ایتالیا در نشست خلیج در بحرین را «دستاورد دیپلماتیک مهمی برای رم» توصیف کردند و افزودند که این دعوت مستقیم پادشاه حمد بن عیسی کم‌سابقه و نادر است و نشان می‌دهد که ایتالیا امروز به‌عنوان بازیگری قابل اعتماد و عمل‌گرایانه در حوزه اورومتوسطی شناخته می‌شود.
در سال‌های گذشته، نشست‌های خلیج میزبان بسیاری از رهبران بوده‌اند، از جمله: رئیس‌جمهوری ترکیه، رجب طیب اردوغان؛ رئیس‌جمهوری چین، شی جینپینگ؛ نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، ترزا می؛ رئیس‌جمهوری پیشین فرانسه، فرانسوا هولاند؛ و رئیس‌جمهوری سابق ایران، محمود احمدی‌نژاد.
شرکت ایتالیا در نشست منامه سه مسیر استراتژیک دارد؛ گسترش هماهنگی سیاسی درباره پرونده‌های غزه، سوریه، ایران و اوکراین، بررسی فرصت‌های گسترده‌تر برای شرکت‌های ایتالیایی در زمینه انرژی، زیرساخت‌ها و فناوری و توجه مشترک خلیج و ایتالیا به تقویت سرمایه‌گذاری‌ها و پروژه‌ها میان دو طرف روابط اقتصادی خلیج و ایتالیا در سال‌های اخیر رشد داشته است؛ حجم صادرات ایتالیا به منطقه در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳.۳ میلیارد یورو بوده که افزایشی ۱۴.۲ درصدی نسبت به سال قبل نشان می‌دهد. همچنین در اواخر نوامبر، «فروم کسب‌وکار سعودی-ایتالیایی» در ریاض با حضور بیش از ۴۳۰ شرکت ایتالیایی و حدود ۶۰۰ شرکت سعودی برگزار شد و ۲۲ توافقنامه دوجانبه در زمینه‌های زیرساخت، انرژی، فناوری، بهداشت، صنایع فرهنگی و محصولات کشاورزی به امضا رسید.



ائتلاف: یک موشک بالستیک، دو موشک کروز و سه پهپاد منهدم شدند


سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن (روزنامه الشرق الأوسط)
سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن (روزنامه الشرق الأوسط)
TT

ائتلاف: یک موشک بالستیک، دو موشک کروز و سه پهپاد منهدم شدند


سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن (روزنامه الشرق الأوسط)
سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن (روزنامه الشرق الأوسط)

ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن اعلام کرد که روز جمعه یک موشک بالستیک را که به سوی استان ینبع در غرب پادشاهی عربی سعودی شلیک شده بود، رهگیری و منهدم کرده است. این ائتلاف همچنین دو موشک کروز را بر فراز دریای سرخ رهگیری و منهدم کرد.

سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف، اعلام کرد که طی ساعات گذشته سه پهپاد نیز در جنوب پادشاهی عربی سعودی و منطقه ریاض رهگیری و منهدم شده‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد حملات مداوم و فزاینده حوثی‌ها به پادشاهی عربی سعودی را به‌شدت محکوم کرد. این حملات، از جمله، هوانوردی غیرنظامی و زیرساخت‌های انرژی را هدف قرار داده و به کشته‌شدن شماری از غیرنظامیان و زخمی‌شدن عده‌ای دیگر انجامیده است.

اعضای شورای امنیت در بیانیه‌ای که روز پنجشنبه منتشر شد، همبستگی خود را با پادشاهی عربی سعودی در برابر حملاتی که غیرنظامیان و مراکز غیرنظامی را در خاک این کشور هدف قرار می‌دهند، اعلام کردند. آن‌ها همچنین بر حق این کشور برای دفاع از خود بر اساس قوانین بین‌المللی تأکید کردند.

در این بیانیه از حوثی‌ها خواسته شده است که فوراً به تشدید درگیری‌های نظامی و حملات علیه غیرنظامیان و مراکز غیرنظامی پایان دهند. شورای امنیت همچنین بار دیگر حمایت خود را از دولت یمن اعلام کرد و بر پایبندی قاطع اعضای شورا به وحدت، حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی یمن تأکید کرد.


کارآمدی پدافند هوایی سعودی در خنثی‌سازی تهدید موشک‌های کروز



نیروهای پدافند هوایی سلطنتی سعودی با کارآمدی بالا با چالش‌های ناشی از موشک‌های کروز مقابله می‌کنند (وزارت دفاع)
نیروهای پدافند هوایی سلطنتی سعودی با کارآمدی بالا با چالش‌های ناشی از موشک‌های کروز مقابله می‌کنند (وزارت دفاع)
TT

کارآمدی پدافند هوایی سعودی در خنثی‌سازی تهدید موشک‌های کروز



نیروهای پدافند هوایی سلطنتی سعودی با کارآمدی بالا با چالش‌های ناشی از موشک‌های کروز مقابله می‌کنند (وزارت دفاع)
نیروهای پدافند هوایی سلطنتی سعودی با کارآمدی بالا با چالش‌های ناشی از موشک‌های کروز مقابله می‌کنند (وزارت دفاع)

پدافند هوایی سعودی با حملات هوایی به مناطق مختلف این کشور مقابله کرده است؛ حملاتی که موشک‌های کروز از مهم‌ترین تهدیدهای آن به شمار می‌روند. عملکرد این نیروها نشان‌دهنده آمادگی رزمی و توانایی آن‌ها در حفاظت از امنیت ملی، مراکز غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی در برابر تهدیدهای فرامرزی است.

در روزهای اخیر، چندین موشک کروز رهگیری شده‌اند. آخرین مورد روز پنجشنبه بر فراز مدینه رخ داد. پیش از آن نیز یک موشک بر فراز الخرج و پنج موشک در مسیر ریاض رهگیری شدند که یکی از آن‌ها منطقه اطراف فرودگاه بین‌المللی ملک خالد را هدف گرفته بود.

رهگیری موفق این موشک‌ها در مناطق مسکونی، به سقوط قطعات و ترکش‌هایی در این مناطق انجامید. این حادثه خسارت‌های مادی محدودی به حدود ۱۵ خانه وارد کرد و چند غیرنظامی نیز به‌طور سطحی مجروح شدند. با این حال، حملات نتوانستند به اهداف تخریبی خود دست یابند.

بخش‌هایی از موشک کروز به‌کاررفته در حمله تروریستی حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد (الشرق الأوسط)

کارآمدی پیشرفته و یکپارچگی دفاعی

نیروی پدافند هوایی سلطنتی سعودی با اتکا به شبکه‌ای یکپارچه از سامانه‌های دفاعی، با موشک‌های کروز و تهدیدهایی که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، مقابله می‌کند. این شبکه از لایه‌های پیشرفته کشف و هشدار زودهنگام، سامانه‌های دقیق رهگیری و تجهیزات دفاعی کوتاه‌برد و میان‌برد تشکیل شده است.

موشک کروز نوعی سلاح هدایت‌شونده است که در ارتفاع پایین پرواز می‌کند و از نظر برخی ویژگی‌ها به هواپیماهای بدون سرنشین انتحاری شباهت دارد. این موشک با موتور جت حرکت می‌کند و برخی مدل‌های آن به موتور توربوفن مجهزند. برد عملیاتی این سلاح‌ها می‌تواند به هزاران کیلومتر برسد. سطح مقطع راداری کوچک و پرواز در ارتفاع بسیار پایین، شناسایی آن‌ها را دشوار می‌کند.

سرتیپ حسن الشهری در توضیح ویژگی‌های این سلاح می‌گوید موشک کروز، موشکی هدایت‌شونده است که در جو پرواز می‌کند و به موتور جت و بال مجهز است. به گفته او، این موشک از برخی جهات به پهپاد انتحاری شباهت دارد و پرواز در ارتفاع پایین، شناسایی آن را برای رادارها دشوار می‌سازد.

از مهم‌ترین مزیت‌های موشک‌های کروز می‌توان به دقت بالا، قابلیت برنامه‌ریزی مسیر پرواز برای عبور از سامانه‌های دفاعی و سطح مقطع راداری کوچک اشاره کرد. ایالات متحده، چین، فرانسه و بریتانیا از جمله تولیدکنندگان این نوع موشک هستند.

سامانه پاتریوت که در پادشاهی عربی سعودی و شماری از کشورهای دیگر منطقه به کار گرفته می‌شود، سامانه‌ای متحرک است که برای رهگیری هواپیماها، موشک‌های کروز پروازکننده در ارتفاع پایین و موشک‌های بالستیک تاکتیکی طراحی شده است. این سامانه در کنار دیگر تجهیزات دفاعی، بخشی از توان مقابله با تهدیدهای هوایی را تشکیل می‌دهد.

هواپیماهای هشدار زودهنگام و جنگنده‌ها نیز در کشف و رهگیری موشک‌های کروز نقش مهمی دارند. از آنجا که این موشک‌ها در ارتفاعی پایین‌تر از افق رادارهای زمینی پرواز می‌کنند، استفاده از رادارهای مستقر بر هواپیما می‌تواند امکان شناسایی زودهنگام آن‌ها را فراهم کند.

شبکه چندلایه دفاع هوایی سعودی، در کنار جنگنده‌ها، هواپیماهای هشدار زودهنگام و تجربه رزمی انباشته‌شده، توان مقابله با این تهدیدها را افزایش داده است. بر اساس گزارش این روزنامه، این سامانه‌ها بخش عمده تهدیدهای ناشی از حملات حوثی‌ها یا حملاتی که از ایران و عراق صورت گرفته‌اند، رهگیری کرده‌اند.

سقوط شظايا نتيجة اعتراض صاروخين من نوع «كروز» في مدينة الرياض (واس)

ماهیت تهدید و چالش‌های فنی رهگیری

الشهری با اشاره به ویژگی‌های فنی موشک‌های کروز می‌گوید بررسی داده‌های میدانی با ادعاهای حوثی‌ها درباره تولید این موشک‌ها در داخل یمن همخوانی ندارد. به گفته او، گزارش‌های هیئت کارشناسان سازمان ملل متحد از سال ۲۰۲۰ شواهدی ارائه کرده‌اند که نشان می‌دهد برخی قطعات موشک «قدس ۱» از نسخه‌ای غیرمجاز از یک موتور جت کوچک ساخت جمهوری چک استفاده می‌کنند.

اطلاعات موجود همچنین از بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته چینی حکایت دارد. برخی ارزیابی‌ها نیز حاکی از آن است که «قدس ۱» نامی است که حوثی‌ها برای موشک ایرانی «پاوِه» به کار می‌برند؛ زیرا شکل ظاهری و طراحی این دو موشک شباهت کاملی به یکدیگر دارد.

کیفیت ساخت این موشک‌ها نشان می‌دهد که تولید کامل آن‌ها احتمالاً در خارج از یمن انجام می‌شود. همچنین، قطعات حساس مربوط به موتور و سامانه هدایت از منابع خارجی، به‌ویژه ایران، چین و روسیه، تأمین می‌شوند.

حوثی‌ها به‌تنهایی از توان فنی لازم برای تولید چنین سلاح‌های پیچیده‌ای برخوردار نیستند. به گفته الشهری، اعضای سپاه پاسداران ایران و حزب‌الله لبنان در راه‌اندازی و پرتاب این موشک‌ها نقش دارند. در کنار آن‌ها، شماری از نیروهای حوثی نیز آموزش‌های فشرده‌ای را در ایران و جنوب لبنان پشت سر گذاشته‌اند.

شبکه‌های قاچاق و تأمین مالی در انتقال این تسلیحات نقش دارند. موشک‌ها پس از تولید در خارج از یمن، به‌صورت قطعات جداگانه به این کشور منتقل می‌شوند و در کارگاه‌ها یا مکان‌های مخفی سرهم‌بندی می‌شوند. این روند به برخی نیروهای حوثی امکان داده است تجربه‌ای در مونتاژ این موشک‌ها به دست آورند؛ تجربه‌ای که از توان محدود آن‌ها در پرتاب این سلاح‌ها فراتر می‌رود.

حوثی‌ها در دوره اخیر متحمل خسارت‌های انسانی و فنی قابل‌توجهی شده‌اند؛ از جمله کشته‌شدن کارشناسان ایرانی که بر سامانه‌ها نظارت داشتند. این خسارت‌ها بر کارآمدی عملیاتی آن‌ها تأثیر گذاشته است. در هفته گذشته، آن‌ها نتوانستند بیش از چهار موشک شلیک کنند و موشک‌هایی نیز پس از بازگشت یا انحراف مسیر، در خاک یمن سقوط کردند.


ترکش موشک رهگیری‌شده در ریاض یک زخمی بر جا گذاشت


سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)
سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)
TT

ترکش موشک رهگیری‌شده در ریاض یک زخمی بر جا گذاشت


سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)
سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)

دفاع مدنی پادشاهی عربی سعودی روز چهارشنبه اعلام کرد که در پی سقوط ترکش‌های یک موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی شبه‌نظامیان تروریست حوثی که توسط پدافند رهگیری و منهدم شده بود، یک تبعه عرب زخمی شد. این حادثه خسارت‌های مادی محدودی نیز به یک خانه مسکونی و یک خودرو در ریاض وارد کرد.

سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)

سخنگوی رسمی دفاع مدنی اعلام کرد که تیم‌های تخصصی به محل حادثه اعزام شدند و اقدامات مصوب در این زمینه را به اجرا گذاشتند.
ائتلاف حمایت از دولت قانونی یمن پیش‌تر در روز چهارشنبه اعلام کرده بود که یک موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی شبه‌نظامیان تروریست حوثی به سمت ریاض را رهگیری و منهدم کرده است.
پیش از آن، دفاع مدنی از طریق سامانه ملی هشدار زودهنگام در شرایط اضطراری، درباره خطر احتمالی به ساکنان شهر ریاض و استان الخرج هشدار داده بود. این نهاد سپس پایان وضعیت خطر را اعلام کرد و از ساکنان خواست به رعایت دستورالعمل‌های ایمنی ادامه دهند.

سقوط ترکش‌های موشک بالستیک رهگیری‌شده به یک خانه مسکونی در ریاض خسارت وارد کرد (واس)

این حادثه در شرایطی رخ داد که حملات با موشک‌های بالستیک و کروز و پهپادها به چند منطقه از پادشاهی عربی سعودی ادامه دارد. دفاع مدنی روز سه‌شنبه نیز اعلام کرده بود که در پی رهگیری دو موشک کروز، ترکش‌های آن‌ها در ریاض سقوط کرده است. در آن حادثه، چهار نفر زخمی شدند و ۱۵ خانه مسکونی خسارت‌های مادی محدودی دیدند.
در پیام‌های هشدار زودهنگام از ساکنان خواسته می‌شود به نزدیک‌ترین مکان امن مراجعه کنند و تا اعلام پایان خطر در آنجا بمانند. همچنین از آن‌ها خواسته می‌شود از پنجره‌ها و فضاهای باز فاصله بگیرند و دستورالعمل‌های صادرشده از سوی مراجع رسمی را دنبال کنند.