منابع عراقی میگویند مرجعیت دینی در نجف در هیچ اقدامی برای تعیین نهایی نامزد نخستوزیری نقش ندارد، در حالی که «چارچوب هماهنگی» به دلیل آنچه فشارهای مستمر آمریکا خوانده شده، در برنامههای خود درباره آینده روابط بغداد و واشنگتن دچار سردرگمی شده است.
پس از برگزاری چند جلسه برای انتخاب نامزد پست اجرایی، آخرین جلسه روز دوشنبه برگزار شد. در این نشست، «چارچوب هماهنگی» نتایج دو کمیته خود را بررسی کرد: یکی برای دیدار با نامزدها و دیگری برای بررسی مکانیزم انتخاب نامزد نهایی توسط رهبران چارچوب، اما میان طرفهای این چارچوب توافقی حاصل نشد.
رسانههای نزدیک به «چارچوب هماهنگی» گزارش دادند که دلیل مراجعه به مرجعیت علی سیستانی در نجف، ناتوانی رهبران این چارچوب در انتخاب نامزد مشخص به دلیل اختلافات عمیق سیاسی میان آنها بوده است.
موضع نجف
گزارشها حاکی است مرجعیت دینی نجف از دخالت در انتخاب نامزد خودداری کرده است، اما تحلیلگران میگویند درخواست نظر از مرجعیت، بازتاب ناتوانی نیروهای برنده انتخابات در تصمیمگیری میان نامزدهای غیررسمی است.
رسانههای محلی دهها نامزد را فاش کردهاند و از نوسانات شدید در فهرست نامزدهای پیشنهادی خبر میدهند؛ گاهی فهرست کوتاه شامل پنج نفر و گاهی شامل دهها شخصیت شیعی است.
عباس راضی، دبیرکل چارچوب هماهنگی، پیشتر گفته بود که «نامزدها محدود به شخصیتهای رهبری هستند» و ائتلاف از افراد مشخصی خواسته تا برای این پست اعلام آمادگی کنند.
طالب محمد کریم، پژوهشگر مسائل سیاسی، به «الشرق الأوسط» گفت: «وضعیت پیچیده و بیسابقه است و نیازمند رویکرد جدیدی برای تسریع در تشکیل دولت آینده است؛ معیار اصلی حفظ منافع مالی و سیاسی عراق است، نه منافع جناحی».
او افزود: «لازم است تفاهمهای آرام با آمریکا و پایتختهای منطقهای برقرار شود تا دولت آینده متعهد شود از خاک عراق برای مناقشات دیگران استفاده نکند و با طرحی عملی، سلاحها کنترل و منافع مشترک حفظ شود».
ترامپ و السودانی
اختلاف درباره نامزد مورد نظر «چارچوب هماهنگی» پس از اظهارات جنجالی دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، افزایش یافت. او گفته بود: «عراق پس از حمله به تأسیسات هستهای ایران، کشور دوست آمریکا شد» و فاش کرد که نخستوزیر عراق، محمد شیاع السودانی، برای دریافت جایزه صلح نوبل به او رأی داده است.
این اظهارات در محافل شیعی بغداد بحثبرانگیز شد، به ویژه که بسیاری ترامپ را رئیس آمریکایی میدانند که دستور ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، را در ژانویه ۲۰۲۲ صادر کرد.
السودانی در پلتفرم «ایکس» چهارشنبه نوشت: «همیشه سعی کردهام روابطی بسازم که به کشور خدمت کند. از همان ابتدا دریافتم که دوستی، نه خصومت، ثبات و پیشرفت کشور را تضمین میکند».
انتظار سافایا
در این وضعیت پیچیده، رهبران چارچوب هماهنگی منتظر رسیدن نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا، ماراک سافایا، به عراق هستند. او پیامهای هشداردهندهای به برخی نیروهای چارچوب هماهنگی داده است، به ویژه کسانی که هنوز جناحهای مسلح دارند و تحت تحریمهای آمریکا هستند.
پیشتر، تام باراک، نماینده آمریکا در لبنان و سوریه، به طور کوتاه به بغداد سفر کرده بود و طبق منابع مطلع، پیامهای مهمی درباره مسائل داخلی و منطقهای منتقل کرد.
منابع به «الشرق الأوسط» گفتند که سه موضوع اصلی توسط باراک با السودانی مطرح شده است: اقدامات آمریکا برای خلع سلاح حزبالله، اهمیت کنترل مرزهای عراق و سوریه و جلوگیری از ورود شخصیتهای وابسته به گروههای مسلح به دولت آینده عراق.
در همین راستا، مذاکراتی نیز میان فؤاد حسین، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه عراق، با مایکل ریگاس، معاون وزیر خارجه آمریکا، انجام شد. سفارت آمریکا در بغداد با انتشار دوباره بیانیه مشترک وزارت خارجه عراق، تأکید کرد که «آمریکا به صراحت بر خلع سلاح میلیشیاهای تحت حمایت ایران که به حاکمیت عراق ضربه میزنند، تهدیدی برای آمریکاییها و عراقیها هستند و منابع عراق را به نفع ایران میبرند، ادامه خواهد داد».
