شهر تعز یمن به ورود به سومین ماه محاصرهای نزدیک میشود که گروه حوثیها اعمال کرده است. این وضعیت با کاهش شدید جریان کالاهای اساسی و افزایش قیمت مواد غذایی و سوخت همراه شده و دامنه بحران از بازارها فراتر رفته و به بیمارستانها و خدمات بهداشتی رسیده است؛ بحرانی که توانایی ساکنان برای تأمین نیازهای روزمره را تهدید میکند.
دادههای سازمان ملل نشان میدهد که عرضه دارو و آب به این شهر تا ۹۰ درصد کاهش یافته و میزان عرضه سوخت و گاز پختوپز نیز حدود ۹۷ درصد افت کرده است. این وضعیت در پی اختلالهایی ایجاد شده که بسته شدن جادهها و گذرگاههای تأمین کالا به وجود آورده و انتقال کالاها و اقلام اساسی را با دشواری روبهرو کرده است.
بر اساس اطلاعات مرکز اطلاعرسانی سازمان ملل، این محدودیتها بر قیمت کالاها و خدمات نیز تأثیر گذاشته است. قیمت مواد غذایی ۶۰ درصد و قیمت سوخت و گاز پختوپز حدود ۳۰۰ درصد افزایش یافته و هزینه حملونقل نیز چهار برابر شده است. این وضعیت فشار معیشتی بر ساکنان را افزایش داده و توانایی آنها را برای تأمین نیازهای اساسی کاهش داده است.

پیامدهای محاصره تنها به کاهش عرضه کالا و افزایش قیمتها محدود نمانده و به بخش بهداشت و درمان نیز گسترش یافته است. این بخش، بر اساس دادههای گروه سلامت، با کمبود شدید سوخت، تجهیزات جراحی و داروهای بیهوشی روبهرو است. کارکنان این بخش هشدار میدهند که ادامه این اختلالها، خدمات اورژانس را تهدید میکند و مانع انجام عملهای جراحی، راهاندازی تجهیزات پزشکی و تولید اکسیژن مورد نیاز بخشهای مراقبت ویژه میشود.
بیمارستانها نیز با دشواریهای فزایندهای برای ادامه ارائه خدمات روبهرو هستند. این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که نیازهای پزشکی افزایش یافته و عرضه تجهیزات و اقلام مورد نیاز محدود شده است. همزمان، خطر ناتوانی در رسیدگی به بیماران بدحال، بهویژه مجروحانی که به جراحی فوری و مراقبت تخصصی نیاز دارند، بیشتر شده است.
عرضه محدود
در تلاش برای کاهش کمبودها، سازمان جهانی بهداشت ۱۹.۶ تن متریک دارو و تجهیزات پزشکی به سه مرکز درمانی داخل شهر تحویل داده است. همچنین نهادهای بشردوستانه قصد دارند کمکهای بیشتری به دو بیمارستان ارائه کنند.
با این حال، بحران به مراکز درمانی تعز محدود نمیشود. گزارشها از کمبود تجهیزات پزشکی و جراحی در مراکز درمانی واقع در امتداد خطوط درگیری نیز حکایت دارند؛ از جمله در مناطقی که تحت کنترل مقامهای حاکم بالفعل هستند.

این شرایط سازمانهای بشردوستانه را به جستوجوی مسیرهای جایگزین برای انتقال کمکها واداشته است. این تلاشها همزمان با تشدید مذاکرات درباره تضمین دسترسی بشردوستانه انجام میشود تا امکان انتقال تجهیزات و اقلام مورد نیاز به بیمارستانهای دو سوی خطوط درگیری فراهم شود و از قطع خدمات درمانی برای ساکنان جلوگیری شود.
این اختلالها همزمان با وخامت خدمات شهری نیز رخ داده است. بسته شدن جادههای منتهی به محل سوزاندن زبالهها باعث انباشت زباله در داخل شهر شده است. این وضعیت نشانه دیگری از گسترش پیامدهای بسته شدن گذرگاههاست؛ پیامدهایی که تنها به جابهجایی کالا، سوخت و دارو محدود نمیشود.
شکاف در درمان مجروحان
دادههای گروه سلامت از شکافهای گسترده در نظام درمان و ارجاع مجروحان حکایت دارد. از مجموع ۳۵ نقطه پیشبینیشده برای تثبیت وضعیت مجروحان، تنها چهار نقطه بودجه دریافت کردهاند. در عدن و مناطق واقع در استان لحج که خطوط درگیری به سوی آنها گسترش یافته است، هیچ نقطهای بودجه دریافت نکرده است.
همچنین بودجه لازم برای خدمات ارجاع پزشکی تأمین نشده است. این در حالی است که موارد سوختگی رو به افزایش است و امکانات بسیاری از بیمارستانها تنها به ارائه کمکهای اولیه، تثبیت وضعیت بیماران و پانسمان زخمها محدود میشود و توانایی ارائه مراقبتهای تخصصی مورد نیاز را ندارند.

خدمات سلامت روان، حمایتهای روانی و اجتماعی و توانبخشی همچنان از ضعیفترین حلقههای نظام پاسخگویی بهداشتی هستند. این وضعیت شمار زیادی از بیماران و مجروحان را با خطر قطع درمان و محرومیت از مراقبتهای جامع روبهرو کرده است؛ بهویژه در شرایطی که منابع موجود محدود است.
در زمینه وضعیت بیماریهای واگیردار، دادههای گروه سلامت از کاهش موارد ابتلا به وبا در پنج استان که بیشترین آسیب را دیدهاند، حکایت دارد. شمار موارد مشکوک از ۶۳۸ مورد در هفته چهلم به ۳۲۱ مورد در هفته چهلوپنجم کاهش یافته است.
با این حال، شهر تریم در دره حضرموت شاهد تحولی نگرانکننده بوده است. از هفته چهلوسوم تاکنون، ۱۷۲ مورد اسهال حاد در این شهر ثبت شده که نتیجه آزمایش تشخیصی سریع ۷۸ مورد از آنها مثبت بوده و ابتلای ۲۲ مورد نیز از طریق کشت آزمایشگاهی تأیید شده است. در این میان، احتمال آلودگی منابع غذایی و آب مطرح شده است.
اقدامات مقدماتی برای ایجاد مرکزی جهت درمان موارد اسهال در این شهر در حال انجام است تا موارد ابتلا مهار و مراقبتهای بهداشتی لازم برای بیماران فراهم شود. این شاخصها در شرایط کنونی، چالشهای بیشتری برای نظام پاسخگویی بهداشتی و مقابله با بیماریهای واگیردار ایجاد کردهاند.
کمبود بودجه
همزمان با وخامت وضعیت انسانی و بهداشتی، کمبود بودجه به یکی از مهمترین چالشهای ادامه فعالیتهای امدادرسانی در یمن تبدیل شده است. این وضعیت نگرانیهایی را درباره تأثیر محدودیت منابع مالی بر خدمات ارائهشده به ساکنان برانگیخته است.
بر اساس دادههای امدادی، بودجه لازم برای ادامه فعالیت ۳۲ تیم پزشکی تحت حمایت سازمان جهانی بهداشت تنها تا ژانویه ۲۰۲۷ تأمین شده است. این مسئله در شرایط افزایش نیازهای بهداشتی و انسانی، نگرانیهایی درباره آینده خدمات ارائهشده از سوی این تیمها ایجاد کرده است.
سازمان جهانی بهداشت در حال تکمیل سومین درخواست خود برای دریافت کمک مالی از صندوق مرکزی واکنش به وضعیتهای اضطراری به ارزش ۲.۴ میلیون دلار است. این درخواست شامل حمایت از مراکز، تیمهای پزشکی سیار و اقلامی است که صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) و سازمان بینالمللی مهاجرت پیشنهاد کردهاند.




