دو سال گذشت؛ چرا روسیه مطمئن است در جنگ پیروز می شود؟

سربازان روسی در مراسم افتتاح بنای یادبود نظامیان روسیه که در جنگ کشته شدند (رویترز)
سربازان روسی در مراسم افتتاح بنای یادبود نظامیان روسیه که در جنگ کشته شدند (رویترز)
TT

دو سال گذشت؛ چرا روسیه مطمئن است در جنگ پیروز می شود؟

سربازان روسی در مراسم افتتاح بنای یادبود نظامیان روسیه که در جنگ کشته شدند (رویترز)
سربازان روسی در مراسم افتتاح بنای یادبود نظامیان روسیه که در جنگ کشته شدند (رویترز)

وقتی روسیه دو سال پیش به اوکراین حمله کرد نظامیان اوکراین با چنگ و دندان به دفاع از سرزمینشان برخاستند و غرب تمام قد کنار اوکراین ایستاد و به همین دلیل امید به توان ارتش اوکراین برای مقابله با مهاجمان افزایش یافت.
دو سال گذشت و امیدها به پیروزی اوکراین کاهش فزاینده داشته و تعهد غرب به حمایت از اوکراین کاهش یافته است. کمک های نظامی چند میلیارد دلاری آمریکا با توجه به امکان افزایش جنگ و درگیری در آینده و کمبود بودجه در دوره پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بلا تکلیف است و نیز این احتمال را نباید نادیده گرفت که دولت بعدی آمریکا حمایت کمتری از اوکراین نشان دهد. خطوط مقدم در صحنه جنگ در چند ماه گذشته به استثنای موفقیت های اخیر نظامیان روسیه در شرق اوکراین تغییر نکردند.

سرباز روس نزدیک یکی از ساختمان های خرابه در آودیوکا (رویترز)

کی یف مرتب اعلام می کند که اسلحه مناسب و موثر برای نبرد با روسیه به دستش نمی رسد. طبق برخی گزارش ها نظامیان اوکراین در خطوط مقدم درگیری به دلیل کمبود مهمات و نیرو روحیه شان را باخته اند. اختلافات سیاسی داخلی و برکناری والری زالوژنی فرمانده ارتش اوکراین باعث بروز نگرانی از تکلیف استراتژی نظامی اوکراین شد.
به گزارش سی ان بی سی جیمز نیکسی مدیر برنامه روسیه و اوراسیا در اندیشکده «چتم هاوس» گفت «امسال برای اوکراین سخت تر از سال های قبلی جنگ است که بخشی از آن به دلیل تغییر زالوژنی و ترک آودیوکا توسط ارتش اوکراین است اما مساله اصلی اوکراینی ها این است که نمی دانند چقدر می توانند روی کمک های غربی حساب کنند».
او خاطر نشان کرد «تصور می کنم رئیس جمهوری که نمی تواند کمک های مرگبار ارایه کند و رئیس جمهوری که کمک های مرگبار در اختیار اوکراین قرار نمی دهد از نظر اوکراین و اوکراینی ها با یکدیگر فرق دارند. این مساله زندگی و مرگ است. ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه روی پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری حساب نمی کند چون پوتین فکر می کند که فارغ از نتایج انتخابات آمریکا در ماه نوامبر روسیه پیروز خواهد شد».
نیکسی اضافه کرد «به عبارت دیگر پوتین ضعف آمریکا را فهمیده و او درست فهمیده است. اما باید منتظر ماند و دید که آیا این اعتماد به نفس پوتین در باره پیروزی به جا بوده یا خیر. پوتین دستکم می داند که توان نظامی اش در تابستان یا سال بعد چقدر است اما این کلام در مورد اوکراین صدق نمی کند».
دعواهای سیاسی داخلی در غرب خواه قبل از انتخابات آمریکا و بریتانیا و پارلمان اروپا امسال غالب خواهد بود. نیکسون می گوید «اما روسیه چنین محدودیت هایی ندارد. مسکو حاضر است برای رسیدن به پیروزی به روسیه خسارت هر چقدر بزرگ وارد کند».

ستون دود از ساختمانی در باخموت بالا می رود. باخموت در دونتسک صحنه درگیری شدید با ارتش روسیه است (آسوشیتد پرس)

روس ها روحیه گرفتند

بی گمان روسیه در آغاز سومین سال جنگ ذوق زده است و با پیشروی اخیر و تصرف آودیوکا روحیه گرفت. تصرف آودیوکا هفته گذشته بزرگ ترین پیروزی در ۹ ماه اخیر بود. روس ها هفته گذشته موفقیت های منطقه ای نیز داشتند. مسکو قبل از انتخابات ریاست جمهوری ماه آینده موفق شد مخالفان سیاسی اش در داخل را از میان بردارد. بر کسی پوشیده نیست که نتیجه انتخابات روسیه مشخص است که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به راحتی پیروز می شد به خصوص اینکه اکثر مخالفان پوتین یا در تبعید اختیاری هستند و یا حق فعالیت سیاسی ندارند و یا اینکه زندانی اند و یا درگذشتند که آخرین آنها الکسی ناوالنی هفته پیش در یکی از زندان های دور افتاده در قطب شمال درگذشت.
البته نتیجه جنگ قابل پیش بینی نیست با این حال تحلیلگران سیاسی می گویند که روسیه کارت های زیادی در ارتباط با جنگ دارد.
کرت ولکر نماینده سابق آمریکا در ناتو و فرستاده ویژه آمریکا در اوکراین به شبکه «سی ان بی سی» گفت برآوردم از گفتگوهایی که با مقامات محلی و فرماندهان نظامی اوکراین داشتم این است که آنها «از غرب و به خصوص آمریکا بسیار نگران هستند».
او افزود «آیا مثل قبل از اوکراین حمایت نظامی و اقتصادی می کنیم؟‌ آنها همچنان به این حمایت نیاز دارند و بدون حمایت غرب نگران خواهند شد چرا که روسیه منابع بیشتری دارد و به پیشروی و فشار در جبهه های درگیری و به خرید پهپاد و موشک ادامه خواهد داد و شهرهای اوکراین را مورد هدف قرار می دهد. پس این جنگ به رویه کنونی ادامه پیدا می کند و لزوما تلفات سنگین نخواهد داشت اما مثل الان ادامه می یابد و هیچ منطقه ای پس گرفته نمی شود».

سربازان روسیه وسط آوار نزدیک یک خودروی منهدم شده در آودیوکای اوکراین (رویترز)

دستاوردهای روسیه

روسیه در چند ماه نخست جنگ در اوکراین در بهار ۲۰۲۲ به خاطر استراتژی و تاکتیک های نظامی اش مورد انتقاد و تمسخر قرار گرفت و ارتش روسیه آن زمان پس از تلاش ناکام برای پیشروی به سمت کی یف به سرعت در جبهه شمالی عقب کشیدند.
به گزارش «سی ان بی سی» در آن زمان گفته شد که ارتش روسیه آموزش دیده و مجهز و منظم نیست اما تحلیلگران مسائل دفاعی معتقدند که ارتش روسیه بر این مشکلات غلبه کرد و سال گذشته سازمان یافته تر و هماهنگ تر شد.
این گزارش افزود تاکتیک های نظامی روسیه دیگر مایه ریشخند و تمسخر نیست. ارتش روسیه در مواضع دفاعی بسیار محکم سنگر گرفته و ضد حمله تابستان اوکراین را ناکام گذاشت. روسیه در اوکراین و عمدتا در بخش های شرقی دست به حمله می زند.
ارتش روسیه با تصرف آودیوکا در دونتسک پس از چندین ماه درگیری سنگین روحیه گرفت. پوتین از آن به عنوان «موفقیت مطلق و مسلم» یاد کرد و گفت که باید این رویداد «بستر ساز» شود.
تحلیلگران می گویند که روسیه پیش از انتخابات ۱۵ و ۱۷ مارس به این پیروزی دست یافته که زمان خوبی برای پوتین است. روسیه در پی این بود که در فضای اطلاعاتی اوکراین وحشت ایجاد کرده و روحیه اوکراینی ها را تضعیف کند.

سربازان اوکراینی در حال یک سامانه ضد هوایی آلمانی نزدیک شهر اودسا در جنوب اوکراین (آژانس عکس اروپا)

روسیه آمار تلفات نظامیانش در نبرد طولانی برای تصرف آودیوکا را تایید یا تکذیب نکرده اما اوکراین برآورد کرده که ۴۷ هزار سرباز روس در این نبرد کشته شدند. البته دست یابی به آمار دقیق و به روز امکان پذیر نیست اما مقامات آمریکا در ماه اوت گفتند که حدود ۵۰۰ هزار سرباز اوکراینی و روس در این نبرد کشته و زخمی شدند.
تحلیلگران می گویند آنچه برای سران مسکو اهمیت دارد تصویر پیروزی در آودیوکا در نظر مردم روسیه قبل از انتخابات است که می تواند برای غرب پیام بفرستد مبنی بر اینکه روسیه در یک جنگ طولانی عزم خود را برای رسیدن به اهدافش در اوکراین به هر قیمتی جزم کرده است.
نیروی کار
روسیه اینک تقریبا یک پنجم سرزمین اوکراین را اشغال کرده و توان خود را برای بسیج و ارسال صدها هزار نفر برای جنگ در اوکراین نشان داد. روسیه از این نظر هم دست بالا را دارد چرا که اوکراین می گفت که بسیج نیروی بیشتر از میان غیر نظامیان و فرستادن آنها برای جنگ مایه شرمساری است.
وولکر توضیح داد «به گمانم این جنگ تا زمانی که پوتین در قدرت است ادامه پیدا می کند چرا که کسی دلش به حال روس هایی که پوتین آنها را به کشتن می دهد نمی سوزد. پوتین پشت سر هم نیرو به جبهه های مقدم می فرستد و ده ها و ده ها هزار نفر را می کشد».

ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه (آسوشیتد پرس)

دیوید کیریچنکو تحلیلگر مرکز تحلیل سیاست اروپا گفت «ارتش اوکراین به فکر جذب ۵۰۰ هزار سرباز دیگر برای جنگ است. ولودیمیر زلسنکی رئیس جمهور اوکراین با ابراز نگرانی گفت که این مساله «حساس» است. جذب نیرو برای جنگ «بحث داغ بین دولت و ارتش» بوده و حالا این بحث و اختلاف اجتناب ناپذیر شده است».
او افزود «پیداست که اوکراین گزینه ای به جز بسیج نیروی بیشتر از میان مردم ندارد». کیریچنکو خاطر نشان کرد «مردان و زنانی که در ۲۳ ماه گذشته در جبهه می جنگند دچار خستگی شدید و تلفات سنگین شده اند».
کیریچنکو خاطر نشان کرد «اختلافات درباره جذب نیروی بیشتر بالا گرفته و اکثر کمک های نظامی علنی آمریکا دارد به پایان می رسد و کنگره هنوز با ارسال کمک های بیشتر موافقت نکرده است. اوکراین که با کمبود تسلیحات مواجه است بسیاری از عملیات نظامی را موقتا متوقف کرده و شرایط در جبهه دشوار شده است. جنگ دستکم اینک تا حد زیادی فرسایشی شده که البته این وضع به نفع روسیه است. با این حال نشانه ای از پایان مقاومت اوکراینی ها نیست».



ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP
TT

ائتلاف بین‌المللی برای اعزام نیروی حافظ امنیت در هرمز «عجله دارد»

AFP
AFP

دو عامل اصلی، پاریس را به تسریع در مطرح کردن فعال‌سازی ابتکار مشترکی که با بریتانیا آغاز کرده بود و بر تشکیل «ائتلاف بین‌المللی» برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز استوار است، سوق داد. این ابتکار در نشست کاخ الیزه در ۱۷ آوریل گذشته، که به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد، تجسم یافت؛ نشستی که ۵۰ کشور در آن مشارکت داشتند و ۳۰ کشور در سطح روسا و نخست‌وزیران نمایندگی شدند. انسان‌ها حتی برای حفاظت از مسیر انتقال نفت هم مجبورند چندین نشست، بیانیه و ائتلاف درست کنند؛ بعد هنوز تعجب می‌کنند چرا جهان همیشه لب مرز بحران است.

عامل نخست، دشواری‌هایی بود که ابتکار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، موسوم به «پروژه آزادی» با آن روبه‌رو شد؛ طرحی که خیلی زود روشن شد اجرای آن با خطرات فراوان همراه است. عامل دوم نیز پیش‌نویس قطعنامه مشترکی بود که به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده و انتظار می‌رود مذاکرات درباره آن روزهای طولانی ادامه پیدا کند.

بر همین اساس، پاریس با هماهنگی شرکای خود و از طریق یک مقام ارشد ریاست‌جمهوری، ابتکاری «عملیاتی» را مطرح کرده که اساس آن تفکیک پرونده تنگه هرمز از مسائل اصلی مورد مذاکره میان تهران و واشنگتن است؛ یعنی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، سیاست منطقه‌ای تهران و روابط آن با گروه‌های هم‌پیمانش در منطقه.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، روز چهارشنبه گفت گفت‌وگوهای بیشتری با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، انجام داده و بار دیگر بر اهمیت تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرده است. مکرون افزود که رئیس‌جمهوری ایران را تشویق کرده تا طرح‌های فرانسه و بریتانیا برای تشکیل یک مأموریت بین‌المللی با هدف ایجاد زیرساخت‌های لازم برای عبور امن از تنگه هرمز را بررسی کند.

پاریس همچنین ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را که پیش‌تر در آب‌های مقابل سواحل قبرس مستقر بود، به منطقه خلیج اعزام کرده است. این ناو از کانال سوئز عبور کرده و روز سه‌شنبه در دریای سرخ در حال حرکت بود.

با این حال، این ائتلاف بین‌المللی بدون دریافت تضمین‌هایی از دو طرف ایرانی و آمریکایی وارد چنین مأموریتی نخواهد شد. به همین دلیل، دیپلماسی فرانسه مشورت‌های خود را افزایش داده است؛ چه از طریق تماس‌های مستقیم مکرون با همتایان آمریکایی و ایرانی‌اش، و چه از طریق وزیر خارجه فرانسه، ژان نوئل بارو، که آخر هفته گذشته سفری به منطقه خلیج داشت و از پادشاهی عربی سعودی، سلطنت عمان و امارات متحده عربی دیدار کرد. او همچنین با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در تماس بوده است.

پاریس به نمایندگی از این ائتلاف پیشنهاد کرده است که «به ایران اجازه عبور از تنگه هرمز داده شود، در مقابل تهران متعهد شود درباره مسائل اساسی با آمریکایی‌ها وارد مذاکره شود و آمریکا نیز در برابر پذیرش مذاکره از سوی ایران، به محاصره تنگه هرمز پایان دهد».

فرانسه به بازه زمانی مشخصی اشاره نکرده و توضیح نداده در صورتی که دو طرف در پایان مذاکرات به توافق نرسند، چه اتفاقی خواهد افتاد. افزون بر این، پاریس خواهان تعهد ایران به خودداری از هدف قرار دادن کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه است و می‌خواهد «ابزارهای لازم برای اطمینان‌بخشی به فعالان حوزه کشتیرانی، از جمله مالکان کشتی‌ها، شرکت‌های بیمه و دیگران، فراهم شود تا بتوان به شرایط پیش از آغاز جنگ بازگشت. این هدفی دست‌یافتنی است.»

به گفته مقام‌های فرانسوی، چنین ابتکاری «به سود همه طرف‌هاست، از اعتبار برخوردار است و بر تصمیمات روشن و تعهدات مشخص تکیه دارد.»

موانعی که مذاکرات را شکست داد

طرف فرانسوی معتقد است تجزیه موانعی که تاکنون مانع مذاکرات میان تهران و واشنگتن شده، از چند جهت سودمند است.

نخست، امکان برخورد مستقیم با بحران شدیدی که اقتصاد جهانی را به دلیل اختلال در زنجیره تأمین انرژی شامل نفت، گاز و همچنین کودهای مورد نیاز کشاورزی درگیر کرده، فراهم می‌کند.

دوم، مانع از شعله‌ور شدن دوباره جنگ می‌شود؛ جنگی که پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی گسترده‌ای خواهد داشت.

سوم، زمینه بازگشت اعتماد لازم برای آرام‌سازی بازار نفت، کاهش هزینه‌های بیمه و احیای جریان طبیعی تجارت را فراهم می‌کند.

چهارمین عامل نیز نگرانی فرانسه و اروپا از این است که آمریکا بخواهد با ایران درباره مسائل اساسی به توافقی برسد که به‌ویژه در موضوع برنامه هسته‌ای «با دقت کافی طراحی نشده باشد».

بر همین اساس، آرام شدن اوضاع از طریق بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه، فرصت کافی برای بررسی پرونده‌های پیچیده را فراهم می‌کند؛ مسائلی که فقط به موضوع هسته‌ای محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای بعدی آن، از جمله رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران در پایتخت‌های اروپایی و غیراروپایی را نیز دربر می‌گیرد.

منابع کاخ الیزه می‌گویند شتاب پاریس در اعزام «شارل دوگل» حامل این پیام است که «ما فقط برای تأمین امنیت تنگه هرمز آماده نیستیم، بلکه توانایی انجام آن را هم داریم.»

پاریس انتظار دارد کشورهای دیگری نیز، از جمله کشورهای اروپایی مانند آلمان، بریتانیا و هلند، کشورهای آسیایی مانند هند، اندونزی و شاید چین، و همچنین کشورهای آفریقایی و حوزه خلیج، ناوها و تجهیزات دریایی خود را برای مشارکت در این عملیات اعزام کنند.

اعضای ائتلاف تأکید دارند این مأموریت باید «صرفاً دفاعی» و «دور از طرف‌های درگیر» باشد؛ موضوعی که به گفته آنان بی‌طرفی، اعتبار و پذیرش مأموریت از سوی دو طرف را تضمین می‌کند. این ائتلاف از ابتدا تلاش کرده بر اصل بی‌طرفی پایبند بماند و تا حد امکان از اقدامات آمریکا در منطقه فاصله بگیرد.

آنچه ائتلاف دریایی را متمایز می‌کند

منبع ریاست‌جمهوری فرانسه می‌گوید اگر این شرایط فراهم شود، ائتلاف دریایی «توانایی تأمین و استقرار تجهیزات و ناوگان لازم برای تضمین امنیت کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از تنگه را خواهد داشت».

ویژگی اصلی طرح پیشنهادی این ائتلاف آن است که مأموریتش با تفاهم و همکاری با طرف ایرانی انجام می‌شود؛ مسئله‌ای که آن را از «پروژه آزادی» آمریکا متمایز می‌کند. واشنگتن تلاش داشت طرح خود را با فشار و اجبار پیش ببرد؛ اقدامی که به گفته منابع فرانسوی، نزدیک بود دوباره جنگ را شعله‌ور کند.

این مقام فرانسوی برای نشان دادن شکست ابتکار آمریکا، به حادثه‌ای اشاره کرد که برای کشتی کانتینربر فرانسوی متعلق به شرکت «سی‌ام‌ای-سی‌جی‌ام» مستقر در شهر مارسی رخ داد. او گفت هدف قرار گرفتن این کشتی ثبت‌شده در مالت در شامگاه دوشنبه، «بار دیگر درستی رویکردی را که ما اتخاذ کرده‌ایم نشان می‌دهد» و همزمان دشواری دستیابی ایران و آمریکا به فرمولی برای حفظ آزادی کشتیرانی را آشکار می‌کند؛ دشواری‌ای که ناشی از پیچیدگی پرونده‌های اختلافی میان تهران و واشنگتن است.

اظهارات مقام کاخ الیزه در واقع تنها «مقدمه‌ای» بر توافق‌هایی است که در نشست پاریس در ماه گذشته حاصل شد؛ یعنی مجموعه‌ای از پیشنهادها یا در بهترین حالت، تعهدات اولیه‌ای که اکنون در صورت پذیرش طرح ائتلاف دریایی بین‌المللی، باید به اقدامات اجرایی تبدیل شوند.

پاریس اعلام کرده که نشست‌هایی برای برنامه‌ریزی نحوه استقرار نیروها برگزار شده تا نشان داده شود این ائتلاف دارای طرح عملیاتی قابل اجرا در کوتاه‌مدت است و توانایی اجرای آن را دارد.

بدون تردید، شکل‌گیری چنین برداشتی می‌تواند بر فضای عمومی صنعت نفت تأثیر بگذارد. اما پیش از هر چیز، باید دو موضوع روشن شود: نخست، واکنش‌هایی که انتظار می‌رود از سوی دو پایتخت اصلی، یعنی واشنگتن و تهران، صادر شود. دوم، بحث‌هایی که در شورای امنیت سازمان ملل جریان خواهد داشت و چگونگی هماهنگ کردن آن با مفاد ابتکار ائتلاف بین‌المللی دریایی.


با صدور فتوا و تعهدات رسمی… «طالبان» اطمینان‌های ضمنی به پاکستان می‌دهد

افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
TT

با صدور فتوا و تعهدات رسمی… «طالبان» اطمینان‌های ضمنی به پاکستان می‌دهد

افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)
افرادی از پلیس افغانستان در مراسم فارغ‌التحصیلی امروز پنجشنبه در جلال‌آباد (EPA)

دولت «طالبان» افغانستان، پس از چند روز از تجدد درگیری‌های مرزی میان دو کشور، در تلاش برای نجات یک آتش‌بس شکننده، سطح اطمینان‌دهی‌های ضمنی خود به پاکستان را افزایش داده است.
نشستی که بیش از هزار عالم دینی افغان از ایالت‌های مختلف، و با حضور نخست‌وزیر ملا محمد حسن آخوند و شماری از مسئولان دیگر در کابل در آن شرکت داشتند، روز چهارشنبه بیانیه‌ای سیاسی ـ فقهی صادر کرد که در آن تعهد شده بود از خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هیچ کشوری استفاده نخواهد شد و با کسانی که در منازعات آن سوی مرزها دخالت می‌کنند مقابله خواهد شد.
وزیر خارجه افغانستان، امیرخان متقی چند ساعت پس از صدور این بیانیه (فتوى)، بر پایبندی حکومت خود به آنچه در این بیانیه آمده تأکید کرد؛ تلاشی تازه برای مهار تنش پس از حملاتی که داخل پاکستان را هدف قرار داد و به گروه‌هایی از جمله «طالبان پاکستان» نسبت داده شد.

افغان‌ها پیکری را تشییع می‌کنند که در درگیری‌های مرزی با نیروهای پاکستانی در ۶ دسامبر ۲۰۲۵ کشته شده بود (AFP)

در تازه‌ترین حمله، روز سه‌شنبه شش سرباز پاکستانی در حمله به یک مقر امنیتی در منطقهٔ کورام نزدیک مرز افغانستان کشته شدند. اسلام‌آباد مسئولیت افزایش خشونت را متوجه افراد مسلحی می‌داند که از خاک افغانستان برای برنامه‌ریزی حملات خود به نیروهای امنیتی در آن سوی مرز استفاده می‌کنند؛ در حالی‌که کابل این اتهامات را رد کرده و تأکید دارد که هیچ ارتباط عملیاتی با «طالبان پاکستان» ندارد.
بیانیه صادرشده در پایان نشست «سمینار دفاع از نظام اسلامی و حفاظت از آن»، پشتوانه‌ای شرعی برای موضع دولت کابل فراهم کرد. این بیانیه تأکید دارد که امارت «بر عهده گرفته که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نشود» و این تعهد را «بر همه مسلمانان واجب» دانست. همچنین هشدار داد که هر کس آن را نقض کند «عاصی محسوب می‌شود و اقدام لازم در حق او اتخاذ خواهد شد».
در حالی‌که بیانیه علمای دین تصریح می‌کند «دفاع از حاکمیت کشور واجب شرعی است»، هم‌زمان تأکید دارد که «بر همه مسلمانان لازم است که از خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هر کشور دیگری استفاده نکنند... و این تعهدی را که امارت اسلامی بر عهده گرفته، اجرا کنند».
در بیانیه همچنین تأکید شده که افغان‌ها از سفر برای مشارکت در هرگونه فعالیت نظامی در خارج از مرزها منع می‌شوند و کسانی که چنین کنند «مخالف و عاصی محسوب می‌شوند» و بر مقامات «واجب است جلوی آن‌ها را بگیرند و اقدامات لازم را اتخاذ کنند».
این بیانیه همچنین دولت‌های اسلامی را فراخوانده است که «در چارچوب برادری، روابط دوستانه و نیکو را حفظ کنند، به یکدیگر سود برسانند و از تفرقه و شکاف و نزاع دوری کنند»؛ تعبیری که به‌طور گسترده تلاشی برای کاهش تنش با پاکستان تلقی می‌شود.
به نظر می‌رسد رهبری افغانستان با ترکیب صدور فتوى، اظهارات رسمی و حضور گسترده دولتمردان در این نشست که علاوه بر نخست‌وزیر، رئیس دیوان عالی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر، وزیر تحصیلات عالی و مسئولان دیگر نیز در آن شرکت داشتند، درصدد ارائهٔ یک تعهد دینی و سیاسی دوگانه بوده است؛ در زمانی که با مطالبات فزاینده‌ای برای مهار گروه‌های مسلح فرامرزی و اثبات توانایی خود در اعمال کنترل امنیتی در کشور مواجه است.
اظهارات وزیر خارجهٔ افغانستان نیز برای تأیید موضع علما مطرح شد؛ متقی بار دیگر پایبندی افغانستان را به این‌که اجازه ندهد از خاکش علیه هیچ کشوری استفاده شود، تکرار کرد. او در سخنانی که رسانه‌های رسمی منتشر کردند گفت: «تمام علمای افغانستان، فتواى جامع خود را که امت را به حفاظت از نظام اسلامی ملزم می‌کند، تجدید کردند».
او تأکید کرد که «رهبری به‌طور قاطع تعهد کرده که خاک افغانستان برای آسیب رساندن به هیچ شخص یا کشوری استفاده نخواهد شد... این توصیهٔ علماست و اطاعت از آن بر همه مسلمانان واجب است».

نمایی از تشییع نیروهای امنیتی پاکستانی که در حمله‌ای از آن سوی مرز افغانستان در ۳ دسامبر ۲۰۲۵ کشته شدند (AFP)

وی افزود که «علما برای امت روشن کردند اگر هر افغان، دستور رهبری دربارهٔ فعالیت‌های نظامی خارج از کشور را نقض کند، امارت اسلامی حق دارد علیه او اقدام کند»؛ اشاره‌ای ضمنی به کسانی که به «طالبان پاکستان» می‌پیوندند.
وزیر در پایان بار دیگر بر توصیهٔ علما دربارهٔ «وحدت و دوری از فتنه» تأکید کرد و گفت ملت افغانستان «در طول تاریخ خود به فتاوای علما و ارشاداتشان عمل کرده و امروز نیز چنین خواهد کرد».
به گفتهٔ ناظران، این اظهارات و بیانیهٔ دینی ـ سیاسی بخشی از «تلاشی هماهنگ برای مهار خشم پاکستان و نشان دادن آمادگی کابل برای پایبندی به تعهدات امنیتی‌اش» است؛ پس از سلسله حملاتی که تنش‌های مرزی میان دو کشور همسایه را شعله‌ور کرد و آخرین آن تبادل آتش بود که به کشته شدن چهار نفر در روز جمعه گذشته انجامید.


آمادگی پاکستان برای حمله‌ی «نزدیک‌الوقوع» هند

نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
TT

آمادگی پاکستان برای حمله‌ی «نزدیک‌الوقوع» هند

نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)
نیروهای شبه‌نظامی هند در منطقه بازار شهر سریناگر در ایالت جامو و کشمیر هند نگهبانی می‌دهند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

پاکستان روز چهارشنبه اعلام کرد که «اخبار اطلاعاتی موثقی» دریافت کرده که نشان می‌دهد هند قصد دارد به‌زودی حمله‌ای نظامی انجام دهد. پاکستان هشدار داد که در صورت وقوع این حمله پاسخ قاطعی خواهد داد. این خبر در حالی منتشر می‌شود که نگرانی‌ها درباره‌ی تشدید تنش میان دو کشور به‌دنبال حمله‌ای که منجر به کشته شدن ۲۶ نفر در کشمیر شد، رو به افزایش است.

روابط میان این دو همسایه‌ی مجهز به سلاح هسته‌ای پس از آن رو به وخامت گذاشت که دهلی‌نو، اسلام‌آباد را مسئول حمله‌ی هفته‌ی گذشته در پاهالگام در بخش هندی کشمیر دانست؛ حمله‌ای که مرگبارترین حمله به غیرنظامیان در این منطقه در ۲۵ سال گذشته بوده است. یک منبع ارشد دولتی به خبرگزاری فرانسه گفت که نخست‌وزیر هند، نارندرا مودی، در جلسه‌ای غیرعلنی در روز سه‌شنبه «اختیارات کامل» را به ارتش برای واکنش به این حمله داده است.

دولت پاکستان هرگونه دخالت در حمله‌ی کشمیر را رد کرد. عطاءالله طارر، وزیر اطلاعات پاکستان، در بیانیه‌ای که بامداد چهارشنبه منتشر شد، گفت: «هرگونه اقدام تهاجمی با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد.» او افزود: «پاکستان اطلاعات اطلاعاتی موثقی در اختیار دارد که نشان می‌دهد هند ظرف ۲۴ تا ۳۶ ساعت آینده با استفاده از حادثه‌ی پاهالگام، که بهانه‌ای بی‌اساس است، قصد دارد حمله‌ی نظامی انجام دهد.» با این حال، اسحاق دار، وزیر امور خارجه‌ی پاکستان، تأکید کرد که کشورش آغازگر هیچ حمله‌ای نخواهد بود.

سران چند کشور جهان نگرانی عمیق خود را ابراز کرده و از این دو همسایه که در گذشته چندین جنگ با یکدیگر داشته‌اند، خواستند که خویشتنداری نشان دهند. منطقه‌ی کشمیر با جمعیتی حدود ۱۵ میلیون نفر که اکثراً مسلمان هستند، میان پاکستان و هند تقسیم شده، ولی هر دو کشور کل این منطقه را متعلق به خود می‌دانند.

حدود ۱.۵ میلیون نفر در نزدیکی خط آتش‌بس در سمت پاکستانی مرز زندگی می‌کنند. بسیاری از ساکنان این مناطق، در حال آماده‌سازی پناهگاه‌های زیرزمینی ساده با دیوارهای گِلی تقویت‌شده با بتن هستند. محمد جوید، مردی ۴۲ ساله در روستای چاکوتی، به خبرگزاری فرانسه گفت: «در حال تمیز کردن پناهگاه هستیم تا اگر دشمن ناگهان حمله کرد، غافلگیر نشویم و بتوانیم جان بچه‌هایمان را نجات دهیم.»

تبادل آتش
ارتش هند روز چهارشنبه اعلام کرد که برای ششمین شب متوالی با نیروهای پاکستانی در امتداد خط آتش‌بس تبادل آتش داشته است. این منطقه‌ی به‌شدت نظامی‌شده دارای پایگاه‌هایی در ارتفاعات بالای کوه‌های هیمالیا بوده و مرز واقعی کشمیر محسوب می‌شود. یک منبع امنیتی پاکستانی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت که روز سه‌شنبه دو پهپاد را که به حریم هوایی پاکستان وارد شده بودند، ساقط کرده‌اند.

تنش‌ها در هفته‌ی پس از حمله‌ی پاهالگام از جمله رد و بدل شدن اتهامات، اقدامات دیپلماتیک، اخراج اتباع کشور مقابل و بستن گذرگاه‌های مرزی به‌سرعت بالا گرفته است.

بالگرد نظامی هند بر فراز آسمان سریناگر در منطقه جامو و کشمیر هند – ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

مودی هفته‌ی گذشته وعده داد که عاملان این حمله و پشتیبانان آن‌ها را تحت تعقیب قرار خواهد داد. او پنج‌شنبه گفت: «به همه‌ی جهان می‌گویم: هند هویت هر تروریست و حامی‌اش را شناسایی خواهد کرد، آن‌ها را تعقیب و مجازات خواهد کرد... حتی اگر تا دوردست‌ترین نقاط زمین بروند، تعقیب‌شان می‌کنیم.»

این اظهارات نگرانی‌ها را درباره‌ی تشدید تنش نظامی بیشتر کرده است.

وزارت امور خارجه‌ی آمریکا اعلام کرد که وزیر مارکو روبیو به‌زودی با همتایان پاکستانی و هندی خود تماس خواهد گرفت تا آن‌ها را به «عدم تشدید وضعیت» ترغیب کند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز سه‌شنبه با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، و سوپرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه‌ی هند، تماس گرفت و طبق گفته‌ی سخنگوی او، آمادگی خود را برای «میانجی‌گری جهت کاهش تنش» اعلام کرد. دفتر نخست‌وزیر پاکستان بعداً اعلام کرد که شهباز شریف از گوترش خواسته «هند را به خویشتنداری ترغیب کند» و تأکید کرده که در صورت اقدام نسنجیده‌ی هند، پاکستان از «حاکمیت و تمامیت ارضی‌اش با تمام قوا دفاع خواهد کرد».

پوسترهای افراد تحت تعقیب
هند و پاکستان از زمان استقلال از حکومت بریتانیا در سال ۱۹۴۷ بر سر منطقه‌ی کشمیر با یکدیگر مناقشه دارند؛ زمانی که مرزها خانواده‌هایی را از هم جدا کرد که نسل‌ها در کنار هم زندگی می‌کردند. در بخش تحت کنترل هند، شورشیان از سال ۱۹۸۹ برای استقلال یا پیوستن به پاکستان دست به قیام زده‌اند.

گشت‌های ارتش هند در حال حرکت به سمت هاباتنار در منطقه انانتناگ در جنوب کشمیر – ۲۹ آوریل ۲۰۲۵ (AFP)

پلیس هند پوسترهایی از سه مرد منتشر کرده که به اتهام اجرای حمله‌ی کشمیر تحت تعقیب‌اند. دو نفر از آن‌ها پاکستانی و یک نفر هندی است. هند می‌گوید آن‌ها اعضای گروه «لشکر طیبه» هستند؛ گروهی که مقرش در پاکستان است و سازمان ملل آن را یک گروه تروریستی معرفی کرده است. همچنین برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری هر یک از آن‌ها شود، پاداشی معادل دو میلیون روپیه (حدود ۲۳۵۰۰ دلار) در نظر گرفته شده و عملیات گسترده‌ای برای بازداشت افراد مشکوک به ارتباط با این گروه آغاز شده است.

در آخرین مورد از تشدید تنش‌ها در کشمیر، در حمله‌ی پولواما در سال ۲۰۱۹ در منطقه‌ی تحت کنترل هند، یک بمب‌گذار انتحاری با خودرو به کاروان نیروهای امنیتی حمله کرد که منجر به کشته شدن ۴۰ نفر و زخمی شدن ۳۵ تن شد. کمتر از دو هفته بعد، جنگنده‌های هندی حملاتی هوایی به خاک پاکستان انجام دادند.