حزب جمهوری‌خواه به رهبری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره شکست سنگینی متحمل شد. موج آبی قدرتمندی که ناظران آن را به «سونامی» تشبیه کردند، به دموکرات‌ها کمک کرد تا با سهولت نسبی اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورند. آن‌ها همچنین در رقابت‌های فرمانداری ایالت‌ها به دستاوردهایی غیرمنتظره رسیدند؛ از جمله در ایالت‌هایی که دهه‌ها از آن‌ها به‌عنوان مناطق سرخ تیره یاد می‌شد؛ از قلب غرب میانه تا اعماق جنوب و در امتداد شرق و غرب کشور.
نقشه‌های انتخاباتی‌ای که جمهوری‌خواهان در شماری از ایالت‌ها دوباره ترسیم کرده بودند، نتوانست از کرسی‌هایشان محافظت کند. پیروزی‌های دموکرات‌ها نیز به حوزه‌ها و ایالت‌های مردد که کارزار انتخاباتی بر آن‌ها متمرکز بود، محدود نماند؛ بلکه به حوزه‌هایی گسترش یافت که ترامپ دو سال پیش به‌آسانی در آن‌ها پیروز شده بود، و همچنین به ایالت‌هایی مانند تگزاس که نتایج انتخابات به بیش از سه دهه انحصار جمهوری‌خواهان بر منصب فرمانداری پایان داد.
ترامپ به‌سرعت نتایج را پذیرفت و متعهد شد با اکثریت جدید همکاری کند. اما هم‌زمان هشدار داد که ممکن است به «آقای وتو» تبدیل شود؛ استعاره‌ای از لقب «آقای وتو» که در جریان انقلاب فرانسه در اواخر قرن هجدهم، هنگام مواجهه لویی شانزدهم، پادشاه فرانسه، با «مجمع ملی» به او داده شده بود.
۴ دلیل
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، شکست جمهوری‌خواهان را به جنگ ایران نسبت داد. او تأکید کرد که مشکل، مشارکت ضعیف رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه نبود، بلکه شمار زیادی از کسانی که در سال ۲۰۲۴ به ترامپ و ونس رأی داده بودند، در انتخابات ۲۰۲۶ به حمایت از دموکرات‌ها روی آوردند.
او توضیح داد که داده‌های مشارکت نشان‌دهنده حضور مناسب رأی‌دهندگان بود و حتی در برخی ایالت‌ها این مشارکت بالا بود. ونس به فلوریدا اشاره کرد که در آن شمار رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه ۹ واحد درصد بیشتر از دموکرات‌ها بود.
او پذیرفت که پیام‌های اقتصادی حزب در هفته‌های پایانی کارزار انتخاباتی به‌اندازه کافی قاطع نبود، اما تأکید کرد که جنگ علت اصلی شکست بود.
ونس به نقل از یکی از نظرسنجی‌ها گفت رأی‌دهندگانی که از جمهوری‌خواهان روی گردانده‌اند، چهار مطالبه اصلی را برای بازگشت به حمایت از حزب مطرح کرده‌اند: پایان دادن به جنگ، تمرکز بر هزینه‌های زندگی و تورم، اولویت دادن به اصل «آمریکا اول»، و تغییر ماهیت رابطه با اسرائیل.
او نپذیرفت که شکست به مسائل دیگری مانند سیاست مهاجرت نسبت داده شود و معتقد بود هر بحث جدی درباره آینده حزب باید با پذیرش این واقعیت آغاز شود که جنگ علت اصلی شکست در انتخابات بوده است.
فراتر از پیش‌بینی‌ها
مهم‌ترین نتیجه پس از روز طولانی انتخابات، بازپس‌گیری کنترل مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها بود؛ آن‌ها چهار سال را در جایگاه اقلیت سپری کرده بودند.
درحالی‌که خبرگزاری «آسوشیتدپرس» پیروزی حزب دموکرات با اکثریتی قابل‌توجه را پیش‌بینی کرده بود، شبکه‌های تلویزیونی «سی‌بی‌اس نیوز»، «سی‌ان‌ان» و «فاکس نیوز» روز چهارشنبه، پیش از پایان شمارش آرا، پیش‌بینی کردند که دموکرات‌ها با کسب دست‌کم ۲۳۱ کرسی کنترل اکثریت را به دست آورده‌اند. آن‌ها برای کسب اکثریت تنها به ۲۱۸ کرسی نیاز داشتند. جمهوری‌خواهان ۱۳۹ کرسی به دست آوردند و شمارش آرا برای تعیین نتایج ۶۵ کرسی باقی‌مانده ادامه داشت.
پیش از نهایی شدن نتایج، دموکرات‌ها ۲۷ کرسی را از جمهوری‌خواهان گرفتند. برآوردهای اولیه «سی‌بی‌اس» حاکی از آن بود که دموکرات‌ها ممکن است به ۲۵۹ کرسی برسند؛ اما این شبکه هشدار داد که اندازه دقیق اکثریت جدید تا پایان شمارش آرا مشخص نخواهد شد.
نکته قابل‌توجه در این دستاوردها، نه‌فقط بزرگی آن‌ها، بلکه جغرافیای پیروزی‌ها نیز بود. در حوزه پنجم ایندیانا، دموکرات‌ها ویکتوریا اسپارتز، نماینده جمهوری‌خواه را که سه دوره این کرسی را در اختیار داشت، شکست دادند. ترامپ در سال ۲۰۲۴ در این حوزه با اختلافی نزدیک به ۱۷ واحد درصد پیروز شده بود.
در آیووا، دموکرات‌ها سه کرسی از چهار کرسی را به دست آوردند و به این ترتیب، به کنترل کامل جمهوری‌خواهان بر این ایالت پایان دادند. کریستینا بوهانان در حوزه نخست، ماریانیت میلر ـ میکس، نماینده جمهوری‌خواه را شکست داد؛ او دو سال پیش با اختلافی اندک از میلر ـ میکس شکست خورده بود. سارا ترون گاريوت نیز در حوزه سوم بر زک نان غلبه کرد و لیندسی جیمز کرسی خالی حوزه دوم را به دست آورد.
این نتایج نشان می‌دهد که موج دموکرات‌ها تنها به حومه شهرها، که همواره میدان رقابت بوده‌اند، محدود نمانده، بلکه به جوامع روستایی و کارگری نیز رسیده است. به نظر می‌رسد فشار اقتصادی و نارضایتی از دولت، وفاداری این جوامع به جمهوری‌خواهان را تضعیف کرده است.
شرط‌بندی بر ترسیم مجدد حوزه‌ها
یکی از مهم‌ترین درس‌های این انتخابات آن است که جمهوری‌خواهان در ایالت‌هایی که حوزه‌های انتخاباتی را به سود خود دوباره ترسیم کرده بودند، نتایج بهتری به دست نیاوردند.
رهبران حزب امیدوار بودند نقشه‌های جدید، در کنار پیشرفت جمهوری‌خواهان میان رأی‌دهندگان لاتین‌تبار در سال ۲۰۲۴، مانعی برای محافظت از اکثریت آن‌ها در جنوب و جنوب غربی، حتی در سالی دشوار از نظر انتخاباتی، ایجاد کند. اما این شرط‌بندی شکست خورد.
در تگزاس، دموکرات‌ها با وجود نقشه‌هایی که برای تقویت موقعیت جمهوری‌خواهان ترسیم شده بود، دستاوردهای چشمگیری در کنگره کسب کردند. نتایج نشان می‌دهد رأی‌دهندگانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری پیشین به جمهوری‌خواهان گرایش پیدا کرده بودند، بار دیگر تغییر جهت داده‌اند.
دموکرات، بابی پولیدو، بر مونیکا د لا کروز، نماینده جمهوری‌خواه، پیروز شد. این نتیجه نشان می‌دهد که دستاوردهای جمهوری‌خواهان در میان لاتین‌تبارها ریشه‌دار نبوده و سیاست‌های مهاجرتی و شیوه اجرای آن‌ها، در کنار فشارهای معیشتی، به نقاط ضعف سیاسی حزب تبدیل شده‌اند.
وضعیت فلوریدا نیز چندان بهتر نبود؛ تلاش‌های بازتقسیم حوزه‌ها در این ایالت هم نتوانست مانع پیشرفت دموکرات‌ها شود.
این نتایج محدودیت‌های مهندسی انتخاباتی را آشکار می‌کند. نقشه‌هایی که برای توزیع رأی‌دهندگان به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که حاشیه امنی برای حزب حاکم تضمین کنند، هنگامی که افکار عمومی به‌اندازه کافی تغییر جهت دهد، کارایی خود را از دست می‌دهند. در چنین شرایطی، حوزه‌هایی که با حاشیه‌های اندک ترسیم شده‌اند، در برابر موج انتخاباتی آسیب‌پذیر می‌شوند.
همین الگو در کارولینای شمالی، پنسیلوانیا، میشیگان، اوهایو، کنتاکی و کلرادو نیز تکرار شد؛ جایی که حوزه‌هایی که پیش‌تر برای جمهوری‌خواهان تضمین‌شده به نظر می‌رسیدند، به میدان‌های رقابت واقعی تبدیل شدند.
یک سابقه تاریخی
انتظار می‌رود حکیم جفریز، رهبر کنونی اقلیت در مجلس نمایندگان، در آغاز ژانویه آینده ریاست مجلس جدید را بر عهده بگیرد و به نخستین رئیس سیاه‌پوست مجلس نمایندگان در تاریخ آمریکا تبدیل شود.
اکثریت جدید، ریاست کمیته‌ها، کنترل دستور کار قانون‌گذاری، اختیارات تحقیقاتی و صدور احضاریه را در اختیار دموکرات‌ها قرار خواهد داد.
انتظار می‌رود نظارت آن‌ها بر هزینه‌های دولت، محدودیت اختیارات قوه مجریه، اجرای قوانین مهاجرت، مدیریت جنگ با ایران و پرونده‌های فساد متمرکز باشد.
اما این به معنای تصویب کامل برنامه قانون‌گذاری آن‌ها نیست؛ زیرا حق وتوی رئیس‌جمهوری همچنان مانعی است که در نظام سیاسی دوپاره آمریکا، مذاکره را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.
دژهای سرخ
اگر نتایج مجلس نمایندگان برای دموکرات‌ها درخشان بود، شانس آن‌ها در رقابت‌های فرمانداری ایالت‌ها نیز کمتر نبود؛ رقابت‌هایی که معیاری به همان اندازه مهم برای سنجش عمق این تحول به شمار می‌رفتند.
این انتخابات در ۳۶ ایالت برگزار شد. نتایج اولیه وب‌سایت «الکشن هاب» در صبح چهارشنبه نشان داد دموکرات‌ها در ۲۲ رقابت و جمهوری‌خواهان در ۱۲ رقابت پیروز شده‌اند و دو رقابت هنوز تعیین تکلیف نشده است.
دموکرات‌ها پنج منصب فرمانداری را که در اختیار جمهوری‌خواهان بود، به دست آوردند؛ درحالی‌که جمهوری‌خواهان هیچ منصب جدیدی را تصاحب نکردند.
تگزاس بزرگ‌ترین شگفتی بود. جینا هینوجوسا، نامزد دموکرات، شکست سنگینی به گرگ ابوت، فرماندار باسابقه جمهوری‌خواه، وارد کرد و با کسب ۵۲.۸ درصد آرا در برابر ۴۵.۷ درصد، به سلطه جمهوری‌خواهان بر این منصب که از سال ۱۹۹۵ ادامه داشت، پایان داد.
با این پیروزی، او نخستین فرماندار لاتین‌تبار این ایالت می‌شود. این نتیجه نشان‌دهنده افزایش وزن رأی‌دهندگان لاتین‌تبار، جوانان و ساکنان شهرهای بزرگ است.
در جورجیا، کیشا لنس باتمز، شهردار پیشین آتلانتا، با کسب ۵۴.۳ درصد آرا در برابر ۴۵.۷ درصد، ریک جکسون، نامزد جمهوری‌خواه، را شکست داد و به نخستین زن سیاه‌پوستی تبدیل شد که فرماندار این ایالت می‌شود. این پیروزی نفوذ رو به افزایش رأی‌دهندگان سیاه‌پوست در جنوب را تقویت می‌کند.
در اوهایو، ایالتی که در انتخابات فدرال اخیر به‌طور پیوسته به سمت جمهوری‌خواهان متمایل شده بود، ایمی اکتون، نامزد دموکرات، با کسب ۵۲.۳ درصد آرا در برابر ۴۴.۴ درصد، بر ویوک راماسوامی، میلیاردر و نامزد پیشین ریاست‌جمهوری، پیروز شد.
در آیووا، راب سند با کسب ۵۵.۵ درصد آرا در برابر ۴۴.۵ درصد، زک لان، نامزد جمهوری‌خواه، را شکست داد و به نخستین فرماندار منتخب دموکرات این ایالت در دو دهه گذشته تبدیل شد.
در نوادا، آرون فورد، دادستان کل، با کسب ۵۱.۷ درصد آرا در برابر ۴۴.۱ درصد، جو لومباردو، فرماندار جمهوری‌خواه، را شکست داد؛ پیروزی‌ای که پس از کارزاری متمرکز بر گرانی هزینه‌های زندگی به دست آمد. او به نخستین فرماندار سیاه‌پوست این ایالت تبدیل می‌شود.
دموکرات‌ها مناصب مهمی را نیز حفظ کردند. در میشیگان، جوسلین بنسون با کسب ۵۴.۴ درصد آرا در برابر ۴۳.۸ درصد، بر جان جیمز پیروز شد. در ویسکانسین، دیوید کراولی با کسب ۵۴.۱ درصد آرا در برابر ۴۵.۹ درصد، بر تام تیفانی غلبه کرد.
همچنین خاویر بسرا در کالیفرنیا پیروز شد و تینا کوتک در اورگن و کیتی هابز در آریزونا دوره‌های فرمانداری خود را تمدید کردند.
در مقابل، جمهوری‌خواهان در شماری از دژهای خود مقاومت کردند. در فلوریدا، بایرون دونالدز، از حامیان سرسخت ترامپ، با اختلافی اندک دیوید جولی را شکست داد؛ ۵۰ درصد در برابر ۴۸.۷ درصد.
کلی آیوت در نیوهمپشایر منصب خود را حفظ کرد، جیم پیلِن در نبراسکا پیش افتاد و تامی توبرویل به فرمانداری آلاباما رسید.
در کانزاس، رقابت همچنان بلاتکلیف بود؛ جایی که سیندی هولشر، نامزد دموکرات، با اختلافی اندک پیشتاز بود: ۵۰.۳ درصد در برابر ۴۹.۷ درصد.
در آلاسکا نیز جاناتان کریس ـ تامکینز، نامزد دموکرات، در دور نخست رأی‌گیری ترجیحی پیشتاز بود، اما هنوز به اکثریت مطلق نرسیده بود.
همه‌پرسی درباره ترامپ؟
داده‌ها نشان می‌دهند که اقتصاد محرک اصلی این موج بود. نظرسنجی آسوشیتدپرس از ناامیدی رأی‌دهندگان نسبت به مسیر کشور حکایت داشت و نشان می‌داد ناکامی دولت در عمل به وعده‌هایش برای کاهش قیمت‌ها به نامزدهای جمهوری‌خواه آسیب رسانده است.
جنگ با ایران، فساد و تمرکز قدرت در دست رئیس‌جمهوری ترامپ نیز از دیگر عوامل مؤثر بودند.
حدود هفت نفر از هر ۱۰ رأی‌دهنده معتقد بودند کنگره برای مهار ترامپ تلاش کافی نمی‌کند.
ترامپ بارها از هوادارانش خواسته بود طوری رأی دهند که گویی خود او نامزد انتخابات است؛ به این ترتیب، انتخابات را به همه‌پرسی درباره ریاست‌جمهوری خود تبدیل کرد.
پس از شکست، او نپذیرفت که نتایج به معنای سرزنش شخصی اوست و از کارزارهای انتخاباتی دموکرات‌ها تمجید کرد، درحالی‌که مسئولیت را بر دوش نامزدهای حزب خود انداخت.
با توجه به ساختار نظام سیاسی آمریکا، انتظار می‌رود نتایج انتخابات بحث گسترده‌ای درباره اصل تفکیک قوا و توانایی ترامپ برای مختل کردن نقش نظارتی اصلی کنگره، افزون بر نقش قوه قضائیه، برانگیزد.
کنترل مجلس سنا نیز به دموکرات‌ها منتقل شد. بااین‌حال، پیامدهای مستقیم این تحول برای دولت، عمدتاً در مجلس نمایندگان و در مراکز ایالت‌هایی نمایان خواهد شد که فرمانداران دموکرات در آن‌ها جایگزین جمهوری‌خواهان شده‌اند.
پیروزی‌های دموکرات‌ها در تگزاس، جورجیا، آیووا و اوهایو موجی از تردید درباره استحکام ائتلافی به راه انداخت که ترامپ دو سال پیش برای رسیدن به کاخ سفید ساخته بود.
