عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
آخرین خبرها
فرهنگ و هنر

جایزه ادبی برای کریم قطان، رمان‌نویس فرانسوی ـ فلسطینی

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
TT
TT

جایزه ادبی برای کریم قطان، رمان‌نویس فرانسوی ـ فلسطینی

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی، روز دوشنبه جایزه فرانسوی «وپلر ـ بنیاد لا پوست» (Wepler-Fondation La Poste) را برای رمان «سپتانتریونال» (Septentrionale) دریافت کرد. این رمان را انتشارات «الیزاد» که مقر آن در تونس است، منتشر کرده است. این خبر را خبرگزاری فرانسه گزارش داد.
کریم قطان ۳۷ سال دارد. او در قدس متولد شد و در بیت‌لحم، در کرانه باختری اشغالی، بزرگ شد.
او پس از تحصیل در مدرسه فرانسوی قدس، به فرانسه رفت و تابعیت این کشور را دریافت کرد. سپس در رشته‌های سینما و زبان انگلیسی به تحصیل پرداخت.
در ماه اوت، سومین رمان او با عنوان «سپتانتریونال» منتشر شد. داستان این رمان در قالب سفری پرحادثه در کشوری نامشخص روایت می‌شود که «حال‌وهوای پایان جهان» بر آن حاکم است. در جریان این سفر، ژوزف و مریم هنگامی که می‌کوشند از آن کشور بگریزند، با یکدیگر آشنا می‌شوند.
این رمان پیش‌تر جایزه «له زینروک» (Les Inrockuptibles) را به‌عنوان بهترین رمان فرانسوی سال ۲۰۲۶ دریافت کرده بود.
این اثر به حدود ۱۰ زبان ترجمه شده و از سوی انتشارات مستقل «الیزاد» منتشر شده است؛ انتشاراتی که در سال ۲۰۰۵ در تونس تأسیس شد و هدف خود را «به گوش رساندن صدای رمان‌نویسان جنوب» از لبنان، مراکش، توگو، فرانسه و کشورهای دیگر اعلام کرده است.
جایزه‌ای که کافه پاریسی «لو وپلر» با همکاری «بنیاد لا پوست» اعطا می‌کند، با هدف تقدیر از «جسارت در رمان‌نویسی و سبک ادبی والا» برگزار می‌شود و برنده آن مبلغ ۱۰ هزار یورو دریافت می‌کند.

پربازدید

 
 
فرهنگ و هنر

جایزه ادبی برای کریم قطان، رمان‌نویس فرانسوی ـ فلسطینی

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
TT
TT

جایزه ادبی برای کریم قطان، رمان‌نویس فرانسوی ـ فلسطینی

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)
کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی (تصویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی)

کریم قطان، نویسنده فرانسوی ـ فلسطینی، روز دوشنبه جایزه فرانسوی «وپلر ـ بنیاد لا پوست» (Wepler-Fondation La Poste) را برای رمان «سپتانتریونال» (Septentrionale) دریافت کرد. این رمان را انتشارات «الیزاد» که مقر آن در تونس است، منتشر کرده است. این خبر را خبرگزاری فرانسه گزارش داد.
کریم قطان ۳۷ سال دارد. او در قدس متولد شد و در بیت‌لحم، در کرانه باختری اشغالی، بزرگ شد.
او پس از تحصیل در مدرسه فرانسوی قدس، به فرانسه رفت و تابعیت این کشور را دریافت کرد. سپس در رشته‌های سینما و زبان انگلیسی به تحصیل پرداخت.
در ماه اوت، سومین رمان او با عنوان «سپتانتریونال» منتشر شد. داستان این رمان در قالب سفری پرحادثه در کشوری نامشخص روایت می‌شود که «حال‌وهوای پایان جهان» بر آن حاکم است. در جریان این سفر، ژوزف و مریم هنگامی که می‌کوشند از آن کشور بگریزند، با یکدیگر آشنا می‌شوند.
این رمان پیش‌تر جایزه «له زینروک» (Les Inrockuptibles) را به‌عنوان بهترین رمان فرانسوی سال ۲۰۲۶ دریافت کرده بود.
این اثر به حدود ۱۰ زبان ترجمه شده و از سوی انتشارات مستقل «الیزاد» منتشر شده است؛ انتشاراتی که در سال ۲۰۰۵ در تونس تأسیس شد و هدف خود را «به گوش رساندن صدای رمان‌نویسان جنوب» از لبنان، مراکش، توگو، فرانسه و کشورهای دیگر اعلام کرده است.
جایزه‌ای که کافه پاریسی «لو وپلر» با همکاری «بنیاد لا پوست» اعطا می‌کند، با هدف تقدیر از «جسارت در رمان‌نویسی و سبک ادبی والا» برگزار می‌شود و برنده آن مبلغ ۱۰ هزار یورو دریافت می‌کند.

فرهنگ و هنر

سرزمین شاعران

سرزمین شاعران
TT
TT

سرزمین شاعران

سرزمین شاعران

میان اینکه درباره علت چیزی بپرسیم و اینکه اجازه دهیم آن چیز صرفاً وجود داشته باشد، تفاوتی هست. همین تفاوت ساده است که دریچه‌ای به سوی آنچه می‌توان «سرزمین شاعران» نامید، می‌گشاید. این سرزمین، نه جغرافیایی است و نه جهانی رازآلود و جدا از عقل؛ بلکه شیوه دیگری برای ایستادن در برابر چیزهاست.
فلسفه از همان آغاز عادت داشته است درباره بنیادها پرسش کند: چرا این چیز وجود دارد؟ علت آن چیست؟ چه چیزی امکان وجودش را فراهم می‌کند؟ این پرسش ضروری بود، زیرا انسان را از بسنده کردن به اسطوره رها کرد و او را به جست‌وجوی علت‌ها، قوانین و اصول سوق داد. اما پرسشی که در آغاز ضروری است، ممکن است به‌مرور به نوعی اقتدار تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که انگار یک چیز تنها زمانی حق وجود دارد که دلیل قانع‌کننده‌ای برای وجود خود به ما ارائه کند.
اینجاست که آن عبارت مشهور شاعر، آنجِلوس سیلزیوس، به میان می‌آید: «گل سرخ بی‌چراست؛ شکوفا می‌شود، چون شکوفا می‌شود.»
این عبارت به معنای رد علم نیست. سیلزیوس نمی‌گوید گل سرخ ریشه و آب و نور ندارد و انکار نمی‌کند که ظهور آن تابع شرایط طبیعی‌ای است که می‌توان بررسی‌شان کرد. مسئله جای دیگری است. او از گل سرخ درباره علت وجودش نمی‌پرسد، بلکه می‌گذارد شکوفا شود.
این بیت، خروج از عقل یا دعوت به آشفتگی فکری نیست. آنچه جلب توجه می‌کند این است که قلمرویی وجود دارد که در آن، پرسش از علت دیگر پرسش حاکم نیست. گل سرخ در آن قلمرو نیازی ندارد خود را به‌عنوان نتیجه چیزی دیگر معرفی کند. او پیش روی ما حضور دارد و این حضور بر هر تفسیری تقدم دارد و به‌خودی‌خود کافی است.
علم می‌تواند به ما بگوید گل سرخ چگونه رشد می‌کند، چگونه می‌شکفد و به چه نوع خاک، نور و آبی نیاز دارد؛ اما نمی‌تواند جایگزین لحظه‌ای شود که در برابر آن می‌ایستیم. شناخت شرایط شکوفایی گل یک چیز است و دیدن آن، چیزی دیگر.
اینجا فاصله میان فیلسوف و شاعر آشکار می‌شود. فیلسوف گرایش دارد بپرسد: این چیست؟ چرا چنین است؟ بر چه چیزی استوار است؟ اما شاعر ممکن است به نگریستن بسنده کند. این به معنای آن نیست که شاعر از عقل کمتری برخوردار است؛ بلکه شاید به این معنا باشد که او همواره از جهان نمی‌خواهد به پرسش و پاسخ تبدیل شود.
برخی مترجمان عربی در تمایز میان دو اصطلاح «irrational» و «superrational» اشتباه می‌کنند و هر دو را با اصطلاح «لاعقلانی» ترجمه می‌کنند. در حالی که اصطلاح نخست به معنای «غیرعقلانی» است، اما دومی به معنای «فرا‌عقلانی» یا «فراتر از عقل» است. «غیرعقلانی» عقل را رد می‌کند یا با آن در تضاد قرار می‌گیرد؛ اما آنچه فراتر از عقل است، با عقل دشمنی ندارد، بلکه معتقد است قلمرو عقل به پایان رسیده است. این بدان معناست که حدود عقل نیز مشخص شده است.
همه تجربه‌های انسانی را نمی‌توان با صورت‌بندی منطقی به‌تمامی دربر گرفت؛ همان‌گونه که زیبایی با توصیف یا برشمردن دلایلش به پایان نمی‌رسد و عشق نیز با تلاش برای توضیح انگیزه‌هایش قابل فهم نمی‌شود.
همین مسئله است که «سرزمین شاعران» را به سرزمین عارفان نیز نزدیک می‌کند. هر دو می‌دانند که لحظه‌هایی وجود دارد که در آن‌ها پرسش «چرا؟» مطرح نیست. در این سرزمین، سکوت جایگاهی دارد که از اهمیت کلام کمتر نیست. کلام چیزها را تعریف می‌کند و از یکدیگر جدا می‌سازد، اما سکوت فضایی برای آنچه هنوز در قالب عبارتی شکل نگرفته است، باقی می‌گذارد. از همین رو، سکوت همیشه ناتوانی از سخن گفتن نیست، بلکه می‌تواند شکلی از توجه و حضور باشد.
گاهی در برابر منظره‌ای طبیعی، قطعه‌ای موسیقی یا مرگ انسانی سکوت می‌کنیم، زیرا زبان در برابر تجربه، کوچک‌تر از آن به نظر می‌رسد که بتواند آن را بیان کند. سخن گفتن به‌شدت بی‌اهمیت و ناچیز جلوه می‌کند.
شاید بتوان این رابطه را در لحظه‌های نادری دید که شگفتی بر تفسیر پیشی می‌گیرد. هنگامی که منظره‌ای طبیعی ما را غافلگیر می‌کند، همیشه شتاب نمی‌کنیم تا علت آن را بجوییم یا تعریفش کنیم؛ گاهی پیش از آنکه آن را به اندیشه‌ای تبدیل کنیم، همان‌گونه که هست دریافتش می‌کنیم. در آن لحظه، جهان نه به‌عنوان مسئله‌ای که در انتظار حل شدن است، بلکه به‌عنوان چیزی که توجه ما را برمی‌انگیزد، پیش روی ما حضور دارد. شاید شعر از همین فاصله کوتاه میان ظهور یک چیز و تسلط تفسیر عقلانی بر آن آغاز می‌شود.
شاید این همان تفاوت میان فهمیدن و مالک شدن نیز باشد. وقتی چیزی را به‌طور کامل تفسیر می‌کنیم، این توهم در ما پدید می‌آید که بر آن احاطه یافته‌ایم. اما چیزها همواره جنبه‌ای را برای خود حفظ می‌کنند که به‌تمامی در اختیار ما قرار نمی‌گیرد. انسانی که تمام زندگی‌نامه‌اش را می‌دانیم، کاملاً شناخته‌شده نمی‌شود؛ شهری که خیابان‌هایش را از بر هستیم، به پایان نمی‌رسد و کتابی بزرگ، در یک بار خواندن خود را به ما تسلیم نمی‌کند.
از همین‌جا، تجربه زیبایی‌شناختی به نمونه‌ای مهم تبدیل می‌شود. ما تابلویی را به این دلیل دوست نداریم که از مقدار پارچه و رنگ‌دانه‌هایی که در ساخت آن به کار رفته‌اند آگاه شده‌ایم؛ موسیقی نیز از آن رو بر ما تأثیر نمی‌گذارد که با ساختار گام موسیقایی آن آشنا شده‌ایم. در خودِ این دیدار، چیزی والا و متعالی رخ می‌دهد که نمی‌توان آن را به اجزایش فروکاست.
شاید این سخنان از زندگی روزمره ما دور به نظر برسد، اما در حقیقت بسیار به آن نزدیک است. ما در جهانی زندگی می‌کنیم که گویی از هر چیزی می‌خواهد سودمندی خود را اثبات کند. چرا کتاب می‌خوانی؟ چه سودی برایت دارد؟ چرا راه می‌روی؟ در زندگی‌ات به چه دستاوردی رسیده‌ای؟ چرا تنها می‌نشینی؟ حتی زمان نیز بر اساس آنچه در طول آن تولید می‌کنیم، سنجیده می‌شود.
در چنین جهانی، گل سرخی که «شکوفا می‌شود، چون شکوفا می‌شود»، تصویری بسیار معنادار پیدا می‌کند. این گل چیزی جز شکوفایی خود تولید نمی‌کند، برای حضورش توجیهی ارائه نمی‌دهد و حتی نمی‌داند در زندگی‌اش چه دستاوردی داشته است. او فقط هست.
شاید به همین دلیل است که انسان بیش از آنچه تصور می‌کند به شعر نیاز دارد؛ نه برای گریز از واقعیت، بلکه برای آنکه به یاد بیاورد واقعیت گسترده‌تر از منفعت است. برخی چیزها با فهمیدن زیباتر نمی‌شوند، بلکه زمانی زیباترند که اندکی از بازخواست کردنشان دست برداریم و بخشی از رازآلودگی‌شان را برایشان باقی بگذاریم.
ما ناچار نیستیم میان سرزمین فیلسوفان و سرزمین شاعران یکی را انتخاب کنیم. به هر دو نیاز داریم. هنگامی که در جست‌وجوی علت هستیم به عقل نیاز داریم و هنگامی که پرسش از علت، تنگ‌تر از خود تجربه می‌شود، به شعر محتاجیم. مشکل از اندیشیدن آغاز نمی‌شود، بلکه از این باور آغاز می‌شود که هر چیزی که در چارچوب تفسیر نمی‌گنجد، بی‌ارزش است.
از همین رو، شاید سرزمین شاعران نه آنجا که عقل به پایان می‌رسد، بلکه آنجا آغاز می‌شود که عقل به حدود خود پی می‌برد.

«انسان بیش از آنچه تصور می‌کند به شعر نیاز دارد؛ نه برای گریز از واقعیت، بلکه برای آنکه به یاد بیاورد واقعیت گسترده‌تر از منفعت است.»

فرهنگ و هنر

ابن‌رشد بار دیگر به کانون بحث‌های فلسفی در اروپا بازمی‌گردد

بخشی از «دیدارهای نوین درباره ابن‌رشد» در مارسی، در سی‌وسومین دوره آن
بخشی از «دیدارهای نوین درباره ابن‌رشد» در مارسی، در سی‌وسومین دوره آن
TT
TT

ابن‌رشد بار دیگر به کانون بحث‌های فلسفی در اروپا بازمی‌گردد

بخشی از «دیدارهای نوین درباره ابن‌رشد» در مارسی، در سی‌وسومین دوره آن
بخشی از «دیدارهای نوین درباره ابن‌رشد» در مارسی، در سی‌وسومین دوره آن

در سال ۲۰۲۶، نه قرن از تولد ابوالولید محمد بن احمد بن‌رشد، زاده قرطبه، فقیه، پزشک و فیلسوفی که در سال ۱۱۲۶ به دنیا آمد و در سال ۱۱۹۸ درگذشت، سپری می‌شود. این سالگرد به مناسبتی فرهنگی و فکری گسترده در اروپا، به‌ویژه در فرانسه و اسپانیا، تبدیل شده است؛ جایی که نام «آوروس»، چنان‌که در میراث لاتینی شناخته می‌شود، از رهگذر ترجمه‌های تازه، کتاب‌های تاریخی و نشست‌های بین‌المللی بار دیگر به عرصه بحث‌های عمومی بازگشته است. در قرطبه، زادگاه ابن‌رشد، نهصدمین سالگرد تولد او به برنامه‌ای فرهنگی با ابعاد گوناگون تبدیل شده که نمایشگاه‌ها، سمینارها و ابتکارهای هنری را دربرمی‌گیرد و افزون بر آن، کنفرانسی بین‌المللی با عنوان «سال بین‌المللی ابن‌رشد/آوروس: فرصتی برای عقل» برگزار می‌شود.
این بازگشت را نباید صرفاً بزرگداشت گذشته دانست؛ بلکه باید آن را تلاشی برای بازنگری در جایگاه ابن‌رشد در تاریخ اندیشه اروپایی تلقی کرد؛ پس از قرن‌ها به‌حاشیه‌راندن او یا فروکاستنش به تصویری ساده‌شده: فیلسوفی عرب که آثار ارسطو را به غرب منتقل کرد، یا نمادی برای گفت‌وگوی تمدن‌ها. اما آثار جدید نشان می‌دهند که با فیلسوفی پیچیده‌تر روبه‌رو هستیم که حضورش در شکل‌گیری فلسفه اروپایی بسیار پررنگ‌تر از آن چیزی است که روایت‌های سنتی تصور می‌کردند.

ترجمه‌هایی که بار دیگر متن را به روی خوانندگان می‌گشایند

انتشار دو ترجمه تازه فرانسوی از آثار ابن‌رشد درباره ارسطو، رویدادی برجسته در عرصه فلسفه بوده است. ژان‌باتیست برنیه، متخصص فلسفه عربی در قرون وسطی، نخستین ترجمه کامل فرانسوی کتاب «شرح کبیر بر کتاب نفس ارسطو» اثر ابن‌رشد را از سوی انتشارات «وردیه» منتشر کرده است. هم‌زمان، مجموعه‌ای از آثار اولیه او با عنوان «نفس: مختصر و شرح متوسط بر کتاب نفس ارسطو» از سوی انتشارات «گالیمار» به چاپ رسیده است.
اهمیت ترجمه نخست در این است که متن عربی اصلی «شرح کبیر» به دست ما نرسیده و این اثر تنها از طریق ترجمه‌ای لاتینی متعلق به قرن سیزدهم در دسترس بوده است. بنابراین، ترجمه جدید صرفاً انتقال متنی از زبانی به زبان دیگر نیست، بلکه فرایند بازیابی اثری فلسفی است که از زبان اصلی خود ناپدید شده و قرن‌ها در اروپا تنها در قالب لاتینی شناخته می‌شده است. این ترجمه به خواننده فرانسوی امکان می‌دهد به ساختار استدلال ابن‌رشد و شیوه مواجهه او با ارسطو نزدیک شود، نه به تصویری واسطه‌ای که از طریق زبان لاتین به او رسیده است.
اما «مختصر» و «شرح متوسط» از کهن‌ترین آثار ابن‌رشد به شمار می‌روند. او «مختصر» را در سی‌سالگی نوشت و این اثر برای نخستین بار از زبان عربی به فرانسه ترجمه شده است. این ترجمه به خواننده امکان می‌دهد روند تحول طرح فلسفی ابن‌رشد را از مراحل آغازین آن دنبال کند؛ پیش از آنکه شرح‌های بزرگ او به پختگی برسند.
اهمیت این ترجمه همچنین از آن روست که نشان می‌دهد ابن‌رشد صرفاً ناقل اندیشه‌های ارسطو نبود، بلکه خواننده‌ای منتقد بود که مفاهیم او را در زبان عربی بازپردازی می‌کرد و در پرتو میراث فلسفی و زبانی خود به آزمون می‌گذاشت. ابن‌رشد در این آثار به شرح ارسطو بسنده نمی‌کند، بلکه مسئله نفس، عقل و معرفت را از نو صورت‌بندی می‌کند و به رابطه میان جسم و اندیشه و نیز میان ادراک فردی و معرفت کلی می‌پردازد. برنیه، فیلسوف قرطبه را کسی توصیف می‌کند که ارسطو را تکرار نمی‌کرد، بلکه پیوسته «متن او را می‌گشود، به پرسش می‌کشید و از او بازخواست می‌کرد».

کتابی برای اصلاح حافظه تاریخی

هم‌زمان، کتاب کورت دیبوف، مورخ بلژیکی، که ترجمه فرانسوی آن امسال با عنوان «تأثیر ابن‌رشد بر اندیشه اروپایی: قرن‌ها پنهان‌سازی تاریخ فلسفه» منتشر شده، پرسشی اساسی را بار دیگر مطرح کرده است: چگونه ممکن است فیلسوفی مسلمان از قرطبه که تأثیری عمیق بر فلسفه اروپا گذاشته، تا این اندازه در حافظه فلسفی این قاره به حاشیه رانده شده باشد؟
اهمیت این کتاب از زندگی‌نامه‌نویسی یا تاریخ‌نگاری فراتر می‌رود؛ زیرا به پرسشی روش‌شناختی درباره چگونگی نگارش خودِ تاریخ فلسفه می‌پردازد. روایت رایج اروپایی غالباً فلسفه اروپا را امتداد مستقیم میراث یونانی از مسیر مسیحیت و رنسانس معرفی می‌کند؛ گویی اندیشه عربی چیزی جز حلقه‌ای گذرا و واسطه‌ای در این مسیر نبوده است. حال آنکه دیبوف نشان می‌دهد اروپای لاتینی در قرن سیزدهم، ارسطو را عمدتاً از طریق شرح‌های ابن‌رشد شناخت و این شرح‌ها صرفاً وسیله‌ای برای انتقال اندیشه نبودند، بلکه ابزاری برای فهم و مبنایی برای بحث‌های فلسفی در دانشگاه‌های اروپا به شمار می‌رفتند.
نویسنده مسیر «آورویی‌گری لاتینی» را دنبال می‌کند؛ یعنی جریان فکری‌ای که در اروپا در واکنش به آثار ابن‌رشد شکل گرفت و سپس، در شرایطی آکنده از تنش‌های دینی و سیاسی، تصویر ابن‌رشد به نمادی از خطر و بدعت تبدیل شد. بااین‌حال، دیبوف به ثبت و مستندسازی این تأثیر بسنده نمی‌کند، بلکه دلیل ناپدیدشدن تدریجی آن از کتاب‌های درسی و روایت تاریخی مسلط را نیز توضیح می‌دهد.
بر اساس این کتاب، این به‌حاشیه‌راندن تصادفی تاریخی نبود، بلکه به‌تدریج با تصوری پیوند خورد که فلسفه اروپایی را محصول انحصاری میراث یونانی و مسیحی می‌دانست و سهم اندیشه عربی را در شکل‌گیری مدرنیته اروپایی کم‌اهمیت جلوه می‌داد. ارزش معاصر این کتاب نیز در همین‌جاست: از ما نمی‌خواهد جایگاه ابن‌رشد را بزرگ‌نمایی کنیم، بلکه می‌خواهد تاریخ فلسفه را با نگاهی منصفانه‌تر بخوانیم و بپرسیم چه کسی تعیین می‌کند که چه چیزی بخشی از «میراث فلسفی اروپا» به شمار می‌رود.
رافائل فرناندو وگا بوزوئلو، پژوهشگر اسپانیایی، در مقاله‌ای که در «کانورسیشن» منتشر کرده است ــ پلتفرم اینترنتی پژوهش و تحلیل که پژوهشگران و دانشگاهیان در آن مطالبی با زبانی ساده برای عموم می‌نویسند ــ به تناقضی چشمگیر اشاره می‌کند: ابن‌رشد در نمادهای شهر، از مجسمه‌اش گرفته تا خیابان‌ها، مدارس و سالن‌های دانشگاهی که نام او را بر خود دارند، حضوری پررنگ دارد؛ اما این نشانه‌ها پراکنده‌اند و مسیر فرهنگی منسجمی را شکل نمی‌دهند که بازدیدکننده را با تاریخ شهر و پیچیدگی شخصیت این فیلسوف پیوند دهد.
این پژوهشگر همچنین درباره فروکاستن ابن‌رشد به تصویر «حکیمی بردبار» یا نمادی برای گفت‌وگوی میان فرهنگ‌ها هشدار می‌دهد. او صرفاً فیلسوف نبود، بلکه قاضی و پزشک نیز بود و با دربار موحدون ارتباط داشت؛ قدرت سیاسی، تبعید و سپس بازگشت اعتبار را تجربه کرد. ازاین‌رو، بازشناسی فرهنگی او به چیزی بیش از مجسمه‌ها و مراسم بزرگداشت نیاز دارد؛ این بازشناسی مستلزم خوانشی تاریخی است که ساده‌انگارانه نباشد و با دقت و سخت‌گیری بیشتری صورت گیرد.
در فرانسه، «دیدارهای نوین ابن‌رشد» در مارسی، در سی‌وسومین دوره خود که از ۲۸ اکتبر تا اول نوامبر برگزار شد، با شعار «عبور/رهایی» بُعدی آشکارا معاصر به این مناسبت بخشید. این دوره با مشارکت روزنامه لبنانی «لوریان لو ژور»، پژوهشگران، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و هنرمندانی را از دو سوی مدیترانه گرد هم آورد. این برنامه نه صرفاً بزرگداشتی دانشگاهی برای یاد ابن‌رشد، بلکه ادامه پرسش او درباره عقل، آزادی و معرفت بود. در این دوره، نشستی ویژه به مناسبت نهصدمین سالگرد تولد او برگزار شد که برنیه، زیاد ابوعقل و امانوئل تیسیر دو منیل در آن حضور داشتند. افزون بر این، برنامه‌های فکری و هنری متعددی برگزار شد که میراث این فیلسوف را با مسائل جوامع معاصر، مرزها و آزادی پیوند می‌داد.
اهمیت این موج فرهنگی در آن است که بار دیگر فیلسوفی را به صحنه بازمی‌گرداند که به زبان عربی می‌نوشت، در اندلس و مغرب زندگی کرد و سپس به یکی از مهم‌ترین مجراهایی تبدیل شد که ارسطو از طریق آن به اندیشه اروپایی راه یافت. بااین‌حال، بازگشت واقعی ابن‌رشد تنها با بزرگداشت نمادین او تحقق نمی‌یابد، بلکه زمانی محقق خواهد شد که آثارش از نو خوانده شوند: همچون متن‌هایی فلسفی، دشوار و بارور، و بخشی اصیل از تاریخ عقل بشری؛ نه حاشیه‌ای که هرگاه به نمادی برای گفت‌وگو نیاز باشد، به آن رجوع شود.
پس از ۹۰۰ سال، ابن‌رشد نه به‌عنوان مهمانی از گذشته، بلکه به‌مثابه گواهی بر این واقعیت به اروپا بازمی‌گردد که اندیشه مرزهای زبانی، دینی یا جغرافیایی نمی‌شناسد و حافظه فرهنگی، هنگامی که اصلاح شود، می‌تواند بخشی از آزادی اندیشیدن را که ابن‌رشد از آن دفاع می‌کرد، به انسان بازگرداند.
پس از ۹۰۰ سال، ابن‌رشد نه به‌عنوان مهمانی از گذشته، بلکه به‌مثابه گواهی بر این واقعیت به اروپا بازمی‌گردد که اندیشه مرزهای زبانی، دینی یا جغرافیایی نمی‌شناسد.