«طرح فرار مکرون»… پشت‌پرده‌های محرمانه در دژهای الیزه

«ارتش سایه‌های جدید»… پاریس برای «سناریوی آشوب» و «قیام مسلحانه» آماده می‌شود

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
TT

«طرح فرار مکرون»… پشت‌پرده‌های محرمانه در دژهای الیزه

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)

در راهروهای تاریکی که به زیرزمین کاخ الیزه منتهی می‌شوند، جایی که نور روز به آن راه ندارد و صداهای پرهیاهوی پاریس در آن محو می‌شوند، سکوتی از جنس دیگر حاکم است؛ سکوت مردان و زنانی که در خطوط پشتی برای حفاظت از جمهوری فرانسه ایستاده‌اند.
تصادفی نبود که هم‌زمان با انتشار کتابی تحقیقی با عنوان «ارتش سایه‌های جدید» (La Nouvelle Armée des ombres)، به قلم سه تن از برجسته‌ترین روزنامه‌نگاران تحقیقی پایگاه تخصصی امور اطلاعاتی «اینتلیجنس آنلاین»، یعنی پیر گاستینو، آنتوان ایزامبار و فرانک رنو، صحنه سیاسی و امنیتی فرانسه ملتهب شد.
این اثر که اواخر اکتبر گذشته به‌تازگی منتشر شد، صرفاً گزارشی گذرا نبود، بلکه به‌سرعت به سندی تشریحی و به‌شدت حساس تبدیل شد که نگرانی‌های بزرگ خواب را از چشمان نخبگان حاکم و رهبران نهادهای حاکمیتی در کشوری ربوده است که بر بستری ملتهب از قطبی‌شدن اجتماعی و سیاسی قرار دارد.
این سه روزنامه‌نگار موفق شده‌اند به پشت دیوارهای قطور «دولت پنهان» در فرانسه نفوذ کنند و از طرح‌های راهبردی بسیار محرمانه و پیچیده‌ای پرده بردارند که پشت درهای بسته تدوین شده‌اند.

روی جلد کتاب تحقیقی «ارتش سایه‌های جدید» (انتشارات آلبین میشل)

این گزارش با جسارتی کم‌سابقه آشکار می‌کند که دستگاه‌های اطلاعاتی فرانسه، در شاخه‌های مختلف امنیتی و نظامی خود، دیگر به نظارت بر تهدیدهای کلاسیک خارجی یا تعقیب شبکه‌های تروریستی فرامرزی بسنده نمی‌کنند، بلکه اکنون جهت‌گیری و تجهیزات حساس خود را به‌سوی داخل کشور معطوف کرده‌اند.
نویسندگان تصویری سینمایی و تیره از سناریوهای آشوب فراگیر ترسیم می‌کنند که نخبگان نظامی به‌طور منظم برای مقابله با آن‌ها تمرین می‌کنند؛ از شبح حملات سایبری فلج‌کننده علیه تأسیسات حیاتی گرفته تا فرضیه قطع کامل و سراسری شبکه‌های برق و ارتباطات و سرانجام شبیه‌سازی وقوع ناآرامی‌های مسلحانه و شورش مدنی خارج از کنترل در خیابان‌های پاریس، پایتختی که به ناز و نعمت خو گرفته است.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه (آ.اف.پ)

راهبرد خفه‌کردن شورش و بازگشت به عصر رادیو

جزئیات این گزارش از مرز پیش‌بینی‌های امنیتی متعارف فراتر می‌رود. کتاب از طرحی اضطراری، بسیار محرمانه و سخت‌گیرانه پرده برمی‌دارد که رئیس پلیس پاریس با هماهنگی فرماندهان ارشد نظامی تدوین کرده است.
هدف این طرح، استقرار فوری و گسترده نیروهای کمکی امنیتی و یگان‌های زبده زرهی در اطراف ساختمان‌های حاکمیتی و مراکز حساس قدرت است تا با سناریوهایی نظیر قیام مسلحانه گسترده یا حملات هماهنگ داخلی با هدف فلج‌کردن ارکان دولت مقابله شود.
ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. گزارش از تمرین‌های سختی پرده برمی‌دارد که نیروهای حساس دولتی و دستگاه‌های اطلاعاتی برای یادگیری شیوه فعالیت و برقراری ارتباط بدون اتکا به فناوری‌های مدرن پشت سر می‌گذارند.
این افراد می‌آموزند که چگونه بدون تلفن‌های هوشمند و شبکه اینترنت بحران‌ها را مدیریت کنند و در صورت لزوم، به‌طور کامل به ابزارهای ارتباطی سنتی و امواج رادیویی رمزگذاری‌شده‌ای متکی شوند که به چند دهه پیش بازمی‌گردند؛ تمهیدی برای مقابله با حملات سایبری فراگیری که می‌تواند زیرساخت دیجیتال کشور را به‌طور کامل از کار بیندازد.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در حال ریاست جلسه‌ای در کاخ الیزه، ۱۸ اکتبر (آ.اف.پ)

در زیرزمین؛ طرح فرار مکرون و نبرد برای بقا

در سایه این تهدیدهای فرضی که گام‌به‌گام به واقعیت نزدیک‌تر می‌شوند، کتاب با اتکا به اسناد و شهادت‌های دست‌اول مقام‌های امنیتی سابق و کنونی، ما را به سفری جزئی‌نگر می‌برد تا سازوکار طرح‌های اضطراری در بالاترین سطح را برای حفاظت از نماد و جوهره دولت، یعنی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری، آشکار کند.
این گزارش روزنامه‌نگارانه ما را به پشت دیوارهای زراندود کاخ الیزه می‌برد؛ به‌طور مشخص به اعماق استحکام‌یافته زیرزمین، جایی که پناهگاه هسته‌ای مشهور موسوم به «پست ژوپیتر» (Poste Jupiter) قرار دارد؛ مرکز عصبی‌ای که در دشوارترین شرایط، امور دفاعی و بازدارندگی از آنجا مدیریت می‌شود.
اما طرح‌های امنیتی به پناه‌گرفتن در این پناهگاه بتنی مستحکم در زیر کاخ الیزه محدود نمی‌شوند. کتاب بخش گسترده‌ای را به جزئیات طرح محرمانه و بسیار پیچیده تخلیه رئیس‌جمهوری اختصاص داده است؛ طرحی که برای حفاظت از او در صورت موفقیت جمعیت خشمگین معترضان در عبور از حصارهای کاخ و محاصره مراکز قدرت، به‌روزرسانی شده و در عمل نیز مورد آزمایش قرار گرفته است.
بر اساس این طرح، رئیس‌جمهوری از مسیرهای جایگزین و کاملاً پنهانی به خارج از پاریس منتقل می‌شود و به پناهگاه‌ها و پایگاه‌های نظامی مجهزی در مناطق مختلف فرانسه می‌رود تا تداوم رهبری کشور تضمین شود.
این طرح‌ها که پیش‌تر صرفاً فرضیه‌هایی برگرفته از میراث جنگ سرد به نظر می‌رسیدند، اکنون برای مقابله با خطر فروپاشی امنیت داخلی و جنگ‌های ترکیبی فعال شده‌اند؛ جنگ‌هایی که حملات سایبری خارجی را با ناآرامی‌های امنیتی و تهدیدهای هسته‌ای داخلی درهم می‌آمیزند.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در دیدار با شماری از نیروهای پلیس در مارسی، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (آسوشیتدپرس)

صندوق‌های سیاه برای احیای سلول‌های جنگ سرد

شاید خطرناک‌ترین بخش افشاگری این سه روزنامه‌نگار تحقیقی، تلاش‌های دولت پنهان برای احیای شبکه‌ها و هسته‌های خفته‌ای باشد که مستقیماً از میراث جنگ سرد الهام گرفته‌اند. کتاب فاش می‌کند که این شبکه‌های مخفی، دور از نظارت پارلمان و از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری سیاه وابسته به دولت تأمین مالی و تجهیز می‌شوند. هدف از ایجاد آن‌ها تضمین وجود ساختاری جایگزین و نامرئی برای فرماندهی است؛ ساختاری که در صورت فروپاشی دولت مرکزی یا فلج‌شدن کامل پایتخت، بتواند اداره کشور و تداوم حیات آن را بر عهده بگیرد.
پاسخ به این پرسش که راز این آماده‌باش و انتخاب دقیقاً چنین مقطع حساسی چیست، در افق سیاسی نزدیک فرانسه نهفته است؛ به‌طور مشخص، انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷.
دستگاه‌های امنیتی و نظامی فرانسه در قبال پیامدهای این رویداد دموکراتیک، با نگرانی فزاینده‌ای روبه‌رو هستند. گزارش‌های اطلاعاتی داخلی از نگرانی‌های جدی درباره شکاف عمیق اجتماعی حکایت دارند؛ شکافی که در صورت به قدرت رسیدن نیروهای سیاسی افراطی، چه از راست افراطی و چه از چپ افراطی، و تغییر ناگهانی جهت‌گیری سیاسی کشور، ممکن است به خیزش گسترده مردمی یا درگیری‌های داخلی وسیع منجر شود.

قلم‌های افشاگر و تناقض نهفته در عنوانی کلاسیک

نمی‌توان این اثر جنجالی را از پیشینه حرفه‌ای سه نویسنده آن جدا دانست. پیر گاستینو، آنتوان ایزامبار و فرانک رنو نمایندگان نسل قدیمی روزنامه‌نگاری تحقیقی فرانسه‌اند؛ نسلی که در کاوش اسرار سازمان‌های اطلاعاتی و جهان پنهان تخصص یافته و سابقه‌ای طولانی در کالبدشکافی شبکه‌های جاسوسی و نفوذهای سایبری دارد. آن‌ها پیش‌تر نیز با انتشار گزارش‌های تحقیقی متعددی، از جمله کتاب مشهورشان «فرانسه تحت جاسوسی»، جنجال و بحث‌های فراوانی برانگیخته‌اند.
نویسندگان در این مرحله، هوشمندانه عنوانی را برگزیده‌اند که میراث تاریخی سنگینی را با خود حمل می‌کند و به‌طور ضمنی به رمان کلاسیک مشهور «ارتش سایه‌ها» اشاره دارد؛ اثری که ژوزف کسل در سال ۱۹۴۳، در جریان جنگ جهانی دوم، برای ثبت مبارزات مقاومت فرانسه علیه نازیسم نوشت.
اما تناقض در مفاهیم نهفته است: درحالی‌که «ارتش سایه‌های قدیم» برای بازپس‌گیری جمهوری با دشمنی خارجی و اشغالگر می‌جنگید، «ارتش سایه‌های جدید» امروز خود را در برابر دشمنی نامرئی بسیج می‌بیند که از دل خود جامعه سر برمی‌آورد. اکنون مأموریت مقدسی که بر دوش مردان سایه در دستگاه‌های اطلاعاتی و ارتش گذاشته شده، حفاظت از جمهوری در برابر خطرات تجزیه داخلی و خودکشی سیاسی و تضمین پابرجاماندن نهادهاست؛ فارغ از اینکه صندوق‌های رأی چه کسی را به‌عنوان ساکن جدید کاخ الیزه به بالکن آن خواهند آورد.



«طرح فرار مکرون»… پشت‌پرده‌های محرمانه در دژهای الیزه

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
TT

«طرح فرار مکرون»… پشت‌پرده‌های محرمانه در دژهای الیزه

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در محاصره افسران پلیس، هنگام بازدید از شهر مارسی در ۲۶ اکتبر (آ.اف.پ)

در راهروهای تاریکی که به زیرزمین کاخ الیزه منتهی می‌شوند، جایی که نور روز به آن راه ندارد و صداهای پرهیاهوی پاریس در آن محو می‌شوند، سکوتی از جنس دیگر حاکم است؛ سکوت مردان و زنانی که در خطوط پشتی برای حفاظت از جمهوری فرانسه ایستاده‌اند.
تصادفی نبود که هم‌زمان با انتشار کتابی تحقیقی با عنوان «ارتش سایه‌های جدید» (La Nouvelle Armée des ombres)، به قلم سه تن از برجسته‌ترین روزنامه‌نگاران تحقیقی پایگاه تخصصی امور اطلاعاتی «اینتلیجنس آنلاین»، یعنی پیر گاستینو، آنتوان ایزامبار و فرانک رنو، صحنه سیاسی و امنیتی فرانسه ملتهب شد.
این اثر که اواخر اکتبر گذشته به‌تازگی منتشر شد، صرفاً گزارشی گذرا نبود، بلکه به‌سرعت به سندی تشریحی و به‌شدت حساس تبدیل شد که نگرانی‌های بزرگ خواب را از چشمان نخبگان حاکم و رهبران نهادهای حاکمیتی در کشوری ربوده است که بر بستری ملتهب از قطبی‌شدن اجتماعی و سیاسی قرار دارد.
این سه روزنامه‌نگار موفق شده‌اند به پشت دیوارهای قطور «دولت پنهان» در فرانسه نفوذ کنند و از طرح‌های راهبردی بسیار محرمانه و پیچیده‌ای پرده بردارند که پشت درهای بسته تدوین شده‌اند.

روی جلد کتاب تحقیقی «ارتش سایه‌های جدید» (انتشارات آلبین میشل)

این گزارش با جسارتی کم‌سابقه آشکار می‌کند که دستگاه‌های اطلاعاتی فرانسه، در شاخه‌های مختلف امنیتی و نظامی خود، دیگر به نظارت بر تهدیدهای کلاسیک خارجی یا تعقیب شبکه‌های تروریستی فرامرزی بسنده نمی‌کنند، بلکه اکنون جهت‌گیری و تجهیزات حساس خود را به‌سوی داخل کشور معطوف کرده‌اند.
نویسندگان تصویری سینمایی و تیره از سناریوهای آشوب فراگیر ترسیم می‌کنند که نخبگان نظامی به‌طور منظم برای مقابله با آن‌ها تمرین می‌کنند؛ از شبح حملات سایبری فلج‌کننده علیه تأسیسات حیاتی گرفته تا فرضیه قطع کامل و سراسری شبکه‌های برق و ارتباطات و سرانجام شبیه‌سازی وقوع ناآرامی‌های مسلحانه و شورش مدنی خارج از کنترل در خیابان‌های پاریس، پایتختی که به ناز و نعمت خو گرفته است.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه (آ.اف.پ)

راهبرد خفه‌کردن شورش و بازگشت به عصر رادیو

جزئیات این گزارش از مرز پیش‌بینی‌های امنیتی متعارف فراتر می‌رود. کتاب از طرحی اضطراری، بسیار محرمانه و سخت‌گیرانه پرده برمی‌دارد که رئیس پلیس پاریس با هماهنگی فرماندهان ارشد نظامی تدوین کرده است.
هدف این طرح، استقرار فوری و گسترده نیروهای کمکی امنیتی و یگان‌های زبده زرهی در اطراف ساختمان‌های حاکمیتی و مراکز حساس قدرت است تا با سناریوهایی نظیر قیام مسلحانه گسترده یا حملات هماهنگ داخلی با هدف فلج‌کردن ارکان دولت مقابله شود.
ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. گزارش از تمرین‌های سختی پرده برمی‌دارد که نیروهای حساس دولتی و دستگاه‌های اطلاعاتی برای یادگیری شیوه فعالیت و برقراری ارتباط بدون اتکا به فناوری‌های مدرن پشت سر می‌گذارند.
این افراد می‌آموزند که چگونه بدون تلفن‌های هوشمند و شبکه اینترنت بحران‌ها را مدیریت کنند و در صورت لزوم، به‌طور کامل به ابزارهای ارتباطی سنتی و امواج رادیویی رمزگذاری‌شده‌ای متکی شوند که به چند دهه پیش بازمی‌گردند؛ تمهیدی برای مقابله با حملات سایبری فراگیری که می‌تواند زیرساخت دیجیتال کشور را به‌طور کامل از کار بیندازد.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در حال ریاست جلسه‌ای در کاخ الیزه، ۱۸ اکتبر (آ.اف.پ)

در زیرزمین؛ طرح فرار مکرون و نبرد برای بقا

در سایه این تهدیدهای فرضی که گام‌به‌گام به واقعیت نزدیک‌تر می‌شوند، کتاب با اتکا به اسناد و شهادت‌های دست‌اول مقام‌های امنیتی سابق و کنونی، ما را به سفری جزئی‌نگر می‌برد تا سازوکار طرح‌های اضطراری در بالاترین سطح را برای حفاظت از نماد و جوهره دولت، یعنی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری، آشکار کند.
این گزارش روزنامه‌نگارانه ما را به پشت دیوارهای زراندود کاخ الیزه می‌برد؛ به‌طور مشخص به اعماق استحکام‌یافته زیرزمین، جایی که پناهگاه هسته‌ای مشهور موسوم به «پست ژوپیتر» (Poste Jupiter) قرار دارد؛ مرکز عصبی‌ای که در دشوارترین شرایط، امور دفاعی و بازدارندگی از آنجا مدیریت می‌شود.
اما طرح‌های امنیتی به پناه‌گرفتن در این پناهگاه بتنی مستحکم در زیر کاخ الیزه محدود نمی‌شوند. کتاب بخش گسترده‌ای را به جزئیات طرح محرمانه و بسیار پیچیده تخلیه رئیس‌جمهوری اختصاص داده است؛ طرحی که برای حفاظت از او در صورت موفقیت جمعیت خشمگین معترضان در عبور از حصارهای کاخ و محاصره مراکز قدرت، به‌روزرسانی شده و در عمل نیز مورد آزمایش قرار گرفته است.
بر اساس این طرح، رئیس‌جمهوری از مسیرهای جایگزین و کاملاً پنهانی به خارج از پاریس منتقل می‌شود و به پناهگاه‌ها و پایگاه‌های نظامی مجهزی در مناطق مختلف فرانسه می‌رود تا تداوم رهبری کشور تضمین شود.
این طرح‌ها که پیش‌تر صرفاً فرضیه‌هایی برگرفته از میراث جنگ سرد به نظر می‌رسیدند، اکنون برای مقابله با خطر فروپاشی امنیت داخلی و جنگ‌های ترکیبی فعال شده‌اند؛ جنگ‌هایی که حملات سایبری خارجی را با ناآرامی‌های امنیتی و تهدیدهای هسته‌ای داخلی درهم می‌آمیزند.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، در دیدار با شماری از نیروهای پلیس در مارسی، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (آسوشیتدپرس)

صندوق‌های سیاه برای احیای سلول‌های جنگ سرد

شاید خطرناک‌ترین بخش افشاگری این سه روزنامه‌نگار تحقیقی، تلاش‌های دولت پنهان برای احیای شبکه‌ها و هسته‌های خفته‌ای باشد که مستقیماً از میراث جنگ سرد الهام گرفته‌اند. کتاب فاش می‌کند که این شبکه‌های مخفی، دور از نظارت پارلمان و از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری سیاه وابسته به دولت تأمین مالی و تجهیز می‌شوند. هدف از ایجاد آن‌ها تضمین وجود ساختاری جایگزین و نامرئی برای فرماندهی است؛ ساختاری که در صورت فروپاشی دولت مرکزی یا فلج‌شدن کامل پایتخت، بتواند اداره کشور و تداوم حیات آن را بر عهده بگیرد.
پاسخ به این پرسش که راز این آماده‌باش و انتخاب دقیقاً چنین مقطع حساسی چیست، در افق سیاسی نزدیک فرانسه نهفته است؛ به‌طور مشخص، انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷.
دستگاه‌های امنیتی و نظامی فرانسه در قبال پیامدهای این رویداد دموکراتیک، با نگرانی فزاینده‌ای روبه‌رو هستند. گزارش‌های اطلاعاتی داخلی از نگرانی‌های جدی درباره شکاف عمیق اجتماعی حکایت دارند؛ شکافی که در صورت به قدرت رسیدن نیروهای سیاسی افراطی، چه از راست افراطی و چه از چپ افراطی، و تغییر ناگهانی جهت‌گیری سیاسی کشور، ممکن است به خیزش گسترده مردمی یا درگیری‌های داخلی وسیع منجر شود.

قلم‌های افشاگر و تناقض نهفته در عنوانی کلاسیک

نمی‌توان این اثر جنجالی را از پیشینه حرفه‌ای سه نویسنده آن جدا دانست. پیر گاستینو، آنتوان ایزامبار و فرانک رنو نمایندگان نسل قدیمی روزنامه‌نگاری تحقیقی فرانسه‌اند؛ نسلی که در کاوش اسرار سازمان‌های اطلاعاتی و جهان پنهان تخصص یافته و سابقه‌ای طولانی در کالبدشکافی شبکه‌های جاسوسی و نفوذهای سایبری دارد. آن‌ها پیش‌تر نیز با انتشار گزارش‌های تحقیقی متعددی، از جمله کتاب مشهورشان «فرانسه تحت جاسوسی»، جنجال و بحث‌های فراوانی برانگیخته‌اند.
نویسندگان در این مرحله، هوشمندانه عنوانی را برگزیده‌اند که میراث تاریخی سنگینی را با خود حمل می‌کند و به‌طور ضمنی به رمان کلاسیک مشهور «ارتش سایه‌ها» اشاره دارد؛ اثری که ژوزف کسل در سال ۱۹۴۳، در جریان جنگ جهانی دوم، برای ثبت مبارزات مقاومت فرانسه علیه نازیسم نوشت.
اما تناقض در مفاهیم نهفته است: درحالی‌که «ارتش سایه‌های قدیم» برای بازپس‌گیری جمهوری با دشمنی خارجی و اشغالگر می‌جنگید، «ارتش سایه‌های جدید» امروز خود را در برابر دشمنی نامرئی بسیج می‌بیند که از دل خود جامعه سر برمی‌آورد. اکنون مأموریت مقدسی که بر دوش مردان سایه در دستگاه‌های اطلاعاتی و ارتش گذاشته شده، حفاظت از جمهوری در برابر خطرات تجزیه داخلی و خودکشی سیاسی و تضمین پابرجاماندن نهادهاست؛ فارغ از اینکه صندوق‌های رأی چه کسی را به‌عنوان ساکن جدید کاخ الیزه به بالکن آن خواهند آورد.


در طول دو سال، میان مکرون و یک روزنامه‌نگار فرانسوی در تلگرام چه گذشت؟

در طول دو سال، میان مکرون و یک روزنامه‌نگار فرانسوی در تلگرام چه گذشت؟
TT

در طول دو سال، میان مکرون و یک روزنامه‌نگار فرانسوی در تلگرام چه گذشت؟

در طول دو سال، میان مکرون و یک روزنامه‌نگار فرانسوی در تلگرام چه گذشت؟

در غفلت از ضوابط کاخ الیزه و پروتکل‌های سخت‌گیرانه ریاست‌جمهوری، زلزله‌ای سیاسی و رسانه‌ای بی‌سابقه پایتخت فرانسه را لرزاند؛ زلزله‌ای که فرانسواز دوگوا، روزنامه‌نگار و مفسر سیاسی برجسته، آن را به راه انداخت.
این زلزله در قالب کتاب تازه‌منتشرشده او با عنوان «همه شما با من خیلی بی‌رحم هستید» (Vous êtes tous trop durs avec moi) تجسم یافت؛ کتابی که ظرف چند ساعت به مهم‌ترین رویداد روز فرانسه تبدیل شد.
این کتاب صرفاً تحلیلی سیاسی درباره دوران ریاست‌جمهوری امانوئل مکرون نیست، بلکه نفوذی بی‌سابقه به حریم خصوصی عالی‌ترین مقام کشور به شمار می‌رود؛ چراکه نویسنده، مکاتبات محرمانه و خودمانی خود با رئیس‌جمهور را که طی دو سال تمام از طریق پیام‌رسان تلگرام انجام شده بود، بدون اطلاع او و بدون کسب اجازه قبلی برای انتشار، منتشر کرده است.
دوگوا در اقدامی بسیار جسورانه که ماهیت پیچیده این رابطه را بازتاب می‌دهد، نسخه‌ای از کتاب را به کاخ الیزه فرستاده و درخواست عجیبی مطرح کرده است: اینکه رئیس‌جمهور شخصاً آن را امضا کند؛ اقدامی که آشکارا آداب و رسوم مربوط به تعامل با مقامات عالی‌رتبه را به چالش می‌کشد.

جرقه‌ای از شبکه اجتماعی ایکس که درهای محرمانگی را گشود

هیچ‌کس انتظار نداشت این رابطه مجازی پرحرارت با یک پیام تشکر آغاز شود. تابستان سال ۲۰۲۴، فرانسواز دوگوا، نویسنده‌ای که از نظر تاریخی به جریان چپ فرانسه نزدیک بود، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) با جدیت از بانوی اول فرانسه، بریژیت مکرون، در برابر موجی از شایعات و نظریه‌های توطئه درباره زندگی خصوصی او دفاع کرد.
این موضع‌گیری، سپاسگزاری عمیقی را در مکرون برانگیخت. او تصمیم گرفت موانع را کنار بزند و مشاوران رسانه‌ای خود را دور بزند و شخصاً پیامی مستقیم برای دوگوا بفرستد و از او به خاطر دفاع منصفانه از همسرش تشکر کند.
این پیام همان چراغ سبزی بود که روزنامه‌نگار باتجربه آن را دریافت کرد. به این ترتیب، کانال ارتباطی مجازی میان آن دو در تلگرام به فضایی دائمی و باز برای گفت‌وگوهای عمیق سیاسی و تخلیه فشارهای روحی تبدیل شد؛ فضایی دور از نظارت رسمی و اصطلاحات کلیشه‌ای دیپلماتیک.

اعترافات در آخرین راهرو و تلخی انزوا

مطالب منتشرشده در کتاب، تصویری به‌شدت تیره از زندگی روزمره رئیس‌جمهور فرانسه در آستانه پایان دومین و آخرین دوره ریاست‌جمهوری او در سال ۲۰۲۷ ارائه می‌دهد.
مکاتبات محرمانه از مردی پرده برمی‌دارند که در کاخ الیزه گرفتار انزوایی خفقان‌آور است و از نخبگان سیاسی و رسانه‌ای احساس تلخی و سرخوردگی می‌کند؛ نخبگانی که او متهمشان می‌کند به افترا زدن به وی و نادیده‌گرفتن اندازه فداکاری‌هایی که برای فرانسه انجام داده است.
عبارتی که نویسنده برای عنوان کتاب انتخاب کرده، یعنی «همه شما با من خیلی بی‌رحم هستید»، وضعیت روحی مکرون را خلاصه می‌کند و از سنگینی فشارهای سیاسی، کاهش محبوبیت و احساس فزاینده او حکایت دارد؛ احساسی که بر اساس آن، دوران ریاست‌جمهوری‌اش در میان ناسپاسی جمعی متحدان و مخالفان به پایان می‌رسد.

در برابر طوفان؛ نه‌های قاطع مکرون

با وجود لحن گلایه‌آمیز و احساس انزوایی که بر بسیاری از پیام‌ها سایه انداخته است، این مکاتبات جنبه دیگری از شخصیت مکرون، یعنی سرسختی و استواری او را نیز آشکار می‌کنند؛ به‌ویژه در لحظات حساسی که پس از تصمیم جنجالی‌اش برای انحلال مجلس ملی فرانسه فرا رسیدند.
رئیس‌جمهوری فرانسه در یکی از پیام‌های قاطع خود، راه را به‌کلی بر شایعاتی می‌بندد که از احتمال کناره‌گیری زودهنگام او در پی بحران‌های سیاسی پی‌درپی حکایت دارند. او با عباراتی صریح، به این معنا می‌نویسد که تحت هیچ شرایطی استعفا نخواهد داد.
همچنین، دفاع سرسختانه رئیس‌جمهوری از اصلاحات جنجالی نظام بازنشستگی در این مکاتبات آشکار است. او در گفت‌وگو با دوگوا معتقد بود هرگونه عقب‌نشینی یا تعلیق این قانون، اقتصاد فرانسه را به بن‌بستی مالی قطعی و فاجعه‌بار می‌کشاند.

الرئيس الفرنسي إيمانويل ماكرون (أ.ف.ب)

پشت‌پرده چرخش علیه چپ و مأموریت‌های پنهانی

این کتاب پرده از پشت‌صحنه بازی پیچیده سیاسی پس از آخرین انتخابات پارلمانی برمی‌دارد. پیام‌های ردوبدل‌شده، موضع واقعی و ازپیش‌تعیین‌شده مکرون در قبال قدرت‌گرفتن ائتلاف چپ‌گرای «جبهه مردمی جدید» را آشکار می‌کنند.
مکاتبات نشان می‌دهند که رئیس‌جمهوری هیچ قصدی برای واگذاری زمام دولت به چپ نداشت و در پس ذهن خود، نامزدی لوسی کاسته برای مقام نخست‌وزیری را به‌روشنی به سخره می‌گرفت و رسیدن او به کاخ ماتینیون، مقر نخست‌وزیری فرانسه، را به‌کلی غیرواقع‌بینانه می‌دانست.
این پیام‌ها نشان می‌دهند که مکرون چگونه در خفا مانورهای سیاسی را برای متوقف‌کردن پیشروی چپ مدیریت می‌کرد و در جست‌وجوی فرمول‌های جایگزینی بود که تداوم خطوط کلی سیاست‌های او در حکومت را تضمین کنند؛ هدفی که بعدها با تشکیل دولتی هماهنگ با محاسبات ریاست‌جمهوری او محقق شد.

تیرهای انتقادی رئیس‌جمهوری به سوی متحدان و مخالفان

پیام‌های تلگرامی صرفاً به مواضع اصولی محدود نمی‌شدند، بلکه ارزیابی‌های شخصی بی‌رحمانه‌ای را نیز در بر می‌گرفتند که مکرون درباره چهره‌های صحنه سیاسی فرانسه مطرح کرده بود.
حتی نزدیک‌ترین افراد به او نیز از این انتقادها در امان نماندند. کتاب نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور انتقادهای تندی از گابریل اتال، نخست‌وزیر پیشین خود، مطرح کرده و معتقد بوده است که اتال فرصت‌ها و حمایت سیاسی بسیار بیشتری از آنچه استحقاقش را داشته، دریافت کرده است.
در مقابل، رهبران سوسیالیست نیز سهم قابل‌توجهی از حملات رئیس‌جمهور را به خود اختصاص داده‌اند. مکرون آن‌ها را «شکست‌خورده» توصیف کرده که نتوانسته‌اند جایگزینی واقعی ارائه دهند. او همچنین صلاحیت سیاسی ژان لوک ملانشون، رهبر حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر»، را آشکارا زیر سؤال برده و جاه‌طلبی او برای رسیدن به قدرت را توهمی دانسته است که در فرانسه هرگز محقق نخواهد شد.

آینده‌ای مبهم و امتناع از کار زیر چتر میلیاردرها

مکاتبات افشاشده به یکی از جنجالی‌ترین موضوعات در فضای عمومی فرانسه نیز پرداخته‌اند: آینده شغلی و شخصی مکرون پس از ترک کاخ الیزه در سال ۲۰۲۷.
در واکنش به گزارش‌های مطبوعاتی و شایعاتی مبنی بر اینکه او برای ورود به بخش خصوصی یا فعالیت به‌عنوان مشاور برخی از ثروتمندترین افراد و میلیاردرهای فرانسه برنامه‌ریزی می‌کند، پاسخ مکرون قاطعانه بود و رنگ‌وبویی از غرور سیاسی داشت.
رئیس‌جمهوری به دوگوا تأکید کرده است که پس از خروج از مقام ریاست‌جمهوری برای هیچ‌کس کار نخواهد کرد. او این موضع را با جمله‌ای پرمعنا بیان کرده است: ترجیح می‌دهد در خانه‌ای کوچک که متعلق به خودش است زندگی کند تا در قصری بزرگ که به دیگران تعلق دارد؛ اشاره‌ای به تمایل او برای حفظ استقلال و شأن خود به‌عنوان رئیس‌جمهوری پیشین.

جلد کتاب «زلزله: همه شما با من خیلی سنگدلید» نوشته فرانسواز دوگوا، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی (آمازون)

شوک در کاخ الیزه و ثبت روایتی تراژیک از پایان یک دوران

انتشار این کتاب همچون صاعقه‌ای بر محافل نزدیک به رئیس‌جمهور فرود آمد. منابع آگاه گزارش داده‌اند که تیم ریاست‌جمهوری و مشاوران ارتباطات او تنها سه روز پیش از ورود کتاب به کتاب‌فروشی‌ها از وجود این اثر و محتوای تکان‌دهنده آن مطلع شده بودند؛ زیرا نویسنده با توافق ناشر، انتشارات «روبر لافون»، پروژه خود را در نهایت محرمانگی پیش برده بود.
ناظران در پاریس معتقدند این کتاب سندی سیاسی و بسیار حساس به شمار می‌رود؛ چراکه نه‌تنها نقض محرمانگی ارتباطات ریاست‌جمهوری است، بلکه روایتی زنده و تراژیک از «پایان دوران مکرون» ارائه می‌دهد و ابعاد پیچیده انسانی و سیاسی رئیس‌جمهوری را آشکار می‌کند که در پاییز دوران ریاست‌جمهوری خود با امواج سهمگین دست‌وپنجه نرم می‌کند و هر انتقادی را که متوجه او می‌شود، بی‌رحمی‌ای می‌داند که سزاوارش نیست.


پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه در حیات سیاسی سوریه

پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه در حیات سیاسی سوریه
TT

پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه در حیات سیاسی سوریه

پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه در حیات سیاسی سوریه

کتاب «لتخفي والتواري في الحياة السياسية السورية/ پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه در حیات سیاسی سوریه» به قلم عمر کوش، نویسنده و پژوهشگر، به‌تازگی منتشر شده است. نویسنده در این کتاب به پدیده پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه می‌پردازد؛ شیوه‌ای که مخالفان سیاسی برای جلوگیری از بازداشت و تعقیب امنیتی به آن روی می‌آوردند. این پدیده، که ابعاد سیاسی، اجتماعی و انسانی داشته، چندین دهه ادامه یافته و با ماهیت نظام‌های استبدادی که به‌نوبت بر سوریه حکومت کرده‌اند، پیوند خورده است؛ به‌ویژه از زمان به قدرت رسیدن حزب «بعث» در ۸ مارس ۱۹۶۳ و به‌دست گرفتن قدرت از سوی حافظ اسد در نوامبر ۱۹۷۰ تا سقوط نظام بشار اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴.
کتاب به پدیده‌ای می‌پردازد که جنبه‌هایی از تاریخ معاصر سوریه را آشکار می‌کند؛ جنبه‌هایی که با وجود ارتباطشان با زندگی هزاران سوری، که ناچار شدند سال‌های طولانی مخفی بمانند، نام و محل سکونت خود را تغییر دهند، ارتباطشان را با خانواده‌هایشان قطع کنند و برای حفظ جان خود یا ادامه فعالیت سیاسی مخالفانه، از عرصه عمومی کناره بگیرند، همچنان از ثبت و بررسی تاریخی دور مانده‌اند.
پژوهش درباره پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه، صرفاً به تاریخ احزاب سیاسی‌ای مربوط نمی‌شود که ناچار بودند مخفیانه فعالیت کنند؛ بلکه به تاریخ رابطه میان دولت و جامعه، قدرت و شهروند، و نیز دگرگونی‌هایی مربوط است که فعالیت سیاسی در سوریه را طی دوران حاکمیت استبداد به کاری مخاطره‌آمیز تبدیل کرد؛ کاری که در بسیاری از موارد تا مرز تهدید خودِ موجودیت انسانی پیش می‌رفت.
اهمیت پرداختن به پدیده «پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه» در این است که امکان بازخوانی تاریخ سیاسی سوریه را از زاویه‌ای متفاوت فراهم می‌کند؛ زاویه‌ای که برخلاف رویکردهای متمرکز بر کودتاها، دولت‌ها و کشمکش‌های میان نخبگان سیاسی و نظامی است. در پسِ تاریخ رسمی رویدادها و تصمیم‌ها، تاریخ اجتماعی مخالفان تحت تعقیب و خانواده‌هایشان، شبکه‌های همبستگی که پناهشان دادند و تجربه‌های ترس، انزوا و مقاومتی نهفته است که از سر گذراندند.
از این‌رو، کتاب مجموعه‌ای از پرسش‌ها را مطرح می‌کند که نخبگان فکری و سیاسی سوریه باید با آن‌ها روبه‌رو شوند و به آن‌ها پاسخ دهند: «این امر از رهگذر بررسی زمینه‌های شکل‌گیری موجودیت سوریه در دوران معاصر و مسائل مرتبط با شناخت تاریخی آن، و نیز روشن‌کردن زوایا و عرصه‌هایی صورت می‌گیرد که نظام دیکتاتوری و سلطه‌گر اسد کوشید آن‌ها را در تاریکی نگه دارد، تحریف کند و واقعیتشان را وارونه جلوه دهد؛ به‌ویژه آن بخش‌هایی که با تاریخ معاصر سوریه ارتباط دارند. از همین رو، بازنگری در تاریخ سوریه و آشکارکردن آنچه سوری‌ها در زندگی خود متحمل شدند و تجربه‌هایی که از پنهان‌شدن و زندگی مخفیانه برای گریز از پیامدهای سرکوب سیاسیِ اعمال‌شده از سوی حکومت‌های مختلف از سر گذراندند، اهمیت می‌یابد.»
عمر کوش، نویسنده این کتاب، نویسنده و پژوهشگر سوری است که به مسائل اندیشه و فرهنگ علاقه‌مند است. آثار متعددی از او منتشر شده که از جمله آن‌ها می‌توان به «بومی‌سازی مفاهیم: تفاوت مفهوم در مسیر انتقال» (۲۰۰۲)، «امپراتوری جدید: تفاوت مفاهیم و اختلاف حقوق» (۲۰۰۳)، «گرایش‌های نوین نقد» (۲۰۰۴)، «رادیکالیسم آمریکایی» (۲۰۰۵)، «جنگ عراق و چشم‌اندازهای آینده» (۲۰۰۵) و «گستره‌های فلسفه و بازتاب‌های گفتمان» (۲۰۲۲) اشاره کرد. او همچنین چندین اثر مشترک با نویسندگان و پژوهشگران دیگر منتشر کرده است.