بیشتر ما تصور می‌کنیم که پیری فرایندی تدریجی و منظم است و در قالب مجموعه‌ای از تغییرات تدریجی در بدن و مغز ما، هم‌زمان با افزایش سن، رخ می‌دهد. اما مطالعه جدیدی که پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه دوک و دانشگاه ملی سنگاپور روی ۲۰۰۰ نفر در سنین ۱۹ تا ۹۷ سال انجام داده‌اند، نشان می‌دهد که این روند لزوماً چنین نیست.
به گزارش روزنامه بریتانیایی «تلگراف»، نتایج این پژوهش که ۳.۸ میلیون سلول ایمنی را بررسی کرده است، نشان می‌دهد که دستگاه ایمنی بدن ما ممکن است در چهل‌سالگی با سرعت بیشتری پیر شود و سپس بار دیگر در شصت‌سالگی چنین روندی را تجربه کند. همچنین مشخص شده است که روند پیری در مردان و زنان متفاوت است.
چرا دستگاه ایمنی در چهل‌سالگی و شصت‌سالگی تغییر می‌کند؟
پژوهشگران در رفتار نوعی از گلبول‌های سفید خون که به «سلول‌های تی» (T-cells) معروف‌اند، در سنین چهل و شصت‌سالگی تفاوت‌های عمده‌ای مشاهده کردند. این تفاوت‌ها همچنین در ژن‌هایی که عملکرد این سلول‌ها را کنترل می‌کنند، دیده شد.
سلول‌های تی نقش حیاتی در پشتیبانی از پاسخ بدن به ویروس‌ها و بیماری‌ها دارند. میزان کارآمدی این سلول‌ها در انجام وظایفشان بر روند پیری ما تأثیر می‌گذارد؛ بنابراین، اگر دفاع ایمنی بدن تضعیف شود، فرد بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‌ها قرار می‌گیرد.
تفاوت‌های مردان و زنان در پیری دستگاه ایمنی
دستگاه ایمنی مردان و زنان به یک شیوه پیر نمی‌شود. این مطالعه نشان می‌دهد که زنان به‌طور کلی در مقایسه با مردان از فعالیت ایمنی بیشتری برخوردارند؛ موضوعی که می‌تواند به توضیح بالاتر بودن میانگین طول عمر آنان کمک کند، اما در عین حال احتمال ابتلا به اختلالات خودایمنی را در آن‌ها افزایش می‌دهد.
به عبارت دیگر، فعالیت بیش از حد دستگاه ایمنی زنان ممکن است در برخی موارد به فعال ماندن مزمن این دستگاه منجر شود و احتمال ابتلا به بیماری‌های خودایمنی و برخی انواع آلرژی مرتبط با افزایش سن را افزایش دهد.
در مقابل، برخی مردان با افزایش سن، افت بیشتری در کارایی سلول‌های تی تجربه می‌کنند؛ مسئله‌ای که ممکن است آن‌ها را در برابر عفونت‌ها و بیماری‌های مرتبط با ضعف ایمنی آسیب‌پذیرتر کند.
کارشناسان معتقدند درک این تفاوت‌ها می‌تواند در آینده به توسعه درمان‌های اختصاصی‌تر کمک کند؛ درمان‌هایی که متناسب با ماهیت تغییرات ایمنی در مردان و زنان طراحی شده‌اند.
چگونه در چهل‌سالگی مراقب سلامت خود باشیم؟
دهه چهل زندگی فرصت مهمی برای توجه به سلامت عمومی و پیگیری شاخص‌هایی است که ممکن است با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌ها در سنین بالاتر مرتبط باشند.
کارشناسان توصیه می‌کنند منتظر بروز مشکلات آشکار سلامتی نمانید، بلکه از این مرحله برای انجام معاینات دوره‌ای و پیگیری فشار خون و سطح کلسترول استفاده کنید؛ زیرا کنترل زودهنگام عوامل خطر می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌ها را در مراحل بعدی زندگی کاهش دهد.
برای حفظ ایمنی بدن در این سن، به عادت‌های زیر پایبند باشید:
فعالیت بدنی منظم
ورزش یکی از مهم‌ترین راهکارهایی است که به تقویت دستگاه ایمنی و بهبود عملکرد آن کمک می‌کند. مطالعات علمی فواید فعالیت بدنی منظم را در تقویت پاسخ ایمنی به اثبات رسانده‌اند.
پرهیز از پرخوری
شواهد نشان می‌دهد که رعایت اعتدال در مصرف کالری و پرهیز از پرخوری می‌تواند به حفظ سلامت دستگاه ایمنی کمک کند.
پیروی از رژیم غذایی مدیترانه‌ای
کارشناسان رژیم غذایی مبتنی بر غلات کامل، ماهی، روغن زیتون، میوه‌ها و سبزیجات را توصیه می‌کنند؛ رژیمی که در آن مصرف غذاهای فرآوری‌شده و گوشت کاهش یافته باشد.
پیگیری شاخص‌های سلامت
فشار خون خود را اندازه‌گیری کنید، سطح کلسترول را پیگیری کنید و در صورت بروز علائم غیرمعمول یا مداوم، با پزشک مشورت کنید.
پس از شصت‌سالگی چه اتفاقی برای دستگاه ایمنی می‌افتد؟
نیازهای بدن در دهه شصت زندگی با نیازهای آن در دهه چهل متفاوت است؛ در این مرحله، حفظ توده عضلانی و وزن سالم و دریافت مواد مغذی کافی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
کارشناسان هشدار می‌دهند که برخی سالمندان پروتئین و کالری کافی دریافت نمی‌کنند؛ مسئله‌ای که ممکن است به کاهش وزن و توده عضلانی منجر شود و توانایی آن‌ها را برای مقابله با تغییرات ناشی از افزایش سن تحت تأثیر منفی قرار دهد.
بنابراین، کاهش شدید کالری که ممکن است برای برخی افراد در میانسالی مناسب باشد، لزوماً گزینه مناسبی برای سالمندان نیست؛ به‌ویژه افرادی که دچار کاهش وزن یا ضعف عضلانی هستند.
چگونه پس از شصت‌سالگی از دستگاه ایمنی خود محافظت کنیم؟
توجه به پروتئین
مصرف منابع مناسب پروتئین، مانند ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات و گوشت طیور را برای کمک به حفظ عضلات در برنامه غذایی خود قرار دهید.
پرهیز از کاهش وزن بدون دلیل
کاهش وزن بدون دلیل مشخص ممکن است نشانه‌ای باشد که ضرورت بازنگری در رژیم غذایی و مشورت با پزشک را مطرح می‌کند.
پرهیز از کاهش بیش از حد غذا
سالمندان برای حمایت از عضلات و عملکردهای بدن به دریافت کالری و مواد مغذی کافی نیاز دارند.
ادامه ورزش
فعالیت بدنی منظم به حفظ قدرت عضلات کمک می‌کند و همچنین کارایی دستگاه ایمنی را تقویت می‌کند.
واکسیناسیون
واکسیناسیون یکی از اقدامات مهم برای حفظ سلامت دستگاه ایمنی است، به‌ویژه برای افراد بالای ۶۰ سال.
کارشناسان توضیح می‌دهند که واکسن‌ها به کاهش احتمال ابتلا به عفونت‌ها و همچنین محدود کردن عوارضی که ممکن است در نتیجه این عفونت‌ها ایجاد شوند، کمک می‌کنند.
عفونت‌ها ممکن است موجب التهاب‌هایی شوند که بر دستگاه‌های مختلف بدن تأثیر می‌گذارند و بار سلامتی را بر قلب و دیگر اندام‌ها افزایش می‌دهند؛ موضوعی که به‌ویژه در سالمندان اهمیت دارد.
