صنعت سینمای سعودی با رونق چشمگیر و فوق العاده اش طی ۸ روز مملو از نوآوری و ابتکار بود. جشنواره فیلم سعودی شامگاه پنجشنبه (۹ ژوئن) در یک مراسم با شکوه با حضور جمع کثیری از سینماگران و منتقدان با علاقمندان به هنر هفتم خداحافظی کرد. فیلم «قواریر» در مسابقات هشتمین دوره جشنواره فیلم سعودی به حق که خوش درخشید و در ۴ گروه گوناگون ۴ جایزه را از آن خود کرد.
سینمای زنانه گل سر سبد این دوره بود که سهم عمده جوایز را به خود اختصاص داد. فیلم «قواریر» درباره داستان پنج دختر مشکلات مختلف است. «قواریر» (شیشه) در عربی استعاره از زنان است.
فیلم اماراتی «حلم صغیر» برنده فیلم برتر خلیجی، درباره دختری است که برای رسیدن به آرزوی شنا در دریا به دنبال گریز از فشارهای جامعه سنتی و محافظه کار است.
این دو اثر سینمایی که پنج جایزه جشنواره معادل نیمی از کل جوایز را به خود اختصاص دادند ایده های جسورانه را در قالب رویدادهای ژرف انسانی طرح می کنند و همین ناقدان سینما را شگفت زده کرد. آنچه در این میان پیداست این است که سازندگان این دو فیلم به دنبال تغییر تصویر کلیشه ای زنان بودند که پس از انتخاب برندگان با تشویق و کف زدن حاضران روبرو شدند. 
جشنواره بین المللی فیلم سعودی که هر ساله مورد استقبال گسترده سینماگران سعودی قرار می گیرد نوید پختگی آثار سینمایی را می دهد و البته برخی از این آثار و به قول اعضای هیات داوری جشنواره در رده برترین ها قرار گرفته اند. اعضای هیات داوری جشنواره بین المللی فیلم سعودی درباره این نکته متفق القول هستند که سینمای سعودی کنونی از زمین تا آسمان با قبل تفاوت کرده است. تحول در صنعت سینمای کشور حتی در این جشنواره که توسط انجمن سینما و مرکز فرهنگی جهانی ملک عبد العزیز (اثراء) و با همکاری کمیسیون فیلم وزارت فرهنگ برگزار می شود به خوبی پیداست.
تنوع سوژه و ژانر
برخی شاید تصور می کنند که جشنواره بین المللی فیلم سعودی فقط به آثار سعودی محدود است اما در حقیقت این جشنواره سینماگران عرب از جمله منتقدان و فیلم نامه نویسان و کارگردانان و تهیه کنندگان کشورهای مختلف را دور هم جمع کرد و بستر ساز تبادل آرا و جلسات گفتگوی طولانی شد. بحث و گفتگو درباره واقعیت سینمای عرب در مرکز اثراء در الظهران کلید خورد.
سینماگران مختلف در گفتگو با «الشرق الاوسط» درباره رونق بی سابقه سینمای سعودی هم نظر بودند و گفتند که این نشاط و پویایی ضمن تاثیر سازنده بر کشورهای همسایه سینمای عربی را دستخوش تحول خواهد کرد.
احمد شوقی منتقد سینما از مصر و معاون رئیس فدراسیون بین المللی منتقدان فیلم و رئیس هیات داوری پروژه های جشنواره فیلم سعودی گفت «پویایی و تحول صنعت سینما در سعودی فراگیر و فوق العاده است و تنها به حمایت و پشتیبانی دولتی محدود نمی شود بلکه پرورش استعدادها و توسعه صنعت سینما را در برمی گیرد».
او درباره آثار به نمایش گذاشته شده در این دوره افزود «نکته اصلی درباره این فیلم ها این است که همه آنها شکل و مضمون متنوع داشته و رویدادها در مناطق جغرافیایی مختلف اتفاق می افتد. برای مثال برخی از فیلم ها در ریاض و بعضی در جده و تبوک و احساء و غیره فیلمبرداری شده اند».
او در ادامه یاد آور شد «این تنوع بیانگر یک صنعت پویا و فعال و حضور چهره های با استعدادی است که می خواهند خودشان را ابراز کنند. جالب اینجاست که سینمای سعودی مرکززدا بوده و این بر خلاف سینمای مصری است. سینمای مصری با وجود پیشینه و قدمت نزدیک به صد ساله اما مرکزگرا است. قاهره مرکز اکثر آثار سینمای مصری است و البته برخی از فیلم ها روی اسکندریه تمرکز کرده اند. اما آنچه سینمای سعودی به مخاطبان نشان می دهد گویای تنوع جغرافیایی است و سینماگران سعودی روی این مساله تاکید می کنند که آثار و داستان ها و صنعت سینمای هر منطقه در سعودی با بقیه مناطق تفاوت دارد».
سینمای عرب
این سوال با این حضور گسترده سینماگران عرب در جشنواره فیلم سعودی مطرح می شود که سینمای عرب این روزها چه حال و روزی دارد؟ احمد شوقی منتقد سینما در گفتگو با «الشرق الاوسط» گفت «بنده با تعمیم موافق نیستم چون سینما در هر کشوری ویژگی ها و شرایط متفاوت دارد. صنعت سینما در تونس این روزها با نشاط و پویا بوده و در وقت حاضر نسبت به بقیه کشورهای عربی بهتر است».
او معتقد است «صنعت سینمای مصر همواره با نشاط است و هر ساله دستکم ۴۰ فیلم بلند مصری داریم. بخشی از آثار مصری فقط به قصد فروش ساخته می شوند و بخش دیگر جنبه هنری داشته و برای حضور در جشنواره ها تولید می شوند».
احمد شوقی اضافه کرد «تولید محصولات سینمای عربی روی هم رفته نزدیک ۱۲۰ فیلم بلند است. آثار سینمای عرب همواره هستند و در همه جشنواره های مطرح سینمایی دنیا حضور دارند».
در این جشنواره چه گذشت
هیات مدیره جشنواره بین المللی فیلم سعودی اعلام کرده بود که ۱۱۷ فیلم تا پایان ماه مارس ثبت نام کرده اند که در این میان ۱۰۶ فیلم برای رقابت در این جشنواره پذیرفته و ۶۹ فیلم در دوره هشتم جشنواره برای نمایش نامزد شدند. دوره هشتم ۲ ژوئن آغاز به کار کرد. ۳۶ فیلم در بخش های مختلف، ۸ فیلم بلند و ۲۸ فیلم کوتاه و ۳۳ فیلم در بخش موازی با هم رقابت کردند. فیلم های خلیجی برای اولین بار در کنار آثار سعودی در گروه «نخل طلایی» به رقابت پرداختند.
حوزه تهیه و توزیع فیلم از جمله برنامه های اصلی جشنواره بود که به نام «بازار تهیه فیلم» پنج روز ادامه داشت و شامگاه چهارشنبه (۸ ژوئن) به کار خود پایان داد. ۱۷ برنامه متنوع مثل دوره های تخصصی و میزگرد و امضای کتاب در «بازار تهیه فیلم» با مشارکت ۱۵ گروه تولید و تهیه کننده فیلم و ۱۰۳ پروژه تولید و تهیه برگزار شد و در این میان ۱۴ فیلمنامه برتر انتخاب شدند. بحث و بررسی ۳۵ موافقتنامه برای تولید فیلم در عرصه بین المللی از جمله بخش های دیگر «بازار تهیه فیلم» بود.
راه اندازی مجله «کاتالوگ های سینمایی» به عنوان اولین مجله فیلم سعودی دستاورد دیگر هشتمین دوره جشنواره بین المللی فیلم سعودی به شمار می رود.
این دوره جشنواره واقع در مرکز فرهنگی جهانی ملک عبد العزیز (اثراء) بیش از ۱۵ هزار بازدید کننده داشت. سالن های نمایش فیلم شلوغ بود و راهروهای «بازارهای تهیه و تولید» پر از علاقمندان صنعت سینما بود. سمینارهای فرهنگی درباره نقش فرهنگی و ادبی سینما هم برگزار شد و بدین ترتیب این دوره پربار الهام بخش و ایده ساز برای سینماگران و نوید بخش آینده درخشان تر بود.
