هرج و مرج در گذرگاه‌های مرزی؛ ایران راه‌های منتهی به عراق را بست

به دلیل استقبال زیاد از سوی شهروندان برای زیارت اربعین در کربلا



راهپیمایی دسته‌ای از شیعیان از بغداد به سمت کربلا برای بزرگداشت زیارت اربعین که در اوایل هفته آینده برگزار می‌شود (AFP)
راهپیمایی دسته‌ای از شیعیان از بغداد به سمت کربلا برای بزرگداشت زیارت اربعین که در اوایل هفته آینده برگزار می‌شود (AFP)
TT

هرج و مرج در گذرگاه‌های مرزی؛ ایران راه‌های منتهی به عراق را بست



راهپیمایی دسته‌ای از شیعیان از بغداد به سمت کربلا برای بزرگداشت زیارت اربعین که در اوایل هفته آینده برگزار می‌شود (AFP)
راهپیمایی دسته‌ای از شیعیان از بغداد به سمت کربلا برای بزرگداشت زیارت اربعین که در اوایل هفته آینده برگزار می‌شود (AFP)

هجوم خیل عظیم زائران ایرانی به کربلا برای احیای زیارت اربعین که در ابتدای هفته آینده آغاز می‌شود، سردرگمی شدیدی را در بیشتر گذرگاه‌های مرزی شرق عراق به وجود آورد و حوادث نگران کننده ای در مرزهای شلمچه و مهران رخ داده و خطرات جدی برای ایمنی و سلامت زائرین به وجود آمده‌است، در پی این، روز گذشته مقامات ایرانی تمام راه‌های مرزی منتهی به عراق را بستند.
به گزارش خبرگزاری مهر ایران، سید مجید میراحمدی رئیس ستاد مرکزی اربعین با اعلام این خبر اظهار کرد: ادامه وضعیت فعلی قطعاً سلامت زائرین را با خطرات جدی مواجه کرده و مایه نگرانی است. فقدان آمادگی‌ها و توانمندی‌های طرف عراقی در سرعت پذیرش بازدیدکنندگان، سرعت حمل و نقل، امکانات ناکافی در آن سوی مرز و همچنین ازدحام بازدیدکنندگان با وجود گرما دلیل این نگرانی است.
علیرغم سفر هفته گذشته احمد وحیدی وزیر کشور ایران به بغداد و دیدار وی با مصطفی الکاظمی نخست‌وزیر و عثمان الغانمی همتای عراقی وی، طرف‌های عراقی و ایرانی نتوانستند به مشکلات ورود تعداد زیاد زوار به صورت نیمه تصادفی از طریق گذرگاه‌های زمینی پایان دهند.
مقامات عراقی از مقامات ایرانی خواسته بودند که تعداد زائران را محدود کنند تا با مشکلات ورود و دسترسی به کربلا، اسکان و مسکن مواجه نشوند.
احمد وحیدی وزیر کشور ایران، پیشتر گفته بود که «عراق نمی‌تواند تعداد زائران کشورش را پذیرش کند».
وحیدی امروز (شنبه) اعلام کرد که مقامات عراقی ورود زائران با اتوبوس‌های ایرانی را تأیید کرده‌اند.
تصاویر و فیلم‌ها تجمع هزاران زائر ایرانی در گذرگاه‌های مرزی عراق را نشان می‌دهد که دلیل آن ناتوانی اتوبوس‌های عمومی عراق و خودروهای حمل‌ونقل شخصی برای انتقال تعداد زیاد مسافران به کربلا است.
در همین رابطه، دیروز شنبه بر اثر سانحه رانندگی در استان واسط همسایه گذرگاه مرزی مهران ایران، سه ایرانی جان باختند و ۱۵ نفر مجروح شدند.
غلامرضا اباذری رایزن فرهنگی ایران در عراق نیز روز گذشته پیشنهاد کوتاه کردن مدت سفر هموطنانش به استان کربلا را داد.
وی در توییتی که در توییتر منتشر کرد، گفت: ما نباید ضعف را به عراق نسبت دهیم، زیرا عراق هر کاری را که در توان داشت به بهترین شکل انجام داده‌است.
وی افزود: تعداد زائرین بسیار زیاد، هوا گرم و شهرهای مقدس مملو از جمعیت است، باید به زائرین آموزش دهیم که طول سفر اربعین (که حداکثر ۴ تا ۵ روز است) را کاهش دهند و مدت اقامت در کربلا به یک شب کاهش یابد.
علاوه بر سردرگمی و هرج و مرج در گذرگاه‌های مرزی به دلیل تعداد زیاد مراجعان، موضوع تخریب دیوار یک مدرسه توسط ایرانی‌ها در کربلا همچنان جنجال و انتقادات گسترده مردمی را برانگیخته است.
تخریب حصار با هدف عبور کامیونی مملو از مواد برای ایجاد مرکزی جهت تأمین غذا برای زوار در حیاط مدرسه انجام شد. این امر باعث شد تا نماینده مستقل ضیا الهندی از مکان بازدید کند و آنچه که رخ داده را به عنوان تجاوز به اموال عمومی توسط طرف ایرانی محکوم کند و از تهران خواست تا بابت آن عذرخواهی کند. اخبار بعدی حاکی از آن بود که طرف ایرانی متعهد به ترمیم خسارت وارده به مدرسه شده‌است.
علاوه بر این، مقامات عراقی به دلیل ناتوانی در مدیریت این سفر و هجوم ایرانی‌ها، مورد انتقادات زیادی قرار می‌گیرند و برخی از فعالان آنها را به واگذاری امور به دست مقامات ایرانی متهم می‌کنند.
غیث التمیمی فعال سیاسی در این زمینه می‌گوید: ورود ۱۰ میلیون ایرانی به عراق با همراهی نهادهای امنیتی و خدماتی دولت ایران فراتر از همه هنجارها و قوانین است. ما شاهد امواج تاسف بار وحشی‌ها و زوار گرسنه ایرانی هستیم.
مقتدی صدر هفته گذشته از ایرانی‌ها و سایر زوار از کشورهای عربی و اسلامی خواست تا «برای جلوگیری از هرج و مرج» به قوانین عراق پایبند باشند.
وی گفت: همه کشورها قانون خاص خود را دارند و در سفرهای مذهبی باید به آن پایبند بود تا از هرج و مرج به ویژه زیارت اربعین جلوگیری شود.
صدر تعداد زوار ایرانی را پرتعدادترین دانست و بر لزوم ورود آنها با «سازمان عالی و با مجوز رسمی» و احترام به نیروهای امنیتی و مقامات ذیصلاح تأکید کرد.
او معتقد است که «عراق موظف نیست بیش از نیاز خود زائر وارد کند».



نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
TT

نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  

نتایج نشست پکن میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران، نشان‌دهنده آغاز یک حرکت مشترک با هدف «هماهنگی زمانی» در مرحله‌ای دشوار و پیچیده است. این موضوع را یک دیپلمات روسی تأیید کرده است.

شرکت‌کنندگان در این نشست که اولین دیدار از این نوع محسوب می‌شود، بر هماهنگی مواضع برای مقابله با تحریم‌ها، رد هرگونه اقدام نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای و تلاش برای پیشبرد یک توافق سیاسی احتمالی با دولت آمریکا توافق کردند. این موضوع در چارچوب پیشنهاد مسکو برای میانجی‌گری در پرونده برنامه هسته‌ای ایران و در پی اعلام آمادگی واشنگتن برای آغاز روند مذاکرات مطرح شد.

به نظر می‌رسد مسکو که به طور فعال برای موفقیت این نشست سه‌جانبه تلاش کرده، قصد دارد موقعیت مذاکره‌ای خود با واشنگتن را تقویت کند. این تلاش در چارچوب گشایش به سوی یک گفت‌وگوی گسترده‌تر شامل پرونده اوکراین و سایر مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله برنامه هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد.

بیانیه وزارت امور خارجه روسیه حاکی از رضایت مسکو از نتایج این نشست بود. در این دیدار، سرگئی ریابکوف، دیپلمات ارشد روسیه که مسئول پرونده‌های امنیت استراتژیک و مدیریت گفت‌وگو با واشنگتن است، شرکت داشت.

بر اساس این بیانیه، در این نشست «هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌ها حول برنامه هسته‌ای ایران مورد بحث قرار گرفت و بر غیرقابل قبول بودن تهدیدات و استفاده از نیروی نظامی علیه تأسیسات انرژی هسته‌ای ایران تأکید شد.»

وزارت امور خارجه روسیه همچنین اعلام کرد که «رایزنی‌ها میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران بر روی برنامه اقدام جامع مشترک و هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌های مصنوعی حول برنامه هسته‌ای ایران متمرکز بود.»

روسیه، چین و ایران بر هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های علیه تهران توافق کردند (رویترز)

این بیانیه همچنین به ارزیابی دقیق سه طرف از «اقدامات غیرقانونی و نقض‌های متعدد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت توسط ایالات متحده و کشورهای اروپایی» اشاره کرد و بر غیرقابل قبول بودن تهدید، ارعاب و استفاده از نیروی نظامی علیه زیرساخت‌های انرژی هسته‌ای ایران تأکید کرد.

به گفته وزارت امور خارجه روسیه، این نشست همچنین به بررسی چشم‌انداز «یافتن راه‌حل‌های مذاکره‌ای پایدار و بلندمدت بر اساس ملاحظات متقابل و تعادل مطمئن منافع طرفین» پرداخت.

نشستی «موفق و مهم»

محسن بختیار، سفیر ایران در چین، در پلتفرم «ایکس» این نشست را «کاملاً موفق» توصیف کرد و گفت که این نشست راه را برای مقابله با «یک‌جانبه‌گرایی شکست‌خورده» ایالات متحده هموار می‌کند.

چین، ایران و روسیه در روز جمعه در جریان مذاکرات پکن خواستار لغو تحریم‌های علیه تهران شدند. این در حالی است که تلاش‌های دیپلماتیک فشرده‌ای توسط قدرت‌های بزرگ برای احیای توافق سال ۲۰۱۵ در جریان است و واشنگتن فشارهای شدیدی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال می‌کند.

این مذاکرات در زمانی انجام شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از زمان بازگشت به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، تمایل خود را برای گفت‌وگو با تهران اعلام کرده است. ترامپ در سال ۲۰۱۸ و در دوره اول ریاست‌جمهوری خود به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد.

با این حال، ترامپ تحریم‌های شدیدی علیه ایران اعمال کرد و ایران نیز با محکوم کردن «دورویی» ایالات متحده، به این اقدامات واکنش نشان داد.

بخشی از نشست سه‌جانبه روسیه، چین و ایران در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)

ورود روسیه به این پرونده از طریق پیشنهاد میانجی‌گری برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای ایران، نشان‌دهنده تغییر مهمی است که بیانگر این باور در کرملین است که روابط جدید با دولت ترامپ می‌تواند به یک «توافق جامع» در مورد مسائل مورد اختلاف دو کشور منجر شود.

کرملین اعلام کرده است که پرونده ایران یکی از چندین مسیر مذاکره‌ای است که مسکو و واشنگتن آماده آغاز گفت‌وگو درباره آن‌ها هستند. این مسیرها شامل درگیری در اوکراین، مسائل امنیت استراتژیک و موضوعات منطقه‌ای داغ می‌شوند.

برخی محافل روسیه معتقدند که مسکو ممکن است آماده ترسیم چارچوب یک «توافق جامع» با واشنگتن باشد که بر اساس احترام به منافع طرفین در پرونده‌های مطرح شده استوار است.

در این چارچوب، به نظر می‌رسد نشست پکن موقعیت مذاکره‌ای مسکو را تقویت کرده است. این موضوع در اظهارات سه طرف که از از سرگیری برنامه هسته‌ای ایران، رد سیاست فشار حداکثری واشنگتن و مقابله با پیامدهای تحریم‌ها سخن گفتند، منعکس شده است.

وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف و کاظم غریب‌آبادی، هشدار داد که «وضعیت بار دیگر در یک تقاطع حساس قرار دارد.»

وی افزود: «توافق جامع در مورد مسئله هسته‌ای ایران دستاورد مهمی است که از طریق گفت‌وگو و مذاکره به دست آمده است.» او هشدار داد که «تحریم‌های یک‌جانبه تنها به تشدید اختلافات منجر خواهد شد. گفت‌وگو و مذاکره تنها گزینه‌های موجود هستند.»

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، گفت که روسیه، چین و ایران در نشست پکن بر ضرورت لغو همه تحریم‌های غیرقانونی تأکید کردند.

وی افزود: «ایران و روسیه از چین به خاطر نقش سازنده‌اش و سازماندهی این نشست در پکن تشکر کردند.»

گفت‌وگویی عمیق

نماینده ایران «برخی کشورها» را به ایجاد «یک بحران غیرضروری» متهم کرد و تأکید کرد که نشستی «بسیار سازنده و مثبت» با همتایان روس و چینی‌اش برگزار شده است.

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، در یک کنفرانس خبری با همتایان روس و ایرانی‌اش اعلام کرد: «ما تبادل نظر عمیقی در مورد مسئله هسته‌ای و لغو تحریم‌ها انجام دادیم.»

وی افزود: «ما بر ضرورت پایان دادن به همه تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی تأکید کردیم.» این اظهارات در بیانیه مشترک سه کشور که توسط پکن منتشر شد، منعکس شده است.

توافق سال ۲۰۱۵ میان تهران و واشنگتن، پاریس، لندن، برلین، مسکو و پکن، به لغو تحریم‌ها علیه ایران در ازای کاهش فعالیت‌های هسته‌ای و تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منجر شد.

با این حال، ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ به تصمیم ترامپ به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد و تحریم‌های شدیدی را علیه ایران اعمال کرد که اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داد.

تهران تا یک سال پس از خروج آمریکا به تعهدات خود پایبند بود، اما پس از آن شروع به کاهش تعهدات خود کرد. از آن زمان تاکنون تمام تلاش‌ها برای احیای این توافق با شکست مواجه شده است.

پس از ۱۰ سال از اجرای این توافق، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که اجرای توافق ۲۰۱۵ را تضمین می‌کرد، در اکتبر ۲۰۲۵ منقضی می‌شود.

برخی کشورها احتمال اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران پس از این تاریخ را رد نکرده‌اند.

ایران در ماه‌های اخیر چندین دور مذاکره با آلمان، فرانسه و بریتانیا در مورد برنامه هسته‌ای خود انجام داده است و همچنین سیاست‌های خود را با مسکو و پکن هماهنگ کرده تا با وضعیت موجود مقابله کند.

اولین واکنش اروپا به نشست پکن حاکی از برخورد مثبت اروپا با احتمال آغاز یک روند مذاکره‌ای برای حل اختلافات حول برنامه هسته‌ای ایران از طریق روش‌های صلح‌آمیز بود.

انور العنونی، سخنگوی خدمات خارجی اتحادیه اروپا، گفت که این اتحادیه از نشست سه‌جانبه روسیه، ایران و چین در مورد برنامه هسته‌ای ایران مطلع است و همچنان به ارتباطات در این زمینه باز است.

وی در یک نشست خبری در بروکسل افزود: «این سه کشور طرف‌های توافق هسته‌ای ایران هستند. هیچ جایگزین عملی‌ای برای حل دیپلماتیک وجود ندارد.»