با وجود آنکه ممنوعیت پروازهای غیرنظامی ایران از چهارشنبه گذشته اجرایی شد، فرودگاههای مهم جنوب عراق و اقلیم کردستان همچنان پذیرای پروازها بودند، تا اینکه بامداد امروز، جمعه، تصمیم به توقف آنها گرفتند. منابعی نیز گفتند اجرای ممنوعیت آمریکا به دستور دولت عراق انجام شده است.
شرکت هواپیمایی ایرانی «ماهان ایر» اعلام کرد پروازهای برنامهریزیشده خود به فرودگاههای اربیل و «جلال طالبانی» در اقلیم کردستان را پس از آنکه به این شرکت اطلاع داده شد اجازه انجام آنها داده نخواهد شد، لغو کرده است.
شبکه «کردستان ۲۴» به نقل از سرسنک مموندی، مدیر شرکت «ماهان» در عراق و اقلیم کردستان، گزارش داد: «قرار بود امروز، جمعه، یک پرواز از تهران به اربیل و بالعکس انجام شود، اما دیشب به ما اطلاع داده شد که اجازه انجام این پرواز داده نمیشود.» او افزود: «پرواز شرکت به مقصد شهر سلیمانیه نیز برای امروز لغو شد.»
مموندی توضیح داد که فرودگاههای اربیل و جلال طالبانی با پروازهای این شرکت مشکلی مستقیم ندارند و گفت شرکت «دناتا»، ارائهدهنده خدمات زمینی، و شرکتهای دیگر از ارائه خدمات خود و انجام امور مربوط به پروازهای ما در این دو فرودگاه خودداری میکنند.
پیشتر یک مقام وزارت حملونقل عراق به «الشرق الأوسط» گفته بود فرودگاه نجف یک فرودگاه سرمایهگذاریشده است که تحت اختیار استانداری قرار دارد و وزارتخانه در بغداد مسئول اجرای این تصمیم نیست.
این مقام گفت فرودگاههای محلی، با وجود ممنوعیت اعمالشده از سوی آمریکا، مسئولیت پذیرش پروازها را بر عهده دارند.
فرودگاه نجف «بسته شد»
در همین حال، «خبرگزاری رسمی عراق» اعلام کرد فرودگاه بینالمللی نجف از روز جمعه تمامی پروازهای ورودی و خروجی از ایران را متوقف کرده است.
منابع همچنین گفتند توقف پروازهای ورودی از ایران و پروازهای خروجی به مقصد ایران از نجف، بر اساس دستور دفتر نخستوزیر انجام شده است، بدون آنکه جزئیات بیشتری ارائه کنند.
رویترز پیشتر به نقل از دو منبع گزارش داده بود که عراق در حال بررسی انتقال مسیر پروازهای ایران از بغداد به نجف است. این اقدام پس از آن مطرح شد که عراق به سازمان هواپیمایی کشوری دستور داد از چهارشنبه گذشته پروازهای ایران را متوقف کند. این تصمیم پس از تهدید آمریکا به اعمال تحریم علیه هر فرودگاهی که به شرکتهای هواپیمایی ایران خدمات ارائه کند، اتخاذ شد.
گزارشهای محلی حاکی است دهها مسافر که قصد سفر به ایران داشتند، مقابل ورودی فرودگاه نجف تجمع کردند. آنها از لغو پروازها بدون اطلاع قبلی و جلوگیری از ورودشان به فرودگاه غافلگیر شدند.
نمایندگان شرکتهای مسافرتی گفتند اطلاعیهای فوری از فرودگاه نجف دریافت کردهاند که در آن آمده است: «بر اساس دستورالعملهای رسمی صادرشده از سوی مراجع ذیربط، تصمیم گرفته شد تمامی پروازهای هوایی، ورودی و خروجی، میان فرودگاه نجف و ایران متوقف شود.»
سازمان هواپیمایی کشوری ایران نیز پیشتر اعلام کرده بود فرودگاه بغداد از نیمهشب چهارشنبه پذیرش هواپیماهای ایرانی را متوقف میکند.
یک منبع دولتی گفت در صورت دستیابی ایران و آمریکا به توافق، انتظار میرود فعالیت پروازها به حالت عادی بازگردد. او توضیح داد بیشتر مسافران ایرانی ممکن است در شرایط کنونی از طریق پروازهای داخلی به استانهای ایرانی نزدیک مرز عراق سفر کنند و سپس برای انجام زیارتهای مذهبی از راه زمینی وارد عراق شوند.
خسارتها
با اجرای ممنوعیت در برخی فرودگاههای عراق، بخش هوانوردی ایران با ضربهای شدید از نظر مالی و عملیاتی روبهرو شده است. در فرودگاه نجف، حدود ۱۸ پرواز روزانه که ۹ شرکت هواپیمایی ایرانی انجام میدادند، متوقف شده است.
در اقلیم کردستان نیز شرکت «ماهان ایر» هفتهای سه پرواز رفتوبرگشت به این اقلیم انجام میدهد. دو پرواز در روزهای سهشنبه و جمعه به اربیل و یک پرواز در روز جمعه به سلیمانیه انجام میشد.
خسارت شرکتهای ایرانی در کاهش درآمدهای مستقیم عملیاتی، کاهش چشمگیر شمار مسافران و متحمل شدن زیانهای سنگین در توجیه اقتصادی پروازها نمایان میشود.
شرکتهای ایرانی همچنین اکنون با بحران لغو هزاران رزرو بدون اطلاع قبلی و متوقف شدن تعهدات مالی و قراردادی منعقدشده با شرکتهای گردشگری و مسافرتی روبهرو هستند.
واکنشها
اجرای ممنوعیت آمریکا علیه پروازهای ایران از سوی فرودگاههای عراق، واکنشهای سیاسی به دنبال داشت. «حزب الدعوه اسلامی» تصمیم به نپذیرفتن هواپیماهای شرکتهای هواپیمایی ایران در فرودگاههای عراق را فاقد مبنای شرعی، قانون اساسی و قانونی دانست و از رهبری «چارچوب هماهنگی» و دولت عراق خواست برای حل این مسئله با هدف حفظ حاکمیت کشور و منافع عالی آن، هرچه سریعتر اقدام کنند.
«کتائب حزبالله»، یک گروه مسلح نزدیک به ایران، نیز خواستار آنچه «کارزار عراقی برای شکستن محاصرهای که آمریکا علیه ایران اعمال کرده، بهویژه پس از ممنوعیت پروازها به این کشور» خواند، شد.
این گروه در بیانیهای گفت: «نهادها و شرکتهایی که پذیرفتهاند در برابر تصمیمهای آمریکا سر فرود آورند و تحقیر شوند، برای خود نقش تسلیمشونده را انتخاب کردهاند، پس از آنکه در خفه کردن همسایگانشان و تشدید محاصره علیه مردمشان سهیم شدند.»
این گروه که با طرح دولت برای انحصار سلاح در دست دولت نیز مخالف است، خواستار «شکستن محاصره با هر وسیله ممکن، در حمایت از مردم ایران، بهویژه از طریق حمایت از محصولات آن، تشویق مبادله آنها و خودداری از مشارکت در هر فعالیتی که رنج مردم ایران را تشدید کند» شد.
همچنین صدرالدین قبانچی، روحانی عراقی، در خطبه نماز جمعه در نجف گفت: «همراهی عراق با تحریمها در خدمت منافع عراق نیست، بنابراین از دولت میخواهیم در این تحریمها بازنگری کند.»
منتظر ناصر، روزنامهنگار عراقی، نیز در گفتوگو با «الشرق الأوسط» اجرای ممنوعیت پروازهای ایران از سوی فرودگاهها را «اقدامی طبیعی، زیرا در چارچوب پایبندی به تحریمهای بینالمللی علیه ایران انجام شده است» دانست و گفت: «خود ایران نیز در سال ۱۹۹۰، زمانی که عراق با تحریمهای بینالمللی روبهرو شد، به تصمیم مشابهی علیه عراق پایبند بود.»
