بازگشت سعد الحریری به قدرت برای رهبری «آخرین فرصت»

سعد الحریری مأمور تشکیل دولت جدید لبنان در کنار میشال عون رئیس‌جمهور و نبیه بری رئیس پارلمان (آژانس عکس اروپا)

سعد الحریری که یک سال پیش و در پی اعتراضات سراسری از مقام نخست‌وزیری استعفا کرده بود، اکنون مجدداً قدرت را در لبنان به دست گرفت تا به گفته او اصلاحات مورد نیاز، بر اساس «ابتکار فرانسه»، برای دریافت کمک‌های خارجی را انجام دهد و جلوی سقوط اقتصادی کشور را بگیرد.
خبرگزاری فرانسه چندین سؤال در مورد شرایط منجر به بازگشت الحریری و مواضع طرف‌های داخلی و خارجی را مطرح کرده‌است. همچنین مأموریت تشکیل دولت تا چه حد آسان خواهد بود؟
اعتراضات مردمی بی‌سابقه که خواستار حذف همه طبقه سیاسی حاکم بود، در نهایت و پس از دو هفته موجب کناره‌گیری الحریری از مقام نخست‌وزیری شد.
طی ماه‌های اخیر هم شیوع ویروس کرونا و انفجار مهیب بیروت، علاوه بر بحران بانکی و بالارفتن فقر، این کشور را دچار بحران‌های تازه‌ای کرده‌است.
به تدریج از حجم جنبش اعتراضات خیابانی کاسته شد، و این باعث تقویت فضای سیاسی حاکم شد و دولت متخصصانی را که توسط حسان دیاب تشکیل شده بود، ناکام گذاشت و منجر به عذرخواهی مصطفی ادیب برای تشکیل دولت با وجود فشارهای بین‌المللی شد.
الحریری که رهبری بزرگترین حزب سنی را رهبری می‌کند، در ۸ اکتبر خود را نامزد تشکیل محدد دولت اعلام کرد و متعهد شد هر چه سریع‌ترین دولت را تشکیل دهد و افزود: «زمان تنگ است (…) واین آخرین فرصت برای کشور است.» الحریری قول داد «دولت کارشناسان» تشکیل دهد و «اصلاحات اقتصادی، مالی و اداری» را مطابق با «ابتکار فرانسه» آغاز کند.
 الحریری گفت «کابینه ای متشکل از کارشناسان فاقد سوگیری سیاسی با مأموریت انجام اصلاحات اقتصادی، مالی و اداری مندرج در نقشه راه ابتکار فرانسه» تشکیل خواهد داد.
کریم بیطار محقق و استاد دانشگاه در بیروت و پاریس در این باره می‌گوید که بازگشت الحریری به این دلیل است که «انقلاب مردمی قادر به تولید رهبران و تشکیل یک جبهه واحد نبود در حالی که نیروهای سیاسی سنتی موفق شدند صفوف خود را بدون در نظر گرفتن تفاوت و اختلاف بین آنها تقویت کنند».
وی افزود: «شاید جامعه بین‌الملل نارضایتی جوانان لبنانی از بازگشت الحریری را درک کند، اما او همان کینه را ندارد زیرا آنها شخصیت الحریری را می‌دانند و آنها به معامله با او عادت کرده‌اند و می‌دانند که او دارای شبکه ای از روابط است؛ بنابراین، هیچ‌کس از جامعه بین‌المللی دریغ نخواهد کرد که با سعد الحریری کار کند، حتی اگر هر یک از طرفین اولویت داشته باشد».
در حالی که تعیین الحریری واکنش قابل توجهی را به همراه نداشت، واکنش‌های واشینگتن و سازمان ملل متحد محدود به تأکید بر اینکه «نیاز هر دولت برای اجرای اصلاحات مورد نیاز» بود.
یک منبع دیپلماتیک اروپایی این صحنه را این گونه خلاصه می‌کند و می‌گوید: «لبنان تاریخ را تکرار کرد. ما دوباره به زمان الحریری برمی گردیم».
از میان ۱۲۰ نماینده پارلمان لبنان، ۶۵ نفر، سعد الحریری را به عنوان نامزد نخست‌وزیری لبنان معرفی کردند و میشل عون رئیس‌جمهور این کشور او را به تشکیل دولت جدید لبنان مأمور کرد. حزب‌الله، ترجیحی ابراز نکرد اما جنبش امل، متحد اصلی آن، از انتصاب الحریری حمایت کرد و این امر می‌تواند نشانه توافق ضمنی حزب‌الله هم باشد.
امروز، الحریری با توجه به اصرار خود برای تشکیل یک دولت شش‌ماهه که شامل متخصصان غیرحزبی است، راهی طولانی و دشوار در پیش دارد، در حالی که مبارزات سیاسی بر سر نفوذ دست نخورده باقی مانده‌است.
الحریری با موانع متعددی روبرو است که اولین مانع از احزاب اصلی سیاسی برای شرکت در دولت بعدی است.
در مورد مانع دوم، حزب‌الله و بری اصرار داشتند نام وزرای شیعه را تحمیل کنند و کیسه پول را نگه دارند، الحریری قبلاً از تثبیت این قاعده که مانع تولد دولت مصطفی ادیب شد، خودداری کرد.
الحریری با معترضانی روبرو می‌شود که وی را از ارکان طبقه سیاسی حاکم می‌دانند و خواستار کناره‌گیری وی هستند، اگرچه واکنش اولیه در انتصاب وی محدود به حرکات اعتراضی محدودی بود که طرفداران الحریری با حرکات حمایتی مقابله به مثل کردند.
به گفته میشال دویهی فعال سیاسی و استاد علوم سیاسی در دانشگاه آمریکایی بیروت، الحریری در صورت موفقیت در تشکیل دولت، زیر ذره بین جامعه بین‌المللی قرار خواهد گرفت که بدون تغییر و اصلاحات واقعی «حاضر نخواهد بود یک پوند لبنانی را به لبنان بدهد».