جنگ اوکراین وارد سومین سال شد اما در روسیه که اوضاع داخلی و روابط خارجی اش پس از این جنگ زیر و رو شد خبری از مراسم نبود. نهادهای پارلمانی و احزاب مراسم نداشتند. برخی از رسانه های غربی خبر بازداشت تعدادی از همسران سربازان روس که در اوکراین می جنگند را پوشش دادند و بخشی از خبرنگاران نیز تاکید کردند که همسران این سربازان روس روی قبر سرباز گمنام شاخه گل گذاشتند که نشانگر ابراز نارضایتی غیر مستقیم از جنگ است. شهرهای روسیه برنامه و رویداد مردمی به مناسبت دومین سال جنگ نداشتند.
روز «مدافعان میهن» که هر سال ۲۳ فوریه (یک روز قبل از سالگرد جنگ اوکراین) در روسیه برگزار می شود با پوشش خبری گسترده همراه بود و رسانه های حکومتی از این فرصت استفاده کردند و بدون ذکر مستقیم دومین سال جنگ اوکراین به تعریف و تمجید از سربازان در همه جبهه ها پرداختند.
رسانه های روسیه به سبک خاص خود دومین سال جنگ در اوکراین را پوشش دادند و با گزارش های طولانی و بعضا میدانی طولانی «دستاورد محور» به شرح موفقیت های ارتش روسیه در اوکراین در دو سال گذشته پرداختند و از پیشروی های میدانی در «نووروسیه» گفتند. منظور آنها از «نووروسیه» چهار منطقه دونتسک و لوهانسک و ژاپوریژیا و خرسون است که سال گذشته روسیه آنها را به خاک خود ملحق کرد. عقبگرد توان نظامی اوکراین و سردرگمی غربی ها و اختلافات گسترده در اردوگاه غرب بر سر مسلح کردن و کمک های مالی بیشتر به اوکراین از محورهای رسانه های روسیه به این مناسبت بودند. البته روس ها همچنین در پوشش خبری خود مشکلات اجتماعی و اقتصادی در کشورهای اروپایی و افزایش اختلافات و بگو مگوهای داخلی در آمریکا را نیز از قلم نینداختند.
محور اصلی این پوشش خبری چکیده این دو سال جنگ بود که روسیه با گام های استوار در مسیر پیروزی پیش می رود و اردوگاه دشمن با سیاه نمایی های سیاسی درباره حمایت های ادامه دار از اوکراین می خواهند شکست خود را پنهان کنند.
اکثریت با ادامه جنگ موافقند
همزمان با این پوشش رسانه ای هدفمند نتایج «مرکز تحقیقات افکار سنجی» نزدیک به کرملین منتشر شد که با اعداد و داده های غیر قابل تردید همراهی جامعه با رویکرد روسیه در اوکراین را نشان داد.
بنا به این نظرسنجی بیش از پنجاه درصد جمعیت روسیه معتقدند «عملیات نظامی ویژه» خوب پیش می رود.
۶۵ درصد شرکت کنندگان در نظرسنجی در پاسخ به اینکه آیا عملیات نظامی روسیه موفق است یا خیر گفتند که به احتمال زیاد موفق است و ۱۵ درصد فکر می کنند که به احتمال زیاد موفق نیست و ۲۰ درصد گفتند که جواب دادن به این سوال سخت است.
یکی از سوالات مطرح شده در این نظرسنجی همان پرسشی است که بسیاری از سیاستمداران و بخش اعظم جامعه روسیه پاسخی برای آن ندارند؛ آیا جنگ تصمیم درستی بوده است؟
۶۸ درصد روس ها گفتند که با تصمیم اعلام جنگ موافقند و ۱۹ درصد گفتند که مخالف این تصمیم هستند و ۱۳ درصد از اظهار نظر در این باره خودداری کردند.
این آمار اگر درست و دقیق باشد نشانگر چرخش افکار عمومی روسیه است چرا که اکثر مردم این کشور دو سال پیش مخالف اعلام جنگ علیه اوکراین بودند.
سوال دیگری نیز در مورد اهداف جنگ مطرح شده است. ۴۳ درصد گفتند که هدف حفاظت از امنیت روسیه و خلع سلاح اوکراین و جلوگیری از استقرار پایگاه های نظامی ناتو در کشورهای همسایه است. ۲۰ درصد معتقدند که هدف این جنگ دفاع از ساکنان لوهانسک و دونتسک و ژاپوریژیا و خرسون است که البته این هدف اعلام شده دو سال پیش دولت برای جنگ بود. ۱۵ درصد گفتند که روسیه در درجه اول می خواهد روند سیاسی در اوکراین را تغییر دهد و «نازیسم» را ریشه کن کند. ۶ درصد بر این باورند که هدف این جنگ الحاق اوکراین به خاک روسیه است.
میلیتاریزه جامعه و بسط گفتمان «هیچ صدایی بلند تر از صدای نبرد نیست» یکی از نکات قابل توجه این نظرسنجی است که نشان می دهد بسیج رسانه ای و سیاسی برای تبلیغ این جنگ در دو سالی که گذشت خوب جواب داده است.
۷۲ درصد شرکت کنندگان در نظرسنجی گفتند که «همه شهروندان روسیه باید کمک کنند تا عملیات نظامی با موفقیت پیش برود» و ۶۴ درصد معتقدند که «باید اینک با این اصل زیست که همه چیز برای جبهه است و همه چیز برای پیروزی است».
این نظرسنجی یاد شده نمونه گیری تصادفی از طریق تماس تلفنی با ۱۶۰۰ نفر در مناطق مختلف روسیه است.
سالگرد الحاق کریمه
سالگرد جنگ در اوکراین بود اما این رویداد در روسیه سوت و کور گذشت. با این حال روسیه برای مراسم بزرگ در دهمین سالگرد الحاق شبه جزیره کریمه در سال ۲۰۱۴ آماده می شود. این مراسم در روسیه عید ملی شده است. ولادیمیر پوتین برنامه های این رویداد را با حضور در مراسم رونمایی از کتاب «کریمه برگ هایی از تاریخ از دوران باستان تا به امروز» کلید زد. پوتین در این مراسم گفت «شبه جزیره کریمه و سواستوپل دو بخش جدایی ناپذیر از روسیه شده اند». او افزود «۱۶ مارس ۲۰۱۴ واقعا نقطه عطف سرنوشت ساز برای ساکنان کریمه و سواستوپل به شمار می رود». پوتین خاطر نشان کرد ساکنان کریمه «در آن روز با یک تصمیم قاطع و بی تردید اعلام کردند که می خواهند برای همیشه با روسیه بمانند. شبه جزیره کریمه و سواستوپل امروز بخش جدایی ناپذیر از جمهوری فدرال روسیه شده اند».
البته آغاز «جشن های بازگشت کریمه به مام میهن» از روی اتفاق یا بی ربط با دومین سالگرد جنگ در اوکراین نبود. روسیه بخش دیگری از «دستاوردهای» خود در جنگ اوکراین را به نمایش گذاشت و از آغاز رای دهی زودهنگام در انتخابات ریاست جمهوری روسیه در ژاپوریژیا خبر داد.
این انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس برگزار می شود. طبق روال معمول رای دهی زودهنگام در روسیه شامل حال روس های مقیم خارج و ساکنان بخش های شرقی روسیه می شود. انتخابات روسیه برای اولین بار امسال در ژاپوریژیا برگزار می شود. گالینا کاتیوشینکو رئیس ستاد انتخابات در ژاپوریژیا گفت «ساکنان مناطق دور افتاده و بخش های نزدیک به جبهه های درگیری معمولا زودتر از بقیه رای می دهد.. رای دهی زودهنگام شامل حال نظامیان نیز می شود».
گسترش دامنه حمله
همزمان با سالگرد جنگ در اوکراین عده ای در روسیه بار دیگر خواهان گسترش دامنه حمله نظامی به مناطق بیشتر شدند. این بخش از جامعه می خواهد نیروهای روسیه استان های بیشتری که از آنها به عنوان مناطق «روسیه» یاد کردند را تصرف کنند و گفتند که این مناطق «باید دوباره به خاک روسیه ملحق شوند». مقصود آنها عمدتا مناطق نیکولایف و اودسا در کرانه دریای سیاه است. تصرف این مناطق بدین معنا است که اوکراین یا چیزی که از اوکراین باقی می ماند دیگر به دریای سیاه دسترسی نخواهد داشت.
صدای گروه هایی که خواهان افزایش پیشروی ارتش روسیه و تصرف مناطق بیشتر از اوکراین هستند اوایل جنگ بلندتر بود اما در طول جنگ آرام شد. دیمیتری روگوزین عضو شورای فدراسیون (سنا) در روسیه که نماینده استان ژاپوریژیا در این نهاد است گفت «لزوم آزاد سازی دو استان اودسا و نیکولایف جای تردید ندارد چون تهدیدهای نظامی در دریای سیاه بیخ گوش روسیه است. این یک واقعیت آشکار است و ما ضمنا نیاز داریم به مرز جمهوری پریدنسترویه (منطقه ای در خاک مولداوی که با کمک روسیه می خواهد از مولداوی جدا شود) دسترسی پیدا کنیم. اکثریت قاطع ساکنان پریدنسترویه در چندین رفراندوم به الحاق به خاک روسیه رای دادند». او خاطر نشان کرد «در عین حال باید به فکر دشواری های ارسال نیرو در امتداد ساحل دریای سیاه باشیم چون در این منطقه تعداد فراوانی از منبع های رود صعب العبور و غیر قابل عبور وجود دارد».
او در ادامه توضیح داد «یادمان باشد که باید از رود دنیپر رد شویم. بنابراین بهتر است نیروها از سمت شمال به سمت اودسا و نیکولایف پیشروی کنند نه از سمت شرق».
وزارت دفاع روسیه نیز در بیانیه ای از افزایش خطرات و تهدید کشتی های تجاری روسیه در دریای سیاه خبر داد و نکته جالب همزمانی اظهارات روگوزین و بیانیه وزارت دفاع روسیه است.
